Rùa biển quý hiếm mắc lưới, ngư dân thả về biển

Ngày 13/5, ông Nguyễn Văn Chính, Giám đốc Vườn quốc gia Cúc Phương, cho biết đơn vị vừa tiếp nhận 28 con rùa quý hiếm từ Viện Sinh thái quốc gia Hàn Quốc (NIE) tại sân bay Nội Bài.

Số rùa này thuộc 4 loài nguy cấp, quý hiếm đặc hữu của Việt Nam gồm rùa hộp trán vàng miền Bắc (Cuora galbinifrons), rùa hộp trán vàng miền Trung (Cuora bourreti), rùa sa nhân (Cuora mouhotii) và rùa đất Spengler (Geoemyda spengleri). Đây đều là những loài đang đối mặt nguy cơ tuyệt chủng ngoài tự nhiên do mất môi trường sống và nạn săn bắt, buôn bán trái phép.

Theo ông Kyuho Kang, chuyên gia của Viện Sinh thái quốc gia Hàn Quốc, số rùa trên bị cơ quan chức năng Hàn Quốc phát hiện tại sân bay quốc tế Incheon trong một vụ vận chuyển thú cưng trái phép từ Việt Nam sang Hàn Quốc.

Sau khi bị thu giữ, số rùa được đưa về trung tâm cứu hộ của NIE để chăm sóc và theo dõi sức khỏe. Phía Hàn Quốc sau đó phối hợp với các tổ chức bảo tồn và cơ quan chức năng Việt Nam hoàn tất thủ tục đưa rùa về nước. "Chúng tôi hy vọng những con rùa này sẽ tiếp tục được phục hồi, tái hoang dã và có thể trở lại môi trường sống tự nhiên trong tương lai", ông Kyuho Kang nói tại lễ bàn giao.

Việc vận chuyển và bàn giao được thực hiện dưới sự giám sát của cơ quan kiểm dịch và các tổ chức bảo tồn quốc tế, tuân thủ quy định của Công ước CITES về buôn bán quốc tế động, thực vật hoang dã nguy cấp.

Ngay sau khi hoàn tất thủ tục tại sân bay, toàn bộ số rùa được đưa về trung tâm cứu hộ của Vườn quốc gia Cúc Phương để cách ly, theo dõi sức khỏe và đánh giá khả năng thích nghi.

Theo ông Nguyễn Văn Chính, những con đủ điều kiện sẽ được đưa vào chương trình nhân nuôi bảo tồn hoặc tái thả về tự nhiên trong thời gian tới. "Việc đưa các loài rùa quý hiếm về nước lần này cho thấy trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế trong ngăn chặn buôn bán động vật hoang dã xuyên biên giới", ông Chính nói.

Ông Lê Trọng Đạt, Trưởng phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế của Vườn quốc gia Cúc Phương, cho biết Việt Nam là một trong những quốc gia có đa dạng sinh học cao, trong đó rùa giữ vai trò quan trọng với hệ sinh thái rừng và đất ngập nước. Rùa giúp duy trì cân bằng sinh thái, kiểm soát các mắt xích trong chuỗi thức ăn nhưng cũng là nhóm động vật dễ bị tổn thương bởi nạn săn bắt và buôn bán trái phép.

Các chuyên gia bảo tồn nhận định Việt Nam hiện vẫn là điểm nóng về buôn bán động vật hoang dã trái phép tại Đông Nam Á. Nhiều loài rùa quý bị săn bắt để phục vụ nhu cầu nuôi thú cưng, làm cảnh hoặc vận chuyển xuyên biên giới.

Việc hồi hương 28 con rùa lần này được kỳ vọng góp phần phục hồi quần thể rùa quý ngoài tự nhiên và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ động vật hoang dã.

Vườn quốc gia Cúc Phương rộng hơn 22.200 ha, nằm trên địa bàn các tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa và Phú Thọ. Đây là vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam, được thành lập năm 1962, nổi tiếng với hệ sinh thái rừng mưa nhiệt đới và các chương trình cứu hộ, bảo tồn động vật hoang dã.

Tin Gốc: Vnexpress

Từ đầu năm 2026 đến nay, "nậm thoong" xuất hiện ngày càng nhiều tại khu vực biên giới Lao Bảo. Đây không phải đồ uống công nghiệp mà được nấu thủ công từ lá cây có nguồn gốc từ Lào, có màu nâu nhạt, mùi thơm nhẹ, thường đựng trong chai nhựa lớn và bán với giá chỉ vài chục nghìn đồng.

Theo Công an xã Lao Bảo, thời gian gần đây, không ít thanh thiếu niên có xu hướng sử dụng loại nước này để tìm cảm giác "hưng phấn". Tuy nhiên, việc lạm dụng có thể kéo theo nhiều hệ lụy như kích thích thần kinh, mất kiểm soát hành vi, thậm chí phát sinh các vi phạm pháp luật như gây rối trật tự, trộm cắp, đánh nhau.

Thượng tá Trần Hữu Sơn, Trưởng công an xã Lao Bảo, cho biết "nậm thoong" có thể khiến người dùng tỉnh táo, thức đêm nhưng tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và tâm lý. Hiện cơ quan công an mới dừng ở mức cảnh báo, chưa có quy định cụ thể để xử phạt hành vi sử dụng loại nước này.

"Chúng tôi đã báo cáo tình hình này lên lãnh đạo Công an tỉnh, chính quyền địa phương… để cấp trên nắm bắt và có phương án chỉ đạo hướng xử lý", thượng tá Sơn nhấn mạnh.

Đáng lo ngại, việc mua bán và sử dụng "nậm thoong" diễn ra nhỏ lẻ, kín đáo. Nguồn tin tại địa phương cho biết loại nước này được nấu với số lượng khá lớn (nấu trong các thùng phuy cả trăm lít) ở những khu vực vắng vẻ, sau đó giao tận nơi với giá khoảng 45.000 - 50.000 đồng/chai loại 1,5 lít.

Không chỉ dễ mua, "nậm thoong" còn nhanh chóng lan trong giới trẻ theo kiểu tụ tập uống chung. Tại các công viên, khu vui chơi, nhiều nhóm thanh thiếu niên cùng sử dụng loại nước này, để lại hàng loạt vỏ chai sau khi dùng. Giá rẻ và tâm lý tò mò khiến không ít học sinh THCS, THPT trở thành đối tượng dễ bị lôi kéo.

Tên gọi "nậm thoong" xuất phát từ tiếng Lào, "nậm" nghĩa là nước, "thoong" là cách gọi dân gian của cây kratom, cho thấy nguồn gốc xuyên biên giới của loại đồ uống này. Với đặc thù là địa bàn giáp Lào, có cửa khẩu quốc tế, Lao Bảo vốn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về an ninh trật tự, đặc biệt liên quan đến các chất có tác động thần kinh.

Trước thực trạng trên, Công an xã Lao Bảo đã có văn bản đề nghị các đơn vị, đoàn thể phối hợp vào cuộc. Trong đó, Mặt trận và các tổ chức tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nâng cao nhận thức; gia đình quản lý, giáo dục con em không sử dụng đồ uống không rõ nguồn gốc. Đoàn thanh niên, nhà trường cũng được yêu cầu đẩy mạnh giáo dục, kịp thời phát hiện các trường hợp liên quan.

Lực lượng chức năng nhận định, việc chủ động nắm tình hình từ cơ sở, phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời là giải pháp quan trọng nhằm không để "nậm thoong" tiếp tục lan rộng, ảnh hưởng đến đời sống và an ninh trật tự khu vực biên giới.

Liên quan đến cây kratom, PGS-TS Nguyễn Thành Triết, Trưởng bộ môn Dược học cổ truyền, Đại học Y dược TP.HCM, cho hay kratom (Mitragyna speciosa) là một loài cây nhiệt đới có nguồn gốc từ Đông Nam Á, được sử dụng lâu đời vì đặc tính kích thích và giảm đau của nó.

Những năm gần đây, kratom đã trở nên phổ biến ở phương Tây như một phương pháp điều trị thay thế cho chứng lo âu, đau đớn và cai nghiện opioid do các alkaloid có hoạt tính như mitragynine và 7-hydroxymitragynine, tác động lên các thụ thể opioid.

Do việc sử dụng ngày càng tăng, kết hợp với sự hiểu biết hạn chế về tác dụng dược lý, dữ liệu an toàn và nguy cơ quá liều của kratom cần phải được nghiên cứu thêm.

Theo PGS-TS Nguyễn Thành Triết, việc sử dụng kratom khác biệt rõ rệt giữa Đông Nam Á và phương Tây, không chỉ về bối cảnh văn hóa mà còn về cách thức điều chế dược liệu này và các tác dụng của nó.

Ở Đông Nam Á, kratom theo truyền thống được sử dụng bằng cách nhai lá tươi hoặc pha thành trà ngay sau khi thu hoạch, các phương pháp này giữ lại hàm lượng 7-hydroxymitragynine (một alkaloid hoạt tính mạnh kiểu opioid) thấp hơn. Việc sử dụng lâu đời này, đặc biệt là trong số những người lao động tìm kiếm tác dụng chống mệt mỏi và hiệu quả giảm đau, dẫn đến một số tác dụng phụ nghiêm trọng được ghi nhận.

Trái ngược với cách sử dụng truyền thống, các sản phẩm chứa kratom ở phương Tây thường được chiết xuất từ lá khô và đã qua chế biến, được bào chế thành dạng bột thuốc, viên nang hoặc cao chiết, có thể làm tăng hàm lượng các alkaloid có hoạt tính và dẫn đến việc tổng liều lượng cao hơn so với các chế phẩm truyền thống (dùng dạng thô), từ đó có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Ông Triết cho rằng, việc tiếp tục các nghiên cứu khoa học và đưa ra các quy định có thông tin đầy đủ có thể bảo vệ sức khỏe cộng đồng với cách tiếp cận có chừng mực, dựa trên khoa học sẽ là điều cần thiết để định hình quy định về kratom và ứng dụng lâm sàng trong tương lai.

"Ở nước ta hiện vẫn chưa có quy định về việc quản lý sử dụng dược liệu kratom, vì vậy việc sử dụng dược liệu này phải được thực hiện một cách thận trọng, lưu ý về độ tuổi, liều lượng sử dụng và không dùng kèm theo các thuốc đặc trị khác cùng nhau. Khi cần sử dụng kratom trong điều trị cũng cần tham khảo và theo hướng dẫn của các chuyên gia", PGS-TS Nguyễn Thành Triết nhấn mạnh.

Tin Gốc: Thanh Niên

Khoảng 9 giờ 50 ngày 14.4, tại khu vực hòn Chó Đen (vịnh Hạ Long), đoàn kiểm tra liên ngành gồm Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử, Chi cục Biển, Hải đảo và Thủy sản, lực lượng Kiểm ngư, Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Hòn Gai, Phòng CSGT và UBND P.Hạ Long đã phát hiện gia đình ông Đinh Văn Đông (trú tại thôn 16, P.Hiệp Hòa) có hành vi nuôi thủy sản trái phép trên vịnh Hạ Long.

Tại thời điểm kiểm tra, ông Đông không xuất trình được giấy phép nuôi trồng thủy sản theo quy định. Lực lượng chức năng ghi nhận tại hiện trường có khoảng 900 lồng nhựa, 2 mảng gỗ cùng 1 phương tiện phục vụ nuôi trồng. Ông Đông thừa nhận đã thả tới 15.000 lồng ngao trên diện tích khoảng 2.000 m2 mặt nước và xác định hành vi là vi phạm pháp luật.

Tiếp đó, vào khoảng 10 giờ 20, tại khu vực lân cận, đoàn kiểm tra tiếp tục phát hiện một phương tiện thủy dài hơn 5 m đang kéo 4 bè gỗ, chở theo 1.000 lồng nhựa phục vụ nuôi thủy sản trái phép trên vịnh Hạ Long. Chủ phương tiện là ông Đinh Đức Dũng (cùng trú tại thôn 16, P.Hiệp Hòa) không xuất trình được giấy tờ phương tiện và giấy phép nuôi trồng theo quy định.

Đoàn kiểm tra liên ngành đã lập biên bản xử lý các trường hợp vi phạm, yêu cầu chấm dứt ngay hoạt động nuôi thủy sản trái phép trên vịnh Hạ Long, đồng thời tạm giữ toàn bộ tang vật liên quan. Các cá nhân vi phạm được yêu cầu về trụ sở Ban Quản lý di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử để tiếp tục làm việc, xử lý theo quy định pháp luật.

Tin Gốc: Thanh Niên