Kể từ năm 2022, ít nhất 10 nhà khoa học có liên quan các dự án nhạy cảm của chính phủ Mỹ hay Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) đã qua đời hoặc mất tích, gần đây nhất là William Neil McCasland, thiếu tướng không quân 68 tuổi đã nghỉ hưu từ năm 2013.
McCasland rời khỏi nhà tại bang New Mexico vào tháng 2, mang theo súng và ví, đến nay vẫn không thấy bất kỳ dấu vết nào. Ông là kỹ sư hàng không vũ trụ, từng giữ nhiều vị trí nhạy cảm liên quan đến các chương trình công nghệ và không gian của Bộ Quốc phòng Mỹ.
Các trường hợp khác thu hút nhiều chú ý là Monica Jacinton Reza, kỹ sư hàng không vũ trụ chuyên về động cơ tên lửa, mất tích tháng 6/2025 khi leo núi tại Los Angeles, chuyên gia về vật lý nhiệt hạch và plasma Nuno Loureiro của Viện Công nghệ Massachusetts, nhà vật lý thiên văn Carl Grillmair thuộc Viện Công nghệ California đều bị bắn chết tại nhà vào tháng 12/2025 và tháng 2/2026.
Loạt sự việc làm dấy lên ngày càng nhiều đồn đoán trên mạng xã hội rằng một số người có thể đã trở thành mục tiêu trong một nỗ lực che giấu những gì chính phủ biết về các hiện tượng bay chưa xác định (UAP/UFO) hoặc bị kẻ thù của Mỹ nhắm đến.
Theo các chuyên gia, những giả thuyết tương tự vốn luôn tồn tại trên mạng xã hội, nhưng hiếm khi lan rộng đến mức thu hút giới chức Mỹ phải xem xét.
“Một thuyết âm mưu thông thường chỉ xuất hiện rồi nhanh chóng lắng xuống”, Joseph Uscinski, giáo sư tại Đại học Miami chuyên nghiên cứu về các thuyết âm mưu, nói. “Lần này, câu chuyện trở nên khác biệt vì có đặc vụ chính phủ trực tiếp vào cuộc điều tra”.
Bình luận viên cánh hữu Tim Pool năm 2025 đã dành hẳn một số trên podcast do ông sáng lập để nói về vụ sát hại Loureiro, cho rằng sự việc có thể liên quan đến các nghiên cứu của nhà vật lý này về năng lượng sạch. Giới chức cho biết nghi phạm là Claudio Valente, bạn học cũ cùng ngành kỹ thuật với Loureiro. Trước đó một ngày, Valente đã xả súng tại Đại học Brown, khiến hai sinh viên thiệt mạng.
Sau đó, một số nhà sáng tạo nội dung, trong đó có cây viết bảo thủ Jessica Reed Kraus, đặt giả thuyết cái chết của Loureiro có thể liên quan đến vụ sát hại nhà vật lý thiên văn Grillmair.
“Bài viết bùng nổ ngay sau khi tôi đăng lên Instagram”, Kraus nói, thêm rằng đây là nội dung được chia sẻ nhiều nhất trên tài khoản của cô. “Và rồi mọi thứ cứ thế lan rộng”.
Những thông tin này thổi bùng các đồn đoán vốn âm ỉ về khả năng tồn tại liên hệ giữa các sự việc. Vụ mất tích của tướng không quân về hưu McCasland càng khiến các giả thuyết lan rộng mạnh hơn, đặc biệt sau khi một văn phòng Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) tại địa phương tham gia tìm kiếm.
“Chuyện gì đang xảy ra với các nhà khoa học không gian của chúng ta vậy?!”, một tài khoản chuyên về UFO nổi tiếng trên X viết, kèm ảnh ghép của Loureiro, Grillmair và McCasland.
Vào tháng 3, một bài đăng mang tính suy đoán đã lan truyền rộng rãi trong cộng đồng chuyên về UFO. Nội dung bài đăng liên kết 9 nhà khoa học khác nhau, trong đó có Loureiro, Grillmair, McCasland, Reza và Melissa Casias – nhân viên phòng thí nghiệm Los Alamos ở bang New Mexico đã mất tích từ tháng 6/2025. Los Alamos cũng là cái tên thường xuyên xuất hiện trong các thuyết âm mưu về UFO.
Đến giữa tháng 3, giả thuyết này bắt đầu lan sang truyền thông chính thống, xuất hiện trên NewsNation và New York Post, trước khi được Fox News và Daily Mail tiếp tục khai thác.
“Chúng ta chưa biết các sự việc này có liên quan đến nhau hay không, nhưng việc có quá nhiều nhà khoa học hàng đầu bị sát hại hoặc mất tích chỉ trong chưa đầy một năm rõ ràng là dấu hiệu rất đáng báo động”, người dẫn chương trình Fox News Jesse Watters nói. Watters lưu ý vụ McCasland mất tích xảy ra ngay sau khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ công khai hồ sơ liên quan UFO.
Bình luận viên Pool tiếp tục đặt câu hỏi liệu những nhà khoa học này có tham gia nghiên cứu về UFO hay “dự án vũ khí đặc biệt” nào đó hay không.
Những thuyết âm mưu lan truyền trên Internet này khiến Tổng thống Trump chú ý. Ông chủ Nhà Trắng hồi đầu tháng 4 cho biết ông đã tham gia một cuộc họp có nội dung bàn về vấn đề.
“Tôi hy vọng đây chỉ là những sự việc ngẫu nhiên”, ông Trump nói. “Nhưng trong số đó có cả người rất quan trọng, chúng tôi sẽ điều tra làm rõ”.
FBI ngày 20/4 thông báo mở cuộc điều tra nhằm tìm kiếm bất kỳ liên hệ nào nếu có giữa các vụ mất tích và tử vong của khoảng 10 nhà khoa học, nhân viên chính phủ trong vài năm vừa qua. FBI sẽ phối hợp với Bộ Quốc phòng Mỹ, Bộ Năng lượng cùng lực lượng hành pháp địa phương để tìm câu trả lời.
Ủy ban Giám sát Hạ viện cùng ngày cho biết sẽ tiến hành cuộc điều tra riêng, đồng thời yêu cầu Bộ Quốc phòng, Bộ Năng lượng, FBI và NASA cung cấp báo cáo tóm tắt về “các vụ mất tích và tử vong của những cá nhân có quyền tiếp cận thông tin khoa học nhạy cảm của Mỹ”.
Trong khi đó, một số thành viên gia đình của những nhà khoa học nói trên bác bỏ thuyết âm mưu.
“Công chúng nên hiểu rằng các nhà khoa học cũng qua đời như bất kỳ ai khác, và không nên suy diễn quá mức về điều này”, gia đình của Amy Eskridge, nhà nghiên cứu chuyên về điện toán lượng tử và nghiên cứu điều chỉnh trọng lực qua đời năm 2022, nói.
Michael David Hicks, nhà vật lý tại Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực NASA, chuyên nghiên cứu sao chổi và tiểu hành tinh, qua đời năm 2023. Con gái Hicks nói ông đã phải chống chọi với các vấn đề sức khỏe trong thời gian dài và những suy đoán gần đây trên mạng khiến gia đình cảm thấy bất an.
“Dựa trên những gì tôi biết về cha, không có bất kỳ logic nào cho thấy ông có liên quan tới cuộc điều tra liên bang mà người ta đang đồn đoán”, cô nói với CNN. “Tôi không hiểu vì sao cái chết của cha tôi lại bị đem gắn với những vụ mất tích của các nhà khoa học khác”.
Điểm nhấn của chuyến thăm là Việt Nam nâng cấp quan hệ với cả hai nước: "Quan hệ đối tác chiến lược toàn diện tăng cường" với Ấn Độ, và "Quan hệ đối tác toàn diện" với Sri Lanka.
Xuyên suốt chuyến thăm Ấn Độ và Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, có thể thấy rõ tình cảm đặc biệt mà lãnh đạo cùng nhân dân hai nước này dành cho đất nước, con người Việt Nam.
Hình ảnh chiếc cầu vượt biển mang tính biểu tượng tại Mumbai, bang Maharashtra (Ấn Độ) được thắp sáng trong đêm 7-5 bằng hình ảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi để lại ấn tượng không chỉ là sự tinh tế của Ấn Độ trong ngoại giao.
Cử chỉ đó còn hàm ý mong muốn củng cố hơn nữa các cầu nối vững chắc cho quan hệ giữa hai đất nước bằng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, du lịch...
Tại Sri Lanka, dù trời đã về khuya đêm 7-5, lễ đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại sân bay vẫn ấm áp và trọng thị. Đích thân Thủ tướng Sri Lanka Harini Amarasuriya đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại chân cầu thang máy bay.
Trên các tuyến đường chính của thủ đô Colombo, quốc kỳ hai nước cùng chân dung nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam và khẩu hiệu chào mừng bằng 4 thứ tiếng được treo trang trọng.
Theo giới quan sát, sự tiếp đón trọng thị và có nhiều biệt lệ của Ấn Độ và Sri Lanka với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ xuất phát từ nền tảng tin cậy chính trị vững chắc hay tình hữu nghị bền chặt. Những cử chỉ ngoại giao đó còn phản ánh kỳ vọng của New Delhi và Colombo vào tương lai phát triển quan hệ với Hà Nội và đặc biệt đánh giá cao vị thế và vai trò của Việt Nam trên thế giới.
Trong bối cảnh các tuyến thương mại, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược dịch chuyển về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Ấn Độ cùng với Sri Lanka có vị trí án ngữ các tuyến hàng hải quốc tế huyết mạch của thế giới. Việt Nam, một nền kinh tế mở, đang đa dạng hóa thị trường, mong có thêm những "cửa" kết nối Nam Á và Ấn Độ Dương. Ở chiều ngược lại, Ấn Độ và Sri Lanka thì cần những đối tác có năng lực sản xuất, thương mại để hội nhập sâu với ASEAN.
Gặp nhau ở nhu cầu bổ trợ như vậy, nên hai bên có lý do để đi nhanh hơn, thực chất hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao, Lao động nước ngoài và Du lịch Sri Lanka Vijitha Herath chia sẻ, nước này đặt chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bối cảnh Colombo đang tìm kiếm việc sớm trở thành Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực của ASEAN và tư cách thành viên của Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) - những tổ chức, hiệp định mà Việt Nam là thành viên ngày càng quan trọng.
Nếu phải chọn một từ khóa cho chuyến thăm vừa qua, "định hình" có lẽ là từ thích hợp. Trên nền những ký ức tốt đẹp giữa Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka, những cam kết chính trị từ cấp cao nhất đã được công bố: nâng tầm quan hệ Việt Nam - Ấn Độ lên Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường và thiết lập Đối tác toàn diện Việt Nam - Sri Lanka.
Khuôn khổ quan hệ mới hay "chiếc khung" của hợp tác trong giai đoạn mới đang được xây dựng bằng những trụ cột kinh tế, thương mại, đầu tư, an ninh - quốc phòng, khoa học - công nghệ, giao lưu nhân dân.
Tại Ấn Độ, lãnh đạo hai nước đặt ra mục tiêu mới cho hợp tác thương mại bằng con số 25 tỉ USD theo hướng cân bằng và bền vững hơn vào năm 2030. Còn tại Sri Lanka ngày 8-5, lãnh đạo hai bên nhất trí triển khai các biện pháp đột phá nhằm sớm đạt mục tiêu kim ngạch thương mại 1 tỉ USD trong tương lai gần - tức gần gấp 5 lần con số hiện nay.
Mức độ thực chất được thể hiện ở các hoạt động kết nối doanh nghiệp Việt Nam với Ấn Độ và Sri Lanka.
27 thỏa thuận hợp tác liên quan xúc tiến thương mại, hàng không, văn hóa - du lịch, khách sạn, logistics, hạ tầng trạm sạc xe điện, trí tuệ nhân tạo, dịch vụ hạ tầng sân bay... được trao tại Mumbai vào ngày 7-5 giữa doanh nghiệp hai bên trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Còn tại Sri Lanka, dù lịch trình bận rộn, ông vẫn đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn doanh nghiệp hai nước vào ngày 8-5 và chứng kiến nhiều thỏa thuận được trao.
Số lượng thỏa thuận, sự quan tâm của doanh nghiệp trải rộng trên nhiều ngành, lĩnh vực phản ánh sự ủng hộ và đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp với Chính phủ mỗi nước trong việc đưa quan hệ ngày càng thực chất, đi vào chiều sâu.
Nhìn lại chuyến thăm và từ phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trước Quốc hội Sri Lanka ngày 8-5, chuyến công tác lần này đã gợi hình ảnh đẹp về những chiếc cầu hữu nghị từ Biển Đông sang Ấn Độ Dương đang được gia cố bằng những nhịp hợp tác mới thực chất hơn nữa, đo đếm được và hướng đến người dân.
Chuyến thăm còn chuyển tải một thông điệp ngoại giao nhất quán của các nước đang phát triển, rằng trong bối cảnh thế giới biến động, họ tìm kiếm đối thoại và hợp tác thay cho đối đầu và chia rẽ; chọn đi cùng nhau để tiến xa hơn và củng cố năng lực tự cường, tự chủ chiến lược.
Các thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc gia đã nhận được một email vào ngày 24.4 từ Văn phòng Nhân sự Tổng thống "thay mặt Tổng thống Donald J. Trump" thông báo rằng vị trí của họ đã bị "chấm dứt, có hiệu lực ngay lập tức".
"Thành thật mà nói, tôi không hoàn toàn ngạc nhiên", thành viên hội đồng bị sa thải Keivan Stassun cho hay trong một email. Ông Stassun, làm việc tại Đại học Vanderbilt, nói thêm rằng quyết định này "vô cùng thất vọng".
Hội đồng Khoa học Quốc gia được thành lập năm 1950 để tư vấn cho tổng thống và Quốc hội Mỹ về chính sách khoa học và kỹ thuật, phê duyệt các khoản tài trợ lớn và định hướng tương lai của NSF.
Hội đồng thường bao gồm 25 thành viên được tổng thống bổ nhiệm, phục vụ nhiệm kỳ 6 năm luân phiên. Các nhà khoa học bị sa thải đến từ giới học thuật và công nghiệp, chuyên về các lĩnh vực bao gồm thiên văn học, toán học, hóa học và kỹ thuật hàng không vũ trụ.
Theo thành viên bị miễn nhiệm Yolanda Gil, tất cả các thành viên trong hội đồng hiện tại gồm 22 người đều bị cho thôi việc. Bà Gil cho hay hội đồng đã lên kế hoạch họp trực tiếp vào tuần tới và đang hoàn thiện báo cáo về tình hình khoa học của Mỹ.
"Tôi nghĩ đây là một dấu hiệu nữa cho thấy những thay đổi sâu rộng mà chính quyền đang dự định đối với NSF", bà Gil, làm việc tại Viện Khoa học Thông tin của Đại học Nam California, nói.
Chính quyền Tổng thống Trump đã cố gắng cắt giảm ngân sách 9 tỉ USD của quỹ khoa học này xuống hơn một nửa vào năm ngoái. Quốc hội đã duy trì nguồn tài trợ cho NSF, nhưng một đợt cắt giảm tương tự lại đang được xem xét cho năm tới, theo AP.
Thông báo được Lầu Năm Góc đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ rút quân khỏi Đức trong bối cảnh tranh cãi với Thủ tướng Friedrich Merz về cuộc xung đột Mỹ - Israel chống lại Iran.
"Chúng tôi dự kiến việc rút quân sẽ hoàn tất trong vòng 6 - 12 tháng tới", người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết trong một tuyên bố ngày 1.5, theo AFP.
"Quyết định này được đưa ra sau khi xem xét kỹ lưỡng bố trí lực lượng của bộ tại châu Âu và nhằm đáp ứng các yêu cầu và điều kiện thực tế trên chiến trường", ông Parnell nói thêm.
Thủ tướng Merz đã trở thành mục tiêu chỉ trích của Tổng thống Trump sau khi ông nói rằng Iran đang "làm nhục" Mỹ tại bàn đàm phán.
Đáp lại, ông Trump chỉ trích ông Merz về vấn đề hạt nhân Iran và cho biết đang "xem xét khả năng giảm quân số" của Mỹ tại Đức. Thông báo của Lầu Năm Góc được đưa ra chỉ 2 ngày sau đó.
Trong cả 2 nhiệm kỳ của mình, ông Trump đã nhiều lần đe dọa cắt giảm quân số Mỹ tại Đức và các đồng minh châu Âu khác, nói rằng ông muốn châu Âu gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc phòng thủ thay vì phụ thuộc vào Washington.
Giờ đây, chủ nhân Nhà Trắng dường như nhắm đến các đồng minh đã không ủng hộ chiến dịch chống Iran hoặc đóng góp vào lực lượng gìn giữ hòa bình tại eo biển Hormuz.
Hôm 30.4, ông Trump hé lộ có thể rút quân Mỹ khỏi Ý và Tây Ban Nha do 2 nước này phản đối chiến sự. "Ý đã không giúp đỡ gì cho chúng ta và Tây Ban Nha thì thật tệ, hoàn toàn tệ hại. Vâng, có lẽ, tôi có lẽ sẽ làm vậy. Tại sao tôi không nên làm?", nhà lãnh đạo tuyên bố.
Tính đến cuối năm 2025, có 12.662 binh sĩ Mỹ đang đóng quân ở Ý và 3.814 ở Tây Ban Nha, 36.436 binh sĩ ở Đức.
Đức chưa bình luận về quyết định của Lầu Năm Góc nhưng Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul hôm 30.4 nói rằng Berlin "đã chuẩn bị" cho việc giảm quân số của Mỹ và đang "thảo luận chặt chẽ về vấn đề này trên tinh thần tin tưởng với tất cả các cơ quan NATO".
