Vị đắng của măng tươi đến từ hai nhóm hợp chất glycoside (taxiphyllin) và phenolic tập trung ở phần vỏ, kẽ mô và lớp thịt măng bao quanh lõi. Cả hai nhóm chất này đều tan trong nước muối loãng hoặc có tính acid nhẹ.
Chính vì vậy, nấu lâu không phải chìa khóa duy nhất để khử đắng. Điều quan trọng là tạo điều kiện cho các phân tử đắng thoát ra ngoài và trung hòa môi trường phù hợp.
Bộ ba tác động giúp măng tươi giảm đắng vẫn giòn ngon.
Thẩm thấu: Nước muối loãng đóng vai trò như một chiếc nam châm, kéo “chất đắng” từ măng ra ngoài nhanh hơn nhiều so với nước thường.
Môi trường acid nhẹ: Một chút chanh hoặc giấm sẽ làm nhiệm vụ bẻ gãy các liên kết phenolic, từ đó làm dịu đi cảm nhận vị chát trên đầu lưỡi.
Nhiệt độ vừa đủ: Chỉ cần chần măng ở mức nóng già đủ để các mô sợi mở đường cho hợp chất đắng thoát đi mà không làm măng bị mềm, mất đi độ giòn nếu luộc lâu.
Quy trình 10 phút khử đắng cho măng tươi
Chuẩn bị (3 phút): Măng sau khi thái miếng đem bóp nhẹ bằng nước muối loãng rồi ngâm khoảng 3 phút để thẩm thấu.
Luộc nhanh (3 phút): Luộc măng nhanh khoảng 3 phút, thêm 1-2 thìa giấm hoặc một chút nước cốt chanh.
Sốc lạnh (1 phút): Vớt măng ra xả ngay dưới vòi nước lạnh. Bước này không chỉ giúp măng giòn mà còn rửa trôi lớp nước đắng vừa được kéo ra.
Cân bằng vị (3 phút): Trước khi nấu, hãy ướp măng với chút muối hoặc nước mắm trong 5 phút. Vị mặn nhẹ sẽ giúp măng đậm đà trở lại, tạo nên sự cân bằng hoàn hảo sau quá trình khử đắng.
Nhiều kinh nghiệm dân gian xưa thực ra có cơ sở khoa học. Người nội trợ xưa thường ngâm măng với nước gạo vì loại nước này hơi có tính acid và chứa enzyme lên men tự nhiên, giúp giảm vị đắng. Một nhúm muối khi chần măng cũng dựa đúng nguyên lý thẩm thấu.
Một số vùng còn xào măng với dầu hoặc mỡ trước khi nấu canh. Việc này tạo lớp màng chất béo bao bọc phân tử đắng, giúp món ăn hài hòa hơn. Những mẹo truyền miệng này cho thấy người Việt hiểu nguyên lý “khử đắng bằng môi trường” từ rất lâu, dù không gọi tên bằng khoa học hiện đại.
Tin Gốc: https://vnexpress.net/cach-lam-mang-tuoi-het-dang-trong-10-phut-5061197.html
Gia Đình
Tê bì tay chân về đêm, dấu hiệu âm thầm cảnh báo bệnh nguy hiểm nhiều người bỏ qua
Tê tay về đêm, triệu chứng thường bị xem nhẹ
Nhiều người từng trải qua cảm giác tê râm ran, châm chích hoặc nóng nhẹ ở bàn tay khi ngủ. Triệu chứng này thường xuất hiện khi cơ thể nghỉ ngơi, đặc biệt vào ban đêm, và có xu hướng giảm sau khi thay đổi tư thế. Chính vì tính chất thoáng qua, không gây đau nhiều, tê tay về đêm thường bị bỏ qua. Tuy nhiên, đây có thể là tín hiệu sớm cho thấy hệ thần kinh đang chịu áp lực hoặc bị tổn thương.
Cơ thể hiếm khi phát ra những tín hiệu lặp đi lặp lại mà không có nguyên nhân. Khi triệu chứng xuất hiện thường xuyên, có quy luật hoặc ngày càng rõ rệt, cần được theo dõi nghiêm túc.
Vì sao tê tay thường xuất hiện vào ban đêm?
Thời điểm ban đêm có nhiều yếu tố thuận lợi làm bộc lộ các vấn đề thần kinh tiềm ẩn. Trước hết, tư thế ngủ đóng vai trò quan trọng. Khi ngủ, cổ tay dễ bị gập hoặc đè ép trong thời gian dài, làm tăng áp lực lên các dây thần kinh đi qua vùng này. Đặc biệt, dây thần kinh giữa – chạy qua ống cổ tay – rất dễ bị chèn ép.
Bên cạnh đó, khi cơ thể nghỉ ngơi, cơ bắp giãn ra, lưu lượng máu thay đổi và các chuyển động giảm xuống. Điều này khiến các tín hiệu bất thường từ thần kinh trở nên rõ ràng hơn so với ban ngày. Ngoài ra, ban ngày với nhiều hoạt động liên tục có thể "che lấp" các triệu chứng nhẹ. Khi cơ thể tĩnh lặng vào ban đêm, cảm giác tê trở nên dễ nhận biết hơn.
Những nguyên nhân phổ biến gây tê tay
Tê tay không phải là một bệnh riêng mà là triệu chứng của nhiều tình trạng khác nhau. Nguyên nhân thường được xác định dựa vào vị trí, tần suất và mức độ biểu hiện.
Hội chứng ống cổ tay là nguyên nhân phổ biến nhất, gây tê ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, rõ hơn vào ban đêm.
Vấn đề cột sống cổ như thoái hóa, thoát vị đĩa đệm có thể chèn ép rễ thần kinh, gây tê lan xuống tay.
Bệnh lý thần kinh ngoại biên (thường gặp ở người tiểu đường) gây tê, châm chích ở tay hoặc chân.
Ngoài ra, một số yếu tố toàn thân như thiếu vitamin B12, rối loạn tuyến giáp, lạm dụng rượu hoặc tác dụng phụ của thuốc cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng thần kinh và gây triệu chứng tương tự.
Khi nào tê tay trở thành dấu hiệu đáng lo ngại?
Không phải mọi trường hợp tê tay đều nguy hiểm. Nếu chỉ xuất hiện thoáng qua do ngủ sai tư thế, triệu chứng thường tự hết khi thay đổi vị trí. Tuy nhiên, cần chú ý khi tê tay có các đặc điểm sau: Xuất hiện thường xuyên, lặp lại theo chu kỳ; Làm bạn thức giấc vào ban đêm; Tập trung ở một số ngón tay nhất định; Kéo dài lâu hơn hoặc nặng dần theo thời gian...
Đặc biệt, các dấu hiệu đi kèm sau đây cần được đánh giá sớm: Yếu tay, giảm lực nắm; Dễ làm rơi đồ vật; Cảm giác nóng rát hoặc đau; Khó thực hiện các động tác tinh như cài cúc áo...
Đây có thể là dấu hiệu cho thấy dây thần kinh đang bị chèn ép kéo dài hoặc tổn thương tiến triển.
Dây thần kinh có khả năng phục hồi, nhưng chỉ trong một giới hạn nhất định. Khi bị chèn ép hoặc tổn thương kéo dài, chức năng thần kinh sẽ suy giảm dần. Ban đầu, triệu chứng chỉ là tê nhẹ thoáng qua. Sau đó có thể chuyển sang tê kéo dài, mất cảm giác, giảm sức mạnh cơ. Nếu không được điều trị, các cơ ở bàn tay có thể bị teo do không nhận đủ tín hiệu thần kinh.
Ở giai đoạn muộn, việc điều trị trở nên khó khăn hơn và khả năng phục hồi giảm đáng kể. Vì vậy, phát hiện sớm và can thiệp kịp thời là yếu tố quyết định.
Làm gì để cải thiện tình trạng tê tay về đêm?
Việc xử lý phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể, tuy nhiên một số biện pháp đơn giản có thể giúp cải thiện triệu chứng:
Điều chỉnh tư thế ngủ: Tránh gập cổ tay hoặc đè lên tay trong thời gian dài; giữ cổ tay ở vị trí trung lập để giảm áp lực lên dây thần kinh.
Sử dụng nẹp cổ tay: Giúp cố định cổ tay khi ngủ, đặc biệt hữu ích với người mắc hội chứng ống cổ tay.
Bổ sung dinh dưỡng hợp lý: Thiếu vitamin B12 là nguyên nhân phổ biến gây tổn thương thần kinh; cần bổ sung qua chế độ ăn hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
Kiểm soát bệnh nền: Người mắc tiểu đường cần duy trì đường huyết ổn định để hạn chế tổn thương thần kinh.
Tập luyện, vận động nhẹ nhàng: Các bài tập giãn cơ cổ tay, vai, cổ giúp cải thiện lưu thông máu và giảm chèn ép dây thần kinh.
Khi nào cần đi khám?
Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi: Tê tay kéo dài trên vài tuần; Triệu chứng ngày càng nặng; Xuất hiện yếu cơ hoặc giảm vận động; Tê lan rộng hoặc ảnh hưởng sinh hoạt...
Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm như đo dẫn truyền thần kinh để đánh giá mức độ tổn thương và xác định nguyên nhân chính xác.
Tê bì tay chân là vấn đề thường gặp khiến người bệnh có cảm giác đau buốt, tê nhức kéo dài gây mất ngủ và suy giảm sức khỏe, ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày. Nếu không điều trị kịp thời, tê bì tay chân có thể dẫn đến teo cơ, liệt chi, mất khả năng vận động hoặc rối loạn tiểu tiện thậm chí có thể nguy hiểm đến tính mạng.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
Một ngôi mộ thuộc về một cá nhân có địa vị cao đã được phát hiện, chứa hài cốt người cổ đại đeo vòng tay vàng có niên đại hơn 1.500 năm, được chôn cất bên cạnh một chiếc trống lớn trên cánh đồng lúa ở huyện Ban Lat, tỉnh Phetchaburi, Thái Lan.
Vào lúc 13h ngày 30/4, tại địa điểm khai quật trống đồng ở Moo 6, Ban Don Phlap, Tambon Samophlu, Amphoe Ban Lat, tỉnh Phetchaburi, ông Phanombut Chantharachoti, Tổng Giám đốc Sở Mỹ thuật, đã đến thị sát công việc của các nhà khảo cổ học thuộc Văn phòng Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi, những người đang khai quật chiếc trống đồng.
Buổi lễ đón tiếp có sự tham dự của bà Nipa Sangkhanakinth, Giám đốc Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi; Phó Giáo sư Tiến sĩ Patcharasak Alai, Hiệu trưởng Đại học Rajabhat Phetchaburi; bà Prajin Kreuajanth, Giám đốc Bảo tàng Quốc gia Phra Nakhon Khiri và một nhóm các nhà khảo cổ học đến từ Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi.
Ban đầu, các nhà khảo cổ học từ Khoa Mỹ thuật đã khai quật được một chiếc vòng tay bằng vàng trong một hố chôn cất, nơi người ta tìm thấy một chiếc trống đồng. Chiếc vòng tay này được đeo trên cánh tay của một bộ xương người, ước tính có niên đại từ 1.500 đến 2.000 năm, thuộc thời kỳ tiền sử đến văn hóa Dvaravati.
Ngoài ra, bốn chiếc trống đồng nữa đã được khai quật, nâng tổng số lên 6 chiếc. Thông tin này được đưa ra sau báo cáo của Phó Giáo sư Saenprasert Panneiam, Trợ lý Hiệu trưởng Đại học Rajabhat Phetchaburi, người đã thông báo cho Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi, rằng người dân đã phát hiện các hiện vật cổ được chôn dưới lòng đất trong ruộng lúa ở Moo 6, Ban Don Phlap, Tambon Samorphlu, Amphoe Ban Lat, tỉnh Phetchaburi.
Cuộc điều tra ban đầu cho thấy họ nghi ngờ những chiếc trống này là trống đồng cổ, có thể được gọi là trống "Mahorathuk". Sau khi kiểm tra, chúng được xác nhận là trống đồng tiền sử cổ đại, có niên đại từ 1.500 đến 2.000 năm trước. Vụ việc sau đó đã được báo cáo cho Tổ chức Hành chính Tiểu khu Samophlu, các lãnh đạo cộng đồng, trưởng thôn và chủ đất.
Cuộc khai quật các bộ phận còn lại của trống đồng được cho là vẫn còn chôn vùi dưới lòng đất, đã nhận được sự đồng ý từ ông Jane và bà Khanang Phetsut, chủ sở hữu ruộng, cũng như nhận được sự hợp tác từ cộng đồng dân cư và sự hỗ trợ từ các cơ quan chính phủ.
Công tác khai quật bắt đầu vào ngày 9/2, do bà Kannika Premjai, một nhà khảo cổ học kỳ cựu kiêm trưởng nhóm khai quật, cùng với bà Kanyaphat Toheng, một nhà khảo cổ học, và Napapol Plianwong, một sinh viên thực tập ngành lịch sử đến từ Khoa Khoa học Xã hội, Đại học Naresuan dẫn đầu, với sự hợp tác của giảng viên, sinh viên Đại học Phetchaburi Rajabhat và người dân địa phương tại phường Samophlu.
Bằng chứng khảo cổ được phát hiện từ tháng 2 đến đầu tháng 3/2026 liên quan đến việc khai quật một hố rộng 2 mét và dài 2,2 mét. Việc khai quật đạt độ sâu 1 mét, hé lộ một mảnh vỡ của đáy trống đồng ở độ sâu 60 cm so với mặt đất.
Các mảnh vỡ của vành trống được tìm thấy ở độ sâu 1 mét, cho thấy chiếc trống được đặt úp ngược với đáy hướng lên trên. 8 vật dụng bằng đất nung được tìm thấy ở độ sâu 60 cm so với mặt đất.
Các hiện vật bao gồm 7 vật dụng hình nồi và một vật dụng hình bát. Người ta tìm thấy các hạt thủy tinh cùng với một viên đạn bằng đất sét. Di hài của khoảng 4 bộ xương người, cũng như các vật dụng bằng đồng, cũng được phát hiện. Đáng chú ý nhất, một chiếc nhẫn và một chiếc vòng tay bằng vàng đã được tìm thấy, chiếc vòng tay bằng vàng dường như đã được đeo trên cánh tay của một bộ xương người.
Bà Kannika cho biết việc phát hiện bộ xương người có liên quan đến một nghi lễ mai táng bao gồm việc sử dụng trống lớn, bình đồng, đồ gốm và đồ trang sức bằng vàng được chôn cùng người chết như vật tế lễ.
Trong giai đoạn khai quật thứ 2, bắt đầu vào tháng 3 - 4/2026, bằng chứng được phát hiện sau khi hố được mở rộng lên 4 mét chiều rộng và 4,5 mét chiều dài bao gồm thêm 4 mảnh vỡ được cho là phần đế của những chiếc trống lớn.
Những vật phẩm này bao gồm 2 chiếc trống được tìm thấy ở góc tây nam và 2 chiếc ở góc tây bắc, cùng với 2 chiếc trống đã được phát hiện trước đó, nâng tổng số trống được tìm thấy lên 6 chiếc.
Bà Kanyaphat cho biết 7 bộ xương người đã được phát hiện trong hố khai quật. Bộ xương đầu tiên được tìm thấy nằm thẳng, trong khi bộ xương thứ 2, thứ 3 và 4 không còn nằm trong bối cảnh chôn cất ban đầu và chồng lên nhau.
Tiếp theo, các bộ xương số 5, 6 và 7 được tìm thấy nằm ngửa. Điều quan trọng là hộp sọ của cả 7 bộ xương đều có các mảnh đồng bao phủ. Hơn nữa, nhiều hạt thủy tinh được tìm thấy trên các bộ xương số 5-7. Việc phát hiện đồ trang sức bằng vàng và các mảnh đồng gần 7 bộ xương này cho thấy những cá nhân này có địa vị xã hội cao.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
Ba năm trước, anh Thanh Tùng, 47 tuổi, ở Hà Nội, thấy vợ bắt đầu có những biểu hiện bất thường. Chị thường xuyên ra ngoài, dùng điện thoại lén lút và né tránh chồng. Theo dõi, anh phát hiện vợ tham gia nhóm "Hội thánh Đức Chúa Trời Mẹ". Trong tin nhắn với một thành viên, vợ anh, vốn là nhân viên kinh doanh, được khuyên "vào đó có nhiều khách VIP để mời mua bảo hiểm".
Từ đó, mỗi sáng và tối, chị vào phòng trùm khăn trắng lên đầu đọc kinh. Chị dùng ứng dụng có chế độ tự xóa tin nhắn và đặt mật khẩu điện thoại. "Cô ấy không còn để tâm bất cứ chuyện gì trong gia đình, kể cả ăn cơm chung với chồng con cũng bỏ", anh Tùng nói.
Chị cắt đứt giao tiếp với nhà chồng. Khi bố đẻ qua đời, chị thậm chí không để tang, cúi lạy hay thực hiện các phong tục tang lễ truyền thống.
Anh Tùng cho biết từng nghĩ đến ly hôn nhưng thương con nên cố duy trì. Gần đây, anh phát hiện con gái đang học lớp 6 cũng bắt đầu tham gia các buổi tụ họp của hội và từ chối ăn đồ cúng.
Theo Cục An ninh nội địa, Bộ Công an, "Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" bắt đầu xuất hiện ở nhiều địa phương từ năm 2016-2017. Đã có hàng trăm người gia nhập nhóm này. Họ tự xưng "thánh đồ", rao giảng về một "Ngày Phán xét" cận kề để gieo rắc nỗi sợ hãi và khuyến khích "tín đồ" bỏ học hành, việc làm, nộp 10 % thu nhập, đập phá bàn thờ tổ tiên, chối bỏ cha mẹ, coi người ngoài là "ma quỷ".
Tháng 9/2023, Bộ Nội vụ có công văn yêu cầu các địa phương đấu tranh, xóa bỏ về phương diện tổ chức đối với "Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" tại Việt Nam, gồm giải tán, thu hồi giấy phép, không để tổ chức này tái nhóm, hình thành các tụ điểm hoạt động mới; không chấp thuận đăng ký hoạt động dưới mọi hình thức.
Ngày 19/4, Công an tỉnh Quảng Trị cho biết đang điều tra một nhóm "Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" có dấu hiệu lừa đảo chiếm đoạt tài sản và hành nghề mê tín dị đoan. Nhóm này dùng luận điệu "ngày tận thế", "cứu rỗi linh hồn" để tiếp cận, chi phối tư tưởng người tham gia. Thành viên bị yêu cầu sinh hoạt tại các điểm nhóm (gọi là "Sion") và nộp 10% thu nhập với lời hứa "ban phước". Nhóm sử dụng 70 kịch bản tiếp cận khác nhau do "tổng hội" ở nước ngoài xây dựng.
Thu Lan, sinh viên năm hai ở Hà Nội, cho biết giữa năm 2025 tìm đến một khóa học "phát triển tâm thức" trên mạng sau khi bố mẹ ly hôn. Ban đầu, nội dung học về sự biết ơn. Khi đóng tiền lên cấp độ cao hơn, Lan nhận ra các bài giảng lồng ghép giáo lý của Hội.
Cô được yêu cầu không ghi hình, không tự tra cứu thông tin và phải nói dối gia đình. Tần suất học dày đặc khiến Lan dần kiệt sức và lệ thuộc tinh thần. Cô không còn thời gian đi làm thêm, luôn sống trong nỗi sợ hãi. "Tôi bị gieo suy nghĩ con người luôn sai lầm, chỉ có tổ chức là chân lý", cô kể.
Dưới góc độ tâm lý, tiến sĩ Bùi Thị Liên, Học viện An ninh Nhân dân, cho biết các hội nhóm như "Hội thánh của Đức Chúa Trời Mẹ" thường dùng thủ thuật ba bước, đánh vào "khoảng trống tinh thần" của nạn nhân.
Ban đầu, họ tạo sự lệ thuộc bằng cách quan tâm, khen ngợi để tạo cảm giác gắn bó và lệ thuộc tinh thần. Khi nạn nhân đã tin tưởng, nhóm bắt đầu cô lập họ khỏi gia đình, người thân, khiến họ chỉ tìm thấy sự đồng cảm trong Hội.
Tiếp đó nhóm gieo rắc nỗi sợ hãi và cảm giác tội lỗi bằng các luận điệu đe dọa về "hậu quả tâm linh" nếu không phục tùng. Song song, hội nhóm kiểm soát chặt thông tin và thời gian sinh hoạt nhằm tạo sự lệ thuộc tư tưởng.
Cuối cùng, bằng các lập luận ngụy biện và diễn giải sai lệch, họ từng bước làm thay đổi nhận thức, khiến người tham gia tin tưởng mù quáng và ra sức bảo vệ tổ chức.
Trần Văn Nguyên, 24 tuổi, ở Huế, từng được một người lạ làm quen, mời cà phê khi anh áp lực với công việc. Sau thời gian tạo lòng tin, Nguyên được rủ học kinh thánh. Khi từ chối nộp tiền, 10 người trong nhóm đến thuyết phục anh. Nguyên kể hội yêu cầu không báo cho gia đình, không đọc tin tức và cấm ăn đồ cúng, thắp hương.
Chứng kiến nhiều người mâu thuẫn gia đình, Nguyên tự tìm hiểu thông tin trên mạng và nhận ra tổ chức này không được cấp phép. Sau khi rời nhóm, anh cho biết liên tục nhận được cuộc gọi đe dọa.
Theo tiến sĩ Bùi Thị Liên, phản ứng bằng quát mắng, cấm đoán hay cô lập người thân tham gia hội nhóm cực đoan thường phản tác dụng. "Người trong cuộc sẽ càng cảm thấy mình bị hiểu lầm và phụ thuộc hơn vào hội nhóm", bà nói.
Gia đình cần giữ kết nối tình cảm, cung cấp thông tin chính thống một cách mềm mỏng, tránh công kích trực diện niềm tin của người tham gia. Đồng thời, nên khuyến khích họ tham gia các hoạt động lành mạnh như thể thao, du lịch, sinh hoạt cộng đồng để giảm thời gian lệ thuộc.
Công an Quảng Trị khuyến cáo người dân thận trọng với các hội, nhóm kêu gọi "thay đổi cuộc sống", "giải quyết khó khăn cá nhân". Việc tham gia sinh hoạt, học "giáo lý" khi chưa rõ bản chất tổ chức có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Khi có dấu hiệu bị tiếp cận, nên chia sẻ với người thân, bạn bè tin cậy để tránh bị cô lập. Nếu phát hiện biểu hiện bất thường, cần dừng liên hệ, không tham gia các nhóm sinh hoạt hoặc kênh liên lạc để hạn chế bị tác động kéo dài.
Những hội, nhóm có dấu hiệu lôi kéo, kiểm soát tâm lý, tách người tham gia khỏi gia đình và yêu cầu đóng góp tài chính thường tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Trường hợp nghi vấn, người dân có thể báo cơ quan chức năng để được hỗ trợ.
Anh Trần Thành, ở Thanh Hóa, cho biết đã thử mọi cách kể trên với vợ nhưng không thể đưa cô khỏi hội. Từ tháng 6/2024, vợ anh đưa ba con đi sinh hoạt và nghe giảng đạo mỗi tối. Để cách ly vợ, anh nhốt chị ở nhà suốt 6 tháng.
"Tôi không thay đổi được gì. Vợ tôi như người đã bị tẩy não", anh kể. Bất lực, anh vừa hoàn tất thủ tục ly hôn.
* Tên nhân vật đã được thay đổi.
Tin Gốc: Vnexpress