Khi tình nguyện viên Sergei Solovev đến thị trấn Tuapse của Nga bên bờ biển Đen, một mùi khó chịu bao trùm trong không khí và mọi thứ đều bị bao phủ bởi lớp muội đen kịt.
“Tôi thấy những toa tàu và cả động vật nữa bị phủ kín cặn từ những trận mưa đen. Mọi thứ đều cực kỳ độc hại”, anh nói với Al Jazeera hôm 30/4. “Mùi dầu nồng nặc bốc lên”.
Mưa đen là một hiện tượng thời tiết bất thường, khi những giọt nước mưa bị nhuộm đen bởi bồ hóng và tro bụi. Hiện tượng này từng xuất hiện ở Hiroshima, Nhật Bản, sau vụ nổ bom nguyên tử năm 1945, và gần đây hơn là tại thủ đô Tehran, Iran, cũng như tại Kuwait năm 1991 khi các mỏ dầu bị đốt cháy trong chiến tranh vùng Vịnh.
Hiện tượng này đang xảy ra ở một số khu vực của Nga.
Vài tuần qua, Tuapse đã hứng chịu ba đợt tập kích bằng máy bay không người lái (drone) của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu tại đây, một trong những cơ sở lớn nhất Nga. Các cuộc tấn công như vậy không chỉ giáng đòn vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, mà còn gây ra thảm họa sinh thái.
Đợt tấn công đầu tiên diễn ra vào ngày 16/4, làm bùng phát đám cháy kéo dài 2 ngày ở Tuapse. 4 ngày sau, hôm 20/4, nhà máy lọc dầu tiếp tục bị tập kích, tạo ra cột khói đen dày đặc bốc cao. Lần này, ngọn lửa cháy âm ỉ suốt 5 ngày. Khói từ đám cháy đã giải phóng các hóa chất độc hại và kết quả phân tích không khí quanh thị trấn sau đó cho thấy nồng độ benzen, xylen và bồ hóng cao gấp 3 lần mức an toàn.
Không có thêm dữ liệu nào được công bố sau đó, nhưng chính quyền khuyến cáo người dân nên ở trong nhà, đóng kín cửa sổ và phải đeo khẩu trang khi ra ngoài.
Mưa đen sau đó bắt đầu trút xuống. “Mưa nhuộm đen mọi phương tiện và cả các loài vật”, Elena Lugovenko, tình nguyện viên địa phương, cho biết. “Tất cả động vật đều bị dính dầu”.
Các tình nguyện viên đã thu gom những con vật bị nạn, trong đó chủ yếu là chó, mèo và chim, để tẩy sạch chất bẩn trước khi đưa chúng đến các trung tâm cứu hộ. Việc bị phủ dầu đặc biệt nguy hiểm đối với loài chim, khiến chúng rất khó, thậm chí không thể bay được. Dầu cũng có độc tính và chim có thể vô tình nuốt phải khi cố rỉa lông để làm sạch cơ thể.
Khi cuộc tấn công ngày 20/4 kết thúc, ít nhất 8 bể chứa tại nhà máy lọc dầu của thị trấn Tuapse đã bị phá hủy, dầu tràn rò rỉ ra sông Tuapse gần đó rồi theo dòng chảy đổ ra biển Đen và loang rộng dọc theo bờ biển.
Nhà chức trách đã điều động hơn 10 con tàu để dọn dẹp vết dầu loang trên biển và lắp đặt các phao quây tại những bãi tắm để ngăn chặn sự cố tràn dầu. Các đội cứu hộ và tình nguyện viên đang sử dụng máy xúc để làm sạch bãi biển. Số dầu thu gom được cho vào các thùng phuy và túi nilon.
“Đây thực sự là một thảm họa môi trường”, Solovev, người đã lái xe từ Sochi, cách Tuapse 116 km, để tham gia công tác cứu hộ, cho hay. “Dầu đã loang khắp đường bờ biển trong bán kính 20 km. Mọi thứ vẫn chưa được dọn dẹp xong và đều bị dầu bao phủ. Cần phải xúc bỏ toàn bộ lớp đất đá bị nhiễm dầu này, một lượng bùn đất khổng lồ bám vào các hốc đá ở những nơi hiểm trở mà máy móc thậm chí không thể tiếp cận”.
Dù là giải cứu động vật hay dọn dẹp bãi biển, công việc tình nguyện tại Tuapse đều tiềm ẩn nhiều nguy hiểm. Những giọt dầu li ti trong không khí sẽ gây hại nếu hít phải và người tham gia phải nhỏ thuốc mắt ngay khi cảm thấy bỏng rát.
“Cần luôn đeo khẩu trang và đồ bảo hộ hóa chất”, Solovev cảnh báo.
Nhưng ngay cả khi việc ngăn chặn ô nhiễm ven biển thành công, Ruslan Khvostov, chủ tịch đảng Lựa chọn Xanh, cảnh báo những hậu quả lâu dài đối với hệ sinh thái địa phương “có thể rất nghiêm trọng và kéo dài nhiều năm”.
“Các sản phẩm dầu lắng xuống trầm tích dưới đáy biển Đen, làm gián đoạn chuỗi thức ăn và tất cả mọi người đều sẽ phải gánh chịu hậu quả”, ông nói. “Vết dầu loang ngăn chặn oxy, gây ra tình trạng cá, động vật có vỏ và các loài sinh vật đáy biển chết hàng loạt. Phải mất từ 5 đến 10 năm hoặc lâu hơn để khôi phục đa dạng sinh học, tương tự vụ tràn dầu ở Kerch năm 2024. Độc tố tích tụ còn đe dọa chim và động vật có vú dưới biển như cá heo”.
Sau đợt tập kích gần đây nhất của Ukraine hôm 29/4, tình hình tại Tuapse trở nên tồi tệ đến mức thị trấn đã phải sơ tán.
Khi triển vọng hòa bình hay thậm chí là một lệnh ngừng bắn vẫn còn xa vời, Ukraine có thể sẽ tăng cường các cuộc tấn công vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga, vốn đang đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ do cuộc khủng hoảng tại Trung Đông.
“Về mặt chiến thuật, các nhà máy lọc dầu là mục tiêu lý tưởng cho một chiến dịch tiêu hao bằng drone. Các nhà máy này có quy mô lớn, cố định và khó phòng thủ”, Witold Stupnicki, chuyên gia phân tích cấp cao về khu vực châu Âu và Trung Á tại Tổ chức Dữ liệu Sự kiện và Vị trí Xung đột Vũ trang (ACLED), nhận định.
“Các cuộc tấn công liên tục vào Tuapse, 3 lần trong chưa đầy 2 tuần, cho thấy Ukraine muốn thực hiện một chiến dịch dài hơi khiến Nga không thể phục hồi, tương tự chiến thuật nhắm vào các cảng Primorsk và Ust-Luga ở biển Baltic hồi tháng 3”, Stupnicki nói thêm. “Ukraine nhiều khả năng sẽ duy trì và có thể đẩy mạnh chiến dịch này, đặc biệt khi quy mô sản xuất drone trong nước đang tăng lên và các cuộc tấn công kiểu này làm suy yếu hệ thống phòng không Nga, qua đó mở đường cho những đòn tập kích sâu hơn vào lãnh thổ đối phương”.
Thảm họa Tuapse không phải sự cố đầu tiên trong khu vực. Tháng 12/2024, 2 tàu chở dầu của Nga đã bị chìm trong một cơn bão trên biển Đen, làm tràn hàng nghìn tấn dầu, dạt vào gần thị trấn nghỉ mát Anapa. Các đội cứu hộ cùng hàng chục nghìn tình nguyện viên đã được điều động để dọn dẹp một trong những thảm họa môi trường tồi tệ nhất lịch sử Nga.
Chiều qua (6.4), Reuters dẫn một số nguồn tin tiết lộ Mỹ và Iran đã nhận được dự thảo thỏa thuận ngừng bắn trong 45 ngày và mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Dự thảo này được đưa ra bởi Pakistan và cũng đã gửi cho Mỹ lẫn Iran. Tuy nhiên, phản hồi về vấn đề này, Tehran đã bác bỏ việc ngừng bắn ngắn hạn, cho rằng điều này chỉ giúp Mỹ "câu giờ" để chuẩn bị cho các cuộc tấn công khác.
Hãng thông tấn IRNA dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei tuyên bố nước này muốn có một thỏa thuận lâu dài là "chấm dứt chiến tranh và ngăn chặn tái diễn chiến tranh". Về đề xuất 15 điểm của Washington, ông Baghaei cho biết Tehran đã đưa ra phản hồi và sẽ công bố "khi cần thiết". Ông nói thêm rằng đừng gắn kết các đàm phán ngoại giao với các tối hậu thư và lời đe dọa bằng các hành động vi phạm tội ác chiến tranh.
Tối hậu thư và lời đe dọa mà người phát ngôn Baghaei đề cập ám chỉ việc Tổng thống Trump mới đây viết trên mạng xã hội rằng Iran phải mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz trước 8 giờ tối thứ ba theo giờ bờ Đông nước Mỹ (tức 7 giờ sáng ngày 8.4 theo giờ VN). Nếu không đáp ứng yêu cầu, Tổng thống Trump đe dọa sẽ tấn công hạ tầng dân sự và nhà máy điện của Iran để nước này phải "sống trong địa ngục". Lời đe dọa này bị các chính trị gia Mỹ chỉ trích là vi phạm tội ác chiến tranh theo luật quốc tế. Trước đây, ông Trump đã từng đưa ra tối hậu thư tương tự nhưng cũng 2 lần gia hạn.
Giữa bối cảnh đó, giá dầu thô tuy có lúc giảm chút ít nhưng vẫn luôn dao động ở mức cao. Đến tối qua, giá dầu Brent ở mức 108,6 USD/thùng, dầu WTI là 110,4 USD/thùng. Không những vậy, Tập đoàn Goldman Sachs đánh giá nguồn cung năng lượng sắp tới còn khó khăn hơn. Cụ thể, hơn 1 tháng qua thì thế giới vẫn còn nguồn dự trữ nhất định, nhưng nếu nguồn cung năng lượng qua eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị đình trệ trong thời gian tới thì tình trạng thiếu hụt toàn cầu sẽ tăng cao, nhất là thiếu hụt cục bộ, do các nguồn dự trữ bị giảm mạnh. Tình trạng thiếu hụt càng căng thẳng hơn với những nước như Hàn Quốc vốn có khoảng 50% nguồn cung đi qua Hormuz.
Do thiếu hụt nguồn cung, giá nhiên liệu máy bay từ cuối tháng 3 đã tăng lên mức 195 USD/thùng, cao gấp đôi so với mức giá hồi cuối tháng 2 trước khi chiến sự Iran bùng nổ. Khi cuộc chiến càng kéo dài, những quốc gia không tự chế biến nhiên liệu máy bay hoặc nguồn cung hạn chế thì tình hình càng khó khăn hơn.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) cảnh báo tổn thất về nguồn cung dầu trong tháng 4 sẽ trầm trọng gấp đôi tháng 3 nếu tình hình còn tiếp diễn, dẫn đến việc thiếu hụt nhiên liệu máy bay và dầu diesel trên diện rộng. Thực tế tình trạng này đang khiến cho nhiều hãng hàng không phải xem xét giảm tần suất bay. Bloomberg dẫn lời người đại diện Hãng hàng không Lufthansa (Đức) đang xem xét ngừng hoạt động 40 chiếc máy bay. Phát ngôn viên của Scandinavian Airlines thì cho biết từ tháng 3 - 4, hãng này giảm khoảng 1.000 chuyến bay do chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt. Hãng hàng không Mỹ United Airlines dự kiến cắt giảm nhiều chuyến bay trong thời gian tới. Tình trạng này dẫn đến hệ quả tất yếu là chi phí di chuyển tăng cao, gây ảnh hưởng lớn đến ngành du lịch.
Chuyên gia Caitlin Welsh, Giám đốc Chương trình An ninh và thực phẩm toàn cầu - Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), cảnh báo sự gián đoạn thị trường năng lượng và phân bón, do cuộc chiến Iran gây ra, đang đe dọa thị trường nông nghiệp và giá lương thực trên toàn thế giới. Cụ thể hơn, bà Welsh chỉ ra cuộc chiến Iran đang ảnh hưởng hệ thống lương thực thông qua 2 lĩnh vực: giá năng lượng và giá phân bón.
Theo đó, giá năng lượng cao dẫn đến giá thực phẩm cao vì một số lý do. Năng lượng tác động từ máy kéo và hệ thống tưới tiêu đến vận chuyển và làm lạnh trong chuỗi cung ứng thực phẩm. Chi phí năng lượng cao sẽ làm cho giá cả tăng. Hơn nữa, khi giá nhiên liệu hóa thạch tăng dẫn đến nhu cầu chuyển hướng sang các nguồn nhiên liệu thay thế, bao gồm nhiên liệu sinh học. Như thế, nông dân có xu hướng chuyển sang canh tác các loại cây trồng phục vụ cho nhiên liệu sinh học. Bên cạnh đó, giá năng lượng cao làm tăng giá phân bón, bởi khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) là đầu vào quan trọng cho chế biến phân bón dựa trên nitơ. Thực tế, giá LNG kéo theo giá phân bón như amoniac và urê cũng tăng lên. Điều này kết hợp cùng việc giá dầu cao làm tăng chi phí chế biến và vận chuyển, nên mức giá cuối cùng càng cao hơn.
Không những vậy, trước khi cuộc chiến Iran bùng nổ, từ 20 - 30% sản lượng xuất khẩu phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz, bao gồm khoảng 23% amoniac, 34% urê, và 20% phốt phát được giao dịch. Eo biển này cũng là nơi lưu thông của khoảng 20% LNG và khoảng 45% xuất khẩu lưu huỳnh toàn cầu. Trong đó, lưu huỳnh là một sản phẩm phụ của quá trình chế biến dầu, được sử dụng để sản xuất phân bón phốt phát. Kết quả, đến cuối tháng 3, giá urê kỳ hạn toàn cầu ở mức 693 USD/tấn, tăng 49% so với giá ngay trước cuộc xung đột.
Những thực tế trên gây ảnh hưởng giá cả thực phẩm toàn cầu. Theo một dự báo, nếu cuộc chiến Iran kéo dài đến sau tháng 6 tới đây, đồng thời giá dầu tiếp tục duy trì ở mức trên 100 USD/thùng trong cùng giai đoạn, thì Chương trình Lương thực thế giới của Liên Hiệp Quốc (WFP) ước tính rằng số người phải đối mặt với nạn đói cấp tính có thể tăng thêm 45 triệu người trên khắp thế giới.
Theo Hãng tin AFP, ngày 2-5, khoảng 20.000 người đã bất chấp nguy hiểm, tụ tập tham dự một bữa tiệc rave (tiệc chơi nhạc điện tử) bất hợp pháp ở một khu quân sự ở miền trung nước Pháp.
Sự kiện diễn ra gần thị trấn Bourges, bắt đầu từ tối 1-5. Ban tổ chức dự kiến lượng người tham dự có thể lên tới 30.000 người vào lúc cao điểm, bao gồm cả người Pháp và khách nước ngoài.
Chính quyền địa phương cho biết dù là sự kiện bất hợp pháp, chính quyền địa phương vẫn điều động lực lượng đến để đảm bảo an toàn cho người tham dự cũng như hạn chế ảnh hưởng đến người dân khu vực lân cận. Theo AFP, có đến 600 cảnh sát và 45 lính cứu hỏa đã được triển khai tại hiện trường.
Trả lời báo chí, ông Philippe Le Moing Surzur, lãnh đạo chính quyền địa phương, cảnh báo địa điểm tổ chức "cực kỳ nguy hiểm do có thể còn sót lại bom đạn chưa nổ".
Theo ông Surzur, mối đe dọa không đến từ những loại đạn pháo hiện đại mà từ bom mìn cũ. Ông đặc biệt kêu gọi người tham dự tránh xa các khu rừng quanh địa điểm tổ chức.
"Đây là khu vực thao trường suốt 150 năm qua. Chúng tôi được biết khả năng cao ở đó còn sót lại nhiều quả đạn pháo cũ", ông Le Moing Surzur khẳng định.
Ông cũng nhấn mạnh các chuyên gia rà phá bom mìn vẫn thường xuyên phát hiện khí tài chưa nổ tại khu vực này.
Bất chấp nguy hiểm, nhiều người tham dự cho biết họ đến đây không chỉ để xả hơi mà còn nhằm phản đối các đạo luật siết chặt nhắm vào những buổi tụ tập bất hợp pháp như này.
"Tôi đã nghe nói sẽ rất đông người đến đây nhưng vẫn sốc khi tận mắt thấy ngần ấy con người tụ tập ở cùng một khu vực", một thanh niên 22 tuổi giấu tên chia sẻ.
Tính đến thời điểm hiện tại, chưa có sự cố nghiêm trọng nào được ghi nhận. Lực lượng cứu hộ đã hỗ trợ khoảng một chục người bị thương nhẹ.
Tuần qua, thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins, người đang đứng trước cuộc tái tranh cử đầy khó khăn trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, đã thay đổi lập trường và lần đầu tiên cùng phe Dân chủ ủng hộ nghị quyết siết quyền lực chiến tranh của Tổng thống.
Dù nỗ lực này không thành công, đây được coi là bước thay đổi đáng kể của Collins, do bà trước đó đã nhiều lần phản đối các nghị quyết tương tự do phe Dân chủ đệ trình nhằm chấm dứt cuộc chiến tại Iran.
Một nghị sĩ Cộng hòa khác là thượng nghị sĩ Lisa Murkowski từ bang Alaska cũng đe dọa sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu trong những tuần tới nhằm đưa chiến dịch tấn công Iran vào khuôn khổ pháp lý của quốc hội, qua đó tạo công cụ để kiểm soát Tổng thống và buộc ông phải đưa ra lộ trình kết thúc chiến dịch cụ thể.
Bước chuyển biến trong nội bộ đảng Cộng hòa về chiến dịch tại Iran diễn ra 6 tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, thời điểm đảng này đối mặt nguy cơ mất quyền kiểm soát quốc hội vì những khó khăn ở trong nước.
Phe Dân chủ, vốn chỉ trích cuộc xung đột với Iran là bất hợp pháp và vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc phân chia quyền lực, thường xuyên lấy việc đảng Cộng hòa ủng hộ chiến sự làm bằng chứng cho thấy đảng này đang thờ ơ với nhu cầu của người dân Mỹ.
Nỗi lo còn bao trùm đảng Cộng hòa khi những quan ngại về chi phí xung đột đang dâng cao và các nghị sĩ phải chuẩn bị tâm lý để phê duyệt khoản ngân sách lên tới hàng chục tỷ USD hoặc nhiều hơn nhằm chi trả cho chiến dịch đang diễn ra ở Trung Đông.
Nhiều nghị sĩ khác trong đảng Cộng hòa cũng phản đối tuyên bố hôm 30/4 của Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về tính pháp lý của chiến dịch tấn công Iran sau thời hạn 60 ngày.
Theo Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh được quốc hội Mỹ thông qua năm 1973, Tổng thống có 60 ngày để chấm dứt chiến dịch nếu không được quốc hội phê duyệt. Sau thời hạn trên, đạo luật này quy định Tổng thống phải rút quân khỏi vùng chiến sự hoặc xin gia hạn một lần duy nhất thêm 30 ngày, trừ khi quốc hội bỏ phiếu thông qua việc tiếp tục sử dụng vũ lực.
"Chiếc đồng hồ" pháp lý này bắt đầu chạy từ ngày 2/3, thời điểm ông Trump thông báo cho quốc hội về chiến dịch ở Iran và thời hạn 60 ngày đã kết thúc hôm 1/5.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Hegseth nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã giúp dừng "đồng hồ" quy định trong đạo luật. Trong thư gửi quốc hội một ngày sau đó, ông Trump cũng tuyên bố các hành động thù địch tại Iran đã "chấm dứt".
Đây được xem là nỗ lực nhằm lách quy định về thời hạn 60 ngày, dù thực tế Mỹ vẫn phong tỏa eo biển Hormuz, hành động chiến tranh theo luật quốc tế, và tiếp tục tăng cường lực lượng tại khu vực. Tuyên bố này dường như không thể xoa dịu những nghị sĩ Cộng hòa đang yêu cầu Nhà Trắng công bố một kế hoạch cụ thể nhằm kết thúc cuộc xung đột.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Josh Hawley tuyên bố nếu ông Trump không bắt đầu rút quân khỏi Iran, hoặc không đưa ra được lập luận pháp lý thuyết phục để bỏ qua điều này, quốc hội sẽ cần chủ động thông qua đạo luật nhằm cấp phép cho cuộc chiến.
"Tôi thực sự không muốn làm vậy vì tôi không muốn gây thêm xung đột", ông Hawley phát biểu hôm 30/4 . "Tôi muốn sớm kết thúc cuộc xung đột này".
Những diễn biến trên cho thấy phe Cộng hòa đang cân nhắc lại lập trường của mình khi cuộc chiến bước sang tháng thứ ba. Trước đó, họ từng nhiều lần lập luận rằng Tổng thống có toàn quyền quyết định đối với chiến dịch mà ban đầu ông mô tả là sẽ diễn ra "nhanh chóng và dứt khoát".
Dù các cố vấn cấp cao của ông Trump đang đàm phán một thỏa thuận với Iran, nhiều mục tiêu mà Tổng thống đề ra ban đầu vẫn chưa đạt được. Hiện vẫn chưa rõ liệu thỏa thuận ngừng bắn có được duy trì hay không hoặc liệu Tổng thống có ra lệnh tiếp tục tập kích Iran không. Năng lực hạt nhân của Iran vẫn chưa bị triệt tiêu, chính quyền ở Tehran vẫn tồn tại và duy trì khả năng tấn công Mỹ cùng các đồng minh trong khu vực.
"Chính quyền có thể nói rằng các cuộc đàm phán đang được tiến hành, nhưng những gì trên thực tế và các tuyên bố từ Tehran lại cho thấy điều ngược lại", bà Murkowski cho hay. Trước đó, bà đã bày tỏ thất vọng suốt nhiều tuần vì Nhà Trắng không phản hồi những câu hỏi cơ bản của quốc hội về cuộc chiến.
Tại Thượng viện hôm 30/4, bà tuyên bố sẽ thúc đẩy một cuộc bỏ phiếu ngay trong tháng này về dự luật cho phép tiến hành chiến dịch ở Iran nhưng "không phải một tấm séc trắng". Dự luật này yêu cầu Tổng thống phải đưa ra "các tiêu chí đánh giá thành công, thông báo về bất kỳ thay đổi nào trong mục tiêu" và lộ trình chấm dứt chiến sự.
Dù dự luật này khó có cơ hội được thông qua, nó sẽ buộc các bên phải tranh luận về việc có nên tiếp tục cuộc chiến hay không, đồng thời yêu cầu các thượng nghị sĩ phải công khai bày tỏ lập trường ủng hộ hay phản đối, điều mà họ luôn tìm cách né tránh kể từ khi xung đột nổ ra ngày 28/2.
"Tổng thống cần có độ linh hoạt nhất định để ứng phó với các tình huống khẩn cấp và những mối đe dọa cận kề và thực tế ông ấy đang có quyền đó", bà Murkowski phát biểu. "Nhưng điều này không đồng nghĩa với những chiến dịch quân sự kéo dài khiến chúng ta sa lầy như hiện nay".
Tranh cãi về Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh
Các đời tổng thống Mỹ trước đây của cả hai đảng đều từng tìm cách lách quy định 60 ngày trong Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh bằng lập luận rằng luật không áp dụng đối với chiến dịch quân sự mà họ đang chỉ đạo. Riêng ông Trump thì tuyên bố toàn bộ quy định trên là vi hiến.
"Tôi không cho rằng những gì họ đang yêu cầu là đúng hiến pháp", ông Trump phát biểu hôm 1/5, đồng thời tuyên bố Mỹ đang trên đà giành được "một thắng lợi lớn" tại Iran.
"Những người đưa ra yêu cầu đó không phải là những người yêu nước", ông nói.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis hôm 30/4 tuyên bố ông sẽ không ủng hộ việc tiếp tục chiến dịch ở Iran trừ khi quốc hội thực hiện đúng vai trò hiến định là phê chuẩn việc tiếp tục các hành động vũ lực.
"Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh quy định rõ ràng rằng sau 60 ngày, các hành động quân sự phải thu hẹp quy mô trừ khi quốc hội đưa ra văn bản cấp phép", ông Curtis nhấn mạnh.
Thượng nghị sĩ Collins trong khi đó nhấn mạnh thời hạn 60 ngày là điều đã rất rõ ràng.
"Thời hạn đó không phải một lời gợi ý mà là yêu cầu bắt buộc", bà cho biết, khẳng định việc chấp thuận tiếp tục chiến dịch ở Iran phụ thuộc vào việc Tổng thống phải có "một sứ mệnh rõ ràng, các mục tiêu khả thi và một chiến lược cụ thể để sớm kết thúc xung đột".
Nghị sĩ Hawley cho hay quyền hạn tuyệt đối của Tổng thống trong việc tiếp tục các hành động quân sự ở Trung Đông đã kết thúc vào ngày 1/5. Ông đồng thời kêu gọi Nhà Trắng phải có văn bản giải trình gửi quốc hội nếu có cách hiểu khác.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Todd Young cũng bày tỏ hoài nghi.
"Liệu lệnh ngừng bắn có còn giá trị nếu họ không ngừng bắn hay không? Tôi không biết", ông nói. "Liệu có tiền lệ pháp lý nào cho việc này không?".
Trong thư gửi quốc hội, Tổng thống Trump nói ra rằng "không có bất kỳ cuộc đối đầu nào giữa lực lượng Mỹ và Iran" kể từ ngày 7/4, đồng nghĩa với việc các hành động quân sự mà ông phát động từ ngày 28/2 "đã chấm dứt". Dù vậy, lập luận trên có thể không làm hài lòng những nghị sĩ Cộng hòa đang hoài nghi như ông Young, người cho rằng Nhà Trắng nên đưa ra một văn bản giải thích cho các nhà lập pháp về cách diễn giải mới của mình đối với Nghị quyết Quyền hạn Chiến tranh.
