Tầm nhìn chuyển đổi số từ hệ sinh thái dữ liệu và khoa học
Vừa qua, Philip Morris International (PMI) là 1 tronghơn 120 đại diện đến từ 52 tập đoàn hàng đầu Hoa Kỳ thuộc Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC) đã thăm và làm việc tại Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa các cam kết về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, những đề xuất mang tính chiến lược từ các tập đoàn đa quốc gia như PMI không chỉ mở ra cơ hội về dòng vốn mà còn gợi mở những bài toán quan trọng về khung pháp lý và tiếp cận công nghệ.
Bên lề chuyến thăm của đoàn, đại diện cấp cao của PMI đã có một buổi gặp mặt báo chí. Tại đây, ông Ankur Modi, Phó Tổng Giám đốc phụ trách khu vực Nam Á & Đông Dương và ông Bryan Ty, Tổng Giám đốc Philip Morris Việt Nam, đã chia sẻ một tầm nhìn về vai trò của tập đoàn này trong tương lai số của Việt Nam.
Khi nhắc đến chuyển đổi số, người ta thường nghĩ đến các giải pháp phần mềm hay hạ tầng viễn thông. Tuy nhiên, theo ông Ankur Modi, đóng góp của PMI trong hành trình này mang một sắc thái đặc thù hơn. Thay vì cung cấp các phần mềm thuần túy, PMI mang tới Việt Nam một hệ sinh thái khoa học và dữ liệu hoàn chỉnh xoay quanh hành vi người dùng và sức khỏe cộng đồng. Đây là một mảng ghép quan trọng trong bức tranh tổng thể về kinh tế số mà Việt Nam đang xây dựng.
Phân tích sâu hơn về vấn đề này, đại diện PMI cho rằng con số hơn 15 triệu người hút thuốc tại Việt Nam hiện nay không chỉ là một thách thức y tế mà còn là một kho dữ liệu rất lớn cần được đưa vào xử lý. Nếu toàn bộ số lượng người dùng này chuyển đổi sang các giải pháp thay thế ít tác hại hơn bằng thuốc lá không khói, lượng dữ liệu phát sinh từ hành vi tiêu dùng, dữ liệu khoa học và dữ liệu hành trình chuyển đổi sẽ trở thành giá trị gia tăng rất lớn cho hệ thống quản trị số.
“Đó chính là đóng góp mà chúng tôi nhìn thấy trong bức tranh chuyển đổi số. Đây là việc thiết lập một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới, khác biệt hoàn toàn với mô hình thuốc lá truyền thống dựa trên việc thu thập và phân tích dữ liệu một cách bài bản,” ông Ankur Modi khẳng định.
Sự hiện diện của PMI còn đi kèm với kỳ vọng đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong lĩnh vực không khói. Hiện nay, Việt Nam vốn đã giữ một vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị ngành thuốc lá, nhưng để bứt phá, cần những hệ sinh thái hỗ trợ và nguồn nhân lực trình độ cao. PMI dự kiến không chỉ dừng lại ở sản xuất mà còn thiết lập hệ thống bán lẻ chuyên biệt với các điểm tương tác trực tiếp, nơi người dùng được hướng dẫn một cách khoa học dựa trên các nền tảng công nghệ. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm thiết bị công nghệ cao, sản phẩm tiêu dùng, phụ kiện và các phần mềm tương tác sẽ tạo ra một vòng tuần hoàn giá trị mới, đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Bài toán nhân sinh và nỗ lực tháo gỡ rào cản chính sách
Cũng theo lãnh đạo của PMI, con số hơn 15 triệu người hút thuốc trưởng thành chưa thể cai không còn là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là một vấn đề nhân sinh chạm đến hầu hết các gia đình Việt Nam.
Với định hướng chuyển đổi sang mô hình không khói, PMI cam kết gắn bó cùng Việt Nam để thúc đẩy các giải pháp ít gây hại hơn cho cuộc sống của người hút thuốc.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, PMI đã đưa ra ba đề xuất trọng tâm nhằm tháo gỡ các nút thắt hiện tại. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là giải quyết vấn đề thông tin sai lệch, như sự nhầm lẫn giữa thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử, hay những lo ngại về việc tiếp cận giới trẻ hoặc pha trộn chất cấm.
Ông Ankur Modi khẳng định các sản phẩm thuốc lá nung nóng của PMI đã được kiểm soát nghiêm ngặt bằng khoa học và không liên quan đến những vấn đề nêu trên. PMI đề xuất được tổ chức các chuyến quan sát thực tế tại các thị trường phát triển, như Nhật Bản, Hoa Kỳ hay châu Âu. Tại đó, các cơ quan quản lý có thể kiểm chứng các cách thức mà Chính phủ các nước tiên tiến kiểm soát sản phẩm, cách người dùng tương tác và những nghiên cứu khoa học độc lập. Đồng thời, PMI cũng bày tỏ mong muốn một không gian đối thoại công khai và minh bạch với các cơ quan quản lý liên quan như Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), truyền thông về dữ liệu khoa học.
Theo Ankur Modi, sự minh bạch này sẽ giúp Việt Nam hiểu và có định hướng tốt hơn trong điều hướng người hút thuốc lá, tiến tới xây dựng môi trường không khói thuốc lá.
Dữ liệu, cơ sở hoạch định chính sách
Trong buổi làm việc giữa Bộ Y tế Việt Nam với đoàn doanh nghiệp USABC ngày 14/4, đại diện các doanh nghiệp cũng nêu ý kiến về các vấn đề liên quan đến các định hướng chính sách y tế; Các văn bản quy phạm pháp luật mới về an toàn thực phẩm; Cơ chế mua sắm, đấu thầu, xuất-nhập khẩu, sản xuất thuốc và thiết bị y tế; Cải thiện chất lượng khám chữa bệnh, cung cấp thuốc và thiết bị y tế; Chi trả bảo hiểm y tế; và mong muốn hợp tác với Bộ Y tế trong chống lại các sản phẩm thuốc lá lậu, quản lý các sản phẩm không khói thuốc và chương trình kiểm soát thuốc lá quốc gia…
Theo đại diện của PMI, sự tương thích giữa chiến lược chuyển đổi số của Việt Nam và danh mục đầu tư của các tập đoàn (như PMI) là có cơ sở, nhưng để điểm chạm này trở thành hiện thực, cần một bước đi quyết đoán hơn từ các nhà hoạch định chính sách. Với việc các sản phẩm không khói thuốc của PMI đã có mặt tại 106 quốc gia và chiếm hơn 40% doanh thu tập đoàn, PMI cam kết cung cấp những thông tin chuẩn xác và khoa học, sẵn sàng cùng Việt Nam theo sát cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Trong buổi gặp gỡ và làm việc với Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 16/4, đại diện PMI cho biết doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào khoa học, với hơn 16 tỷ USD dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển các sản phẩm không khói thuốc. Trên cơ sở đó, PMI bày tỏ mong muốn Chính phủ Việt Nam xem xét cho phép sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu các sản phẩm thuốc lá giảm tác hại đã được kiểm chứng khoa học.
Về phía cơ quan quản lý Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã khẳng định Bộ luôn sẵn sàng lắng nghe các ý kiến đóng góp trong quá trình hoàn thiện chính sách pháp luật. Bộ trưởng đánh giá cao các cam kết dài hạn của doanh nghiệp Hoa Kỳ không chỉ với vai trò nhà đầu tư mà còn là đối tác phát triển. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh nguyên tắc kiên định là mọi chính sách phải bảo đảm phù hợp với thực tiễn và ưu tiên hàng đầu là bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Thông tin từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, 100 y bác sĩ từ Tp.HCM, Hà Nội và Quảng Ninh đã thực hiện một ca lấy - ghép tạng từ người cho chết não.
Anh N.T.T (38 tuổi, sống tại Cẩm Phả, Quảng Ninh) - nam shipper không may rơi vào tình trạng chết não sau tai nạn giao thông nghiêm trọng. Anh được cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh. Sau khi Hội đồng chuyên môn kết luận tình trạng của nam bệnh nhân không thể hồi phục, gia đình đã nén đau thương, đồng ý hiến tặng mô, tạng của anh để cứu người.
Được biết gia đình đình anh T. có hoàn cảnh khó khăn khi người vợ thất nghiệp, một mình chăm sóc ba con nhỏ. Bố mẹ hai bên đều đã nghỉ hưu, trong đó bố đẻ của anh hiện điều trị tại Đơn vị Thận lọc máu của bệnh viện.
Anh T. là thành viên tích cực của Câu lạc bộ máu hiếm Quảng Ninh, nhiều lần âm thầm tham gia hiến máu cứu người. Vì vậy, với gia đình, quyết định hiến tạng hôm nay cũng là cách tiếp nối sự tử tế mà anh đã theo đuổi suốt cuộc đời.
"Anh ấy không còn nữa nhưng trái tim và một phần cơ thể vẫn tiếp tục sống trong những người khác", một người thân nghẹn ngào chia sẻ.
Sau khi kích hoạt quy trình lấy - ghép tạng, gần 100 y bác sĩ, kỹ thuật viên của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) và Bệnh viện Đại học Y Dược Tp.HCM đã phối hợp thực hiện xuyên đêm.
Trong giây phút chia ly đầy nghẹn ngào, người mẹ và người vợ lặng lẽ ôm anh lần cuối, như muốn giữ mãi hình bóng người thân yêu trong tim.
Các mô, tạng được hiến gồm trái tim, một lá gan, hai quả thận và hai giác mạc. Trong đó, tim cùng một phần tạng được vận chuyển khẩn cấp ra Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức; số tạng còn lại được chuyển vào Bệnh viện Đại học Y Dược Tp.HCM để ghép cho các bệnh nhân đang chờ đợi sự sống.
Riêng ca ghép thận được thực hiện ngay tại bệnh viện địa phương nhằm tận dụng "thời gian vàng", tăng khả năng hồi phục cho người nhận.
Lãnh đạo bệnh viện cho biết toàn bộ quy trình lấy và vận chuyển tạng được triển khai khẩn trương, tuân thủ nghiêm ngặt quy định chuyên môn để tối ưu cơ hội sống cho các bệnh nhân ghép tạng.
Hiến tạng từ người cho chết não được xem là nghĩa cử nhân văn đặc biệt, giúp nhiều bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối có cơ hội hồi sinh. Những năm gần đây, ngày càng nhiều gia đình lựa chọn hiến mô, tạng của người thân sau chết não, lan tỏa thông điệp nhân ái và tiếp nối sự sống cho cộng đồng.
Vị đắng của măng tươi đến từ hai nhóm hợp chất glycoside (taxiphyllin) và phenolic tập trung ở phần vỏ, kẽ mô và lớp thịt măng bao quanh lõi. Cả hai nhóm chất này đều tan trong nước muối loãng hoặc có tính acid nhẹ.
Chính vì vậy, nấu lâu không phải chìa khóa duy nhất để khử đắng. Điều quan trọng là tạo điều kiện cho các phân tử đắng thoát ra ngoài và trung hòa môi trường phù hợp.
Bộ ba tác động giúp măng tươi giảm đắng vẫn giòn ngon.
Thẩm thấu: Nước muối loãng đóng vai trò như một chiếc nam châm, kéo "chất đắng" từ măng ra ngoài nhanh hơn nhiều so với nước thường.
Môi trường acid nhẹ: Một chút chanh hoặc giấm sẽ làm nhiệm vụ bẻ gãy các liên kết phenolic, từ đó làm dịu đi cảm nhận vị chát trên đầu lưỡi.
Nhiệt độ vừa đủ: Chỉ cần chần măng ở mức nóng già đủ để các mô sợi mở đường cho hợp chất đắng thoát đi mà không làm măng bị mềm, mất đi độ giòn nếu luộc lâu.
Quy trình 10 phút khử đắng cho măng tươi
Chuẩn bị (3 phút): Măng sau khi thái miếng đem bóp nhẹ bằng nước muối loãng rồi ngâm khoảng 3 phút để thẩm thấu.
Luộc nhanh (3 phút): Luộc măng nhanh khoảng 3 phút, thêm 1-2 thìa giấm hoặc một chút nước cốt chanh.
Sốc lạnh (1 phút): Vớt măng ra xả ngay dưới vòi nước lạnh. Bước này không chỉ giúp măng giòn mà còn rửa trôi lớp nước đắng vừa được kéo ra.
Cân bằng vị (3 phút): Trước khi nấu, hãy ướp măng với chút muối hoặc nước mắm trong 5 phút. Vị mặn nhẹ sẽ giúp măng đậm đà trở lại, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo sau quá trình khử đắng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian xưa thực ra có cơ sở khoa học. Người nội trợ xưa thường ngâm măng với nước gạo vì loại nước này hơi có tính acid và chứa enzyme lên men tự nhiên, giúp giảm vị đắng. Một nhúm muối khi chần măng cũng dựa đúng nguyên lý thẩm thấu.
Một số vùng còn xào măng với dầu hoặc mỡ trước khi nấu canh. Việc này tạo lớp màng chất béo bao bọc phân tử đắng, giúp món ăn hài hòa hơn. Những mẹo truyền miệng này cho thấy người Việt hiểu nguyên lý "khử đắng bằng môi trường" từ rất lâu, dù không gọi tên bằng khoa học hiện đại.
Báo South China Morning Post ngày 1-5 chia sẻ câu chuyện của Tiểu Lê, cô gái 24 tuổi đến từ thành phố Phật Sơn, tỉnh Quảng Đông (Trung Quốc), đang phải chiến đấu với căn bệnh ung thư máu hiếm gặp.
Do cha phải đi làm xa để trang trải chi phí điều trị đắt đỏ, còn em trai bận rộn với kỳ thực tập, cô thường xuyên phải trải qua các đợt trị liệu một mình, theo báo Southern Daily.
Vào ngày 15-4, Tiểu Lê đã thuê một nhân viên giao hàng để bầu bạn qua ứng dụng giao đồ ăn với một yêu cầu giản dị: "Chỉ cần ngồi bên giường bệnh của tôi trong hai giờ" mà không cần giao bất kỳ món hàng nào.
Người giao hàng đầu tiên nhận đơn đã chia sẻ câu chuyện trong nhóm tài xế địa phương, qua đó nhanh chóng thu hút sự quan tâm và hưởng ứng từ cộng đồng.
Nhiều tài xế bắt đầu ghé thăm cô sau giờ làm, mang theo sữa, đồ ăn vặt, thú nhồi bông và sách.
Một số người thậm chí nghỉ làm sớm để dành thêm thời gian trò chuyện với cô. Một tài xế họ Chen chia sẻ với truyền thông Trung Quốc: "Cô ấy không có người thân ở bên thường xuyên. Tôi cảm thấy thương và đồng cảm nên muốn đến thăm".
Một tài xế đến từ tỉnh Vân Nam đã gửi tặng hoa qua cửa hàng trực tuyến, trong khi tài xế họ Huang ở Quảng Châu không ngại di chuyển gần ba giờ chỉ để ghé thăm.
Tại bệnh viện, nhiều người đứng lặng lẽ, cố không làm phiền khi cô đang ngủ. "Trước đây tôi từng gặp những khách hàng tốt bụng, họ mời tôi nước và chào hỏi thân thiện. Giờ tôi muốn giúp lại người khác", anh Huang tâm sự.
Khi mới nhập viện, Tiểu Lê khá khép kín. Nhưng khi ngày càng có nhiều người đến thăm, tâm trạng cô dần cải thiện và cô ăn uống tốt hơn.
"Tôi chưa từng nghĩ sẽ có nhiều người đến động viên mình như vậy. Họ ở bên tôi một cách vô tư, điều đó khiến tôi vô cùng xúc động", cô chia sẻ.
Câu chuyện tiếp tục lan tỏa trên mạng khi một cảnh sát cũng đến thăm và kể cho cô nghe những câu chuyện thú vị trong công việc. Một phụ nữ ngoài 60 tuổi họ Wang, từng vượt qua ung thư, cũng mang hoa đến và chia sẻ kinh nghiệm chiến đấu với bệnh tật.
"Hãy nhìn tôi đây, tôi vẫn khỏe mạnh. Bạn cũng phải mạnh mẽ và tiếp tục cố gắng", bà động viên.
Đến ngày 20-4, tình trạng của Tiểu Lê đã ổn định và cô được xuất viện. Hiện cô đang chờ kết quả xét nghiệm tương thích với em trai để bước sang giai đoạn điều trị tiếp theo.
Một người theo dõi câu chuyện nhận xét: "Họ giống như gia đình tạm thời của cô ấy. Tình yêu thương từ xã hội có thể chữa lành mọi vết thương. Hy vọng cô ấy sớm bình phục".
