Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo nghị định thay thế Nghị định 130/2020 về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn. Dự thảo do Thanh tra Chính phủ chủ trì soạn thảo.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tham nhũng có hiệu lực thi hành kể từ 1.7.2026. Theo đó, tài sản, thu nhập phải kê khai gồm kim khí quý, đá quý, tiền, giấy tờ có giá trị… mà mỗi loại có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên (hiện hành là 50 triệu đồng). Việc kê khai bổ sung được thực hiện khi có biến động về tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên (hiện hành là 300 triệu đồng).
Tại dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề xuất người nào kê khai tài sản không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm hoặc nguyên nhân tài sản giảm không trung thực, thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo, cách chức.
So với quy định hiện hành, dự thảo bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách. “Quy định này nhằm bảo đảm xử lý người có nghĩa vụ kê khai được mềm mại, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm”, Thanh tra Chính phủ lý giải.
Dự thảo cũng đề xuất những người phải kê khai tài sản hằng năm gồm: người giữ chức vụ từ phó vụ trưởng và tương đương trở lên công tác tại cấp bộ; giám đốc sở và tương đương trở lên công tác tại chính quyền địa phương; người giữ chức vụ từ trưởng phòng và tương đương ở các vị trí việc làm phụ trách trực về tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công…; người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Công chức không giữ chức vụ quản lý không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai hằng năm, nếu có biến động tài sản trong năm từ 1 tỉ đồng trở lên thì thực hiện việc kê khai bổ sung.
Vẫn theo Thanh tra Chính phủ, Nghị định 130/2020 hiện chưa quy định về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Vì vậy, dự thảo đã dành 1 chương với 16 điều quy định chi tiết nội dung này.
Theo đó, trình tự, thủ tục xác minh được thực hiện thông qua các bước sau:
– Chuẩn bị xác minh tài sản, thu nhập: ban hành quyết định xác minh, xây dựng kế hoạch tiến hành xác minh, phổ biến kế hoạch, yêu cầu cá nhân hoặc tổ chức liên quan cung cấp tài liệu, thông tin phục vụ xác minh.
– Tiến hành xác minh tài sản, thu nhập: nghiên cứu bản kê khai của người được xác minh (tính đầy đủ, rõ ràng của tài sản, thu nhập); yêu cầu giải trình, làm việc trực tiếp với người được xác minh; xác minh thực tế ở những địa điểm cần thiết hoặc làm việc với các tổ chức, cá nhân liên quan; báo cáo kết quả xác minh theo tiến độ đã xác định trong kế hoạch xác minh.
– Kết luận xác minh tài sản, thu nhập: trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả xác minh, người ra quyết định xác minh phải ban hành kết luận xác minh, trường hợp phức tạp thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 20 ngày.
Ngoài những quy định trên, dự thảo còn quy định cụ thể thể về nguyên tắc xác minh tài sản, thu nhập; những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xác minh; việc gửi, công khai kết luận xác minh và đặc biệt là quy định rõ về trách nhiệm lập hồ sơ xác minh tài sản, thu nhập; thành phần hồ sơ xác minh; việc nộp, lưu hồ sơ xác minh, danh mục hồ sơ tài liệu xác minh, thời hạn lưu hồ sơ, cơ quan quản lý hồ sơ…
Chiều 4/4, vùng nước cách bờ khoảng 10-50 m đổi màu, xuất hiện váng kéo dài gần 10 km, lan đến khu vực bãi biển Chí Linh. Từng mảng váng màu phù sa trôi nổi trên mặt nước, tương phản với màu xanh của biển.
Ông Minh, sống tại phường Tam Thắng, cho biết hiện tượng xuất hiện từ sáng cùng ngày. Khi thủy triều rút, bãi cát lộ lớp phủ màu rêu hoặc lớp nước ánh hồng, kèm mùi tanh của rong, tảo phân hủy. Ông cho biết thường bơi ra xa, nơi nước trong hơn để tắm.
"Tình trạng này năm nào cũng có, thường chỉ kéo dài vài ngày", ông nói, thêm rằng từng tắm ở khu vực có váng nhưng không bị ngứa hay khó chịu.
Huỳnh Mỹ Liên, du khách từ Đồng Nai, cho hay cùng bạn chỉ đi dạo ven biển, không xuống tắm. "Tôi từng đến Vũng Tàu nhiều lần nhưng chưa gặp hiện tượng này nên khá e ngại", cô nói. Trong khi đó, nhiều người vẫn tắm tại khu vực từ Hòn Bà đến công viên Bãi Sau.
Đại diện Trung tâm Cung ứng dịch vụ công phường Vũng Tàu cho biết vào thời điểm giao mùa, rong và tảo thường trôi dạt vào bờ, gây hiện tượng nước đục tại Bãi Sau. Cơ quan chức năng đã cử cán bộ kiểm tra, xác định nguyên nhân cụ thể.
Cuối năm ngoái, nước biển khu vực này từng chuyển màu xanh lá. Kết quả xét nghiệm xác định do vi tảo Noctiluca scintillans gây ra. Đây là loài phân bố rộng, mật độ thay đổi theo thời điểm, không sinh độc tố và không ảnh hưởng đến hoạt động tắm biển.
Theo Nghị định 109 năm 2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 18.5), Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp (trong đó có luật sư). Đáng chú ý, với nghị định này, chủ tịch UBND cấp xã còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề…
Vì vậy, Nghị định 109 năm 2026 đang vấp phải nhiều phản biện của giới chuyên môn cho rằng không phù hợp với luật Luật sư và Nghị định 121 năm 2025.
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng Nghị định 109 năm 2026 quy định xử phạt luật sư đang bộc lộ bất cập về kỹ thuật lập pháp, tính xác định của hành vi vi phạm và sự tương thích với mô hình quản lý nghề luật sư theo luật Luật sư.
Cũng theo Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, nghề luật sư là một nghề có địa vị pháp lý đặc thù. Muốn hành nghề luật sư, không chỉ có chứng chỉ hành nghề mà còn phải gia nhập một đoàn luật sư. Quản lý hành nghề luật sư theo luật Luật sư được thực hiện theo nguyên tắc kết hợp giữa quản lý nhà nước và phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của luật sư.
Luật Luật sư xác định rõ luật sư vi phạm thì ngoài kỷ luật của tổ chức xã hội nghề nghiệp còn có thể bị xử lý hành chính, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Luật này cũng giao trách nhiệm quản lý nhà nước cho Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh và Sở Tư pháp. Bộ trưởng Bộ Tư pháp là người có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư và hiện nay là Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Vì vậy, tại điều 84 Nghị định 109 năm 2026 trao cho Chủ tịch UBND cấp xã quyền phạt luật sư đến 25 triệu đồng và còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là "vượt quá tinh thần và nội dung của luật Luật sư hiện hành".
"Luật sư cũng như các nghề nghiệp khác trong xã hội, không thể đứng ngoài trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, theo tôi cần phải cân nhắc kỹ Nghị định 109 năm 2026 để tránh làm suy giảm tính độc lập nghề nghiệp và tránh tạo cảm nhận rằng vị thế pháp lý của nghề luật sư bị hành chính hóa", luật sư Bùi Quang Nghiêm nhấn mạnh.
Theo luật sư Quang Nghiêm, hướng sửa hợp lý là không nên để Chủ tịch UBND cấp xã áp dụng biện pháp tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư. Bởi về nguyên tắc hiến định, đây còn là câu chuyện liên quan trực tiếp đến quyền hành nghề và vị trí của luật sư trong nhà nước pháp quyền.
Hiến pháp năm 2013 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong những trường hợp cần thiết. Vì vậy, với một nghề có chức năng xã hội gắn với bảo vệ công lý, việc áp dụng chế tài làm gián đoạn, hoặc tước quyền hành nghề phải được xây dựng bằng những tiêu chí chặt chẽ, rõ ràng và tương xứng.
Từ phân tích trên, vị Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng Nghị định 109 năm 2026 cần được sửa theo hướng tôn trọng hơn tính độc lập của nghề luật sư, bảo đảm đúng ranh giới giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp.
Luật sư Trương Xuân Tám, ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban giám sát, hỗ trợ luật sư của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cũng cho rằng Nghị định 109 năm 2026 bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại, không chỉ về kỹ thuật lập pháp mà còn về tư duy quản lý nên cần phải xem xét lại.
Để bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa giữ được sự độc lập, yếu tố cốt lõi của nghề luật sư, luật sư Xuân Tám đề nghị tạm dừng hiệu lực thi hành các quy định của Nghị định 109 năm 2026 liên quan đến việc giao UBND cấp xã xử phạt luật sư. Đồng thời, tổ chức đánh giá tác động toàn diện đối với quy định này.
"Nghề luật sư gắn liền với chức năng bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người. Luật sư không phải là một chủ thể hành chính thông thường để có thể áp dụng cơ chế quản lý từ dưới lên theo kiểu hành chính hóa", luật sư Trương Xuân Tám nói.
Quy định này còn làm xáo trộn cơ chế tự quản vốn đã được thiết lập trong nghề luật sư. Hệ thống Liên đoàn Luật sư Việt Nam và đoàn luật sư tỉnh, thành được xây dựng nhằm bảo đảm việc xử lý vi phạm dựa trên hiểu biết chuyên môn và chuẩn mực nghề nghiệp.
"Khi một cơ quan hành chính cấp xã được trao quyền song song, chồng lấn, thì không chỉ làm loãng vai trò tự quản mà còn tạo ra nguy cơ xử lý trùng lặp, thiếu nhất quán", luật sư Xuân Tám nhấn mạnh.
Cũng theo luật sư Xuân Tám, một chính sách tốt không chỉ hợp pháp mà còn phải hợp lý. Việc phân cấp là cần thiết, nhưng phải phù hợp với quy định pháp luật hiện hành là luật Luật sư.
Chiều 23.4, xảy vụ án mạng ở Quảng Trị, khiến một phụ nữ tử vong, nghi phạm bỏ trốn nhưng đã bị bắt sau đó.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 14 giờ cùng ngày (23.4), Công an phường Đồng Sơn tiếp nhận tin báo của người dân về việc tại nhà bà T.T.T (60 tuổi, ở 346 đường Lý Thái Tổ, tổ dân phố 4, phường Đồng Sơn) xảy ra cãi vã, xô xát.
Một số người cho biết, sau đó có một nam thanh niên rời khỏi hiện trường trong trạng thái vội vã.
Khi vào kiểm tra, người dân phát hiện bà T. nằm bất động trên ghế trong phòng khách, trên người có nhiều vết thương, mất nhiều máu. Nạn nhân nhanh chóng được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới, song đã tử vong.
Nhận tin báo, Công an phường Đồng Sơn, Công an tỉnh Quảng Trị khẩn trương có mặt bảo vệ hiện trường, đồng thời tổ chức lực lượng truy xét nghi phạm.
Qua xác minh ban đầu, nghi phạm gây ra vụ án mạng là N.V.D (34 tuổi, ở tổ dân phố Ba Đa, phường Đồng Sơn).
Đến khoảng 16 giờ chiều nay 23.4, lực lượng chức năng đã bắt giữ được nghi phạm D. tại một tiệm internet.
Công an phường Đồng Sơn đang phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Trị tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ án mạng ở Quảng Trị và mối liên hệ giữa hung thủ và nạn nhân.
