Ngồi nép dưới tán cây trước một siêu thị ở đại lộ Bình Dương (P.Thuận An, TP.HCM; trước là P.Thuận Giao, TP.Thuận An, Bình Dương), tài xế công nghệ Đặng Thành Vũ (28 tuổi), vừa uống hết chai nước suối vừa nói: “Từ 11 giờ đến 14 giờ là tôi tắt app. Chạy không nổi đâu, nắng nóng như đổ lửa, người mệt rã rời”.
Vũ cho biết trước đây anh thường tranh thủ chạy xuyên trưa để tăng thu nhập. Nhưng chỉ sau vài lần đuối sức, Vũ buộc phải thay đổi thói quen. “Có hôm đang chở khách mà hoa mắt, phải tấp vô lề. Từ đó là sợ, không dám liều nữa”, Vũ kể.
Không riêng Vũ, nhiều tài xế công nghệ tại TP.HCM đang có chung một “chiến lược sinh tồn”, đó là chạy sớm hơn vào buổi sáng, nghỉ trưa dài hơn, rồi quay lại hoạt động vào cuối chiều và tối. “Sự thay đổi này kéo theo thu nhập giảm sút, nhưng đổi lại là cảm giác an toàn hơn”, anh Trịnh Minh An (31 tuổi, tài xế xe ôm công nghệ, ngụ ở đường Tôn Đản, P.Khánh Hội, TP.HCM; trước đây thuộc P.4, Q.4) nói.
Ghi nhận tại nhiều tuyến đường ở TP.HCM như: Điện Biên Phủ, Nguyễn Thị Minh Khai, xa lộ Hà Nội… không khó để bắt gặp hình ảnh các tài xế tụ tập dưới những tán cây có bóng râm, trong công viên nhỏ, hay trước cửa hàng tiện lợi có máy lạnh.
Anh An chia sẻ: “Chỗ nào có bóng mát là tụi tôi tấp vô. Có hôm đông quá phải ngồi chen nhau, nhưng còn hơn là phơi ngoài nắng”.
Một số người chọn cách vào quán cà phê giá rẻ, gọi ly nước 15.000 – 20.000 đồng/ly để được ngồi trong không gian mát mẻ. “Mỗi ngày mất thêm tiền, nhưng không còn cách nào khác. Không vào thì chịu không nổi. Đúng là với những người như tài xế công nghệ, khoản chi này không hề nhỏ. Nhưng giữa cái nóng gay gắt, sức khỏe trở thành ưu tiên hàng đầu”, anh Nguyễn Ngọc Lành (32 tuổi, ngụ ở hẻm 220 Bùi Đình Túy, P.Bình Thạnh, TP.HCM; trước đây thuộc P.12, Q.Bình Thạnh) kể.
Anh Trần Gia Bảo (35 tuổi, tài xế công nghệ ở đường Âu Cơ, xã Tân Vĩnh Lộc, TP.HCM; trước là P.Tân Tạo, Q.Bình Tân), cho biết không phải đồng nghiệp nào cũng kịp né nắng nóng. “Mới tuần trước, tôi đã chứng kiến một đồng nghiệp ngất xỉu ngay giữa trưa trên đường. Bản thân tôi cũng từng rơi vào tình trạng tương tự. Có lần tôi thấy người nóng ran, đầu óc quay cuồng. May là kịp dừng lại, không thì không biết chuyện gì xảy ra”, anh Bảo nói.
Trên nhiều hội, nhóm dành cho tài xế công nghệ, shipper, những người trẻ làm nghề này chia sẻ cho nhau dấu hiệu kiệt sức vì nắng nóng như: chóng mặt, buồn nôn, da nóng, mồ hôi ra nhiều…
Đỗ Thế Anh (28 tuổi, ngụ ở đường Tạ Quang Bửu, P.Chánh Hưng, TP.HCM; trước đây là P.4, Q.8), thừa nhận thu nhập của anh giảm khoảng 20 – 30% so với trước đây do phải nghỉ trưa. “Trước kia chạy xuyên trưa là giờ vàng, đơn nhiều. Nhưng giờ không dám nữa. Kiếm tiền mà đổ bệnh thì còn tốn hơn”, Anh nói.
Một số tài xế khác cũng chia sẻ họ đang phải “tái cấu trúc” thời gian làm việc: dậy từ 5 – 6 giờ sáng để tranh thủ chạy sớm, nghỉ trưa dài hơn, rồi chạy lại từ 16 – 22 giờ.
“Tối mát hơn, khách cũng nhiều. Dù mệt nhưng còn chịu được, chứ trưa là thua”, Anh nói thêm.
Dù đã chủ động nghỉ trưa, nhiều tài xế công nghệ vẫn chịu áp lực từ hệ thống tính điểm, thưởng của các ứng dụng. Anh Nguyễn Minh Tài (32 tuổi, ngụ ở đường Trịnh Thị Búp, P.Trung Mỹ Tây, TP.HCM; trước là P.Tân Chánh Hiệp, Q.12), cho biết: “Có những ngày nếu không đạt đủ số cuốc thì không có thưởng. Nhưng nếu cố chạy trưa thì lại nguy hiểm. Nhiều khi phải cân nhắc dữ lắm”.
Theo anh Tài, một số tài xế vẫn chấp nhận “cố thêm vài cuốc” trong khung giờ nắng nóng để đủ chỉ tiêu. “Biết là nguy hiểm, nhưng không chạy thì thu nhập thấp. Mỗi người một hoàn cảnh. Riêng tôi, chấp nhận không có thưởng để tắt app vào buổi trưa nắng nóng gay gắt”, anh Tài nói.
Anh Tài mong cần có những “khoảng nghỉ an toàn”, các “điểm trú nóng” cho người lao động ngoài trời, trong đó có tài xế công nghệ.
“Không cần gì lớn, chỉ cần có mái che, ghế ngồi, nước uống miễn phí là đã giúp được rất nhiều”, anh Tài đề xuất.
“Một số mô hình như trạm nước miễn phí, điểm nghỉ chân tại các cây xăng, cửa hàng tiện lợi… đã xuất hiện, nhưng vẫn còn hạn chế. Nếu những điểm miễn phí này xuất hiện nhiều hơn thì giới tài xế công nghệ sẽ vui lắm”, anh Tài nói.
Vũ Minh Khánh (28 tuổi, ngụ ở hẻm 44 đường Nguyễn Văn Đậu, P.Bình Lợi Trung, TP.HCM; trước là P.5, Q.Bình Thạnh) hy vọng sẽ có chính sách linh hoạt hơn trong những ngày nắng nóng cực đoan, nhằm giảm áp lực cho tài xế. “Giữa cái nắng như thiêu đốt, việc tắt app vài tiếng đồng hồ không phải do chúng tôi “lười”, mà là cố gắng giữ được sức khỏe nhằm giữ lấy kế sinh nhai của mình”, Khánh nói.
Lún sâu vào cá độ vì "Làm tí kèo vui vẻ cho có không khí"
Chỉ còn 1 tháng nữa sẽ diễn ra World Cup 2026 diễn ra ở Bắc Mỹ. Tại Việt Nam bên cạnh không khí hào hứng của giới trẻ chuẩn bị đón xem, thì cũng bùng nổ các thông tin quảng cáo nhà cái, web cá cược xuất hiện trên trang web xem bóng đá lậu. Đây là cạm bẫy mà không ít người trẻ đã sa chân và đi vào đường cùng vì cá độ.
Tại kỳ World Cup 2022 cách đây 4 năm, không ít sinh viên, nhân viên văn phòng bắt đầu con đường cá độ chỉ bằng những lời rủ rê trêu đùa: "Bắt kèo chầu cà phê nhé", "Thua bao bữa ăn sáng nhé".
Thế nhưng, ranh giới giữa "vui vẻ cho có không khí" và nghiện cờ bạc vô cùng mong manh. Từ những kèo nhỏ 50.000 - 100.000 đồng, khi có chút niềm vui chiến thắng hoặc cay cú vì thua lỗ sẽ dẫn đến việc bị cuốn sâu vào vòng xoáy cá độ.
Bạn L.M.A (22 tuổi, đang học tập và sinh sống tại Hà Nội) là sinh viên ngành y có thành tích học tập tốt, A. từng bước lún sâu vào cá độ chỉ từ những lời rủ rê "làm tí kèo vui vẻ cho có không khí".
"Ban đầu mình chỉ cược vài chục nghìn hoặc bữa ăn với bạn bè cho vui. Sau vài lần thắng sinh tâm lý muốn chơi thêm, mình tự tạo tài khoản cá cược trên mạng. Khi thua nhiều, mình đã vay tiền qua các app online để chơi tiếp với tâm lý muốn gỡ. Càng gỡ càng thua, mình bị cuốn vào lúc nào không hay, việc học chểnh mảng và đi xuống rõ rệt ", A. chia sẻ.
Thực tế hiện nay cho thấy, các tổ chức cá cược trực tuyến đang bủa vây giới trẻ tinh vi hơn bao giờ hết. Chỉ cần lướt mạng xã hội, xem một đoạn video trên Facebook, TikTok hay truy cập vào các trang web xem bóng đá "lậu", người xem lập tức bị tấn công bởi hàng loạt quảng cáo nhà cái, web cá cược với những lời hứa hẹn hấp dẫn như "thưởng nóng khi đăng ký", "hoàn trả tiền cược thua".
Các nền tảng cá cược trực tuyến được thiết kế dưới dạng ứng dụng di động, trang web ẩn danh hoặc các hội nhóm kín trên Telegram, Zalo với máy chủ đặt ở nước ngoài. Người chơi nạp tiền thông qua ví điện tử, chuyển khoản ngân hàng hoặc tiền ảo chỉ trong vài giây.
Các hệ thống này cung cấp rất nhiều loại "kèo" cho mỗi trận đấu, từ tỷ số, phạt góc, thẻ vàng cho đến "kèo rung" biến động theo từng phút bóng lăn, đẩy tần suất đặt cược diễn ra liên tục trong suốt 90 phút.
Mỗi kỳ World Cup hay Euro, tại các khu vực gần trường đại học, khu trọ sinh viên, hoạt động cầm cố tài sản có xu hướng gia tăng. Xe máy, laptop, điện thoại di động, những phương tiện thiết yếu phục vụ học tập và làm việc lần lượt được mang đi cầm.
Khi không còn tài sản để cầm, nhiều bạn trẻ tìm đến các app vay tiền online hoặc "tín dụng đen" bủa vây trên mạng với lãi suất "cắt cổ". Người chơi khi rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính và tìm đến các app vay tiền online, vòng xoáy nợ nần gần như lập tức bị kích hoạt.
Những lời quảng cáo "chỉ cần CMND/CCCD" nhanh chóng biến thành các khoản vay với lãi suất tăng lên theo cấp số nhân từng ngày. Hình thức đòi nợ chủ yếu là gọi điện quấy rối liên tục, kèm theo những lời đe dọa tới người vay và cả người thân, bạn bè trong danh bạ nhằm tạo áp lực buộc phải trả nợ.
Bạn L.M.A chia sẻ về nỗi ám ảnh từ kỳ World Cup 2022: "Lúc đầu mình chỉ vay vài triệu, nhưng càng chơi càng thua, tiền lãi từ khoản vay thì ngày một tăng. Kết thúc mùa giải năm đó, mình ôm cục nợ gần 100 triệu đồng. Các số điện thoại lạ liên tục gọi điện đe dọa và quấy rối gia đình, bạn bè của mình. Bố mẹ phải tìm mọi cách xoay xở để trả nợ cho mình trước những lời đe dọa của dân xã hội".
Có những người trẻ đã phải đánh đổi cả tương lai phía trước để trả nợ cho những phút giây lầm lỡ. Bạn L.Đ.H (20 tuổi, hiện đang sinh sống tại Hải Phòng), từng là sinh viên ngành xây dựng.
Sinh ra trong gia đình không mấy khá giả, H. mang theo kỳ vọng của cả nhà lên phố học tập. Thế nhưng, ngay trong năm học đầu tiên, H. đã bị cuốn vào vòng xoáy cá độ bóng đá.
Sau những trận thua liên tiếp, số nợ lên đến vài chục triệu đồng khiến H. hoảng loạn. Không dám đối mặt với gia đình, H. làm đơn xin bảo lưu rồi bỏ học hẳn để đi làm công nhân tại một khu công nghiệp ở Hải Phòng, làm ca kíp để trả nợ.
"Giới trẻ cần tỉnh táo trước những lời rủ rê như "cược chút cho vui" để không trở thành nạn nhân tiếp theo của vấn nạn cờ bạc", H. chia sẻ từ kinh nghiệm cá nhân.
Ngay từ mờ sáng ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây, không khí tại các ngôi chùa của đồng bào Khmer đã trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết. Tại chùa Hang (tọa lạc xã Châu Thành, Vĩnh Long), nhiều tín đồ từ khắp nơi đã tề tựu về từ rất sớm.
Người mang lúa gạo, hoa quả; người tất bật dọn dẹp khuôn viên; trong khi các sư sãi đang gấp rút trang trí hoa và bày biện mâm cúng. Tất cả tạo nên một khung cảnh sinh hoạt văn hóa cộng đồng tín ngưỡng và rực rỡ sắc màu của đồng bào Khmer.
Bạn Võ Thị Minh Thơ (23 tuổi, ngụ xã Song Lộc, Vĩnh Long) chia sẻ: "Năm nào cũng vậy, được về chùa Hang những ngày này tết, em phụ giúp dọn dẹp, chuẩn bị hoa cúng dường là niềm vui, niềm hạnh phúc của mình. Giới trẻ trong phum sóc ai cũng háo hức, không chỉ để cầu bình an cho gia đình mà còn để giữ gìn truyền thống tốt đẹp của tết cổ truyền của đồng bào".
Tại khoảng sân rộng ở chùa Hang, các sư sãi trẻ đang tất bật chuẩn bị những màn vải vàng thắm để trang trí khu vực thờ phụng thổ địa, thổ công. Chín bậc thang hướng từ dưới lên cao được sắp xếp trang trọng, hoa quả cũng được bày biện một cách ngay ngắn.
Còn tại khu vực núi thờ (núi đất) trưng bày biểu tượng 12 con giáp tượng trưng cho năm tuổi, người dân tìm đến linh vật mang tuổi của mình để thành tâm cầu mong hạnh phúc và bình an. Bạn Sơn Thị Thu Thảo (23 tuổi, ngụ xã Châu Thành) phấn khởi nói: "Năm nào em cũng về chùa dịp tết cổ truyền này để cầu mong cho gia đình có thật nhiều sức khỏe, công việc trong năm mới được hanh thông".
Phía trước khu vực 12 con giáp là tượng Chư thiên và linh vật năm mới, đại diện cho 7 vị Chư thiên luân phiên nhau xuống trần gian cai quản, mỗi năm một lần.
Nếu như những người trẻ mang đến sức sống, sự nhiệt huyết thì các bậc cao niên lại là những "bóng mát" gìn giữ hồn cốt của phum sóc. Ông Thạch Đường Phi (70 tuổi) đã thức dậy từ lúc gà chưa gáy để nổi lửa nấu nướng. Đôi bàn tay dạn dày sương gió của ông thoăn thoắt đảo nồi cà ri thơm lừng, tất bật chuẩn bị những mâm cơm tươm tất nhất để dâng lên chư tăng.
Sư cả Thạch Suông, Trụ trì chùa Hang, không giấu được niềm hoan hỉ chia sẻ, Tết Chôl Chnăm Thmây là lễ hội lớn nhất và có ý nghĩa thiêng liêng nhất trong năm của đồng bào Khmer. Bà con tề tựu về chùa dâng cơm, cúng quả không chỉ thể hiện lòng thành kính với phật pháp, báo hiếu ông bà tổ tiên mà còn là dịp để cộng đồng thắt chặt tình đoàn kết. Nhìn bà con hoan hỉ, từ người già đến người trẻ đều thành tâm vui vẻ, với ước nguyện cầu mong một năm mới mùa màng bội thu, phum sóc bình yên, nhà chùa rất trân trọng nét đẹp văn hóa truyền thống này.
Tại một phum sóc gần khu vực chùa Hang, đông đảo Phật tử cũng đã tụ họp trên một khoảng sân rộng, cùng nhau dựng cổng chào, lập gian thờ và bàn thờ trước sân. Người dân đem cơm, nước uống, người mang nhang đèn... đến để làm lễ cúng bái trong ngày đầu năm mới. Mỗi người một việc, tạo nên không khí vừa vui tươi, vừa trang trọng.
Bà Kim Sa Ra (72 tuổi, xã Châu Thành) mỉm cười nói: "Đầu năm mới, bà con trong phum sóc rủ nhau làm lễ cúng tươm tất để tạ ơn chư thiên, đất trời đã che chở trong năm qua, đồng thời cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, con cháu làm ăn phát đạt, gia đạo bình an".
Hòa chung không khí rộn ràng của ngày mùng 1 tết, tại chùa Chông Pray (xã Tập Sơn, Vĩnh Long), nghi thức đọc kinh đầu năm mới cũng diễn ra hết sức trang trọng.
Sư sãi Kim Thành Công cho biết, tiếng kinh cầu an đầu năm là nghi thức thiêng liêng không thể thiếu, nhằm cầu chúc cho bá tánh vạn sự kiết tường, xua tan những điều không may mắn của năm cũ và rước tài lộc, phước lành vào phum sóc trong năm mới.
Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer thật đầm ấm, trọn vẹn của niềm tin tín ngưỡng và tình đoàn kết cộng đồng. Những nụ cười rạng rỡ đọng lại nơi phum sóc như một lời thầm nguyện xua đi mọi nhọc nhằn của năm cũ, cùng nhau vững tin bước vào một năm mới bình an, mưa thuận gió hòa và đón những mùa vàng bội thu.
Lấy cảm hứng từ kiến trúc của Bưu điện TP.HCM, không gian nơi đây gợi nhớ về Sài Gòn xưa với gam màu trầm ấm và những góc check-in đậm chất thời gian.
Không chỉ là nơi thưởng thức cà phê, quán còn là "cỗ máy quay ngược ký ức" khiến bất cứ ai ghé qua cũng phải chậm lại, tận hưởng một TP.HCM rất khác.
Đại diện quán cho biết tiền thân của tòa nhà đã mang dáng dấp giống một tòa bưu điện cũ. Thay vì thay đổi hoàn toàn, quán đã giữ lại cái "hồn" vốn có của nó và cải tạo thêm để làm quán đậm chất "Bưu điện TP.HCM" hơn một chút.
"Chúng tôi muốn thiết kế này gìn giữ những giá trị kỷ niệm xưa, những bức tranh về lịch sử, con tem qua các thời kỳ... hướng tới khách hàng trẻ muốn lưu giữ những kỉ niệm, thích góc cổ xưa", đại diện quán nói và cho biết quán mở 24 giờ, muốn nơi này giống như một "chỗ dừng chân" luôn bật đèn, luôn sẵn sàng đón mọi người bất cứ lúc nào. Có thể là một buổi tối chạy deadline mệt quá, một ngày buồn không biết đi đâu, hay đơn giản là cần một nơi để ngồi yên một chút.
Nguyễn Thị Tuyết Ngưng, sinh viên Trường ĐH Mỹ thuật TP.HCM, chia sẻ: "Không gian rộng rãi, thoải mái, giống như một bảo tàng thu nhỏ lưu giữ dấu ấn của một bưu điện cũ, không chỉ đẹp mà còn thích hợp là nơi làm bài, làm việc cho gen Z".
Chọn quán là điểm đến thường xuyên của mình, Trần Phương Khanh, sinh viên năm 3 Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM, bày tỏ: "Em thường xuyên đến quán để học và giải trí vì không gian hoài cổ đúng sở thích của bản thân; cũng khá yên tĩnh để học tập, chưa kể giá các loại nước rất phù hợp với túi tiền của sinh viên".
