Tầm nhìn chuyển đổi số từ hệ sinh thái dữ liệu và khoa học
Vừa qua, Philip Morris International (PMI) là 1 tronghơn 120 đại diện đến từ 52 tập đoàn hàng đầu Hoa Kỳ thuộc Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ-ASEAN (USABC) đã thăm và làm việc tại Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa các cam kết về chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, những đề xuất mang tính chiến lược từ các tập đoàn đa quốc gia như PMI không chỉ mở ra cơ hội về dòng vốn mà còn gợi mở những bài toán quan trọng về khung pháp lý và tiếp cận công nghệ.
Bên lề chuyến thăm của đoàn, đại diện cấp cao của PMI đã có một buổi gặp mặt báo chí. Tại đây, ông Ankur Modi, Phó Tổng Giám đốc phụ trách khu vực Nam Á & Đông Dương và ông Bryan Ty, Tổng Giám đốc Philip Morris Việt Nam, đã chia sẻ một tầm nhìn về vai trò của tập đoàn này trong tương lai số của Việt Nam.
Khi nhắc đến chuyển đổi số, người ta thường nghĩ đến các giải pháp phần mềm hay hạ tầng viễn thông. Tuy nhiên, theo ông Ankur Modi, đóng góp của PMI trong hành trình này mang một sắc thái đặc thù hơn. Thay vì cung cấp các phần mềm thuần túy, PMI mang tới Việt Nam một hệ sinh thái khoa học và dữ liệu hoàn chỉnh xoay quanh hành vi người dùng và sức khỏe cộng đồng. Đây là một mảng ghép quan trọng trong bức tranh tổng thể về kinh tế số mà Việt Nam đang xây dựng.
Phân tích sâu hơn về vấn đề này, đại diện PMI cho rằng con số hơn 15 triệu người hút thuốc tại Việt Nam hiện nay không chỉ là một thách thức y tế mà còn là một kho dữ liệu rất lớn cần được đưa vào xử lý. Nếu toàn bộ số lượng người dùng này chuyển đổi sang các giải pháp thay thế ít tác hại hơn bằng thuốc lá không khói, lượng dữ liệu phát sinh từ hành vi tiêu dùng, dữ liệu khoa học và dữ liệu hành trình chuyển đổi sẽ trở thành giá trị gia tăng rất lớn cho hệ thống quản trị số.
“Đó chính là đóng góp mà chúng tôi nhìn thấy trong bức tranh chuyển đổi số. Đây là việc thiết lập một mô hình kinh doanh hoàn toàn mới, khác biệt hoàn toàn với mô hình thuốc lá truyền thống dựa trên việc thu thập và phân tích dữ liệu một cách bài bản,” ông Ankur Modi khẳng định.
Sự hiện diện của PMI còn đi kèm với kỳ vọng đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu trong lĩnh vực không khói. Hiện nay, Việt Nam vốn đã giữ một vai trò quan trọng trong chuỗi giá trị ngành thuốc lá, nhưng để bứt phá, cần những hệ sinh thái hỗ trợ và nguồn nhân lực trình độ cao. PMI dự kiến không chỉ dừng lại ở sản xuất mà còn thiết lập hệ thống bán lẻ chuyên biệt với các điểm tương tác trực tiếp, nơi người dùng được hướng dẫn một cách khoa học dựa trên các nền tảng công nghệ. Một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm thiết bị công nghệ cao, sản phẩm tiêu dùng, phụ kiện và các phần mềm tương tác sẽ tạo ra một vòng tuần hoàn giá trị mới, đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Bài toán nhân sinh và nỗ lực tháo gỡ rào cản chính sách
Cũng theo lãnh đạo của PMI, con số hơn 15 triệu người hút thuốc trưởng thành chưa thể cai không còn là câu chuyện của riêng một doanh nghiệp, mà là một vấn đề nhân sinh chạm đến hầu hết các gia đình Việt Nam.
Với định hướng chuyển đổi sang mô hình không khói, PMI cam kết gắn bó cùng Việt Nam để thúc đẩy các giải pháp ít gây hại hơn cho cuộc sống của người hút thuốc.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, PMI đã đưa ra ba đề xuất trọng tâm nhằm tháo gỡ các nút thắt hiện tại. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là giải quyết vấn đề thông tin sai lệch, như sự nhầm lẫn giữa thuốc lá nung nóng và thuốc lá điện tử, hay những lo ngại về việc tiếp cận giới trẻ hoặc pha trộn chất cấm.
Ông Ankur Modi khẳng định các sản phẩm thuốc lá nung nóng của PMI đã được kiểm soát nghiêm ngặt bằng khoa học và không liên quan đến những vấn đề nêu trên. PMI đề xuất được tổ chức các chuyến quan sát thực tế tại các thị trường phát triển, như Nhật Bản, Hoa Kỳ hay châu Âu. Tại đó, các cơ quan quản lý có thể kiểm chứng các cách thức mà Chính phủ các nước tiên tiến kiểm soát sản phẩm, cách người dùng tương tác và những nghiên cứu khoa học độc lập. Đồng thời, PMI cũng bày tỏ mong muốn một không gian đối thoại công khai và minh bạch với các cơ quan quản lý liên quan như Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), truyền thông về dữ liệu khoa học.
Theo Ankur Modi, sự minh bạch này sẽ giúp Việt Nam hiểu và có định hướng tốt hơn trong điều hướng người hút thuốc lá, tiến tới xây dựng môi trường không khói thuốc lá.
Dữ liệu, cơ sở hoạch định chính sách
Trong buổi làm việc giữa Bộ Y tế Việt Nam với đoàn doanh nghiệp USABC ngày 14/4, đại diện các doanh nghiệp cũng nêu ý kiến về các vấn đề liên quan đến các định hướng chính sách y tế; Các văn bản quy phạm pháp luật mới về an toàn thực phẩm; Cơ chế mua sắm, đấu thầu, xuất-nhập khẩu, sản xuất thuốc và thiết bị y tế; Cải thiện chất lượng khám chữa bệnh, cung cấp thuốc và thiết bị y tế; Chi trả bảo hiểm y tế; và mong muốn hợp tác với Bộ Y tế trong chống lại các sản phẩm thuốc lá lậu, quản lý các sản phẩm không khói thuốc và chương trình kiểm soát thuốc lá quốc gia…
Theo đại diện của PMI, sự tương thích giữa chiến lược chuyển đổi số của Việt Nam và danh mục đầu tư của các tập đoàn (như PMI) là có cơ sở, nhưng để điểm chạm này trở thành hiện thực, cần một bước đi quyết đoán hơn từ các nhà hoạch định chính sách. Với việc các sản phẩm không khói thuốc của PMI đã có mặt tại 106 quốc gia và chiếm hơn 40% doanh thu tập đoàn, PMI cam kết cung cấp những thông tin chuẩn xác và khoa học, sẵn sàng cùng Việt Nam theo sát cuộc đua công nghệ toàn cầu.
Trong buổi gặp gỡ và làm việc với Thủ tướng Lê Minh Hưng ngày 16/4, đại diện PMI cho biết doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào khoa học, với hơn 16 tỷ USD dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển các sản phẩm không khói thuốc. Trên cơ sở đó, PMI bày tỏ mong muốn Chính phủ Việt Nam xem xét cho phép sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu các sản phẩm thuốc lá giảm tác hại đã được kiểm chứng khoa học.
Về phía cơ quan quản lý Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã khẳng định Bộ luôn sẵn sàng lắng nghe các ý kiến đóng góp trong quá trình hoàn thiện chính sách pháp luật. Bộ trưởng đánh giá cao các cam kết dài hạn của doanh nghiệp Hoa Kỳ không chỉ với vai trò nhà đầu tư mà còn là đối tác phát triển. Tuy nhiên, bà cũng nhấn mạnh nguyên tắc kiên định là mọi chính sách phải bảo đảm phù hợp với thực tiễn và ưu tiên hàng đầu là bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Từng là trung tâm luyện kim của xứ Wales những năm 1990, Ebbw Vale giờ đây là "thủ phủ đồ ăn nhanh" tập trung hàng loạt cửa hàng bán burger, kebab và pizza. Toàn thị trấn chỉ còn một cửa hàng rau quả tươi, khách hàng chủ yếu trên 50 tuổi.
Theo thống kê, khoảng 38% người dân địa phương sống dựa vào trợ cấp xã hội. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, những bữa ăn chi phí thấp, nhanh chóng lại trở thành lựa chọn dễ tiếp cận nhất.
Dale Owen - thợ sơn 54 tuổi, cho biết: "Bạn có thể mua một suất bánh mì kẹp thịt với giá rất rẻ, nhưng nó không hề tốt cho sức khỏe".
Ông cũng cho rằng sự bùng nổ của các cửa hàng đồ ăn nhanh là một phần lý do khiến tình trạng sức khỏe cộng đồng đi xuống.
Không chỉ người lớn, trẻ em tại đây cũng sớm hình thành thói quen ăn uống thiếu lành mạnh. Nhiều phụ huynh thừa nhận các chuỗi thức ăn nhanh gần như đã trở thành điểm tụ tập quen thuộc sau giờ học.
"Ở đây quá dễ để ăn đồ ăn nhanh, nhưng lại rất khó tìm được lựa chọn tốt cho sức khỏe", bà Ceri Dobbins, một cư dân ăn chay, chia sẻ.
Hiện 37% dân số thị trấn mắc bệnh béo phì và phụ nữ có tuổi thọ trung bình thấp nhất cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều người đặt cho Ebbw Vale biệt danh "thị trấn béo nhất nước Anh". Một số người dân địa phương mua đồ ăn nhanh mang về 3 lần một ngày, theo The Sun.
Thói quen ăn uống này ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng người dân. Bà Elaine, một cư dân nặng 108kg, cho biết đang đối mặt với nguy cơ tiểu đường. "Tôi không tự nấu nướng hay đi siêu thị mà thường gọi đồ giao tận nhà vì mệt mỏi sau giờ làm", bà Elaine nói.
Jodie Hughes, 37 tuổi, từng phẫu thuật thắt đai dạ dày để giảm cân sau khi vượt mốc 100kg. Cô cho rằng béo phì là vấn đề nhức nhối do sự bủa vây của các loại thực phẩm gây nghiện. "Nền kinh tế khiến mọi người làm việc quá sức nhưng thu nhập thấp, đẩy họ đến với các bữa ăn rẻ và thiếu lành mạnh", Jodie nói.
Ông Scott, 55 tuổi, cho biết giá thực phẩm tươi sống và hữu cơ cao là rào cản với người dân trong khi đồ ăn chế biến sẵn giá rẻ, dễ tiếp cận nên được ưu tiên.
Bà Angela Carpenter, 68 tuổi, từng làm việc tại một tiệm khoai tây chiên, cho biết lượng thức ăn trong một suất giá 11 bảng rất nhiều. Có khách hàng sống ngay cạnh cửa tiệm nhưng vẫn gọi giao hàng thay vì đi bộ đến mua.
Béo phì cũng làm giảm khả năng vận động của nhiều người. Bà Sue Collyer, 62 tuổi, phải sử dụng xe lăn điện từ năm ngoái vì cơ thể nặng nề khiến bà bị gãy chân và khó đi lại. Trong khi đó, ông Bryn Booth, 57 tuổi, người từng thừa 30kg so với tiêu chuẩn, cho biết phải dùng liệu trình tiêm hỗ trợ giảm cân sau khi lên cơn đau tim vào năm 2024.
Trước thực trạng đáng báo động, Hội đồng khu vực Blaenau Gwent đã thông qua đề xuất tăng cường các biện pháp phòng, chống béo phì, như xem xét hạn chế quảng cáo thực phẩm siêu chế biến và kiểm soát sự phát triển của các cửa hàng đồ ăn nhanh.
Bên cạnh đó, một số tín hiệu tích cực cũng bắt đầu xuất hiện, như mở rộng không gian xanh và tổ chức các lớp học nấu ăn cộng đồng nhằm khuyến khích lối sống lành mạnh.
Câu chuyện tại Ebbw Vale không phải là cá biệt, mà phản ánh xu hướng phổ biến tại nhiều khu vực thu nhập thấp, nơi người dân phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa chi phí và sức khỏe.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu không có những chính sách đồng bộ, từ giáo dục dinh dưỡng, quy hoạch đô thị đến kiểm soát ngành công nghiệp thực phẩm, những "điểm nóng béo phì" như Ebbw Vale sẽ còn tiếp tục gia tăng.
"Nhập ngũ chưa chắc đã phải ra chiến trường nhưng ít nhất thu nhập được đảm bảo", Chawanakorn Manyum, 22 tuổi, nói trong khi đang mặc thử bộ quân phục tại một trung tâm tuyển quân ở Bangkok.
Chawanakorn từng làm thợ xây tự do và nhận thấy môi trường quân đội mang lại khoản thù lao chắc chắn hơn. Anh dự định học khóa hạ sĩ quan sau khi hoàn thành nghĩa vụ.
Chàng trai 22 tuổi là một trong số hàng nghìn thanh niên Thái Lan tình nguyện gia nhập quân đội trong kỳ tuyển quân tháng 4. Số liệu cho thấy tỷ lệ nam giới tự nguyện nhập ngũ tại nước này tăng liên tục trong 5 năm qua. Tại một quận ngoại ô Bangkok, 52 trong số 685 người đủ điều kiện đã tự nguyện đăng ký, lấp đầy toàn bộ chỉ tiêu. Ở một số khu vực trung tâm, nhiều người cũng tình nguyện nhập ngũ, không cần chờ đợi kết quả bốc thăm. Trên toàn quốc, số lượng đơn đăng ký trực tuyến đã vượt quá chỉ tiêu quân sự.
Theo AFP, làn sóng này xuất phát chủ yếu từ áp lực kinh tế. Xuất khẩu và du lịch chững lại, thu nhập nông thôn sụt giảm do giá nông sản lao dốc khiến cơ hội việc làm của người trẻ bị thu hẹp. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên hiện cao gấp 5 lần mức trung bình cả nước.
Nhà phân tích chính trị Yuttaporn Issarachai cho biết sự nghiệp quân ngũ mang tính ổn định cao trong thời kỳ kinh tế suy thoái. Lính nghĩa vụ nhận 11.000 baht (khoảng 343 USD) mỗi tháng, kèm chế độ ăn ở và chăm sóc y tế. Mức đãi ngộ này cao hơn lương tối thiểu tại nhiều khu vực, trở thành điểm tựa vững chắc cho người lao động.
Tại Thái Lan, nam giới 21 tuổi đủ sức khỏe, cao tối thiểu 160 cm phải thực hiện nghĩa vụ quân sự. Họ có thể tự nguyện đăng ký hoặc tham gia bốc thăm (rút thẻ đỏ đi lính, thẻ đen được miễn).
Thời hạn phục vụ bắt buộc kéo dài hai năm, giảm còn một năm đối với cử nhân đại học và sáu tháng cho người tự nguyện. Đây cũng là lý do khiến nhiều thanh niên có học vấn chọn cách chủ động ghi danh.
Purithat Thatvorchaiwat, nam sinh viên 22 tuổi, cho biết tự nguyện đăng ký giúp anh làm chủ được thời gian, chỉ phải phục vụ 6 tháng và dễ dàng tìm kiếm công việc sau khi xuất ngũ.
Hiện, lực lượng vũ trang Thái Lan đang áp dụng nhiều chính sách linh hoạt, bao gồm bảo vệ quyền riêng tư theo bản dạng giới nhằm thu hút thêm nguồn nhân lực nhập ngũ trong bối cảnh tỷ lệ sinh giảm. Dữ liệu tuyển quân chính thức năm nay dự kiến được công bố vào giữa tháng 4 và ước tính sẽ vượt mức của năm ngoái.
Cụ Marcelino Abad Tolentino, còn được gọi thân mật là Mashico, sống tại vùng Huanuco, miền trung Peru.
Theo Reuters, Chính phủ Peru từng cho biết cụ sinh năm 1900 và đã nộp hồ sơ lên Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới để xác minh danh hiệu người đàn ông còn sống cao tuổi nhất thế giới. Tuy nhiên, do thiếu giấy tờ khai sinh từ rất sớm, cụ chưa được Guinness chính thức công nhận.
Theo truyền thông địa phương, cụ mồ côi cha mẹ từ năm 7 tuổi, sau khi cả hai qua đời trong một tai nạn khi cố vượt qua sông.
Từ nhỏ, cụ đã phải lao động trên đồng ruộng vì trường học quá xa nên không thể đi học. Trong thời gian này, cụ vừa chăn nuôi vừa trao đổi hàng hóa nông sản để sinh sống - kỹ năng đó đã giúp cụ rất nhiều trong những năm tháng về sau.
Cụ Tolentino chưa từng kết hôn và cũng không có con cái. Cụ sống một cuộc đời đơn độc, giản dị và tự lập, theo trang tin NeedToKnow.
Những người quen biết mô tả cụ ông nhỏ bé là một người tốt bụng, luôn sẵn lòng giúp đỡ những ai gặp khó khăn.
Đến năm 2019, cụ được Chính phủ Peru phát hiện thông qua chương trình trợ cấp dành cho người cao tuổi. Sau đó, cụ được cấp giấy tờ tùy thân và hưởng lương hưu. Khoản hỗ trợ này được dùng để chi trả cho việc chăm sóc tại viện dưỡng lão.
Điều khiến câu chuyện của cụ Abad được quan tâm không chỉ là tuổi thọ đặc biệt, mà còn là lối sống giản dị. Theo chia sẻ được truyền thông ghi nhận, chế độ ăn của cụ chủ yếu dựa vào thực phẩm tự nhiên sẵn có tại địa phương.
Cụ thường dùng trái cây, thịt cừu, rau củ, một số loại thảo mộc vùng núi và lá coca theo tập quán truyền thống của người dân địa phương.
Đặc biệt, món ăn yêu thích nhất của cụ Tolentino là quả bơ. "Buổi sáng nào ông cũng đòi ăn bơ. Ông không thể sống thiếu loại quả này", bà Dolores Pérez, đầu bếp tại viện dưỡng lão, chia sẻ.
Quả bơ chứa gần 20 vitamin và khoáng chất như: kali, lutein và folate, giàu chất xơ, chất béo tốt và rất ít đường, vì thế nó mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như: tăng cường chức năng tim mạch và hệ miễn dịch, tốt cho thị lực, xương khớp…
Những ưu điểm vượt trội của quả bơ khiến nó trở thành thực phẩm có mặt trong những chế độ ăn uống lành mạnh nhằm ngăn ngừa, đẩy lùi bệnh tật và giữ cho cơ thể hoạt động tốt.
Theo các chuyên gia, tuổi thọ là kết quả của nhiều yếu tố, gồm di truyền, môi trường sống, chế độ ăn uống, vận động, tinh thần và khả năng tiếp cận chăm sóc y tế.
Với cụ Abad, việc sống trong môi trường tự nhiên yên tĩnh, duy trì lao động đều đặn và sử dụng thực phẩm ít chế biến có thể là những yếu tố hỗ trợ sức khỏe.
