Nguyễn Thị Thanh Ngọc, tân cử nhân khóa 2026 của Đại học RMIT Việt Nam, vừa tốt nghiệp chuyên ngành tài chính, chuyên ngành phụ kinh doanh trên ứng dụng blockchain với điểm trung bình 3.7/4.0.
Cô cũng là một trong những sinh viên nhận học bổng toàn phần của RMIT năm 2022, sở hữu nhiều giải thưởng quốc gia, kinh nghiệm tham gia các chương trình lãnh đạo trẻ khu vực và đã hoàn thành chứng chỉ CFA bậc 1 khi chưa tròn 22 tuổi.
Rời cổng trường đại học, Ngọc nhìn lại hành trình không ngừng học hỏi, dấn thân và trưởng thành qua từng thử thách. Với cô, tốt nghiệp không phải điểm kết thúc mà là thời điểm chuyển giao trách nhiệm và tạo tác động xã hội.
Sinh ra và lớn lên tại Gia Lai, Nguyễn Thị Thanh Ngọc sớm nhận ra rào cản tài chính có thể khiến nhiều bạn trẻ đánh mất cơ hội học tập. Trải nghiệm đó thôi thúc cô rời quê từ năm 15 tuổi để thi đậu vào Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM), trước khi giành học bổng toàn phần theo đuổi ngành tài chính tại Đại học RMIT.
Bước vào giảng đường đại học năm 2022, Ngọc không có một “bản thiết kế” cụ thể cho thành công, mà chỉ mang theo niềm tin rằng giáo dục cần mở ra cơ hội và khiến cuộc sống trở nên tươi sáng hơn, thay vì trở thành gánh nặng.
“Mình chọn học tài chính vì muốn hiểu cách dòng tiền vận hành, để tiền không còn là lý do khiến ai đó phải từ bỏ ước mơ”, Ngọc chia sẻ, đồng thời đặt mục tiêu trở thành chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư tạo tác động và dùng tài chính để trao quyền cho những cộng đồng còn gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính, giống như nơi cô đã lớn lên.
Trong suốt thời đại học, Ngọc duy trì thành tích học tập xuất sắc và liên tục thử sức ở các sân chơi học thuật cạnh tranh cao. Cô giành quán quân Vietnam ESG Challenge 2024, á quân cuộc thi giải quyết tình huống kinh doanh HSBC 2024, á quân CFA Research Challenge 2025 khu vực bang Victoria & Nam Úc. Đồng thời, Ngọc là sinh viên trao đổi đầu tiên từ Đại học RMIT Việt Nam tham gia sân chơi này tại Melbourne.
Ngọc giữ vai trò Phó chủ tịch CLB FinTech RMIT Việt Nam, tham gia làm cố vấn học tập, hỗ trợ sinh viên trong các môn kinh doanh. Ngọc từng đại diện cho RMIT, cũng như tiếng nói thanh niên Việt Nam tại nhiều diễn đàn khu vực ở Jakarta (Indonesia), Bangkok (Thái Lan) và TP.HCM.
Năm 2025, trong chương trình trao đổi kéo dài 11 tháng tại Melbourne (Úc), Ngọc đối diện với thử thách mới khi không còn “hào quang” thành tích trước đó. “Ở Úc, mình chỉ là một sinh viên quốc tế giữa hàng nghìn sinh viên giỏi khác”, Ngọc chia sẻ.
Chính trải nghiệm này, cô coi đây là khoảnh khắc tái định vị bản thân, chấp nhận thử nghiệm và thất bại. Đây cũng là động lực để Ngọc thi đậu bậc 1 chứng chỉ CFA (một trong những chứng chỉ uy tín trong ngành tài chính) trong ba tháng cuối của kỳ trao đổi tại Úc, sau khi nhận học bổng sinh viên CFA.
Cũng trong thời gian này, cô vẫn đi làm và khám phá xứ sở chuột túi, đồng thời tiếp tục công việc cố vấn và chạy bộ để rèn luyện sức khỏe. Theo Ngọc, theo đuổi chuyên môn là cần thiết nhưng chưa đủ, mà cần kết hợp với phát triển cá nhân và cam kết tạo tác động xã hội.
Trở về Việt Nam đầu năm nay, Ngọc tiếp tục hành trình với vai trò thực tập sinh phân tích tại một ngân hàng đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong hoạt động gọi vốn và tham gia một dự án nghiên cứu về đầu tư cho công nghệ khí hậu tại Việt Nam.
Bên cạnh công việc, cô vẫn duy trì hoạt động cố vấn, sáng tạo nội dung và rèn luyện thể chất. Để giữ cân bằng trong cuộc sống, cô chạy bộ vài buổi mỗi tuần và đã đặt ra cho mình thử thách mới là tập luyện cho giải bán marathon đầu tiên. Ngọc cho rằng đây là giai đoạn chuyển tiếp, khi quá trình trưởng thành vẫn tiếp diễn sau tốt nghiệp đại học.
“Mình vẫn đang trên hành trình tìm hiểu chính mình, nhưng không ngần ngại học từ trải nghiệm và trưởng thành qua mỗi lần thử”, cô chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, tân cử nhân RMIT xác định rõ những giá trị cốt lõi: dùng tài chính để tạo tác động, xây dựng những mối quan hệ và gắn kết cộng đồng, và duy trì tinh thần học tập suốt đời. Đó là những nền tảng để bước tiếp ra thế giới bên ngoài giảng đường.
Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc đầu tuần trước tuyên bố nâng cao kỹ năng cho một triệu thanh niên, tập trung vào các lĩnh vực như AI, sản xuất tiên tiến, kinh tế tầm thấp và xe năng lượng mới (NEV). Cơ quan này còn thúc đẩy các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học (ĐH) để giúp kỹ năng của họ phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
Trước đó, một số thành phố Trung Quốc đã triển khai chính sách này. Chẳng hạn, Bắc Kinh sẽ mở 6 chương trình đào tạo toàn thời gian ở các trường nghề dành cho sinh viên tốt nghiệp trong năm nay. Khóa học sẽ kéo dài 2 năm, với 1 năm lý thuyết và 1 năm thực tập.
Dù giới chức khẳng định các chương trình này chủ yếu nhắm tới nhóm cử nhân thất nghiệp, chính sách vẫn gây ra làn sóng hoài nghi rộng rãi trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng khó khăn. Một số người dùng đặt câu hỏi về giá trị của bằng cấp học thuật - vốn từ lâu được xem là "tấm vé đổi đời" ở Trung Quốc - và cho rằng thà bỏ qua ĐH để học nghề ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí.
"Tôi đã đi từ trường nghề lên ĐH rồi học tiếp thạc sĩ, cuối cùng giờ lại được bảo quay về trường nghề", một người dùng viết trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư của Trung Quốc.
Sau đại dịch Covid-19, thị trường việc làm tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở các công việc văn phòng. Theo dữ liệu chính thức, cứ 6 người trẻ từ 16-24 tuổi thì có hơn 1 người thất nghiệp vào tháng 3.2026. Con số này chưa bao gồm nhóm học sinh, sinh viên.
Nhiều sinh viên chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Trong khi đó một số khác đã chuyển sang làm việc trong nền kinh tế gig - với những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper, streamer hay những vị trí bán thời gian khác.
Tuy nhiên với kỷ lục 12,7 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp dự kiến gia nhập thị trường lao động vào mùa hè này, áp lực cạnh tranh được dự báo sẽ còn gia tăng hơn nữa trong thời gian tới.
Nhưng không phải ai cũng bi quan về xu hướng học nghề. Anh Melos Zhou, tốt nghiệp cử nhân kinh tế vào năm 2023, đang đăng ký học về robot công nghiệp ở một trường nghề tại Quảng Châu sau nhiều năm làm marketing.
"Việc học nghề sẽ đáng giá hơn nếu thực sự xuất phát từ yêu thích chứ không phải kỳ vọng tìm được việc ngay", anh nói với tờ SCMP. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận bằng nghề hiện vẫn chưa được nhiều công ty lớn đánh giá cao, cũng như còn quá sớm để biết những chương trình mới này hiệu quả đến đâu.
Việc nhắm tới trường nghề không còn là hiện tượng mới ở Trung Quốc, khi nhiều học sinh vừa tốt nghiệp THPT và đạt điểm cao trong kỳ thi ĐH (gaokao) cũng chọn đây là điểm đến của mình. "Điểm thi chỉ là những con số, em nghĩ điều quan trọng là lựa chọn nào phù hợp với bản thân và có lợi cho tương lai", He Xianyi, nữ sinh đạt 604/750 điểm gaokao đủ sức đăng ký vào các ĐH top nhưng lại chọn học ở một trường nghề, chia sẻ với tờ Hubei Daily.
Trước thực tế này, nhiều trường "ĐH nghề" - mô hình kết hợp đào tạo kỹ năng chuyên sâu nhưng vẫn giúp sinh viên nhận bằng cử nhân - chứng kiến mức điểm tuyển sinh tăng vọt ở năm học vừa qua, thậm chí cao hơn nhiều ĐH lớn tại Trung Quốc. Hiện Trung Quốc có cả thảy 87 ĐH nghề, số lượng tăng liên tục kể từ khi Quốc vụ viện Trung Quốc bắt đầu cho phép thí điểm đào tạo nghề ở bậc ĐH vào năm 2019, theo tờ China Daily.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Texas Austin, Mỹ, tuần trước công bố bài báo "Convergence Rates for Latent Mixing Measures in Infinite Homoscedastic Location-Scale Mixture Models" (tạm dịch: Tốc độ hội tụ của các thước đo pha trộn tiềm ẩn trong các mô hình hỗn hợp vị trí-tỷ lệ đồng nhất vô hạn).
Đây là nghiên cứu về bài toán giới hạn thông tin trong nhánh phi tham số Bayesian, mà Dũng là đồng tác giả chính, với sự hướng dẫn của anh Hồ Phạm Minh Nhật, giáo sư bậc hai (associate professor) tại Đại học Texas Austin. Dũng hiện là nghiên cứu sinh năm thứ hai ở trường này.
Bài này mở đầu cho chuỗi công trình dự kiến gồm 10 bài của nhóm, giải quyết trọn vẹn một bài toán lớn bỏ ngỏ từ những năm 70, trong nhánh phi tham số Bayesian.
"Nghiên cứu này sử dụng công cụ toán thuần túy, nhưng rất quan trọng để hiểu các mô hình ứng dụng trong thống kê. Việc giải quyết được vấn đề này sẽ dẫn đến nhiều kết quả thú vị khác", Dũng đánh giá.
Theo các tác giả, bài toán liên quan việc bóc tách các thông số ẩn bên trong dữ liệu trong máy học, gồm trọng tâm và độ phân tán. Trước đây, các nhà nghiên cứu phải giả định đã biết trước độ phân tán để giải quyết bài toán. Tuy nhiên, khi gặp thực tế cả hai thông số đều ẩn, các công cụ toán học truyền thống hoàn toàn sụp đổ, khiến bài toán đi vào ngõ cụt trong nhiều năm.
Nguyên nhân sâu xa là do các phân phối dữ liệu như Gaussian có đặc tính "siêu mịn" (super-smooth), hoạt động giống như một hố đen nuốt chửng và xóa nhòa thông tin gốc. Khi cố gắng giải mã ngược các thông số này, nhiễu thống kê sẽ bùng nổ theo cấp số nhân, khiến việc học của máy trở nên bất khả thi.
Để tháo gỡ nút thắt, Dũng và cộng sự kết hợp các công cụ mạnh mẽ từ nhiều phân nhánh toán học. Điểm khác biệt chính trong hướng đi của anh là vận dụng linh hoạt kỹ thuật, từ giải tích hàm (functional analysis), giải tích Fourier (Fourier analysis) và lý thuyết hàm suy rộng (distribution theory).
Các kỹ thuật này khá kinh điển và quen thuộc với giới toán học, nhưng việc nhìn ra mối liên hệ với bài toán đã đưa ra góc nhìn mới, từ đó giải quyết được các vấn đề cốt lõi. Khi đã có định hướng, Dũng cùng nhóm mất 5 tháng để hoàn thành.
"Dũng có sự kiên định với tính chặt chẽ tuyệt đối của toán học, không bao giờ thỏa hiệp với những lập luận xấp xỉ hay phỏng đoán lỏng lẻo. Mọi nút thắt đều được Dũng đào sâu, giải quyết triệt để và chứng minh kín kẽ đến từng dòng", anh Hồ Phạm Minh Nhật nhận xét.
Hiện, bài báo trong quá trình bình duyệt để được đăng tải trên các tạp chí toán học.
Lê Quang Dũng là cựu học sinh chuyên Toán, trường THPT chuyên Lam Sơn, Thanh Hóa. Thời phổ thông, anh hai lần đạt giải nhất môn Toán trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (IMO) năm 2017.
Dũng tốt nghiệp xuất sắc hệ cử nhân tài năng Toán ở trường Đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, năm 2021. Anh sau đó giành học bổng theo học thạc sĩ tại Đại học Bách khoa Paris (École Polytechnique) trước khi đến Mỹ.
Con gái đầu của chị Võ Anh Thư, ở phường Thủ Đức, TPHCM, đang học lớp 9, bé sau học lớp 4. Từ lâu, vợ chồng chị đã xác định khi lên THPT, con sẽ theo học tư thục, không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập hằng năm.
Chị Thư cho hay, nhiều năm trước chị từng chứng kiến nhiều đồng nghiệp rơi vào căng thẳng khi con chuẩn bị thi vào lớp 10. Họ quay cuồng trong việc đưa đón con đi học thêm và tâm trạng thường bất an khi nghĩ đến việc con thi rớt.
Chị cũng chứng kiến cảnh nhiều trẻ phải học ngày đêm cho cuộc đua vào lớp 10, nhiều em không còn thời gian để nghỉ ngơi, giải trí.
Chị không muốn mình và con phải rơi vào guồng quay này và thống nhất với chồng, con sẽ không thi lớp 10 mà chủ động chọn học tư thục.
Với quan điểm này, lâu nay hai con chị gần như không học thêm, chỉ nhờ gia sư hỗ trợ những môn khó trong giai đoạn ngắn và học tiếng Anh ở trung tâm.
Nhờ vậy, các con có thời gian để học võ thuật, bơi lội; bé đầu còn học thêm vẽ, bé sau học nhạc. Đặc biệt, tinh thần học tập của các con rất thoải mái, không phải nơm nớp lo sợ việc phải đối mặt với kỳ thi.
“Nhiều năm nay, các con tôi đều đạt học sinh giỏi, ở trong top đầu của lớp. Cũng có khi nghĩ hay cho con thi thử sức nhưng cả nhà xác định điều đó là không cần thiết”, chị Thư nói.
Tuy nhiên, chị Thư thừa nhận lựa chọn nào cũng có cái giá của nó. Nhiều năm qua, vợ chồng chị đã chuẩn bị cho kế hoạch con học tư bằng cách “cày cuốc” kiếm tiền, chi tiêu hết sức tiết kiệm.
Anh chị phải cân nhắc kỹ lưỡng về vấn đề tài chính cho lộ trình hai con học trường tư và cả những năm học đại học sắp tới.
Không muốn tuổi 15 của con bị quyết định bởi một kỳ thi
Cách đây hai năm, con trai đầu của chị Bùi Ngọc Thân (phường An Đông, TPHCM) đã không tham gia kỳ thi lớp 10, đăng ký vào trường tư thục.
Bé sau đang học lớp 6, chị đã chọn cho con học trường song ngữ liên cấp để lên thẳng dựa trên kết quả học tập mà không phải trải qua kỳ thi nào.
Chị Thân thừa nhận mình là người mẹ “đưa con chạy trốn” khỏi kỳ thi lớp 10. Điều này phần nào xuất phát từ việc chị hiểu được sự khốc liệt và áp lực của kỳ thi đối với con trẻ.
Theo chị, việc thi cử để chọn đầu vào trong bối cảnh trường lớp còn thiếu, cùng với chính sách phân luồng sau THCS là điều khó tránh. Tuy nhiên, với chị điều đó không công bằng với những đứa trẻ đang ở tuổi ăn, tuổi học khi các em buộc phải “giành chỗ học”.
Hơn nữa, không đơn thuần chỉ là học tốt, ôn thi kỹ sẽ đảm bảo trúng tuyển, kỳ thi này còn khốc liệt ở chỗ là dù con học tốt nhưng nếu thiếu tỉnh táo và cả may mắn trong chuyện nguyện vọng vẫn có thể rớt.
“Tôi thấy thi lớp 10 như "đánh bạc", các con chọn trường vừa sức các năm điểm chuẩn thấp để an toàn chọn nhưng năm nay điểm chuẩn có thể tăng vọt. Chỉ tiêu chỉ từng đó, số còn lại là buộc… phải rớt. Tôi không muốn quá trình học tập 9 năm của con tôi bị một kỳ thi chỉ khoảng 3 tiếng đồng hồ quyết định”, chị chia sẻ.
Chị Thư, chị Thân là hai trong nhiều phụ huynh chủ động “rút” con khỏi kỳ thi lớp 10 đã xuất hiện trong những năm gần đây tại TPHCM.
Năm 2025, TPHCM ghi nhận có hơn 12.000 học sinh không tham gia kỳ thi lớp 10. Năm 2024, con số này là khoảng 16.000 học sinh.
Theo khảo sát của Sở GD&ĐT TPHCM, học sinh không thi lớp 10 xuất phát từ nhiều lý do như thuộc diện tuyển thẳng, đi du học, thay đổi nơi ở; đặc biệt là lựa chọn học nghề tại các trường cao đẳng hoặc trung cấp, học tại trung tâm giáo dục thường xuyên, giáo dục nghề nghiệp hoặc tiếp tục học tại các trường tư thục, chiếm tỷ lệ cao nhất.
Năm học 2026-2027, chỉ tiêu của khoảng 170 trường THPT công lập tại TPHCM chưa đến 104.000 học sinh, trong khi số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025-2026 là 169.080 học sinh.
Nếu dựa theo số học sinh và chỉ tiêu tiếp nhận của các trường, có gần 40% học sinh (khoảng 65.000 em) không có chỗ học ở lớp 10 công lập.
TPHCM đang tìm mọi cách để tăng khả năng tiếp nhận học sinh vào lớp 10 lên 70%. Nếu đạt được mục tiêu này thì vẫn có trên 51.000 học sinh phải tìm lối đi khác thay cho theo học tại trường THPT công lập.
