Ngày 1.5, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Gia Lai cho biết địa phương vừa ghi nhận một ca dương tính với Burkholderia pseudomallei, còn được gọi là “vi khuẩn ăn thịt người”.
Theo thông tin ban đầu, bệnh nhân là chị K.H (ở làng Mook Trang, xã Ia Dom). Trước đó, chị H. xuất hiện các triệu chứng sốt, đau nhức toàn thân, miệng khô và ăn uống kém.
Ngày 19.4, bệnh nhân được chuyển đến Bệnh viện đa khoa Gia Lai trong tình trạng lơ mơ, vã mồ hôi, thở nhanh. Kết quả xét nghiệm sau đó xác nhận bệnh nhân dương tính với “vi khuẩn ăn thịt người” Burkholderia pseudomallei.
Đáng chú ý, bệnh nhân có tiền sử tiểu đường, một trong những yếu tố nguy cơ cao khiến bệnh dễ diễn tiến nặng. Các bác sĩ đã tiến hành theo dõi, điều trị tích cực.
Hiện bệnh nhân đã cai máy thở được 2 ngày và tiếp tục điều trị tại Khoa Hồi sức tích cực – chống độc. Đây là ca mắc “vi khuẩn ăn thịt người” đầu tiên được ghi nhận tại Gia Lai trong năm 2026.
Theo điều tra dịch tễ, bệnh nhân làm nghề nông, thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất, nước bùn, tắm giặt ở sông và canh tác lúa nước, những yếu tố được xác định là con đường lây nhiễm điển hình của vi khuẩn ăn thịt người Burkholderia pseudomallei. Gia đình bệnh nhân không chăn nuôi gia súc, gia cầm.
Qua giám sát, đến nay chưa ghi nhận thêm trường hợp mắc bệnh tương tự trong gia đình và cộng đồng làng Mook Trang. Chồng bệnh nhân cùng những người làm việc chung hiện được theo dõi sức khỏe chủ động.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Gia Lai đã thông báo đến Trung tâm y tế Đức Cơ để phối hợp điều tra dịch tễ tại địa phương; đồng thời tổ chức truyền thông phòng bệnh trực tiếp tại hộ gia đình và các hộ lân cận. Ngành y tế cũng triển khai giám sát chủ động sức khỏe những người có liên quan trong vòng 14 ngày.
Các chuyên gia khuyến cáo, để phòng bệnh Whitmore , người dân cần mang ủng, găng tay khi làm ruộng, làm vườn; hạn chế tắm sông, suối tại khu vực nghi ô nhiễm; rửa tay bằng xà phòng sau khi lao động; băng kín vết thương hở, tránh tiếp xúc với bùn đất; sử dụng nguồn nước đã lắng lọc, khử trùng và thực hiện ăn chín, uống chín.
Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt cao, ho đờm mủ, áp xe, người dân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.
Nam bệnh nhân chia sẻ có biểu hiện sau quan hệ tình dục không an toàn với bạn tình là nữ trước đó 2 tuần, sau đó xuất hiện tổn thương vết trợt quanh da vùng quy đầu, ở nhà ngâm lá trầu không, thuốc bôi không rõ mua tại hiệu thuốc tổn thương dát đỏ, trợt lan rộng hơn.
Sau 1 tháng, bệnh nhân bắt đầu xuất hiện dịch mủ ở vùng tổn thương kèm ngứa rát nhẹ. Trong suốt quá trình diễn biến bệnh, bệnh nhân không có tổn thương da, không sốt, không tiểu buốt tiểu rắt.
Qua thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, bác sĩ Dương Thị Thúy Quỳnh - khoa điều trị bệnh da nam giới Bệnh viện Da liễu trung ương - chẩn đoán bệnh nhân bị giang mai. Giang mai là bệnh lây truyền qua đường tình dục do xoắn khuẩn giang mai Treponema pallidum gây nên.
Bệnh lây truyền chủ yếu qua đường tình dục và có thể lây truyền qua đường máu, lây truyền từ mẹ sang con. Bệnh có thể gây hậu quả nghiêm trọng như giang mai thần kinh, giang mai tim mạch, giang mai bẩm sinh.
Theo bác sĩ Quách Thị Hà Giang - Trưởng khoa điều trị bệnh da nam giới Bệnh viện Da liễu trung ương, quan hệ tình dục không an toàn tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục, trong đó có bệnh giang mai.
Cả nam và nữ đều có nguy cơ mắc bệnh nếu không được bảo vệ. Vì đáp ứng miễn dịch đối với bệnh giang mai rất yếu nên người đã mắc bệnh, dù đã được điều trị khỏi, vẫn có thể tái nhiễm nếu tiếp tục quan hệ tình dục không an toàn.
Hơn nữa, bệnh có thể xuất hiện sau nhiều năm, thậm chí hàng chục năm, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, gây ra những di chứng không hồi phục như giang mai thần kinh - gây viêm màng não, liệt dây thần kinh sọ, tăng áp lực nội sọ; viêm tủy sống gây liệt; viêm củng mạc, mống mắt, màng bồ đào, ảnh hưởng lớn tới sức khỏe người bệnh.
PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng VN, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), lưu ý người dân không tiếp xúc trực tiếp với chuột, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang, găng tay, rửa tay với xà phòng. Người có thể nhiễm bệnh do hít phải bụi chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm virus, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, bị chuột cắn (ít gặp hơn), song các loài chuột mang virus thường không biểu hiện bệnh. Một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới như kiểm tra tàu bè tránh lây lan theo đường chuột từ nước ngoài vào VN, diệt chuột trên các tàu bè nếu có… "Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào VN cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp", PGS Phu nhận định.
Trong nước, theo thông tin từ hệ thống giám sát, virus Hanta thuộc nhóm bệnh giám sát, có ghi nhận trên chuột tại một số thời điểm nhưng Hanta có các nhóm khác nhau. Chưa khẳng định virus Hanta tại VN cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1.4).
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là một nhóm các virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, đại diện cho một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất liên quan đến các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại của virus Hanta có mối liên hệ mật thiết với khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng mà chúng gây ra.
Các chủng virus "Thế giới cũ" (Old World Hantaviruses), phổ biến tại châu Á và châu Âu, bao gồm các chủng: Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), chủ yếu gây ra hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).
Ngược lại, các chủng "Thế giới mới" (New World Hantaviruses) tại khu vực châu Mỹ tiêu biểu có: Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), là tác nhân gây ra hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS).
Sự đa dạng này phản ánh quá trình đồng tiến hóa lâu dài giữa virus và các loài vật chủ đặc hiệu, nơi mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào chủng virus mắc phải:
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn điển hình: 1/ Sốt: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt; 2/ Hạ huyết áp: xuất hiện tình trạng sốc, giảm tiểu cầu; 3/ Thiểu niệu: suy thận cấp, protein niệu cao; 4/ Đa niệu: lượng nước tiểu tăng mạnh khi chức năng thận hồi phục. 5/ Hồi phục: có thể kéo dài nhiều tháng.
Hội chứng HCPS diễn tiến: giai đoạn đầu triệu chứng giống cúm (sốt, đau cơ); giai đoạn kịch phát: suy hô hấp cấp diễn tiến cực nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40 - 50%.
Cụ Trịnh Đinh, hiện sống tại một căn hộ dành cho người cao tuổi ở thành phố Long Cảng. Dù đã ở tuổi 104, thính lực giảm sút, cụ Trịnh vẫn khiến nhiều người ngưỡng mộ bởi sự hoạt bát và tinh thần minh mẫn.
Theo truyền thông Trung Quốc, cụ Trịnh có 8 người con, gồm 6 trai và hai gái. Là "bếp trưởng" của gia đình, một tay cụ lo liệu ba bữa cơm mỗi ngày cho 10 thành viên. Năm xưa, khi hải sản ở bến tàu còn rẻ và sẵn với đủ loại tôm tít, cua xanh, cá chim, cá đù, cụ Trịnh thường xuyên mua về để đổi món cho cả nhà. Cụ biến tấu đủ món từ tôm tít hấp, rang muối đến cua xào hành gừng hay cá biển kho tộ, giúp bữa cơm gia đình luôn mới lạ và các con ăn mãi không chán. Đến tận bây giờ, cụ vẫn thi thoảng vào bếp để nấu những món hải sản yêu thích cho cả gia đình.
Năm cụ Trịnh 75 tuổi, chồng qua đời, cụ chuyển vào sống tại một căn hộ dành cho người cao tuổi. Những năm gần đây, các con, cháu vẫn thay phiên nhau chăm sóc cụ mỗi ngày, từ việc chuẩn bị bữa ăn, trò chuyện tâm tình đến hỗ trợ các công việc lặt vặt.
Theo gia đình, cụ Trịnh duy trì một nếp sống điều độ và khoa học. Mỗi sáng, cụ thường thức dậy vào khoảng 7h và việc đầu tiên là chải tóc. Sau khi vệ sinh cá nhân, cụ tự tay chuẩn bị bữa sáng cho mình, khi thì bát mì nóng hổi, lúc lại là cháo bát bảo. Bữa trưa của cụ do con cháu mang đến, chủ yếu là các loại hải sản tươi sống và rau củ theo mùa. Dùng bữa xong, cụ xem tivi, đặc biệt là các bộ phim cổ trang. Không hiểu tiếng phổ thông nhưng cụ Trịnh lại có khả năng ghi nhớ từng nhân vật cũng như cốt truyện để kể lại cho con cháu nghe. Khi thấy mệt, cụ sẽ chợp mắt nghỉ ngơi khoảng 1-2 tiếng.
Chị Nhậm Hiểu Diệp, cháu dâu của cụ Trịnh, chia sẻ mỗi tuần đều đến gội đầu cho cụ một lần. Chị kể cụ ưa sạch sẽ; quần áo lúc nào cũng được xếp gọn gàng, nhà cửa luôn ngăn nắp. Điều khiến các con cháu ngưỡng mộ nhất ở cụ Trịnh chính là trí nhớ tốt. Ông Dương Nãi Long, con rể của cụ, cho hay cụ nhớ chính xác từng khoản trợ cấp hưu trí hàng tháng, số tiền tiết kiệm hay chi phí mua sắm nhu yếu phẩm hàng ngày. Thậm chí, nhiều lúc con cháu quên sổ sách, cụ đều là người nhắc lại chính xác.
Bên cạnh trí nhớ minh mẫn, cụ Trịnh còn có bộ răng chắc khỏe. Cụ thích ăn các loại hải sản có vỏ và có thể dùng răng tách lớp vỏ cứng của tôm tít, cua xanh hay nhâm nhi hạt hướng dương, hạt óc chó, hạnh nhân khi xem tivi.
Chia sẻ về bí quyết sống thọ, ông Khâu Truyền Lan, con trai cụ, cho biết mẹ mình luôn tâm niệm "bệnh từ miệng mà ra" nên rất chú trọng đến ăn uống. Nhờ thói quen này, cụ chưa từng mắc bệnh nặng, chỉ vài lần bị cảm nhưng cũng bình phục nhanh sau khi uống thuốc.
Theo ông Khâu, bên cạnh việc chú trọng sức khỏe, tâm thế sống an nhiên chính là yếu tố giúp cụ Trịnh sống lâu. "Mẹ tôi chưa bao giờ quan trọng hóa vấn đề, không lo lắng thái quá và chẳng bao giờ can thiệp vào chuyện của người khác", con trai cụ kể. Trong mắt người thân, cụ có lòng nhân hậu, tính tình ôn hòa và chưa từng to tiếng với ai. "Trong một đại gia đình với đầy đủ dâu rể, con cháu, chúng tôi chưa bao giờ xảy ra mâu thuẫn, tất cả là nhờ sự dạy dỗ của cụ", con rể cụ cho hay.
