Vua Charles III của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland ngày 28.4 đã có bài phát biểu trước Quốc hội Mỹ trong chuyến thăm kỷ niệm 250 năm ngày Mỹ độc lập từ Anh. Chuyến thăm cũng được cho là nhằm hàn gắn mối quan hệ gần đây trở nên sóng gió giữa hai đồng minh.
Theo tờ The Guardian, đây là lần thứ hai trong lịch sử, vị quân vương Anh phát biểu trước Quốc hội Mỹ, sau bài phát biểu năm 1991 của cố Nữ hoàng Elizabeth II, mẹ của Vua Charles.
Vua Charles bắt đầu bằng lời cảm ơn tới quốc hội và người dân Mỹ vì đã cho phép ông phát biểu tại phiên họp chung của quốc hội nhân kỷ niệm 250 năm ngày tuyên bố độc lập của Mỹ. Các nhà lập pháp và khách mời tham dự đã đứng dậy vỗ tay.
“Trong suốt thời gian đó, vận mệnh của chúng ta, với tư cách là các quốc gia, đã gắn bó với nhau”, Vua Charles nói.
Sau đó, ông đề cập cuộc xung đột ở châu Âu và Trung Đông, gọi những sự kiện đó “đặt ra những thách thức to lớn cho cộng đồng quốc tế và tác động của chúng được cảm nhận trong các cộng đồng trên khắp đất nước chúng ta”.
Ông cũng nhắc đến vụ ám sát hụt nhằm vào ông Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một bữa tối dành cho giới truyền thông ở Washington D.C vào hôm 25.4, khẳng định những hành động bạo lực như vậy sẽ không bao giờ thành công.
Vua Charles III ca ngợi mối quan hệ Mỹ – Anh là “không thể phá vỡ” dù thừa nhận có “những khác biệt và bất đồng”.
Ông nhấn mạnh “cam kết chung trong việc duy trì nền dân chủ, bảo vệ tất cả người dân khỏi nguy hiểm và tôn vinh lòng dũng cảm của những người hàng ngày liều mạng để phục vụ đất nước”.
“Mối quan hệ đối tác của chúng ta được hình thành từ những tranh chấp, nhưng vì thế mà nó vẫn mạnh mẽ. Vì vậy, có lẽ, trong ví dụ này, chúng ta có thể nhận thấy rằng thực sự hai nước có cùng chí hướng theo bản năng – một sản phẩm của các truyền thống dân chủ, pháp luật và xã hội chung mà nền quản trị của chúng ta vẫn dựa vào cho đến ngày nay”, nhà vua nói.
Ông trích dẫn lời của Tổng thống Trump, gọi mối quan hệ Mỹ – Anh là “không thể thay thế và không thể phá vỡ”, và lời của Thủ tướng Anh Keir Starmer rằng mối quan hệ hai nước là “không thể thiếu nhau”.
Vua Charles lập luận rằng liên minh Mỹ – Anh không chỉ mang tính chiến lược mà còn được xây dựng trên các nguyên tắc chung 250 năm.
Nhà vua cho rằng thời đại hiện nay tồn tại nhiều bất ổn và nguy hiểm hơn thời điểm 35 năm trước, khi mẹ ông phát biểu tại chính căn phòng này.
“Những thách thức mà chúng ta phải đối mặt quá lớn để bất kỳ quốc gia nào có thể gánh vác một mình. Nhưng trong môi trường khó lường này, liên minh của chúng ta không thể dựa vào những thành tựu trong quá khứ, hoặc cho rằng các nguyên tắc nền tảng sẽ trường tồn mãi mãi”, người đứng đầu hoàng gia Anh nhấn mạnh.
“Chúng ta không được bỏ qua tất cả những gì đã giúp chúng ta tồn tại trong 80 năm qua. Thay vào đó, chúng ta phải xây dựng dựa trên nó”, ông trích dẫn lời ông Starmer.
Đề cập việc NATO kích hoạt điều ước phòng thủ chung sau vụ khủng bố ngày 11.9.2001 tại Mỹ, cũng như sự sát cánh trong 2 cuộc chiến tranh thế giới và Chiến tranh Lạnh, Vua Charles kêu gọi Quốc hội Mỹ thể hiện “quyết tâm không thể lay chuyển đó” để “đảm bảo một nền hòa bình thực sự công bằng và lâu dài” ở Ukraine và để chống lại “sự tan chảy thảm khốc của các chỏm băng ở Bắc Cực”.
“Sự cam kết và chuyên môn của Lực lượng vũ trang Mỹ và các đồng minh nằm ở trái tim của NATO, cam kết bảo vệ lẫn nhau, bảo vệ công dân và lợi ích của chúng ta, giữ an toàn cho người dân Bắc Mỹ và châu Âu khỏi các kẻ thù chung của chúng ta”, ông nói.
Kết thúc bài phát biểu dài gần nửa giờ, Vua Charles nhắc đến lịch sử chung của hai nước, điều mà ông mô tả là “câu chuyện về sự hòa giải, đổi mới và mối quan hệ đối tác đáng chú ý”.
Từ những “chia rẽ cay đắng” đến “một trong những liên minh quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại”, Vua Charles nói rằng con đường phía trước còn dài nhưng không hề chắc chắn. Ông kêu gọi các nhà lãnh đạo và người dân của Anh và Mỹ chống lại chủ nghĩa biệt lập.
“Tôi cầu nguyện hết lòng rằng liên minh của chúng ta sẽ tiếp tục bảo vệ các giá trị chung, với các đối tác của chúng ta ở châu Âu và Khối Thịnh vượng chung, và trên toàn thế giới, và rằng chúng ta hãy bỏ qua những lời kêu gọi ngày càng hướng nội hơn”, ông nói.
“Lời nói của nước Mỹ mang trọng lượng và ý nghĩa, như nó đã từng kể từ khi giành độc lập”, nhà vua nhận xét.
Sau đó, ông trích dẫn lời của ông Abraham Lincoln, vị tổng thống thứ 16 của Mỹ, rằng “thế giới có thể ít chú ý đến những gì chúng ta nói, nhưng sẽ không bao giờ quên những gì chúng ta làm”.
“Và như vậy, nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày thành lập nước Mỹ, chúng ta hãy cùng nhau tái khẳng định cam kết phục vụ vô tư cho nhân dân hai nước và cho toàn thể nhân dân thế giới”, nhà vua nói.
Đài truyền hình Press TV của Iran ngày 5/5 cho biết nước này đã thiết lập cơ chế mới để quản lý tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Các phương tiện muốn qua Hormuz sẽ nhận một thư điện tử, trong đó có biểu mẫu gồm hơn 40 mục cần khai báo do Cơ quan Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) ban hành. PGSA là cơ quan mới được Iran thành lập để quản lý Hormuz.
Việc Iran thành lập một cơ quan mới để xét duyệt tàu thuyền qua Hormuz đang làm dấy lên câu hỏi về tham vọng dài hạn của Tehran tại một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới.
"Ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Iran muốn duy trì kiểm soát Hormuz lâu nhất có thể, trong khi Mỹ cũng có thể chấp nhận cục diện như vậy", Matt Wright, chuyên gia tại công ty dữ liệu hàng hải Kpler, nhận định.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, Hormuz là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Nhưng kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để đi qua eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ của tàu vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Cơ chế mới của PGSA được cho là bước đi nhằm thể chế hóa quy trình xét duyệt của IRGC. Theo quy định mới của Iran, các chủ tàu giờ đây phải cung cấp thông tin chi tiết về hành trình, chủ sở hữu, thủy thủ đoàn và hàng hóa cho PGSA. Cơ quan này nhấn mạnh rằng việc cung cấp thông tin đầy đủ và chính xác là điều kiện cần thiết để hồ sơ được xử lý.
"Mọi hậu quả phát sinh từ khai báo sai sẽ do bên nộp hồ sơ tự chịu trách nhiệm", biểu mẫu của PGSA cho biết.
Những yêu cầu mới "về cơ bản khá giống những thông tin mà giới chức Iran đã yêu cầu các chủ tàu cung cấp từ trước", Richard Meade, chuyên gia tại nền tảng dữ liệu hàng hải Lloyd's Intelligence, nhận định với CNN. Động thái "đã chính thức hóa quy trình và là bước đi nhằm bình thường hóa việc Iran nắm quyền kiểm soát hoạt động qua lại trên tuyến hàng hải này".
Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ngày 6/5 đăng thông điệp nêu ra tầm nhìn về vịnh Ba Tư. Ông kêu gọi thiết lập một "trật tự khu vực và toàn cầu mới dưới chiến lược một Iran hùng mạnh", nơi "không còn chỗ cho các thế lực bên ngoài cùng những hành động can thiệp, gây rối của họ".
Ông Khamenei cũng nhấn mạnh rằng việc đóng cửa eo biển Hormuz là một trong những công cụ Iran có thể sử dụng để hiện thực hóa mục tiêu này.
"Iran đã đưa ra những yêu cầu về thanh toán, có thể hiểu là các khoản phí lưu thông, đối với những tàu muốn được cấp phép đi qua", Dimitris Maniatis, giám đốc điều hành công ty tư vấn rủi ro hàng hải Marisks, cho biết.
Sau khi được cấp phép, các tàu sẽ phải di chuyển theo "một hải trình cụ thể", đi qua khu vực giữa hai đảo Qeshm và Larak nằm ven bờ biển Iran, theo Maniatis. Điều này giúp Tehran gia tăng năng lực giám sát và mở rộng khả năng kiểm soát thực tế đối với các tuyến lưu thông.
Giới chuyên gia cho rằng việc Iran tìm cách hợp thức hóa quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng cách yêu cầu tàu thuyền đi qua phải nộp hồ sơ thẩm định hoặc đóng phí là đi ngược lại với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
UNCLOS quy định trong các eo biển quốc tế như Hormuz, mọi tàu thuyền và phương tiện bay đều được hưởng quyền quá cảnh mà không bị cản trở. Quốc gia ven biển không được tạm đình chỉ quyền quá cảnh này vì bất cứ lý do gì. Khi thực hiện quyền quá cảnh, tàu thuyền cần đi qua nhanh chóng, liên tục và không có bất cứ hành vi đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nào chống lại chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của quốc gia ven biển.
"Việc bảo đảm eo biển luôn thông suốt là nghĩa vụ được quy định trong công ước của Liên Hợp Quốc, đồng thời là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế", Đại sứ Qatar tại Liên Hợp Quốc, Alya Ahmed Saif al-Thani, nhấn mạnh. Bà cảnh báo tình hình hiện nay không chỉ đe dọa ổn định kinh tế toàn cầu và an ninh năng lượng, mà còn làm trầm trọng thêm các cuộc khủng hoảng nhân đạo, đồng thời phá hoại ổn định khu vực.
Qatar, Bahrain, UAE, Arab Saudi, Kuwait và Mỹ đã soạn dự thảo yêu cầu Iran "lập tức tham gia và tạo điều kiện" cho các nỗ lực của Liên Hợp Quốc trong việc thiết lập hành lang nhân đạo ở eo biển Hormuz để vận chuyển hàng viện trợ, phân bón và các hàng hóa khác.
Iran cũng đối mặt sức ép đáng kể từ Mỹ. Giới chức Washington đã phát tín hiệu không chấp nhận việc Tehran đơn phương áp đặt quyền kiểm soát tại Hormuz. Mỹ đã áp lệnh phong tỏa với mọi cảng biển Iran từ ngày 13/4 và triển khai chiến dịch hộ tống các tàu mắc kẹt ở vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz. Chiến dịch này đang tạm dừng "để xem liệu thỏa thuận với Iran có thể được hoàn tất và ký kết hay không".
Ông Wright cảnh báo rằng nếu Iran kiểm soát Hormuz kéo dài, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển khó có thể trở lại mức bình thường như trước xung đột. Trong khi đó, ông Maniatis ước tính có gần 1.000 tàu cùng khoảng 20.000 thủy thủ đang mắc kẹt ở vùng Vịnh do Mỹ và Iran đối đầu.
"Thủy thủ không phải binh sĩ. Họ là dân thường vận hành tàu thuyền, tham gia dòng chảy thương mại toàn cầu", ông Maniatis nói. "Họ không nên bị vướng vào tình huống như hiện tại".
Tạp chí Atlantic ngày 27/4 dẫn lời hai quan chức Mỹ cấp cao giấu tên cho biết trong các cuộc họp kín, Phó tổng thống JD Vance đã nhiều lần đặt câu hỏi về tính chính xác của thông tin do Lầu Năm Góc cung cấp về xung đột với Iran. Ông cũng bày tỏ lo ngại về mức độ dự trữ của một số loại tên lửa khi thảo luận với Tổng thống Donald Trump.
Các cố vấn dưới quyền Phó tổng thống Mỹ nói rằng những lo ngại này phản ánh "quan điểm cá nhân của ông Vance", chứ không nhằm cáo buộc Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đang khiến Tổng thống Trump hiểu sai tình hình.
Phó tổng thống Vance dường như đang cố gắng ngăn vấn đề này trở thành công kích cá nhân hay gây ra chia rẽ trong nội bộ chính quyền. Dù vậy, một số quan chức thân tín của Phó tổng thống Vance tin rằng Bộ trưởng Hegseth đã mô tả tình hình "quá tích cực, đến mức gây hiểu lầm".
Bộ trưởng Hegseth và tướng Caine nhiều lần khẳng định kho dự trữ vũ khí của quân đội Mỹ rất dồi dào, trong khi Iran đã hứng thiệt hại rất lớn sau hơn 6 tuần xung đột.
Tổng thống Trump đã lặp lại những tuyên bố tích cực của các lãnh đạo Lầu Năm Góc về xung đột, khi tuyên bố rằng tổn thất mà Mỹ gây ra cho Iran đã đủ để coi là chiến thắng. Ông cũng tuyên bố kho dự trữ vũ khí chủ chốt của Mỹ là "gần như vô hạn".
Theo Atlantic, một số cố vấn cho rằng Bộ trưởng Hegseth mô tả tình hình một cách lạc quan, đôi khi có thái độ đối đầu với báo chí, nhằm mục đích giúp Tổng thống Trump "nghe được những gì mà ông ấy muốn nghe". Các cuộc họp báo của Lầu Năm Góc thường diễn ra lúc 8h, trùng thời điểm ông Trump xem kênh Fox News.
"Kinh nghiệm trên lĩnh vực truyền hình giúp Bộ trưởng Hegseth rất giỏi nhận biết cách nói chuyện với ông Trump, cũng như cách Tổng thống Mỹ suy nghĩ", một cựu quan chức nói. Các nguồn tin am hiểu tình hình thêm rằng thông tin do Lầu Năm Góc đưa ra, trong trường hợp tốt nhất, cũng chỉ mang tới "bức tranh không đầy đủ" cho Tổng thống Trump.
Những đánh giá nội bộ của tình báo Mỹ cho thấy Iran vẫn duy trì được 2/3 lực lượng không quân, phần lớn năng lực phóng tên lửa, cùng hầu hết đội xuồng tấn công nhanh có thể dùng để rải thủy lôi và tuần tra eo biển Hormuz. Một nguồn tin nhận định đây là "mối đe dọa thật sự", ít nhất là đối với nỗ lực khôi phục hoạt động thương mại hàng hải đang bị đình trệ ở khu vực.
Các quan chức Mỹ và cố vấn ngoài chính quyền thừa nhận tần suất khai hỏa một số loại vũ khí chủ chốt, trong đó có đạn phòng không, tên lửa hành trình Tomahawk và JASSM, đã gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng và làm suy giảm năng lực chiến đấu của quân đội Mỹ trong tương lai.
Trong báo cáo công bố hôm 21/4, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ước tính quân đội Mỹ đã tiêu hao khoảng một nửa kho tên lửa Patriot, THAAD và nhiều vũ khí tối tân trong xung đột với Iran.
Khi phản hồi thông tin của Atlantic, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell cho biết Bộ trưởng Hesegth và các lãnh đạo quốc phòng "luôn cung cấp cho Tổng thống Mỹ bức tranh đầy đủ, thẳng thắn". Một quan chức cấp cao cũng nói rằng tướng Caine đã đánh giá hiệu quả hoạt động quân sự "một cách chính xác, tỉ mỉ và toàn diện".
Một quan chức Nhà Trắng nói rằng Phó tổng thống Vance "đặt ra rất nhiều câu hỏi thăm dò về quá trình lên kế hoạch chiến lược, giống như tất cả thành viên trong đội ngũ an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ". Theo Atlantic, Phó tổng thống Vance cũng nhấn mạnh Bộ trưởng Hegseth "đang làm việc rất tốt".
Theo tờ The Guardian, cựu Giám đốc FBI James Comey bị cáo buộc "cố ý đe dọa tính mạng" Tổng thống Mỹ Donald Trump thông qua một bài đăng trên mạng xã hội Instagram và tội truyền bá lời đe dọa lên nền tảng thương mại liên bang.
Bằng chứng được đưa ra là một bức ảnh chụp các vỏ sò được xếp thành dãy số "86 47", được ông Comey đăng lên Instagram vào năm ngoái.
Trong tiếng lóng Mỹ, 86 có nghĩa là loại bỏ, hủy bỏ hoặc tống khứ một ai đó, thứ gì đó. Còn 47 ám chỉ ông Donald Trump, Tổng thống thứ 47 của Mỹ. Lập luận của cơ quan công tố là một người bình thường sẽ hiểu đây là biểu hiện nghiêm trọng của ý định gây hại cho Tổng thống Trump.
Đáp lại, cựu Giám đốc FBI đã gỡ bài đăng và gửi lời xin lỗi. Ông khẳng định không biết dãy số này liên quan đến bạo lực và tuyên bố bản thân luôn phản đối mọi hình thức bạo lực.
Bản cáo trạng dài 2 trang đã được nộp tại bang Bắc Carolina. Một lệnh bắt giữ ông James Comey đã được ban hành, nhưng chưa xác nhận liệu ông đã bị bắt giữ hay chưa.
Trong một video mới được đăng tải trên nền tảng Substack với tiêu đề "Seashells" (Vỏ sò), ông Comey khẳng định mình hoàn toàn vô tội và không hề sợ hãi trước các cáo buộc liên quan đến bức ảnh vỏ sò xếp chữ "86 47" chụp tại Bắc Carolina một năm trước.
Ông bày tỏ sự tin tưởng tuyệt đối rằng mình sẽ được minh oan tại phiên tòa và tin vào sự độc lập của cơ quan tư pháp liên bang.
Trong một tuyên bố ngắn gọn, ông Patrick Fitzgerald, luật sư đại diện cho ông Comey, cho biết thân chủ của mình "kiên quyết phủ nhận các cáo buộc" đã được đệ trình lên tòa án liên bang. "Chúng tôi sẽ phản đối các cáo buộc này tại tòa án và mong chờ ngày minh oan cho ông Comey cũng như bảo vệ Tu chính án thứ nhất", ông Fitzgerald tuyên bố.
Trong khi đó, các nghị sĩ đảng Dân chủ đã phản ứng kịch liệt về vụ việc.
Thượng nghị sĩ Adam Schiff, người từng dẫn đầu cuộc điều tra luận tội đầu tiên đối với ông Trump, cáo buộc quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche đưa ra các tội danh "vớ vẩn" nhằm lấy lòng Nhà Trắng để giữ ghế chính thức. Ông Blanche mới được bổ nhiệm tạm quyền gần đây sau khi bà Pam Bondi rời ghế bộ trưởng.
Nhóm nghị sĩ đảng Dân chủ của Ủy ban Tư pháp Hạ viện được dẫn dắt bởi hạ nghị sĩ Jamie Raskin đặt câu hỏi về tiêu chuẩn kép trong thực thi pháp luật của Bộ Tư pháp Mỹ. Họ so sánh rằng nếu việc xếp vỏ sò bị coi là tội hình sự, tại sao các phát ngôn bạo lực trực tiếp của ông Trump lại không bị xử lý?
Nhóm đưa ra dẫn chứng là ông Trump từng gọi phát ngôn của 6 nghị sĩ Dân chủ là hành vi "phản quốc đáng bị tử hình" và cho rằng cựu nghị sĩ Cộng hòa Liz Cheney nên đối mặt với "9 họng súng chĩa thẳng vào mặt", theo The Guardian.
Ông James Comey được Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm làm Giám đốc FBI vào năm 2013, nhiệm kỳ 10 năm.
Chỉ 11 ngày trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2016, ông Comey thông báo mở lại cuộc điều tra về email của bà Hillary Clinton, hành động mà nhiều người cho rằng đã giúp ông Trump chiến thắng. Tuy nhiên, sau khi nhậm chức, ông Trump bắt đầu quay sang chỉ trích ông Comey vì các cuộc điều tra liên quan đến Nga.
Ông Trump đột ngột cách chức ông Comey vào năm 2017. Dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, Bộ Tư pháp Mỹ đã truy tố ông Comey với cáo buộc khai man trước quốc hội nhưng vụ án này đã bị bãi bỏ vào cuối năm 2025, theo CNN.
