Bộ luật Hình sự qua các thời kỳ đã có những quy định khác nhau với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Bộ luật Hình sự đầu tiên, năm 1985, chỉ quy tội với người Tổ chức dùng chất ma túy, dù dưới bất kỳ hình thức nào sẽ bị phạt tù 6 tháng đến 5 năm. Mức phạt tăng tới 10 năm nếu gây hậu quả nghiêm trọng tái phạm nguy hiểm.
Người tham gia sử dụng ma túy chưa bị định tội.
Đến Bộ luật Hình sự năm 1999, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy bị coi là phạm tội, theo điều 199.
Theo đó, người nào sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, đã được giáo dục nhiều lần và đã bị xử lý hành chính bằng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh bắt buộc mà tái phạm, bị phạt tù 3 tháng đến 2 năm. Ai tái phạm sẽ bị phạt 2-5 năm tù.
Tội này được bãi bỏ từ năm 2010.
15 năm sau, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy được đưa trở lại Bộ luật Hình sự trong lần sửa đổi gần nhất năm 2025, nhưng áp dụng với người “từng hoặc đang trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện, cai nghiện ma túy bắt buộc, điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế”.
Theo đó, từ 1/7/2025, bốn trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị phạt tù 2-3 năm, cụ thể:
– Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn 2 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn 2 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Ai tái phạm sẽ bị phạt tù 3-5 năm.
Như vậy, nếu người nào sử dụng ma túy, nhưng không đang trong thời gian cai nghiện, điều trị chất gây nghiện; hoặc đã hết thời hạn 2 năm sau cai nghiện, thì không bị xử lý hình sự về hành vi này.
Nếu không bị xử lý hình sự, người dùng ma túy bị phạt thế nào?
Trường hợp không đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự như trên, người sử dụng trái phép chất ma túy thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính cảnh cáo hoặc phạt tiền 1-2 triệu đồng ( Điều 30 Nghị định 282/2025).
Ngoài ra, theo Điều 24, 25 Luật phòng chống ma túy, người sử dụng ma túy còn chịu sự quản lý, giáo dục của UBND và công an cấp xã phường trong một năm.
Họ sẽ được tư vấn, động viên, giáo dục, giúp đỡ để không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy; có nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập và theo yêu cầu của công an, UBND cấp xã trong thời gian quản lý và cam kết chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp luật.
Nếu vắng mặt tại nơi cư trú, họ phải báo cáo công an cấp xã; thông báo với công an cấp xã nơi đang cư trú trước khi thay đổi nơi cư trú; trình diện công an cấp xã nơi cư trú mới trong thời hạn 24 giờ…
Trong 95% người sử dụng ma túy tổng hợp, có 70-75% ở độ tuổi 17-35.
Tối 15/4, Công an tỉnh An Giang cho biết đơn vị vừa bắt gọn băng cướp từ 15 đến 18 tuổi gây ra vụ cướp tài sản nghiêm trọng trên quốc lộ 80B (đoạn qua ấp Long Bình, xã Long Điền, tỉnh An Giang.
Các đối tượng gồm Đỗ Lâm Nguyên Khang, Lê Ngọc Ngoan (cùng 15 tuổi); Nguyễn Hoàng Bảo (16 tuổi); Nguyễn Công Thành (18 tuổi). Cả 4 đều trú tại huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp.
Trước đó tối 12/4, anh Phạm Văn Thanh (42 tuổi, ngụ An Giang) đang trên đường từ Tây Ninh về quê dự đám tang. Vào lúc 2h30 rạng sáng hôm sau, anh Thanh bị 4 đối tượng đi trên 2 xe máy bất ngờ áp sát, dùng dao tự chế khống chế và cướp đi 1 điện thoại di động cùng xe mô tô.
Trong vòng chưa đầy 6 giờ tiến hành truy xét, công an đã xác định và bắt giữ 4 đối tượng khi đang lẩn trốn tại tỉnh Đồng Tháp. Thời điểm bắt giữ, công an còn thu giữ toàn bộ tang vật của vụ cướp, cùng các hung khí gồm dao bấm và dao tự chế.
Tại cơ quan điều tra, nhóm cướp khai nhận do thiếu tiền tiêu xài nên đã bàn bạc, chuẩn bị hung khí để đi cướp. Để đối phó với công an, cả nhóm thống nhất đeo khẩu trang kín mặt, mặc áo khoác dài tay trùm đầu rồi chọn các đoạn đường vắng, ít người qua lại để ra tay. Các đối tượng còn bàn bạc, phân công nhân sự phối hợp chặn đầu, khóa đuôi nạn nhân rõ ràng.
Ngoài vụ cướp xe của anh Thanh, nhóm này thừa nhận đã thực hiện nhiều vụ cướp khác trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp với thủ đoạn tương tự.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang đã ra quyết định tạm giữ hình sự 4 đối tượng trên để tiếp tục điều tra mở rộng, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Ngày 10-4, Công an TP.HCM cho biết Cơ quan cảnh sát điều tra đã khởi tố, bắt bị can để tạm giam đối với Nguyễn Trung Đức (48 tuổi), Hồ Minh Đạt (54 tuổi), Nguyễn Thị Giang (vợ Đạt), Đặng Viết Dũng, Nguyễn Khắc Trung, Hoàng Văn Cường, Đặng Thanh Vương, Hồ Quang Vinh và Trần Văn Hòa để điều tra về tội "cưỡng đoạt tài sản".
Theo đó, thực hiện chỉ đạo của Ban Giám đốc Công an TP về việc điều tra mở rộng vụ án "cưỡng đoạt tài sản" do Hồ Thành Được ("Được Đất Bắc") thực hiện, Phòng Cảnh sát hình sự tiếp tục phát hiện Công ty TNHH Mua bán nợ Nhất Tín hoạt động đòi nợ thuê tại phường Tam Long và khu vực chợ Bà Rịa.
Theo kết quả điều tra, Hồ Minh Đạt cùng vợ là Nguyễn Thị Giang và nhiều nhân viên đã tổ chức hoạt động đòi nợ thuê trái pháp luật.
Nhóm này sử dụng "hợp đồng mua bán nợ" để hợp thức hóa hoạt động, thực chất là đòi nợ thuê với tỉ lệ ăn chia từ 30% - 50%.
Thông qua mối quan hệ với Nguyễn Trung Đức, nhóm của Đạt nhận đòi khoản nợ khoảng 70 tỉ đồng cho bà T. từ bà B..
Sau khi ký kết hợp đồng giả cách, các đối tượng liên tục tổ chức nhiều lượt đến nhà riêng và cơ sở kinh doanh của bà B. để chửi bới, đe dọa, gây áp lực tinh thần, buộc trả nợ.
Cơ quan điều tra xác định từ cuối tháng 7-2025 đến đầu tháng 10-2025, nhóm trên đã huy động nhiều người, mặc đồng phục công ty, để lộ hình xăm, di chuyển bằng ô tô đến trước nhà và cửa hàng của nạn nhân, tụ tập đông người, lớn tiếng đe dọa, cản trở hoạt động kinh doanh.
Một số người còn có hành vi hành hung, đập phá tài sản, uy hiếp tinh thần người thân và nhân viên, nhằm ép buộc trả tiền.
Không chỉ vậy, các nghi can chia thành nhiều nhóm, hoạt động liên tục, thay phiên nhau bám địa bàn, gây sức ép kéo dài, khiến bị hại hoang mang, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống và hoạt động kinh doanh.
Ngày 5-5, Công an tỉnh Quảng Ngãi thông tin Văn phòng Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ngãi thi hành lệnh bắt bị can để tạm giam đối với Huỳnh Văn Chí nhằm phục vụ điều tra hành vi gây rối trật tự công cộng và cố ý làm hư hỏng tài sản. Chí được xác định chạy theo chặn và đập phá xe cứu thương chở nạn nhân đi cấp cứu.
Theo điều tra, chiều 15-2, Huỳnh Văn Chí (46 tuổi, trú thôn Tú Sơn 2, xã Lân Phong, tỉnh Quảng Ngãi) uống rượu, sau khi say đã dùng dao gây thương tích cho hai người là ông Nguyễn C. và ông Trần Quang H..
Vụ việc được xác định xảy ra tại thôn Tú Sơn 2, xã Lân Phong.
Sự việc xảy ra được mọi người can ngăn và gọi xe cứu thương tới đưa ông C. và ông H. đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Đặng Thùy Trâm cấp cứu.
Thế nhưng khi xe cứu thương chở ông C. và ông H. đi cấp cứu, Chí tiếp tục dùng xe máy đuổi theo, chặn xe cứu thương dừng lại và đập phá xe.
Tiếp đó, Chí đòi lao lên xe cứu thương để tiếp tục đánh ông C. và ông H..
Vì tính mạng của hai người đang bị thương, tài xế xe cứu thương đã cố gắng lách tránh, khẩn trương đưa hai nạn nhân đến bệnh viện cấp cứu kịp thời.
Nhưng Chí vẫn liên tục chạy xe máy đuổi theo, lạng lách, đánh võng trước đầu xe cứu thương để chặn lại. Vụ việc diễn ra kéo dài trên suốt chặng đường hơn 10km.
Khi đến ngã tư có đèn tín hiệu đèn giao thông ở tổ dân phố 5, phường Đức Phổ, Chí tiếp tục chặn xe cứu thương và đập kính xe.
Bức xúc lên đến cực điểm, lúc này tài xế xe cứu thương và người đi đường đã khống chế Chí và báo cho công an địa phương đến xử lý, để xe cứu thương an toàn đưa người đến bệnh viện.
