Chuyến thăm Việt Nam 4 ngày của Tổng thống Lee Jae Myung diễn ra đúng 2 tuần sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được Quốc hội khóa XVI bầu làm Chủ tịch nước.
Ông Lee trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên đến thăm, thể hiện rõ sức nặng của mối quan hệ song phương và sự am hiểu sâu sắc của Seoul đối với Hà Nội.
Đây cũng là chuyến công du được giới quan sát đánh giá là bước khởi đầu toàn diện cho chiến lược ngoại giao của Hàn Quốc với nhóm các nước phương Nam toàn cầu (Global South).
Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Hàn Quốc vào tháng 8-2025, Seoul đã dành nghi thức trọng thể ở mức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia để đón tiếp một nhà lãnh đạo Đảng.
Một nhà ngoại giao Hàn Quốc tại Việt Nam khi ấy nhận định đó là minh chứng rõ nét cho thấy Seoul thực sự hiểu Hà Nội và hệ thống chính trị Việt Nam.
Chuyến thăm của Tổng thống Lee Jae Myung lần này tiếp nối tinh thần đó và đặt nền móng cho một mối quan hệ song phương bước sang trang mới, sâu sắc và toàn diện hơn.
Kể từ khi nhậm chức, Tổng thống Lee Jae Myung đã thực hiện hơn 10 chuyến công du nước ngoài, trong đó có 2 chuyến đến Mỹ và Nhật Bản.
Các điểm đến còn lại phần lớn là các quốc gia thuộc nhóm Global South – thuật ngữ chỉ các nước mới nổi và đang phát triển ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latinh.
Tuy nhiên, những chuyến đi đó thường gắn với các hội nghị đa phương mà Seoul tham dự, hoặc nằm trên đường đến địa điểm tổ chức sự kiện.
Chuyến thăm Ấn Độ và Việt Nam lần này lại khác hẳn. Ông Wi Sung Lac – Chánh Văn phòng An ninh Phủ Tổng thống, người tháp tùng chuyến công du – khẳng định đây là chuyến thăm “báo hiệu sự khởi đầu toàn diện của ngoại giao Hàn Quốc với các nước Global South”. Và Việt Nam – nơi đón nhận dòng vốn đầu tư vào hàng nhiều nhất của Hàn Quốc – được xem là mắt xích quan trọng trong chiến lược đó.
Từng bị coi chỉ là “người nhận viện trợ”, các quốc gia Global South ngày nay đã trở thành nhóm có tiếng nói ngày càng quan trọng trong việc định hướng các chương trình nghị sự toàn cầu. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi dân số trẻ, nguồn lực dồi dào và sức mạnh tập thể trong các tổ chức quốc tế.
“Các thị trường ở Global South không chỉ mang lại tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ, mà còn là cơ sở sản xuất quan trọng để xuất khẩu sang châu Âu”, một đại diện doanh nghiệp lớn của Hàn Quốc nói với tờ JoongAng Ilbo.
Trong bối cảnh cạnh tranh nước lớn ngày càng gay gắt, Hàn Quốc nhận thấy cơ hội với tư cách là một quốc gia tầm trung.
Theo GS Kang Jun Young (Đại học Ngoại ngữ Hàn Quốc), Seoul có thể không nắm giữ sức mạnh áp đảo nhưng cung cấp được kinh nghiệm đã được chứng minh và năng lực thể chế mà nhiều nước đang tìm kiếm.
Vì vậy, Hàn Quốc trở thành đối tác tự nhiên của nhiều quốc gia trong hành trình phát triển. GS Kang gợi ý cách tiếp cận cần được tinh chỉnh theo từng khu vực: Ấn Độ là đối tác chiến lược; các nước châu Á như Việt Nam là đối tác chia sẻ kinh nghiệm phát triển; châu Phi vừa là thị trường tương lai vừa là đối tác tăng trưởng xanh; còn Mỹ Latin là trung tâm hợp tác kỹ thuật số và chuỗi cung ứng.
Theo ông Kang, tăng cường quan hệ với nhóm Global South không đơn thuần là lựa chọn ngoại giao – đó còn là chiến lược sinh tồn của nền kinh tế Hàn Quốc.
Bộ trưởng Ngoại giao Hàn Quốc Cho Hyun, trong cuộc phỏng vấn dành riêng cho Tuổi Trẻ, khẳng định: “Giờ là thời điểm thích hợp nhất để hai nước chung tay mở ra kỷ nguyên vàng của sự thịnh vượng chung”.
Vượt ra ngoài khuôn khổ đầu tư sản xuất đơn thuần, ông cho biết Hàn Quốc sẽ chia sẻ công nghệ trong toàn bộ các ngành công nghiệp tương lai như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, năng lượng sạch, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực bản địa – tạo bàn đạp cho bước nhảy vọt của Việt Nam trong công cuộc hiện đại hóa đất nước.
TS Kwak Sung Il, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu các nền kinh tế mới nổi thuộc Viện Chính sách kinh tế đối ngoại Hàn Quốc, nhận định phát ngôn của Bộ trưởng Cho Hyun thể hiện cam kết nâng tầm Việt Nam thành đối tác công nghệ chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu của Seoul.
“Điều này đánh dấu sự chính thức hóa mối quan hệ Hàn Quốc – Việt Nam vượt ra khỏi động lực đầu tư đổi lấy lao động truyền thống, trở thành một “liên minh công nghệ và cùng thịnh vượng””, ông Kwak nhận định.
Để hiện thực hóa điều đó, theo TS Kwak, yêu cầu cốt lõi là nội địa hóa khoa học và công nghệ tiên tiến thông qua hợp tác đào tạo và trao đổi nhân tài.
Ông gợi ý một mô hình khả thi: hai nước cùng đào tạo nguồn nhân lực chuyên biệt mà các ngành công nghiệp Hàn Quốc cần tại Việt Nam, sau đó các cá nhân này được tuyển dụng bởi các công ty Hàn Quốc.
Qua đó công nghệ được chuyển giao một cách tự nhiên, đồng thời giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động mà doanh nghiệp Hàn Quốc đang đối mặt – một chiến lược thực sự đôi bên cùng có lợi.
Tuy nhiên, theo TS Kwak, ngay cả khi Hàn Quốc chuyển giao công nghệ tiên tiến ngay lập tức, công nghệ đó khó tránh khỏi bị mai một nếu thiếu một hệ sinh thái địa phương hoạt động hiệu quả.
Vì vậy Việt Nam cần tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đạt chuẩn quốc tế, phát triển nhiều hơn các doanh nghiệp có năng lực hấp thụ và ý chí nội địa hóa công nghệ. Hệ thống giáo dục cũng cần được mở rộng đáng kể: cho phép các trường đại học kỹ thuật Hàn Quốc hoạt động và đào tạo nhân tài chuyên ngành tại Việt Nam; các trường đại học Việt Nam chủ động cập nhật chương trình theo nhu cầu thực tế của công nghiệp Hàn Quốc và thành lập các “phòng hợp đồng” để bảo đảm nguồn cung nhân lực công nghệ cao ổn định cho các doanh nghiệp nước ngoài.
Trong ngoại giao, vị trí khách mời đầu tiên luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Tổng thống Lee Jae Myung trở thành nguyên thủ nước ngoài đầu tiên thăm cấp nhà nước tới Việt Nam ngay sau khi Quốc hội khóa XVI kiện toàn bộ máy lãnh đạo mới với Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm Chủ tịch nước. Chi tiết đó là một tín hiệu chính trị đáng chú ý: Seoul muốn xác lập sớm vị trí của Việt Nam trong bản đồ ưu tiên chiến lược của mình tại Đông Nam Á.
Tín hiệu ấy càng rõ hơn khi đặt trong mạch ngoại giao song phương dày đặc. Chỉ tám tháng trước, tháng 8-2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã thăm cấp nhà nước đến Hàn Quốc. Hai chuyến thăm cấp cao diễn ra trong khoảng thời gian ngắn cho thấy đây không còn là quan hệ "duy trì tốt đẹp" theo quán tính, mà đang được hai bên chủ động nâng lên một tầm mới: tin cậy chính trị cao hơn, kỳ vọng chiến lược lớn hơn. Đại sứ Việt Nam tại Hàn Quốc Vũ Hồ gọi đây là "điểm neo chiến lược" cho giai đoạn phát triển mới.
Hàn Quốc và Việt Nam đã xây dựng một trong những quan hệ song phương thành công nhất châu Á. Tổng vốn FDI Hàn Quốc đăng ký tại Việt Nam đạt 98,9 tỉ USD với hơn 10.400 dự án. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 89,5 tỉ USD; riêng quý 1-2026 đã lên tới 26,9 tỉ USD, tăng 30% so với cùng kỳ.
Hơn 200 doanh nghiệp Hàn Quốc tháp tùng Tổng thống Lee Jae Myung trong chuyến thăm lần này - tín hiệu rõ ràng về hàm lượng kinh tế và đầu tư dày đặc của chuyến đi.
Mô hình hợp tác truyền thống vận hành theo cơ chế đơn giản: Hàn Quốc mang đến vốn, công nghệ và mạng lưới thị trường; Việt Nam cung cấp lao động, đất đai và môi trường sản xuất ổn định. Mô hình ấy giúp Việt Nam tăng trưởng nhanh và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Song nhìn thẳng vào thực tế: Việt Nam đã trở thành cứ điểm sản xuất quan trọng của các tập đoàn Hàn Quốc nhưng chưa thực sự trở thành trung tâm đồng thiết kế, đồng nghiên cứu và cùng tạo ra công nghệ với họ.
Thành công về lượng là rõ ràng, nhưng chiều sâu chiến lược của quan hệ vẫn chưa theo kịp quy mô của nó - đây chính là khoảng cách lớn nhất cần lấp đầy trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tái cấu trúc vì cạnh tranh Mỹ - Trung, các tập đoàn Samsung, LG, SK, Hyundai đang thúc đẩy chiến lược "China+1", tìm điểm neo mới tại Đông Nam Á để phân tán rủi ro chuỗi cung ứng.
Việt Nam nổi lên đúng ở giao điểm ấy nhờ vị trí địa chiến lược thuận lợi, nền chính trị ổn định, dân số trẻ, mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng và hệ sinh thái công nghiệp đã hình thành qua nhiều năm.
Đồng thời Hàn Quốc là xã hội đang già hóa nhanh, đối mặt với áp lực thiếu hụt lao động ngày càng nặng nề. Vì vậy, hợp tác nhân lực với Việt Nam không còn là hỗ trợ phát triển truyền thống mà là khoản đầu tư chiến lược vào nguồn lực mà chính nền kinh tế Hàn Quốc cần trong trung và dài hạn.
Việt Nam đang đứng trước ngưỡng chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Mục tiêu trở thành nước thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và nước phát triển vào năm 2045 sẽ không thể đạt được nếu đất nước tiếp tục đứng chủ yếu ở khâu lắp ráp, gia công và phụ thuộc vào các mắt xích công nghệ nằm ngoài tầm kiểm soát.
Muốn đi xa hơn, Việt Nam phải bước vào các tầng nấc cao hơn: thiết kế, nghiên cứu, tiêu chuẩn, sở hữu trí tuệ, công nghệ lõi và nhân lực chất lượng cao.
Ở điểm này, Hàn Quốc là một trong số rất ít đối tác hội đủ cả ba điều kiện: có năng lực công nghệ thực chất, có kinh nghiệm chuyển hóa từ nước đi sau thành nền kinh tế công nghiệp - sáng tạo hàng đầu, và có lợi ích chiến lược đủ lớn để gắn bó dài hạn với Việt Nam.
Điều Việt Nam kỳ vọng vì thế không chỉ là thêm nhà máy, mà là Hàn Quốc tham gia sâu hơn vào quá trình kiến tạo năng lực nội sinh: chuyển giao công nghệ lõi, xây trung tâm R&D, đào tạo đội ngũ kỹ sư công nghệ cao và kết nối doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng sâu hơn.
Đại sứ Vũ Hồ tóm tắt kỳ vọng của Hà Nội: "Từ đối tác phát triển đến đối tác kiến tạo, từ hợp tác sang liên kết, từ sản xuất sang đổi mới sáng tạo".
Quan hệ Việt - Hàn cũng mang hàm ý khu vực rõ rệt. Năm 2025 Hàn Quốc chủ trì APEC, năm 2027 Việt Nam đăng cai APEC - hai nước có thêm không gian quan trọng để phối hợp nghị trình và chia sẻ ưu tiên.
Cả hai đều không phải siêu cường, và chính điều đó tạo lợi thế đặc biệt: hai bên có thể hợp tác mà không cần tâm thế áp đặt hay tranh giành vị thế. Đây là kiểu liên kết thực dụng, tỉnh táo và có chiều sâu phát triển đáng chú ý trong châu Á hiện nay.
Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1992, hai quốc gia từng bị chiến tranh tàn phá đã cùng chọn con đường phát triển để trở thành đối tác chiến lược toàn diện chỉ sau hơn ba thập niên. Cả hai đều hiểu rõ cái giá của một chiến lược phát triển nghiêm túc.
Nếu trước đây quan hệ Việt - Hàn chủ yếu giúp Việt Nam mở rộng công suất sản xuất, thì giai đoạn tới quan hệ này phải giúp Việt Nam nâng cấp cấu trúc phát triển. Đó mới là tiêu chuẩn thật sự của một quan hệ đối tác chiến lược toàn diện trưởng thành.
Ngày 12.5, đại diện lãnh đạo UBND xã Bù Đăng (thành phố Đồng Nai) cho biết đã làm việc với Công ty cổ phần Thủy điện Trường Sơn Bình Phước, yêu cầu doanh nghiệp này khẩn trương di dời trụ điện 110 kV không có đai ốc ngã đổ ra khỏi đất canh tác của người dân trước ngày 15.5 và tổng kiểm tra toàn bộ trụ điện đi qua địa bàn, phát hiện những sự cố để sớm khắc phục trước mùa mưa bão 2026.
Sự việc bắt nguồn từ trận mưa giông kèm gió giật chiều 27.4 tại thôn Đoàn Kết (xã Bù Đăng). Một trụ điện cao hơn 15 mét đã bất ngờ ngã đổ xuống vườn điều. May mắn thời điểm đó không có người qua lại nên không xảy ra thương vong.
Trụ điện 110 kV không có đai ốc bị ngã đổ, chân đế không được vặn cố định vào bu lông
ẢNH: HOÀNG GIÁP
Anh Điểu Lâm (người dân địa phương) bàng hoàng nhớ lại: "Khoảng 18 giờ, trời chuyển mưa giông. Khi đang ở trong nhà thì tôi nghe tiếng động rất lớn, chạy ra vườn thì thấy trụ điện đã bị ngã đổ".
Theo anh Lâm, có nhiều trụ điện qua địa bàn thôn đã được thi công từ khoảng năm 2018 nhưng đến nay vẫn chưa được kéo dây. Đáng chú ý, một số trụ điện không có đai ốc siết bu lông cố định với chân đế.
"Một số trụ thì có ốc còn một số trụ hiện trạng từ hồi lắp ráp là không có ốc. Nếu tiếp tục như vậy, không làm nữa thì sẽ rất nguy hiểm cho người dân, nhất là khi trời mưa giông. Tôi kiến nghị bên công ty sớm khắc phục", anh Điểu Lâm lo lắng.
Cùng chung nỗi sợ, chị Điểu Thị Ven, chủ vườn điều nơi trụ điện ngã đổ, cho biết mỗi lần trẻ em đi qua, chị đều phải nhắc nhở vì thấy rõ sự nguy hiểm.
"Mấy cái trụ này, nhìn lên, nhìn xuống thấy không có đủ con ốc. Nói thẳng ra là dưới chân không có con ốc luôn. Giờ mong bên thi công làm lại hoặc tháo ra để tôi còn trồng lại cây cối, để có nguồn thu nhập thêm. Để như vậy, mấy đứa nhỏ không biết, nó qua chơi rồi cũng nguy hiểm lắm", chị Ven nói.
Một trụ điện khác cũng đã bị nghiêng, có 3/4 chân trụ điện đã bị văng ra khỏi đế trụ, và cũng không có các đai ốc cố định vào bu lông
Theo ghi nhận của phóng viên Thanh Niên, cách vị trí trụ đổ khoảng 100 mét, một trụ điện khác cũng đang trong tình trạng mất an toàn, khi 3/4 chân trụ điện đã bị văng ra khỏi bu lông chân đế, chân trụ điện còn lại dù còn dính, nhưng cũng không có đai ốc siết vào để để cố định.
Theo tìm hiểu của phóng viên, các trụ điện trên thuộc dự án Nhà máy thủy điện Đức Thành (dự án tổng vốn đầu tư hơn 1.991 tỉ đồng), nằm trên địa bàn xã Phước Sơn, xã Bù Đăng (thành phố Đồng Nai) và xã Cát Tiên 2 (tỉnh Lâm Đồng). Dù triển khai nhiều năm, đến nay vẫn còn một số hạng mục chưa hoàn thiện.
Ông Trần Xuân Hiển, Phó chủ tịch UBND xã Bù Đăng (tỉnh Đồng Nai) khẳng định xã đã từng đi kiểm tra và cảnh báo về nguy cơ gãy đổ của các trụ điện này.
"Đến nay một số trụ điện này chưa hoàn thành đấu nối điện, một số trụ điện có nguy cơ nếu giông lốc lớn sẽ bị gãy đổ. Do đó địa phương cũng đề nghị chủ đầu tư sớm có biện pháp thi công hoặc có giải pháp để phòng chống các trụ điện này", ông Hiển đề nghị.
Theo biên bản làm việc giữa xã Bù Đăng và Công ty cổ phần Thủy điện Trường Sơn Bình Phước (chủ đầu tư nhà máy thủy điện nói trên) cho rằng các trụ điện bị ngã đổ là do các ốc chân đế bị lấy trộm. Một số trụ điện khác bị mất ốc chân đế cũng dẫn đến việc trụ điện bị nghiêng, không đảm bảo an toàn.
Chính quyền xã Bù Đăng cũng đã đề nghị chủ đầu tư phải tổng kiểm tra toàn bộ 22 trụ điện đi qua địa bàn xã, phát hiện sự cố để khắc phục sớm trước mùa mưa bão 2026, đồng thời có phương án hỗ trợ thiệt hại cây trồng cho người dân trước ngày 15.5.
Trong khi chờ chủ đầu tư khắc phục các tồn tại, người dân địa phương vẫn sống trong thấp thỏm, bất an khi mùa mưa bão đang đến gần. Họ không rõ có bao nhiêu trụ điện đang gặp tình trạng mất an toàn tương tự. Đồng thời, họ mong muốn các cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý triệt để đối với các trụ điện không đảm bảo an toàn, đảm bảo tính mạng và tài sản của người dân.
Ngày 24-4, Sở Nội vụ tỉnh An Giang cho biết Tiểu ban đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ việc tổ chức các hoạt động phục vụ APEC 2027 và Tổ giúp việc của tiểu ban (gọi tắt là Tiểu ban đào tạo nguồn nhân lực) đã báo cáo và tham mưu UBND tỉnh An Giang xây dựng và ban hành kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực đón APEC ở Phú Quốc.
Theo đó các sở ngành trong tỉnh thực hiện 4 nhóm nội dung đào tạo, bồi dưỡng (với 17 lớp) dự kiến 1.600 đến 2.300 học viên, có tổng số kinh phí đào tạo dự kiến hơn 5,1 tỉ đồng.
Trong đó Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh An Giang chủ trì đào tạo kiến thức về APEC và hội nhập quốc tế với 3 lớp, dự kiến 300-450 học viên.
Sở Du lịch tỉnh An Giang sẽ đào tạo về nội dung lễ tân, nghi thức ngoại giao với 7 lớp, dự kiến 600-800 học viên; riêng 2 lớp bồi dưỡng kỹ năng ngoại ngữ và giao tiếp trong du lịch và lễ tân quốc tế (khoảng 50 học viên/lớp).
Công an tỉnh An Giang phối hợp Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh và Sở Y tế đào tạo về nội dung an ninh, y tế và ứng phó khẩn cấp, tổng số 2 lớp, dự kiến 200-300 học viên.
Còn Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang đào tạo nội dung quản lý môi trường và văn minh đô thị, với 5 lớp, dự kiến 500-700 học viên.
Sở Nội vụ tỉnh An Giang đã làm việc với Đại học Kinh tế TP.HCM xây dựng dự thảo chương trình chi tiết và dự toán kinh phí để thực hiện đối với từng lĩnh vực đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực, phục vụ thành công APEC 2027 ở Phú Quốc.