Bộ luật Hình sự qua các thời kỳ đã có những quy định khác nhau với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
Bộ luật Hình sự đầu tiên, năm 1985, chỉ quy tội với người Tổ chức dùng chất ma túy, dù dưới bất kỳ hình thức nào sẽ bị phạt tù 6 tháng đến 5 năm. Mức phạt tăng tới 10 năm nếu gây hậu quả nghiêm trọng tái phạm nguy hiểm.
Người tham gia sử dụng ma túy chưa bị định tội.
Đến Bộ luật Hình sự năm 1999, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy bị coi là phạm tội, theo điều 199.
Theo đó, người nào sử dụng trái phép chất ma túy dưới bất kỳ hình thức nào, đã được giáo dục nhiều lần và đã bị xử lý hành chính bằng biện pháp đưa vào cơ sở chữa bệnh bắt buộc mà tái phạm, bị phạt tù 3 tháng đến 2 năm. Ai tái phạm sẽ bị phạt 2-5 năm tù.
Tội này được bãi bỏ từ năm 2010.
15 năm sau, hành vi sử dụng trái phép chất ma túy được đưa trở lại Bộ luật Hình sự trong lần sửa đổi gần nhất năm 2025, nhưng áp dụng với người “từng hoặc đang trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện, cai nghiện ma túy bắt buộc, điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế”.
Theo đó, từ 1/7/2025, bốn trường hợp sử dụng trái phép chất ma túy sẽ bị phạt tù 2-3 năm, cụ thể:
– Đang trong thời hạn cai nghiện ma túy hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn 2 năm kể từ ngày hết thời hạn quản lý sau cai nghiện ma túy và trong thời hạn quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
– Đang trong thời hạn 2 năm kể từ khi tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện hoặc điều trị nghiện các chất ma túy bằng thuốc thay thế theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy.
Ai tái phạm sẽ bị phạt tù 3-5 năm.
Như vậy, nếu người nào sử dụng ma túy, nhưng không đang trong thời gian cai nghiện, điều trị chất gây nghiện; hoặc đã hết thời hạn 2 năm sau cai nghiện, thì không bị xử lý hình sự về hành vi này.
Nếu không bị xử lý hình sự, người dùng ma túy bị phạt thế nào?
Trường hợp không đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Bộ luật Hình sự như trên, người sử dụng trái phép chất ma túy thì sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính cảnh cáo hoặc phạt tiền 1-2 triệu đồng ( Điều 30 Nghị định 282/2025).
Ngoài ra, theo Điều 24, 25 Luật phòng chống ma túy, người sử dụng ma túy còn chịu sự quản lý, giáo dục của UBND và công an cấp xã phường trong một năm.
Họ sẽ được tư vấn, động viên, giáo dục, giúp đỡ để không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy; có nghĩa vụ có mặt theo giấy triệu tập và theo yêu cầu của công an, UBND cấp xã trong thời gian quản lý và cam kết chấp hành nghiêm chỉnh quy định của pháp luật.
Nếu vắng mặt tại nơi cư trú, họ phải báo cáo công an cấp xã; thông báo với công an cấp xã nơi đang cư trú trước khi thay đổi nơi cư trú; trình diện công an cấp xã nơi cư trú mới trong thời hạn 24 giờ…
Trong 95% người sử dụng ma túy tổng hợp, có 70-75% ở độ tuổi 17-35.
Ngày 6/4, Công an Đồng Nai tạm giữ Lê Thành Nguyên, 40 tuổi; Trần Ngọc Huân, 37 tuổi để điều tra hành vi Trộm cắp tài sản và Tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có.
Thời gian gần đây, chủ đầu tư dự án cao tốc Bến Lức - Long Thành phát hiện nhiều cột điện chiếu sáng ở đường dân vào cao tốc đi qua xã Phước Thái bị kẻ gian cắt, lấy trộm dây.
Sau nhiều ngày mật phục, rạng sáng 4/4, các trinh sát hình sự Công an Đồng Nai phối hợp Công an xã Phước Thái đã bắt quả tang Lê Thành Nguyên đang thực hiện hành vi cắt và cuốn dây điện trên đường dẫn cao tốc Bến Lức - Long Thành. Tại hiện trường, cảnh sát thu giữ 40 m dây điện, kềm sắt, dao, đèn pin, xe máy.
Mở rộng điều tra, trinh sát ập vào khám xét nhà Trần Ngọc Huân, thu giữ 90 kg lõi dây điện đồng, hơn 100 kg vỏ nhựa của dây điện mà người này thu mua lại của Nguyên.
Cao tốc Bến Lức - Long Thành dài gần 58 km, 4 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp, kết đi qua Long An (cũ), TP HCM và Đồng Nai. Trước đó, năm ngoái, chủ đầu tư đưa vào khai thác gần 30 km. Trong đó, những đoạn đã thông xe nằm ở hai đầu tuyến là Tây Ninh, phía tây TP HCM và cuối tuyến ở Đồng Nai.
Tối 18-4, Công an tỉnh Hưng Yên thông tin về vụ việc người đàn ông nổ súng sau va chạm giao thông.
Trước đó hôm 7-4, Công an xã Nghĩa Trụ tiếp nhận tin báo về vụ tai nạn giao thông xảy ra tại đường Kinh Đô 1, khu đô thị Vinhomes Ocean Park 2.
Va chạm xảy ra giữa xe ô tô biển kiểm soát 30B-220.xx và xe mô tô biển số 21E1-342.xx do anh Trần Bảo Vũ (sinh năm 1999, trú tại tỉnh Lào Cai) cầm lái.
Sau va chạm, một người đàn ông (quốc tịch nước ngoài) đã sử dụng súng ngắn bắn một phát từ trong ô tô ra ngoài.
Theo lời khai của nhân chứng, nghi can có biểu hiện kích động, cầm súng và thao tác lên đạn trong xe; khi có người tiếp cận đã xảy ra tiếng nổ nhưng không gây thiệt hại về người.
Sau đó, nghi can cùng một người phụ nữ nhanh chóng lên xe rời khỏi hiện trường. Quá trình khám nghiệm hiện trường, lực lượng chức năng thu giữ 1 vỏ đạn tại khu vực xảy ra vụ việc và đã trưng cầu giám định theo quy định.
Qua trích xuất camera, xác minh phương tiện liên quan, lực lượng công an xác định xe ô tô trên thuộc quyền sử dụng của N.T.N. (sinh năm 1994, trú tại tỉnh Hưng Yên), có chồng là Y.H. (sinh năm 1988, quốc tịch Trung Quốc).
Nghi can liên tục di chuyển qua nhiều địa bàn, thay đổi phương tiện và che giấu hành tung. Sau khi xảy ra sự việc khoảng một ngày, lực lượng Công an Hưng Yên đã xác định và phối hợp với Công an tỉnh Nghệ An dừng xe, đưa nghi can về làm việc.
Tại cơ quan công an, bước đầu xác định Y.H. đã sử dụng súng ngắn bắn một phát trong quá trình xảy ra va chạm giao thông, sau đó bỏ trốn khỏi hiện trường.
Trong quá trình trốn chạy, người này đã vứt khẩu súng xuống sông Hồng, khu vực bến phà Bình Minh (xã Mễ Sở, tỉnh Hưng Yên) nhằm phi tang tang vật.
Hiện vụ việc đã được Công an xã Nghĩa Trụ hoàn thiện hồ sơ, chuyển cơ quan chức năng có thẩm quyền tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định.
Ngày 24-4-2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 29, có hiệu lực từ 1-5-2026, quy định cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý vi phạm pháp luật đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.
Trong đó, đáng chú ý là có những loại "đất ở không hình thành đơn vị ở", đất ở có thông tin khác không đúng quy định pháp luật.
Điểm đáng chú ý là Nghị quyết đã "định danh" rõ giấy chứng nhận không đúng quy định là giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất (gọi chung là giấy chứng nhận) đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp - mà trên đó ghi mục đích sử dụng đất là đất ở (không hình thành đơn vị ở), hoặc đất ở (xây dựng và kinh doanh bất động sản, du lịch), hoặc đất ở có thông tin khác không đúng quy định của pháp luật về đất đai.
Thực tế, nhóm dự án đất ở "không hình thành đơn vị ở" (condotel, officetel) là các dự án kinh doanh thương mại, dịch vụ chỉ có thời hạn sử dụng là 50 năm, nhưng được chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận là "đất ở không hình thành đơn vị ở có thời hạn lâu dài" mà không có trong quy định pháp luật hiện hành với mục đích sử dụng là đất ở (Khánh Hòa là địa phương có trên 50 dự án thuộc nhóm này).
Chính sự "lệch chuẩn" này đã tạo ra hàng loạt hệ lụy pháp lý khiến nhiều dự án bị đình trệ suốt thời gian dài.
Nghị quyết 29 thiết kế cơ chế xử lý theo hướng phân loại rõ ràng, trên cơ sở rà soát quy hoạch.
Thứ nhất, nếu dự án phù hợp quy hoạch đất ở: UBND cấp tỉnh sẽ cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất sang đất ở. Tuy nhiên, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính phát sinh, bao gồm tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất tính theo thời điểm điều chỉnh. Chỉ khi hoàn thành nghĩa vụ này và chứng minh đủ năng lực tiếp tục triển khai dự án, việc điều chỉnh mới được thực hiện.
Thứ hai, nếu dự án không phù hợp quy hoạch đất ở: Giấy chứng nhận sẽ được điều chỉnh về đúng bản chất là đất thương mại, dịch vụ. Thời hạn sử dụng đất được xác định lại (thường là 50 năm), tính từ thời điểm xây dựng hoặc nhận chuyển nhượng.
Đồng thời, các nghĩa vụ tài chính còn thiếu tại thời điểm cấp giấy chứng nhận trước đây cũng phải được hoàn tất.
Cách tiếp cận này thể hiện nguyên tắc xuyên suốt: không hợp thức hóa sai phạm một cách đơn giản, mà xử lý có điều kiện, gắn với quy hoạch và nghĩa vụ tài chính cụ thể.
Trong gần một thập kỷ, Kiểm toán Nhà nước và Thanh tra Chính phủ đã nhiều lần chỉ ra bất cập của loại hình "đất ở không hình thành đơn vị ở".
Tuy nhiên, do thiếu cơ chế, chính sách xử lý cụ thể, nhiều dự án bị "treo", quyền lợi của người mua và doanh nghiệp bị ảnh hưởng nghiêm trọng, còn thị trường bất động sản bị méo mó, phát sinh khiếu nại, tố cáo đông người tại các địa phương có nhóm dự án đã cấp giấy chứng nhận không đúng quy định.
Nghị quyết 29 có thể xem là bước ngoặt khi tạo cơ sở cơ chế, chính sách đặc thù, để Chính phủ thiết lập khung pháp lý đồng bộ nhằm xử lý dứt điểm các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định; buộc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; khôi phục tính minh bạch và ổn định của thị trường; đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.
Quan trọng hơn, cơ chế, chính sách đặc thù này cũng chính thức "khai tử" cách làm tùy tiện trong việc sáng tạo ra loại đất không có trong pháp luật.
Vấn đề còn lại là thực thi phải minh bạch, thống nhất. Dù đã có khung pháp lý, hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào khâu tổ chức thực hiện tại các địa phương. Nếu việc rà soát quy hoạch, xác định nghĩa vụ tài chính và điều chỉnh giấy chứng nhận không được thực hiện minh bạch, thống nhất, nguy cơ phát sinh khiếu kiện là khó tránh khỏi.
Do đó yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý nhanh, mà còn phải đúng và công bằng. Chỉ khi đó, mục tiêu khơi thông nguồn lực đất đai, ổn định thị trường và củng cố niềm tin của nhà đầu tư mới có thể đạt được.
