Những ngày cuối Xuân, dưới chân dãy núi đá vôi của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Luông, khi sương sớm còn chưa tan, trên mặt suối Khuyn,xã Cổ Lũng, Thanh Hóa, từng đàn vịt nối nhau bơi lững lờ. Tiếng vịt gọi nhau xen lẫn âm thanh róc rách của dòng suối tạo thành một “bản hòa âm” rất riêng của vùng cao Cổ Lũng.
Ngay bên suối, từng đàn bướm vàng đậu kín, thỉnh thoảng lại chấp chới bay lên mỗi khi đàn vịt lướt qua, khung cảnh huyền ảo như một bức tranh.
Ở đó, anh Lục Văn Nam (40 tuổi) bắt đầu ngày mới bằng việc lội suối, kiểm tra đàn vịt hàng nghìn con. Công việc lặp lại suốt hơn một thập kỷ, nhưng với anh, chưa khi nào là nhàm chán.
Sinh ra trong gia đình khó khăn ở bản Khuyn, Nam từng loay hoay tìm hướng đi sau khi tốt nghiệp trung cấp nông lâm. Anh thử nuôi nhiều loại vật nuôi, nhưng không bền. “Mình cứ đi theo cái người ta làm sẵn, nên dễ thất bại”, anh kể.
Bước ngoặt đến khi anh nhìn lại chính thứ quen thuộc nhất của bản làng: giống vịt cổ của người Thái. Khi đó, mỗi nhà chỉ nuôi vài chục con, thả suối để cải thiện bữa ăn. Không ai nghĩ có thể phát triển thành hàng hóa.
Nam thì nghĩ khác. Anh nhận ra giống vịt này có thân hình đặc trưng: cổ rụt, thân bầu, chân ngắn, lông nâu xám như chim sẻ và một khoang trắng quanh cổ. Quan trọng hơn, thịt thơm, săn chắc nhờ được nuôi hoàn toàn trong môi trường tự nhiên.
“Nếu mình không làm, có khi vài năm nữa giống vịt này sẽ mai một”, anh nói.
Năm 2014, Nam bắt đầu đi khắp các bản làng trong vùng để tìm giống thuần. Anh chọn từng con khỏe mạnh, nuôi thử, rồi tiếp tục chọn lọc qua nhiều lứa.
Không có giáo trình cụ thể, kỹ thuật chăn nuôi chủ yếu được đúc kết từ thực tế. Những kiến thức học được ở trường chỉ là nền tảng. Phần lớn kinh nghiệm đến từ những lần thất bại: vịt mắc bệnh, chết rải rác, hoặc chậm lớn.
“Nuôi ít thì dễ, nuôi hàng nghìn con mới thấy đủ thứ vấn đề”, anh nói. Những bệnh như tụ huyết trùng, rụt mỏ, liệt chân… hiện nay cũng có khi xuất hiện, nhưng anh tìm cách khắc phục bằng việc tiêm phòng ngay từ khi còn nhỏ.
Đổi lại, dòng suối Khuyn lại là “lợi thế tự nhiên” hiếm có. Nước chảy quanh năm giúp đàn vịt vận động, ít bệnh, thịt săn chắc hơn so với nuôi nhốt.
Theo anh Nam, công việc chăn nuôi vịt đòi hỏi sự cần mẫn, đam mê và kiên trì. Bởi lẽ thị trường đầu ra thường biến động, không ổn định.
Hiện nay, Nam duy trì đàn khoảng 1.000 con, trong đó có 200 con bố mẹ, 300 con vịt thịt và khoảng 600 con vịt giống đang nuôi. Ngoài bán thịt, anh còn cung cấp con giống cho các hộ dân trong vùng.
Đầu ra chủ yếu là các nhà hàng, quán ăn, khu du lịch trong khu vực Pù Luông, cùng một phần đưa về trung tâm tỉnh Thanh Hóa và Hà Nội.
Tuy nhiên, đây không phải mô hình “hái ra tiền” nhanh chóng. Thời gian nuôi kéo dài ít nhất 3 tháng, chi phí cao, trong khi giá bán biến động. Là đặc sản, vịt Cổ Lũng có giá cao nên cũng kén khách.
“Giá cao thì khó bán, giá thấp thì không có lãi. Tôi phản cân nhắc kỹ lưỡng, nhiều lúc phải chấp nhận lãi ít để tiếp cận được khách hàng”, Nam chia sẻ.
Mỗi năm, doanh thu của anh khoảng 300 triệu đồng – con số không quá lớn, nhưng đủ để anh sống ổn định ngay trên quê hương.
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện cá nhân, Nam mong muốn mở rộng mô hình, liên kết với các hộ dân để cùng phát triển giống vịt bản địa.
Anh kỳ vọng sẽ tìm được đầu ra ổn định hơn, xây dựng thương hiệu để vịt Cổ Lũng được biết đến rộng rãi, từ đó giúp người dân có thêm sinh kế.
Giữa dòng suối Khuyn trong veo, anh Nam, sau hơn 12 năm, vẫn chọn ở lại cần mẫn với công việc tưởng chừng giản dị ấy.
“Nuôi vịt không giúp mình giàu nhanh”, anh nói, mắt dõi theo đàn vịt đang tản ra theo dòng nước, “nhưng cho mình một cuộc sống ổn định và được làm việc bằng chính đam mê”.
Đại diện UBND xã Cổ Lũng nhận định, anh Lục Văn Nam là thanh niên chăm chỉ và chịu khó. Mô hình nuôi vịt Cổ Lũng không chỉ giúp anh mở lối thoát nghèo tại địa phương, mà còn giúp bảo tồn giống vịt bản địa, là tấm gương cho bà con đồng bào DTTS trong hành trình phát triển kinh tế.
UBND xã cũng cho hay, vịt Cổ Lũng là giống bản địa quý, đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý và đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh năm 2023.
Được biết, từ năm 2016, huyện Bá Thước cũ triển khai dự án phục hồi giống vịt này, hỗ trợ hàng chục nghìn con giống cho người dân.
Giữa lòng Bắc Kinh hoa lệ, Tử Cấm Thành hiện lên như một thế giới tách biệt, nơi từng bước chân đều in dấu quyền uy tối thượng của các triều đại phong kiến Trung Hoa. Ẩn sau những bức tường son và mái ngói lưu ly vàng son là vô số cung điện mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, nơi diễn ra những nghi lễ chỉ dành riêng cho bậc đế vương.
Trong gần 300 năm trị vì của triều Thanh, chỉ có 4 vị hoàng đế tổ chức đại hôn ngay trong Tử Cấm Thành. Điều đặc biệt là nơi diễn ra nghi lễ động phòng của hoàng đế và hoàng hậu không phải tẩm cung quen thuộc, mà nằm tại Khôn Ninh cung – một địa điểm mang ý nghĩa nghi lễ quan trọng nhưng cũng ẩn chứa nhiều câu chuyện bí ẩn, theo Sohu.
Điều đáng nói Khôn Ninh cung cùng với Càn Thanh cung và Giao Thái điện là 3 công trình trọng yếu của hoàng cung. Nếu Càn Thanh cung tượng trưng cho "dương", nơi ở của hoàng đế, thì Khôn Ninh cung đại diện cho "âm", gắn liền với hoàng hậu. Tên gọi "Khôn Ninh" bắt nguồn từ quẻ Khôn trong Kinh Dịch, mang hàm ý về sự ổn định, bao dung và yên bình của đất mẹ.
Từ thời nhà Minh, Khôn Ninh cung đã được dùng làm nơi ở của hoàng hậu. Không gian nơi đây lấy màu đỏ làm chủ đạo, tượng trưng cho tình yêu, hôn nhân và sự sinh sôi. Trong các lễ đại hôn, hoàng đế và hoàng hậu sẽ cùng nghỉ tại đây ngay sau hôn lễ với kỳ vọng sớm có người nối dõi.
Thông thường, hoàng hậu sau khi được sắc phong sẽ sinh sống tại Khôn Ninh cung cho đến cuối đời, trừ những biến cố như hoàng đế băng hà hoặc bị phế truất. Tuy nhiên, trái với ý nghĩa tốt đẹp, nơi đây lại gắn với nhiều câu chuyện bi thương trong lịch sử. Thời Minh, một hoàng hậu của Sùng Trinh Đế từng tự vẫn tại Khôn Ninh cung. Sang thời Thanh, 2 hoàng hậu của vua Khang Hi cũng qua đời tại đây, khiến không gian này dần bị gán với những điều không may.
Theo ông Triệu Nghi Bình – nhà nghiên cứu lịch sử triều Thanh, trong quan niệm âm dương của văn hóa phương Đông, "Càn" tượng trưng cho trời, mang tính dương, còn "Khôn" tượng trưng cho đất, mang tính âm.
Ông cho rằng việc bố trí hai cung điện theo trục đối xứng trong Tử Cấm Thành không chỉ đơn thuần là sắp đặt kiến trúc, mà còn thể hiện tư tưởng về trật tự vũ trụ, sự cân bằng giữa quyền lực và hậu cung, cũng như giữa yếu tố nam – nữ trong đời sống cung đình.
Dưới thời nhà Minh, Khôn Ninh cung từng là nơi ở chính thức của hoàng hậu. Tuy nhiên, sang triều Thanh, đặc biệt từ thời vua Thuận Trị, chức năng của cung điện này đã thay đổi đáng kể.
Không còn là nơi sinh hoạt thường nhật, Khôn Ninh cung được sử dụng làm địa điểm tổ chức nghi lễ động phòng của hoàng đế và hoàng hậu – một trong những nghi lễ quan trọng và trang trọng bậc nhất trong cung đình.
Phòng tân hôn nằm ở khu vực phía Tây của Khôn Ninh cung, được bài trí cầu kỳ với rèm đỏ, giường gỗ khảm rồng phượng, lò than đồng, bình phong và các vật dụng mang đậm dấu ấn nghi lễ Mãn Châu, tất cả đều tuân theo quy chuẩn cung đình nghiêm ngặt.
Sau nghi lễ, hoàng đế và hoàng hậu cùng dùng bữa trong Khôn Ninh cung. Sáng hôm sau, họ thực hiện các nghi thức bái yết tổ tiên, thần linh và diện kiến thái hậu trước khi rời cung, trở về nơi ở riêng.
Nhìn từ bên ngoài, Khôn Ninh cung mang vẻ uy nghi với mái ngói lưu ly vàng, tường son đỏ và hành lang đá xanh. Bên trong là không gian trang nhã, thể hiện rõ sự tinh tế và quy chuẩn của hoàng gia.
Theo thời gian, việc không có người sinh sống lâu dài cùng những câu chuyện lịch sử u ám đã khiến Khôn Ninh cung trở nên trầm mặc, tĩnh lặng. Ngày nay, nơi đây vẫn giữ nguyên kiến trúc hoàng gia lộng lẫy nhưng mang một bầu không khí lạnh lẽo.
Ngày nay, Khôn Ninh cung vẫn là một di tích quan trọng trong quần thể Tử Cấm Thành, thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu lịch sử cũng như du khách yêu thích văn hóa cung đình Trung Hoa.
Ông Bryan Williams, 63 tuổi, nhân viên chăm sóc tại gia ở bang Wisconsin đang nhận mức lương 17,65 USD mỗi giờ. Thu nhập thấp buộc ông phải đắn đo phân bổ tiền thuê nhà, hóa đơn và nhu yếu phẩm. "Tôi biết mọi thứ đang tồi tệ hơn vì cảm nhận được nó mỗi ngày", ông nói.
Bà Vernice Thompson, 63 tuổi, nhân viên bán lẻ tại bang Virginia cho biết chi phí nhà ở đang chiếm một nửa thu nhập dù có trợ cấp an sinh xã hội. Trong khi đó, giá hàng hóa từ thực phẩm đến quần áo đều tăng cao khiến bà khó có khả năng chi trả.
Câu chuyện của ông Williams và bà Thompson phản ánh tình trạng chung tại Mỹ hiện nay. Theo khảo sát công bố hồi tháng 2 của J.D. Power, 65% người tiêu dùng Mỹ cho biết mức tăng giá cả đang vượt quá mức tăng thu nhập.
Dữ liệu do Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố ngày 10/4 cho thấy lạm phát đã tăng từ 2,4% trong tháng 2 lên 3,3% vào tháng 3. Giá xăng tăng 21,2% do xung đột Trung Đông là một trong những lực đẩy chính. Tính lũy kế theo chỉ số giá tiêu dùng CPI, giá cả tại Mỹ đã tăng khoảng 16% trong 4 năm qua. Trong khi đó, mức tăng thu nhập thực tế theo giờ của người lao động chỉ đạt 1,4% trong năm qua, không đủ để cải thiện khả năng mua sắm.
Lạm phát thể hiện rõ trên từng hóa đơn siêu thị. Cục Thống kê Lao động Mỹ ghi nhận một vỉ trứng 12 quả có giá trung bình 1,51 USD vào năm 2020 nay đã tăng lên hơn 3,1 USD. Giá một gallon sữa tươi từ 3,3 USD lên gần 4 USD. Cùng với đó, giá thuê nhà trung bình đã tăng thêm ít nhất 300 USD mỗi tháng so với 4 năm trước, neo ở mức trên 1.600 USD.
Sự chênh lệch này khiến người lao động nghèo đi, buộc họ phải cắt giảm cả những nhu cầu cơ bản. Dữ liệu từ CNBC chỉ ra khoảng 50% người Mỹ đang trì hoãn mua sắm quần áo, đồ gia dụng. Các dịch vụ khác cũng bị cắt giảm: 42% giảm chi cho chăm sóc cá nhân, 22% bỏ thẻ tập thể dục và 14% ít gọi xe dịch vụ. 39% hộ gia đình phải dùng thẻ tín dụng thanh toán hàng tạp hóa do cạn kiệt tiền mặt.
Tính đến quý IV/2025, nợ hộ gia đình Mỹ đạt 18.800 tỷ USD, tăng 4% so với năm trước đó. Riêng nợ thẻ tín dụng chạm mốc kỷ lục 1.280 tỷ USD.
Chuyên gia hoạch định tài chính Gregory Guenther tại New Jersey cho biết ngay cả nhóm thu nhập cao cũng cảm nhận được chi phí sinh hoạt tăng. "Vấn đề không phải là mọi người kiếm được ít tiền hơn, mà là giá trị đồng tiền không còn mua được nhiều thứ như trước", chuyên gia nhận định.
Nhóm lao động phổ thông chịu ảnh hưởng mạnh nhất. Theo báo cáo, tiền lương thực tế của nhóm 10% thu nhập thấp nhất đã giảm 0,3% trong năm 2025. Mức lương tối thiểu liên bang 7,25 USD mỗi giờ vẫn giữ nguyên từ năm 2009.
Bà Crystal Franklin, 54 tuổi, chuyên viên tại Virginia kể gia đình bà phải bỏ các khoản chi giải trí, cắt giảm mua thực phẩm và chuyển sang đi xe buýt nhằm bù đắp chi phí xăng xe. "Chúng tôi không thể làm những việc từng làm vì phí sinh hoạt đã tăng quá cao", bà Franklin nói.
2Hạt bạch đậu khấu là một loại gia vị thơm nồng từ họ gừng, có vị ấm, cay, ngọt nhẹ, dùng làm gia vị cho món mặn, ngọt, trà, cà phê và có nhiều công dụng y học như hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy hơi, làm ấm dạ dày, cải thiện hơi thở, chống viêm nhiễm, và lợi tiểu, giúp hạ huyết áp. Có 2 loại phổ biến: bạch đậu khấu xanh (thơm hơn, dùng cho món ngọt) và bạch đậu khấu đen (hương mạnh hơn, dùng cho món mặn).
Cây bạch đậu khấu (hay còn được gọi là bạch khấu xác, xác khấu, đới xác khấu) có tên khoa học là Amomum Repens Sonner – thuộc họ Zingiberaceae. Là loài thảo dược mọc hoang trong tự nhiên, bạch đậu khấu trồng nhiều ở một số nước như Việt Nam, Thái Lan, Lào,...
Quả bạch đậu khấu có hình cầu và vỏ nhăn, còn được gọi là khấu mễ (khấu nhân), chứa từ 20-30 hạt, mùi thơm vị cay.
Ở Việt Nam, cây mọc ở vùng núi cao, khí hậu mát mẻ như Lào Cai, Cao Bằng,... Loài cây này cao khoảng 2-3m, sống lâu năm. Rễ mọc bò, lá mọc thành 2 dãy. Cụm hoa mọc thành bông, hoa màu trắng.
Đây là loại cây là nhiều bộ phận như hoa và quả bạch đậu khấu đều được sử dụng làm dược liệu. Trong đó, quả được thu hái ở những cây có tuổi đời ít nhất 3 năm tuổi trở lên ở giai đoạn chuyển từ màu xanh sang màu vàng, thời điểm thu hái thích hợp là mùa thu. Sau khi thu hái đem phơi khô trong bóng râm và bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát.
Theo Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID), bạch đậu khấu là một trong những loại gia vị lâu đời nhất thế giới và là loại gia vị đắt thứ 3 sau nghệ tây và vani. Một kg gia vị có thể bán lẻ với giá 90 USD (khoảng hơn 2 triệu đồng).
Loại gia vị này đắt như vậy là vì nó cần được thu hoạch bằng tay. Đó là một quá trình rất tốn công sức. Mỗi quả bạch đậu khấu xanh phải được hái khi chín khoảng 70%, vì vậy cần có thời gian và sự chăm sóc tỉ mỉ để thu hoạch được loại gia vị này.
Cây bạch đậu khấu không chỉ được sử dụng trong lĩnh vực ẩm thực, hạt bạch đậu khấu còn có nhiều lợi ích sức khỏe như:
Giảm đau họng
Muốn giảm đau họng bằng loại hạt này bạn chỉ cần đun nước sôi với hạt bạch đậu khấu và uống nước này vào mỗi buổi sáng. Đây chính là bí quyết điều trị đau họng an toàn và hiệu quả mà bạn nên áp dụng.
Điều trị táo bón
Hạt bạch đậu khấu thường được dân gian sử dụng để điều trị nhiều loại bệnh khác nhau. Loại hạt này rất giàu chất xơ và tốt cho điều trị một số bệnh về dạ dày như táo bón.
Giảm nấc cụt
Cách khắc phục rất đơn giản, chỉ cần pha hạt bạch đậu khấu với một cốc nước ấm và cho trẻ uống. Đây là một phương pháp dân gian vô cùng hiệu quả mà mọi người có thể áp dụng.
Giúp điều trị một số bệnh nhiễm trùng dạ dày
Hạt bạch đậu khấu có chứa một số chất kháng khuẩn và chống vi trùng được cho là có hiệu quả trong việc điều trị nhiễm trùng dạ dày.
Giảm các triệu chứng nôn mửa
Hạt bạch đậu khấu có chứa một số đặc tính giúp làm dịu dạ dày và giảm cảm giác buồn nôn không mong muốn.
Chống lại hơi thở có mùi hôi
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao hạt bạch đậu khấu lại được sử dụng rộng rãi làm nguyên liệu của kẹo cao su? Đó là bởi vì loại hạt này có mùi thơm ngát giúp đánh bay hơi thở có mùi hôi một cách hiệu quả. Chỉ cần nhai hạt bạch đậu khấu trong miệng thì hơi thở của bạn sẽ trở nên thơm tho một cách tự nhiên.
