Thời tiết hôm nay 28-4: Nam Bộ nắng nóng diện rộng, Bắc Bộ đón không khí lạnh

"Rừng nghiến nguyên sinh nhân dân tự bảo vệ" - tấm biển xi măng phủ rêu mốc được người làng Đông Đằng, xã Bắc Sơn cắm cạnh sơ đồ mô tả vị trí, diện tích rừng của ngành nông nghiệp tỉnh Lạng Sơn lập từ nhiều năm trước.

Khu rừng nguyên sinh có 184 cây nghiến, đường kính 0,2-2,04 m tập trung trên núi đá vôi. Ngọn núi nằm trong hệ thống núi đá vôi cổ, cao trung bình 600 m, trải dài ôm trọn thung lũng Bắc Sơn. Dưới chân là Đông Đằng, làng người Tày gốc với 625 nhân khẩu quần tụ trong những nếp nhà sàn.

Toàn bộ 13,3 ha rừng nghiến đã được ngành chức năng quản lý, đánh số từ năm 2013. Nghiến thuộc nhóm IIA trong danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm theo phân loại của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trên thân cây nghiến lớn nhất rừng già chi chít nu gỗ, phần dị dạng hình thành trong quá trình cây sinh trưởng liên quan rối loạn hoặc tổn thương. Nu gỗ cứng, vân cuộn đẹp, thường bị săn lùng chế tác đồ mỹ nghệ hoặc vật phong thủy.

Trước khi được đánh số quản lý, khu rừng tồn tại hàng trăm năm cùng lịch sử lập làng. Những cây cổ thụ nguyên vẹn trước hết nhờ luật lệ vô hình nhưng nghiêm khắc của cộng đồng: không được mang ra khỏi rừng thứ gì, kể cả gỗ mục.

Trưởng thôn Dương Hữu Chung kể quy ước bắt nguồn từ nếp sống người Tày, khi những hộ dân đầu tiên đến khai khẩn, dựng nhà dưới chân núi. Người Tày biết cây nghiến có bộ rễ khỏe, sống ôm chặt lấy đá có thể ngăn xói lở. Chống sạt lở, đá lăn mùa mưa lũ, dân làng dặn nhau không được chặt cây hay mang lâm sản khỏi rừng.

Lời nhắc nhở dần hình thành các quy ước và được duy trì thông qua "hội hiếu"- thiết chế mạnh nhất của làng. Tổ chức hình thành từ nghi lễ truyền thống, chuyên lo tang ma, hiếu hỉ trong làng. Hội hiếu cho thấy đám ma không chỉ là việc riêng của mỗi nhà mà còn cần sự chia sẻ, giúp sức của thân tộc, bản làng.

Hội hiếu quy định không được chặt cây, mang sản vật ra khỏi rừng. Người vi phạm lần đầu phạt nhẹ nhất 500.000 đồng, bị nhắc nhở trước toàn thôn. Không có chuyện vi phạm đến lần thứ ba, bởi chỉ cần tái phạm lần hai, người đó sẽ bị dân làng họp bàn và khai trừ khỏi hội hiếu.

Mắc lỗi, người ta vẫn có thể sống ở làng, nhưng đám ma không có người khiêng quan tài, nhà có việc không còn ai giúp. Trên cả tiền bạc hay những quy định hành chính, điều khiến người dân e ngại nhất là bị loại khỏi hội hiếu, đồng nghĩa không còn nhận được tương trợ trong những việc hệ trọng của đời người.

Đông Đằng có 138 hộ. Trưởng thôn xòe tay đếm một người Dao, hai người Nùng, 5 người Kinh, còn lại là người Tày - tất cả đều mang họ Dương. Người nơi khác đến thường thắc mắc quan hệ huyết thống, nhưng thực tế họ thuộc nhiều nhánh: Dương Thần, Dương Thời, Dương Văn, Dương Đình, Dương Hữu...

Theo luật, sau ba đời có thể kết hôn. Nhưng người Tày ở đây nói "chín đời cũng không lấy" vì người già ngại xưng hô lộn xộn. Sống dựa vào đồng tộc, làng bản, nỗi sợ bị tách khỏi cộng đồng khiến mỗi người đều tuân thủ quy ước chung.

"Có dân thì thành làng bản. Nhưng rừng có trước làng. Muốn an cư thì phải giữ rừng. Lời dặn của cha ông truyền đời và tất cả thành viên trong làng đều tự nguyện tuân theo", trưởng thôn 9X kết luận.

Những quy ước hội hiếu nơi này thường trở thành "bản lề" giúp cộng đồng gìn giữ phong tục, xây dựng đời sống văn hóa. Trưởng hội thường là người cao tuổi, có uy tín, do người dân trực tiếp bình bầu. Việc lớn nhỏ của Đông Đằng thường đưa ra tổ chức này bàn bạc, lắng nghe ý kiến người dân trước khi lên các cấp chính quyền.

Một phần điều lệ hội hiếu sau này được đưa vào hương ước thôn Đông Đằng, quy định tất cả người dân có trách nhiệm bảo vệ rừng, không chặt cây đốt phá, khai thác trái phép, không săn bẫy động vật. Các hộ không phát rừng làm nương rẫy và có biện pháp chủ động phòng chống cháy rừng mùa khô. Cuối năm họp tổng kết, 138 gia đình đều ký cam kết bảo vệ rừng.

"Người lạ gần như không thể tiếp cận để phá hoại rừng hay trộm cây", chị Dương Thị Khuyên, người dân cho biết. Bởi muốn vào rừng phải đi qua làng, nhà dân ở sát chân núi sẽ lập tức báo tin khi phát hiện người lạ lên rừng.

Trong ký ức chung của dân làng, trường hợp duy nhất vi phạm là người dân lấy củi ở lối khác rồi ngược sang rừng này. Người dân phát hiện lập tức báo thành viên hội hiếu lên kiểm tra. Người vi phạm dù không cố ý vẫn tự nguyện ký biên bản và nộp phạt 500.000 đồng. Khoản tiền được sung quỹ dùng cho việc chung.

Người Đông Đằng bền bỉ tuân thủ lệ làng một phần xuất phát từ niềm tin tín ngưỡng khi thờ Ông Đuôi - vị thần đại diện cho núi rừng. Dưới gốc đa cổ thụ ngay cửa rừng vẫn còn dấu tích phiến đá lớn nguyên khối khắc dòng chữ cổ chưa được giải nghĩa, trên đặt bát hương cũng tạc từ đá. Người lớn trong làng dặn trẻ nhỏ không được trèo lên phiến đá, không vệ sinh hay nói bậy tại khu vực này. Niềm tin càng được củng cố qua một số lần chứng kiến người xâm phạm "ngẩn ngơ như ma nhập", gia đình phải mang đồ lễ vào cúng tạ lỗi thần linh.

Nhưng nỗi lo đôi lúc không đến từ con người mà còn từ những biến đổi bất thường của tự nhiên. Năm 2020, người dân phát hiện kén sâu giăng như tơ nhện trắng vườn nhà. Vào rừng kiểm tra, họ thấy loài thân như sâu róm, răng đỏ sắc như cưa, ăn trụi lá nghiến. Ngành chức năng phải cấp thuốc sinh học, cho máy móc về phun ba ngày mới kiểm soát được.

Rừng che chở cho làng, chống xói lở, trải dài ôm trọn thung lũng Bắc Sơn. Dưới chân là đồng ruộng ven suối với những nếp nhà sàn của các làng Đông Đằng, Trí Yên, Quỳnh Sơn - nơi vừa được công nhận là Làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2025.

Trưởng thôn cho biết trong kế hoạch phát triển du lịch, địa phương sẽ thiết kế tuyến đường từ chân núi để tham quan rừng nghiến nguyên sinh. Song nguyên tắc cốt lõi là rừng phải được giữ nguyên trạng như cách mà các thế hệ trước đã làm. Với mức thu nhập bình quân đầu người 56 triệu đồng mỗi năm chủ yếu từ trồng thuốc lá, hoa màu, cây ăn quả, anh Chung kỳ vọng người dân có thể làm giàu trên chính quê hương mình từ thành quả của bảo vệ rừng.

Không riêng cây nghiến, người dân Đông Đằng được giao khoán bảo vệ tổng cộng 427 ha rừng thuộc Khu bảo tồn Bắc Sơn. Một số khoảnh rừng không có nghiến vẫn đa dạng các loài lý, bông, vàng tâm sinh trưởng. Biết địa chất núi đá vôi hợp cho loài sinh trưởng, người dân đôi lúc sẽ đưa cây con mọc sát chân núi lên trồng trong rừng. Sinh trưởng chậm, nhiều thân nghiến bằng ngón út sau vài chục năm mới lớn bằng cổ tay. Ven bìa rừng, một vài cây mọc thẳng thắp thành hàng rào tự nhiên, ngăn cách rừng với khu dân cư.

Tổ tuần tra bảo vệ rừng được thành lập bảy năm trước, ngoài lực lượng chuyên trách còn có trai tráng thôn Đông Đằng. Họ tuần tra định kỳ mỗi tháng một lần, tăng tần suất vào mùa khô. Mỗi chuyến đi các thành viên mang cơm nắm, dụng cụ, luồn lách kiểm tra từng gốc nghiến, chụp ảnh và báo cáo hiện trạng về trung tâm quản lý. Điểm nghỉ chân ưa thích của cả đội là dưới tán đại thụ đường kính thân 2,04 m, mọc đầy nu gỗ và phong lan rừng. Sau mỗi chuyến tuần tra, kinh phí hỗ trợ mỗi thành viên nhận được là 200.000 đồng.

"Kể cả khi không có tiền, người dân nơi này đã giữ rừng từ nhiều đời trước và sẽ tiếp tục giữ cho những đời sau", anh Chung nói, tự hào về truyền thống quê mình, ngôi làng người Tày cũng là nôi cách mạng của đội du kích Bắc Sơn.

Tin Gốc: Vnexpress

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết một bộ phận không khí lạnh ở phía bắc đang nén, đẩy rãnh áp thấp có trục khoảng 26-29 độ vĩ bắc dịch chuyển xuống phía nam.

Dự báo đêm 7/5, không khí lạnh ảnh hưởng Đông Bắc Bộ, sau đó lan xuống Bắc Trung Bộ và một số nơi ở Tây Bắc Bộ. Gió trên đất liền chuyển hướng đông bắc cấp 2-3, vùng ven biển cấp 3-4. Cùng thời điểm này, Đông Bắc Bộ và Thanh Hóa trời chuyển mát, nhiệt độ thấp nhất phổ biến 21-24 độ, vùng núi có nơi dưới 21 độ C.

Tại Hà Nội, từ chiều tối 7/5 đến ngày 8/5 có mưa, mưa vừa và rải rác có giông, cục bộ có nơi mưa rất to; từ ngày 8/5 trời chuyển mát, nhiệt độ thấp nhất 22-24 độ C.

Ở Bắc Bộ, Thanh Hóa và Nghệ An từ chiều 7/5 đến ngày 8/5 có mưa giông, lượng mưa phổ biến 20-40 mm, có nơi trên 100 mm. Từ Hà Tĩnh đến TP Huế có mưa rào và giông rải rác, lượng mưa 10-30 mm, có nơi trên 70 mm.

Trên biển, từ gần sáng 8/5, bắc Vịnh Bắc Bộ có gió đông bắc mạnh cấp 4-5, giật cấp 6, sóng cao 1-2 m, biển động. Từ chiều tối và đêm 8/5, vùng biển phía đông bắc Bắc Biển Đông có gió mạnh cấp 6, giật cấp 7-8, sóng cao 2-3 m.

Cơ quan khí tượng cảnh báo trong mưa giông có nguy cơ xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Mưa lớn cục bộ có thể gây lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất ở vùng núi và ngập úng tại vùng trũng thấp. Gió giật mạnh có thể làm gãy đổ cây cối, hư hại nhà cửa và công trình hạ tầng. Trên biển, gió mạnh và sóng lớn ảnh hưởng hoạt động tàu thuyền.

Từ tháng 4 đến nay, miền Bắc liên tiếp xảy ra giông lốc, mưa đá gây thiệt hại. Đợt từ ngày 2 đến 4/5 tại nhiều địa phương đã làm 12 người bị thương, hơn 3.100 ngôi nhà hư hỏng.

Hơn 15.700 ha lúa và hoa màu bị ảnh hưởng, nặng nhất tại Nghệ An và Hà Tĩnh. Ngoài ra, 25 trường học và 12 nhà văn hóa bị tốc mái, hư hỏng; hơn 100 cột điện bị gãy, đổ, một số đoạn kè bị sạt lở.

Tin Gốc: Vnexpress

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định thay thế Nghị định 130/2020 về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Dự thảo do Thanh tra Chính phủ chủ trì soạn thảo.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực thi hành kể từ 1.7.2026. Theo đó, tài sản, thu nhập phải kê khai gồm kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá trị… mà mỗi loại có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên (hiện hành là 50 triệu đồng). Việc kê khai bổ sung được thực hiện khi có biến động về tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên (hiện hành là 300 triệu đồng).

Tại dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề xuất người nào kê khai tài sản không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm hoặc nguyên nhân tài sản giảm không trung thực, thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo, cách chức.

So với quy định hiện hành, dự thảo bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách. "Quy định này nhằm bảo đảm xử lý người có nghĩa vụ kê khai được mềm mại, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm", Thanh tra Chính phủ lý giải.

Dự thảo cũng đề xuất những người phải kê khai tài sản hằng năm gồm: người giữ chức vụ từ phó vụ trưởng và tương đương trở lên công tác tại cấp bộ; giám đốc sở và tương đương trở lên công tác tại chính quyền địa phương; người giữ chức vụ từ trưởng phòng và tương đương ở các vị trí việc làm phụ trách trực về tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công…; người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Công chức không giữ chức vụ quản lý không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai hằng năm, nếu có biến động tài sản trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên thì thực hiện việc kê khai bổ sung.

Vẫn theo Thanh tra Chính phủ, Nghị định 130/2020 hiện chưa quy định về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Vì vậy, dự thảo đã dành 1 chương với 16 điều quy định chi tiết nội dung này.

Theo đó, trình tự, thủ tục xác minh được thực hiện thông qua các bước sau:

- Chuẩn bị xác minh tài sản, thu nhập: ban hành quyết định xác minh, xây dựng kế hoạch tiến hành xác minh, phổ biến kế hoạch, yêu cầu cá nhân hoặc tổ chức liên quan cung cấp tài liệu, thông tin phục vụ xác minh.

- Tiến hành xác minh tài sản, thu nhập: nghiên cứu bản kê khai của người được xác minh (tính đầy đủ, rõ ràng của tài sản, thu nhập); yêu cầu giải trình, làm việc trực tiếp với người được xác minh; xác minh thực tế ở những địa điểm cần thiết hoặc làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan; báo cáo kết quả xác minh theo tiến độ đã xác định trong kế hoạch xác minh.

- Kết luận xác minh tài sản, thu nhập: trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả xác minh, người ra quyết định xác minh phải ban hành kết luận xác minh, trường hợp phức tạp thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày.

Ngoài những quy định trên, dự thảo còn quy định cụ thể thể về nguyên tắc xác minh tài sản, thu nhập; những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xác minh; việc gửi, công khai kết luận xác minh và đặc biệt là quy định rõ về trách nhiệm lập hồ sơ xác minh tài sản, thu nhập; thành phần hồ sơ xác minh; việc nộp, lưu hồ sơ xác minh, danh mục hồ sơ tài liệu xác minh, thời hạn lưu hồ sơ, cơ quan quản lý hồ sơ...

Tin Gốc: Thanh Niên