Hôm nay (13.4), ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức hội thảo khoa học “Dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ”, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước. Tại đây, GS Vũ Hà Văn, khoa Toán ĐH Hồng Kông, Viện Nghiên cứu dữ liệu lớn Trường ĐH VinUni, đã có chia sẻ về việc dạy và học toán trong kỷ nguyên công nghệ.
Ngay phần đầu chia sẻ, ông đặt vấn đề bằng câu hỏi: “Học toán (gì) để làm gì? Dạy toán như thế nào?”. Từ những câu chuyện từ cuộc sống, ông cho biết từng nghe nhiều người than phiền học tích phân, đạo hàm nhưng không thấy ứng dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, ít ai hỏi rằng cần học cụ thể nội dung gì ở môn này.
GS Văn nhìn nhận đây là thiếu sót bởi toán là lĩnh vực rộng, gồm nhiều chuyên ngành nhỏ, tương tự thể thao. Ai cũng biết chơi thể thao có lợi cho sức khỏe, nâng cao tinh thần, tuổi thọ, nhưng quan trọng là phải chọn môn phù hợp và có lợi nhất. “Nếu ở làng chài thì rõ ràng nên học bơi lội để phục vụ cho công việc, cuộc sống”, ông ví dụ.
Theo GS Văn, tầm quan trọng của toán học đã được khẳng định trong thực tế phát triển khoa học công nghệ toàn cầu. “Toán học là nền tảng của nhiều ngành khoa học và công nghệ. Toán học cũng là cơ sở kiến tạo nguồn nhân lực chất lượng cao – yếu tố then chốt để Việt Nam bắt kịp xu thế toàn cầu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, GS Văn nhấn mạnh.
Chia sẻ theo góc nhìn cá nhân, GS Văn cho rằng: “Toán học không chỉ là tập hợp các công thức tính toán, mà là cách ta nhìn nhận thế giới”.
Trong bài nói chuyện, GS Văn giải đáp câu hỏi “toán học có quan trọng trong thời của AI và dữ liệu lớn?” bằng cách dẫn lời khuyên của các CEO công nghệ hàng đầu thế giới với sinh viên. Trong đó, Elon Musk (CEO Tesla) và Jensen Huang (CEO NVIDIA) cho rằng: “Trong kỷ nguyên AI, sinh viên nên tập trung vào việc học toán và vật lý thay vì học lập trình. AI rồi sẽ lập trình tốt, con người phải hiểu khoa học”…
Gần 30 năm làm việc, trao đổi ở những ngôi trường hàng đầu trên thế giới, ông chỉ ra vấn đề trong thực tế dạy và học toán trong ĐH hiện nay, không chỉ ở Việt Nam. Ông nói: “Đa phần vẫn học toán để qua môn, đối phó là chính. Ngay cả trong các trường ĐH ở Mỹ, phần lớn sinh viên vẫn học toán với tư duy này”.
Theo ông, bất cập này do nội dung đào tạo dàn trải, giáo trình cũ kỹ, phương pháp giảng dạy nặng về truyền thụ lý thuyết. Chương trình toán ở phổ thông và ĐH hiện nay có nhiều nội dung không cần thiết, không cập nhật nhu cầu thực tế công nghệ, công nghiệp.
“Có một số lý thuyết phải dạy vài tháng sinh viên mới hiểu, thông thạo. Nhưng công bằng mà nói, nếu không đi làm cho NASA thì chắc không bao giờ chúng ta dùng”, ông nói. “Ngược lại, trong đời sống hàng ngày có những nhu cầu liên quan đến toán học cơ bản như đầu tư tài chính, cần hiểu lý thuyết phương sai nhưng đa số lại lơ mơ”, GS Văn chia sẻ.
Nghịch lý này cũng xảy ra ở một số ngành nghề đòi hỏi toán học đỉnh cao. Ông kể câu chuyện tuyển chọn ứng viên cho chương trình kỹ sư AI của VinIF. Hầu hết sinh viên chuyên ngành liên quan đến toán, tốt nghiệp các ĐH danh tiếng, điểm trung bình toán rất cao nhưng vẫn cần khoảng 4 tháng đầu để học lại một số môn cơ sở.
Khẳng định nhân lực ngành toán sẽ là điểm tựa để quốc gia thực hiện các mục tiêu phát triển trong kỷ nguyên mới, GS Văn cho rằng đổi mới giáo trình và phương pháp giảng dạy là nhu cầu bức thiết. “Không chỉ Việt Nam, nhiều nước trên thế giới cũng đang chạy đua cách tân chương trình toán”, ông nói.
Kết thúc bài nói chuyện, GS Vũ Hà Văn khẳng định: “Trong kỷ nguyên số, sự phát triển của AI, Data Science, học máy dựa trên nền tảng một số ngành toán học. Đổi mới cách dạy và học toán đang trở thành bài toán tầm quốc gia”. Câu hỏi của ông kết thúc bài nói chuyện nhưng gợi mở nhiều chia sẻ từ hội thảo: “Vậy chúng ta cần thay đổi những gì?”.
GS-TS Đặng Đức Trọng, Khoa Toán-Tin học Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, cho rằng việc đổi mới phương pháp giảng dạy toán cần bắt đầu từ việc thay đổi vai trò của người học trong lớp học. “Thay vì truyền thụ kiến thức một chiều, giảng viên cần ‘ủy nhiệm’ quá trình học cho sinh viên thông qua các phương pháp kích thích tư duy độc lập và khả năng tự khám phá. Chúng ta cần tạo ra những tình huống mà ở đó sinh viên buộc phải suy nghĩ, phải tự chứng minh, thậm chí đối diện với những bài toán chưa có lời giải rõ ràng. Chính quá trình đó mới hình thành năng lực nghiên cứu thực sự”, GS-TS Đặng Đức Trọng nói.
Áp lực dân số cơ học tăng nhanh, nhất là các địa bàn có khu công nghiệp, khiến nhiều trường học rơi vào tình trạng quá tải kéo dài.
Chị Nguyễn Thị Hà, sống tại phường Hòa Xuân, cho biết con mình và nhiều học sinh trong khu vực phải học trái tuyến, sang các phường lân cận do trường lớp không đáp ứng đủ nhu cầu. "Có những gia đình muốn cho con học gần nhà nhưng không còn chỗ. Phụ huynh phải đưa con đi xa hơn mỗi ngày rất bất tiện cho sinh hoạt của gia đình", chị Hà nói.
Tương tự tại phường Hòa Khánh, không ít phụ huynh nhiều năm nay phải đưa con sang các phường lân cận để học. Theo phản ánh của người dân, trong khi dân cư tăng nhanh thì nhiều dự án khu dân cư từng cam kết xây trường học vẫn chưa triển khai.
Áp lực học sinh tăng cũng khiến nhiều trường phải tận dụng phòng bộ môn, phòng chức năng hoặc nhà đa năng để làm lớp học tạm. Tình trạng này diễn ra tại các trường tiểu học Trần Văn Dư và Trần Đại Nghĩa (phường Hòa Xuân).
Từ những "điểm nóng" này, áp lực trường lớp lan sang khu vực lân cận trong các năm gần đây. Cô Huỳnh Thị Thu Nguyệt - Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Đình Chinh (phường Hòa Cường) - cho biết nhà trường đã đề xuất xây thêm dãy phòng học mới và cải tạo các dãy xuống cấp từ cuối năm 2023, song đến nay vẫn đang chờ triển khai.
Theo cô Nguyệt, áp lực học sinh tăng nhanh trong vài năm gần đây khiến nhiều trường không còn đủ không gian cho các phòng học bộ môn hay không gian trải nghiệm theo yêu cầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
"Khoảng ba năm trở lại đây, số học sinh tăng rất nhanh. Riêng hai năm gần đây, trường tăng khoảng 300 học sinh. Một phần là học sinh của các gia đình viên chức từ tỉnh Quảng Nam (cũ) ra Đà Nẵng sau sáp nhập.
Nhiều gia đình hiện sinh sống tại Hòa Xuân, Hòa Quý, Cẩm Lệ nhưng làm việc ở khu vực trung tâm nên thường chọn trường thuận tiện trên tuyến đi làm. Điều này cũng khiến áp lực trường lớp khu vực giáp trung tâm ngày càng lớn", cô Nguyệt nêu.
Ngoài việc thiếu phòng học, nhiều trường cũng thiếu các không gian phục vụ dạy học hiện đại như phòng học thông minh, phòng nghệ thuật, phòng âm nhạc hay phòng chức năng cho học sinh tương tác, thực hành. Hiện phòng học chỉ đủ phục vụ học chính khóa, trong khi để triển khai chương trình mới cần thêm rất nhiều không gian học tập khác.
Tại buổi tiếp xúc cử tri phường Hội An mới đây, ông Trần Nguyễn Minh Thành, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Đà Nẵng, cho biết áp lực trường lớp hiện không chỉ diễn ra ở Đà Nẵng mà là tình trạng chung tại nhiều đô thị lớn do tốc độ tăng dân số cơ học nhanh.
Theo ông Thành, áp lực này ở Đà Nẵng tập trung tại các khu vực lõi đô thị như Hải Châu, Thanh Khê, Hội An và những địa bàn có khu công nghiệp lớn như Cẩm Lệ, Liên Chiểu.
"Việc bảo đảm đủ trường lớp cho học sinh là bài toán khó trong bối cảnh dân số tăng nhanh. Từ nhiều năm trước, TP đã nhìn thấy áp lực này và triển khai các đề án đầu tư trường lớp nhằm giảm quá tải cho hệ thống giáo dục công lập. Năm 2021 Đà Nẵng ban hành đề án xây dựng, nâng cấp, mở rộng trường lớp giai đoạn 2021 - 2025 với tổng kinh phí gần 6.000 tỉ đồng", ông Thành nói.
Tuy nhiên theo ngành giáo dục, tốc độ tăng dân số cơ học vẫn tiếp tục gây áp lực lớn lên hệ thống trường lớp, đặc biệt tại các khu vực phát triển đô thị nhanh. Bà Lê Thị Bích Thuận, Giám đốc Sở GD-ĐT Đà Nẵng, nói sở đang tổ chức lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND TP về đề án đầu tư xây dựng, nâng cấp, mở rộng trường lớp và trang thiết bị dạy học cho các trường mầm non, phổ thông công lập giai đoạn 2026 - 2030.
Theo dự thảo, tổng kinh phí thực hiện đề án dự kiến hơn 20.735 tỉ đồng từ ngân sách nhà nước và các nguồn huy động hợp pháp khác. Trong đó khoảng 19.246 tỉ đồng dành cho xây mới, cải tạo và nâng cấp trường lớp cùng gần 1.489 tỉ đồng dành cho đầu tư trang thiết bị dạy học.
Đề án được xây dựng trong bối cảnh nhu cầu học tập tại Đà Nẵng ngày càng tăng, nhiều trường lớp quá tải và xuống cấp, thiếu phòng học và hạ tầng phục vụ triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018.
Theo ngành giáo dục, mục tiêu đến năm 2030 TP phấn đấu tối thiểu 80% cơ sở giáo dục phổ thông đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, cơ bản xóa bỏ phòng học xuống cấp và hết niên hạn sử dụng, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày.
Đề án ưu tiên đầu tư tại các khu vực đông dân cư, miền núi và vùng còn khó khăn. Đối tượng áp dụng gồm các trường mầm non, phổ thông công lập, trung tâm giáo dục thường xuyên, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Đà Nẵng và Trường chuyên biệt Tương Lai.
Theo lộ trình dự kiến, năm 2026 TP bố trí khoảng 2.074 tỉ đồng, năm 2027 khoảng 7.257 tỉ đồng, năm 2028 và 2029 cùng khoảng 4.147 tỉ đồng và năm 2030 khoảng 3.110 tỉ đồng.
Sáng nay 15.5, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành phối hợp với ĐH Công nghệ và Khoa học Malaysia tổ chức Hội nghị quốc tế lần thứ 9 về Đổi mới sáng tạo số 2026 (ICDI 2026). Hội nghị diễn ra trong hai ngày 15 và 16.5 với chủ đề “Shaping Tomorrow: Innovation & Sustainability at the Crossroads” (Định hình tương lai: Đổi mới và phát triển bền vững).
Tại hội nghị, tiến sĩ Nguyễn Mai Lan, Chủ tịch Hội đồng trường Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, nhận định: "Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên mà sự biến đổi khí hậu và cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tái cấu trúc lại mọi giá trị. Các lĩnh vực công nghệ vi mạch bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số đã được nhận diện và đi tiên phong. Chúng ta sẽ cùng làm rõ mối quan hệ giữa đổi mới công nghệ và phát triển bền vững trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với nhiều biến động về môi trường, kinh tế – xã hội và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số".
Theo đó, các mô hình ĐH thông minh, chuyển đổi số trong quản trị và các giải pháp tăng trưởng xanh, cách giải quyết những bài toán thực tiễn từ an ninh nguồn nước đến việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao thích ứng với tương lai được các học giả, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng thảo luận.
Các phiên tham luận và tọa đàm chuyên sâu xoay quanh các lĩnh vực trọng điểm như môi trường và phát triển bền vững; tài chính, kế toán và quản trị; quản trị kinh doanh, marketing và kinh tế; chuỗi cung ứng, vận tải và logistics; trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số theo định hướng gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn doanh nghiệp.
Là diễn giả của chủ đề "Kiến tạo Tương lai: Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững vì một tương lai tự cường", GS-TS Premkumar Rajagopal, Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học và Công nghệ Malaysia, nhận định việc đón đầu các xu hướng công nghiệp, ứng dụng công nghệ và liên tục thích ứng trước những biến động của thị trường là vô cùng quan trọng.
"Trong một kỷ nguyên được định hình bởi sự phát triển công nghệ vượt bậc và những yêu cầu ngày càng cấp bách về phát triển bền vững, các tổ chức đang đứng trước thách thức phải cân bằng giữa đổi mới sáng tạo với khả năng chống chịu dài hạn", GS-TS Premkumar Rajagopal cho hay.
Từ yêu cầu đó, theo vị hiệu trưởng, các doanh nghiệp và tổ chức đang chuẩn bị cho làn sóng chuyển đổi lực lượng lao động thông qua việc trau dồi các kỹ năng sẵn sàng cho tương lai và thúc đẩy các hệ sinh thái thích ứng được hỗ trợ bởi nền tảng số.
"Đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những ưu tiên xung đột lẫn nhau, mà là những động lực tương hỗ mạnh mẽ, cùng thúc đẩy sự thành công trong dài hạn", ông Premkumar Rajagopal nhìn nhận.
Trong khi đó, nghiên cứu của tiến sĩ Julien Chandet, một giảng viên, nhà khởi nghiệp và phát triển dự án, đến từ Trường Kinh doanh KEDGE (Malaysia), chỉ ra quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không chỉ thay đổi các ngành công nghiệp mà còn tái định hình sự phân bổ quyền lực trong nền kinh tế thế giới.
Tiến sĩ Julien Chandet đề xuất một chương trình nghiên cứu dành cho các trường đại học ASEAN. Chương trình này sẽ liên kết các yếu tố: tính bền vững, tài chính và quản trị, chiến lược doanh nghiệp, tích hợp chuỗi cung ứng và trí tuệ nhân tạo thành một mô hình tăng trưởng xanh - số nhất quán.
Nguyễn Thị Thanh Ngọc, tân cử nhân khóa 2026 của Đại học RMIT Việt Nam, vừa tốt nghiệp chuyên ngành tài chính, chuyên ngành phụ kinh doanh trên ứng dụng blockchain với điểm trung bình 3.7/4.0.
Cô cũng là một trong những sinh viên nhận học bổng toàn phần của RMIT năm 2022, sở hữu nhiều giải thưởng quốc gia, kinh nghiệm tham gia các chương trình lãnh đạo trẻ khu vực và đã hoàn thành chứng chỉ CFA bậc 1 khi chưa tròn 22 tuổi.
Rời cổng trường đại học, Ngọc nhìn lại hành trình không ngừng học hỏi, dấn thân và trưởng thành qua từng thử thách. Với cô, tốt nghiệp không phải điểm kết thúc mà là thời điểm chuyển giao trách nhiệm và tạo tác động xã hội.
Sinh ra và lớn lên tại Gia Lai, Nguyễn Thị Thanh Ngọc sớm nhận ra rào cản tài chính có thể khiến nhiều bạn trẻ đánh mất cơ hội học tập. Trải nghiệm đó thôi thúc cô rời quê từ năm 15 tuổi để thi đậu vào Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), trước khi giành học bổng toàn phần theo đuổi ngành tài chính tại Đại học RMIT.
Bước vào giảng đường đại học năm 2022, Ngọc không có một "bản thiết kế" cụ thể cho thành công, mà chỉ mang theo niềm tin rằng giáo dục cần mở ra cơ hội và khiến cuộc sống trở nên tươi sáng hơn, thay vì trở thành gánh nặng.
"Mình chọn học tài chính vì muốn hiểu cách dòng tiền vận hành, để tiền không còn là lý do khiến ai đó phải từ bỏ ước mơ", Ngọc chia sẻ, đồng thời đặt mục tiêu trở thành chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư tạo tác động và dùng tài chính để trao quyền cho những cộng đồng còn gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, giống như nơi cô đã lớn lên.
Trong suốt thời đại học, Ngọc duy trì thành tích học tập xuất sắc và liên tục thử sức ở các sân chơi học thuật cạnh tranh cao. Cô giành quán quân Vietnam ESG Challenge 2024, á quân cuộc thi giải quyết tình huống kinh doanh HSBC 2024, á quân CFA Research Challenge 2025 khu vực bang Victoria & Nam Úc. Đồng thời, Ngọc là sinh viên trao đổi đầu tiên từ Đại học RMIT Việt Nam tham gia sân chơi này tại Melbourne.
Ngọc giữ vai trò Phó chủ tịch CLB FinTech RMIT Việt Nam, tham gia làm cố vấn học tập, hỗ trợ sinh viên trong các môn kinh doanh. Ngọc từng đại diện cho RMIT, cũng như tiếng nói thanh niên Việt Nam tại nhiều diễn đàn khu vực ở Jakarta (Indonesia), Bangkok (Thái Lan) và TP.HCM.
Năm 2025, trong chương trình trao đổi kéo dài 11 tháng tại Melbourne (Úc), Ngọc đối diện với thử thách mới khi không còn "hào quang" thành tích trước đó. "Ở Úc, mình chỉ là một sinh viên quốc tế giữa hàng nghìn sinh viên giỏi khác", Ngọc chia sẻ.
Chính trải nghiệm này, cô coi đây là khoảnh khắc tái định vị bản thân, chấp nhận thử nghiệm và thất bại. Đây cũng là động lực để Ngọc thi đậu bậc 1 chứng chỉ CFA (một trong những chứng chỉ uy tín trong ngành tài chính) trong ba tháng cuối của kỳ trao đổi tại Úc, sau khi nhận học bổng sinh viên CFA.
Cũng trong thời gian này, cô vẫn đi làm và khám phá xứ sở chuột túi, đồng thời tiếp tục công việc cố vấn và chạy bộ để rèn luyện sức khỏe. Theo Ngọc, theo đuổi chuyên môn là cần thiết nhưng chưa đủ, mà cần kết hợp với phát triển cá nhân và cam kết tạo tác động xã hội.
Trở về Việt Nam đầu năm nay, Ngọc tiếp tục hành trình với vai trò thực tập sinh phân tích tại một ngân hàng đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong hoạt động gọi vốn và tham gia một dự án nghiên cứu về đầu tư cho công nghệ khí hậu tại Việt Nam.
Bên cạnh công việc, cô vẫn duy trì hoạt động cố vấn, sáng tạo nội dung và rèn luyện thể chất. Để giữ cân bằng trong cuộc sống, cô chạy bộ vài buổi mỗi tuần và đã đặt ra cho mình thử thách mới là tập luyện cho giải bán marathon đầu tiên. Ngọc cho rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp, khi quá trình trưởng thành vẫn tiếp diễn sau tốt nghiệp đại học.
"Mình vẫn đang trên hành trình tìm hiểu chính mình, nhưng không ngần ngại học từ trải nghiệm và trưởng thành qua mỗi lần thử", cô chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tân cử nhân RMIT xác định rõ những giá trị cốt lõi: dùng tài chính để tạo tác động, xây dựng những mối quan hệ và gắn kết cộng đồng, và duy trì tinh thần học tập suốt đời. Đó là những nền tảng để bước tiếp ra thế giới bên ngoài giảng đường.
