Châu, hiện là sinh viên năm cuối ngành Khoa học máy tính tại Đại học Pomona (Mỹ), nhận thư trúng tuyển từ ba ngôi trường Ivy League vào cuối tháng 2.
Cả ba đều trao khoản hỗ trợ toàn phần, gồm học phí, bảo hiểm, và sinh hoạt phí trong 5 năm, tổng giá trị khoảng 12-17 tỷ đồng ở mỗi trường.
“Đây vừa là thành quả của quá trình bền bỉ suốt 4 năm đại học, vừa giống như một tín hiệu xác nhận rằng mình thực sự thuộc về con đường nghiên cứu khoa học”, Châu nói.
Ngày học lớp chuyên Anh ở trường THPT chuyên Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Châu đã mày mò tự học lập trình. Gõ từng dòng code đầu tiên để tạo ra sản phẩm và đưa lên mạng, Châu phấn khích thấy nhiều người sử dụng. Nhưng khi bước chân vào đại học, nữ sinh nhận ra bản thân không muốn dừng lại ở việc làm kỹ sư phần mềm mà còn muốn theo đuổi nghiên cứu.
Ngay từ kỳ đầu năm thứ nhất, Châu chủ động xin giáo sư cho thử sức, làm quen với lĩnh vực Robotics – Kỹ thuật robot. Cô sớm hiểu rằng công nghệ đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro và trăn trở với câu hỏi làm sao để công nghệ đổi mới liên tục, nhưng an toàn.
Tới năm thứ hai, Châu làm một dự án mới và ngay lập tức thấy bản thân phù hợp với lĩnh vực Tương tác người – máy (Human-Computer Interaction – HCI), nơi có sự giao thoa giữa kỹ thuật, khoa học nhận thức và thiết kế.
“Mình muốn đóng góp cho cộng đồng bằng cách xây dựng những hệ thống đặt con người làm trung tâm”, Châu nói.
Nghiên cứu này có tên “Tính thời điểm của việc nhìn lại dữ liệu trong các ứng dụng theo dõi sức khỏe trẻ sơ sinh”, do Châu là đồng tác giả chính. Năm 2025, dự án nằm trong top 5% bài báo xuất sắc của Hội nghị về các yếu tố con người trong hệ thống máy tính của Hiệp hội Máy tính (ACM CHI) 2025 tại Nhật Bản.
Cùng năm, Châu thực hiện một đề tài khác cùng nhóm nghiên cứu ở Đại học Pomona và Stanford, đạt giải Bài báo xuất sắc (Top 1%) ở Hội nghị chuyên đề về Phần mềm và Công nghệ Giao diện Người dùng (ACM UIST) tại Hàn Quốc. Nghiên cứu tập trung vào thiết kế thuật toán AI để đưa ra phản hồi cho các họa sĩ kỹ thuật số nhằm cải thiện kỹ năng vẽ.
Nhờ những kết quả này, hồi tháng 2, Châu là một trong 8 sinh viên được Hiệp hội nghiên cứu máy tính (CRA) vinh danh là Nhà nghiên cứu xuất sắc bậc đại học trên toàn Bắc Mỹ, là sinh viên đầu tiên từ Đại học Pomona có thành tích này.
Châu nhìn nhận những dự án trên là thế mạnh giúp hồ sơ của mình nổi bật, bởi cho thấy tố chất bền bỉ và khả năng theo đuổi vấn đề đến cùng của một nhà nghiên cứu.
Cùng kỹ năng lập trình vững do liên tục trau dồi từ ngày mới vào đại học, Châu trúng tuyển vị trí thực tập sinh tại ba tập đoàn công nghệ lớn là Microsoft, Amazon và Qualcomm, sau đó làm thực tập sinh kỹ sư phần mềm ở bộ phận tối ưu hóa đồ họa vi tính tại Microsoft. Nữ sinh nhìn nhận trải nghiệm này giúp tích lũy kinh nghiệm, rèn tư duy phân tích và năng lực nghiên cứu trong môi trường công nghệ hàng đầu.
PGS Alexandra Papoutsaki, người hướng dẫn Châu từ năm thứ hai đại học, nhận xét nữ sinh sở hữu kỹ năng kỹ thuật xuất sắc lẫn tư duy nhạy bén trong các nghiên cứu lấy con người làm trung tâm.
Theo bà, tương tác người – máy không chỉ đơn thuần là xây dựng một sản phẩm, mà còn là “khả năng kể một câu chuyện xoay quanh sản phẩm đó”. Châu có khả năng kết nối với mọi người để phân tích dữ liệu và viết nên những nội dung có sức thuyết phục cao.
“Kỹ năng của Châu tương đương với một nghiên cứu sinh tiến sĩ năm thứ ba”, bà khẳng định.
Châu nói từng gặp không ít áp lực, nhất là giai đoạn vừa phải học, luyện kỹ năng lập trình, làm nghiên cứu và ứng tuyển thực tập. Nữ sinh cố gắng duy trì kỷ luật nghiêm ngặt, lên kế hoạch chi tiết theo từng tuần. Dù vậy, Châu cũng không vùi đầu vào công việc mà sắp xếp thời gian tập thể thao, chơi piano hàng ngày và ngủ đủ để cân bằng.
Song song, mỗi khi có cơ hội, chẳng hạn như tham dự hội thảo quốc tế, Châu chủ động trao đổi, kết nối với các giáo sư và nhà nghiên cứu trong ngành, vừa để mở rộng mạng lưới, vừa để lấy động lực cho bản thân.
“Cộng đồng nghiên cứu của ngành này vừa giỏi và sáng tạo, vừa quan tâm đến việc phát triển công nghệ cho con người. Mỗi lần được gặp họ, mình được truyền cảm hứng rất nhiều”, Châu tâm sự.
Đây cũng là một trong những lý do để Châu chọn theo chương trình tiến sĩ sau khi ra trường dù trúng tuyển một số công ty công nghệ.
Khi cân nhắc những “bến đỗ”, Châu nộp đơn vào các trường Ivy League để có cơ hội tận dụng thế mạnh liên ngành của họ. Theo nữ sinh Việt, đây là những môi trường mà công nghệ được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, tạo nền tảng thuận lợi để theo đuổi lĩnh vực tương tác người – máy, vượt qua giới hạn của ngành khoa học máy tính thuần túy.
Nhìn lại hành trình, Châu thích nhất việc được tìm hiểu một dự án, sau đó biện luận, phát triển những ý tưởng riêng, rồi tự tay lập trình và thử nghiệm sản phẩm. Cô thấy công việc nghiên cứu là tổng hòa của rất nhiều hoạt động mà mình đam mê, nên càng có động lực theo con đường khoa học.
Châu vẫn đang cân nhắc giữa ba ngôi trường “trong mơ”. Dù lựa chọn thế nào, định hướng sắp tới của Châu vẫn xoay quanh việc xây dựng các tương tác an toàn giữa con người và AI.
Trường THPT Hàm Yên (xã Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang) có mô hình "Video tự học mỗi ngày". Học sinh quay một đoạn video kết quả tự học ở nhà rồi gửi vào trang Facebook của nhà trường.
Cách làm này thu hút hàng nghìn lượt bình luận, chia sẻ trên mạng xã hội. Nhiều phụ huynh ủng hộ, nhưng cũng không ít ý kiến băn khoăn về an toàn thông tin trên mạng xã hội.
Từ đầu kỳ 2 năm học 2025-2026, học sinh Trường THPT Hàm Yên quay một đoạn clip tự học ở nhà gửi vào phần bình luận của fanpage của nhà trường.
Học sinh học bài rồi quay một đoạn video thuyết trình phần kiến thức đã lĩnh hội được sau khi tự học ở nhà. Theo các thầy, cô giáo Trường THPT Hàm Yên, để có được clip, các em phải học thật, hiểu thật mới thuyết trình được và ghi lại bằng video gửi cho nhà trường.
Trao đổi với phóng viên Tuổi Trẻ Online, ông Nguyễn Văn Hanh - Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên - cho hay mục đích của hoạt động này là nâng cao ý thức tự học của các em. Video thuyết trình kiến thức đã học được nhằm chứng minh các em học thật, tìm hiểu thật và lĩnh hội thật.
Ông Hanh chia sẻ việc học sinh ghi lại video tự học này được nhà trường bàn bạc, lấy ý kiến cha mẹ học sinh từ đầu năm học.
Mới đầu, video tự học được gửi vào nhóm chung của nhà trường trên Zalo. Tuy nhiên sau một thời gian, dung lượng của các video này khiến tài khoản Zalo của các phụ huynh, học sinh và cả thầy cô giáo bị quá tải.
Tại buổi sơ kết học kỳ 1, Trường THPT Hàm Yên lấy ý kiến cha mẹ học sinh một lần nữa và thống nhất để các em gửi video tự học vào phần bình luận của trang Facebook nhà trường.
Ông Hanh cho biết: "Đa số phụ huynh đồng tình về việc này. Chúng tôi không bắt buộc học sinh nào cũng phải quay, gửi video. Nếu phụ huynh học sinh không đồng ý thì không phải gửi, đây là việc làm tự nguyện, chúng tôi không ép buộc".
Theo thầy hiệu trưởng, trường hợp các em không quay video thuyết trình kết quả tự học, các thầy cô giáo phải phối hợp với gia đình để có biện pháp khác nhằm đảm bảo các em phải học thật.
Việc quay video tự học của học sinh Trường THPT Hàm Yên nhanh chóng "viral" trên mạng xã hội. Nhiều học sinh quay clip trình bày bài tập trên bảng như gia sư giảng bài, có em lại đăng clip thuyết trình bài tập làm văn xúc động...
Nhiều phụ huynh bình luận trong fanpage bày tỏ ý kiến ủng hộ vì con họ có ý thức học tập tiến bộ rõ nét, nhưng cũng không ít ý kiến còn băn khoăn về cách làm này.
Ông Đinh Hồng Quân ở xã Hàm Yên cho biết ông thấy bất ngờ vì con ông có sự "thay đổi ngoạn mục". "12 năm đèn sách thì 11 năm cháu chưa bao giờ giở sách vở ra học ở nhà. Nay tự dưng thấy cháu giở quyển vở ra làm tôi rất xúc động!" - ông Quân cho hay.
Cũng ở góc độ phụ huynh nhưng tại địa phương khác, ông Nguyễn Hoàng Dũng, ở TP Đà Nẵng, chia sẻ ông có con đang học THPT và thấy cách làm như Trường THPT Hàm Yên là đúng và cần thiết.
"Để các cháu không lơ là việc học, tôi thấy nên lan rộng tới tất cả các môn học nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục. Đặc biệt các cháu học sinh khối 12, sắp thi tốt nghiệp tới nơi mà nhiều cháu vẫn chểnh mảng học hành làm ảnh hưởng tới bản thân, gia đình và cả nhà trường" - ông Dũng nói.
Tuy nhiên, nhiều phụ huynh khác lại đặt câu hỏi về tính an toàn khi học sinh gửi video vào group của nhà trường. Mỗi học sinh gửi video đều phải gửi kèm cả họ tên, trường lớp, đây là những thông tin rất cụ thể. Hơn nữa, việc các em đăng video chân dung kèm thông tin cụ thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ về mất an toàn trên mạng xã hội.
Phóng viên Tuổi Trẻ Online gửi những thắc mắc này tới chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC). Ông Hiếu cho biết rủi ro lớn nhất nằm ở chỗ hoạt động học tập của học sinh đang trở thành dữ liệu công khai trên mạng.
Theo chuyên gia Hiếu PC, học sinh được yêu cầu quay video tự học và đăng lên fanpage trong khi UNICEF khuyến nghị trẻ cần đặc biệt thận trọng với việc chia sẻ họ tên đầy đủ, trường lớp và các thông tin nhận diện cá nhân trên môi trường số. Còn Bộ Quy tắc ứng xử về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng của Việt Nam cũng nhấn mạnh người lớn phải quản lý nội dung trẻ em đăng tải và chia sẻ.
"Nếu đăng công khai như vậy, các em có thể đối mặt với nguy cơ bị thu thập dữ liệu để giả mạo, lừa đảo nhắm mục tiêu, nguy cơ bị bắt nạt trên mạng, cắt ghép hình ảnh hoặc giọng nói bằng công nghệ AI. Việc này cũng để lại "dấu vết số" rất khó xóa về sau. UNICEF Việt Nam cũng cảnh báo trẻ em trên mạng có thể bị xâm phạm quyền riêng tư, đánh cắp danh tính và bị bạo lực mạng" - ông Hiếu PC nói.
Theo ông Hiếu PC, nhà trường nên dùng hệ thống nộp bài nội bộ, giới hạn người xem và tránh công khai thông tin danh tính của học sinh.
Tiếp nhận thông tin từ phóng viên, ông Nguyễn Văn Hanh - Hiệu trưởng Trường THPT Hàm Yên - cho biết nhà trường lắng nghe và tiếp tục lấy ý kiến thầy cô giáo và cha mẹ học sinh để có những thay đổi phù hợp.
Trường THPT chuyên Hùng Vương được xây dựng trên khu đất mới tại phường Hòa Lợi, TP.HCM (Bình Dương cũ).
Tổng mức đầu tư của dự án là hơn 750 tỉ đồng. Công trình được đầu tư xây dựng trên khu đất hơn 52.000m², với 45 lớp tương ứng với quy mô 1.575 học sinh, bao gồm các khối phòng học lý thuyết; phòng học bộ môn; phòng học bồi dưỡng, hành chính quản trị; hội trường 600 chỗ; ký túc xá dành cho khoảng 1.200 học sinh...
Do có lợi thế về diện tích đất rộng lớn nên công trình xây dựng Trường THPT chuyên Hùng Vương dành một phần lớn diện tích cho tổ hợp thể thao bao gồm: khu thể thao đa năng trong nhà và khu thể thao ngoài trời chuyên sâu.
Ngoài ra trường còn có khu quảng trường trung tâm rộng lớn dành cho các hoạt động tập thể quy mô lớn. Tổ hợp này sẽ kết hợp liên hoàn với hệ thống cây xanh bao phủ, tạo nên một môi trường học tập xanh, sạch và thân thiện với môi trường.
Phát biểu tại buổi lễ, bà Nguyễn Trường Nhật Phượng, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM, cho biết: "Dự án Trường THPT chuyên Hùng Vương được xây dựng tại khu vực Bình Dương mang trên mình ba ý nghĩa cốt lõi:
Thứ nhất là cụ thể hóa chủ trương của Trung ương về việc hoàn thiện mạng lưới cơ sở giáo dục, đảm bảo sự phát triển đồng đều giữa các khu vực.
Thứ hai, đây là bước đi quyết liệt nhằm hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ qua, hướng tới mục tiêu đạt 300 phòng học/vạn dân - một con số khẳng định sự ưu tiên tuyệt đối của thành phố cho giáo dục.
Thứ ba, đây là tâm huyết của lãnh đạo thành phố trong việc xây dựng những "vườn ươm tài năng". Lãnh đạo thành phố đã xác định: để phát triển TP.HCM thành một siêu đô thị thông minh, bền vững, thì "chìa khóa" chính là con người. Ngôi trường này chính là "vườn ươm" để cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao đóng góp vào sự phát triển thần tốc của thành phố trong tương lai.
Trường THPT chuyên Hùng Vương là một trong 4 trường THPT chuyên ở TP.HCM hiện nay, được thành lập năm 1996 tại Bình Dương cũ.
Lời khuyên hữu ích được chia sẻ trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến "xét tuyển ĐH: Những điều cần lưu ý khi chọn ngành" do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 14.4. Chương trình diễn ra đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Chia sẻ trong chương trình, tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, nhìn nhận kỳ thi tốt nghiệp THPT được biết đến là kỳ thi "2 trong 1", vừa xét tốt nghiệp vừa phục vụ tuyển sinh. Do đó, có thể thấy mối liên hệ mật thiết giữa việc chọn môn đăng ký dự thi với việc chọn ngành xét tuyển vào ĐH.
Theo tiến sĩ Hải, năm nay thí sinh (TS) dự thi tốt nghiệp THPT đăng ký 4 môn, trong đó có 2 môn bắt buộc (gồm toán, văn) và 2 môn tự chọn. Trong khi quy chế tuyển sinh quy định, trong tổ hợp môn xét tuyển gồm 3 môn, thì có 1 môn bắt buộc toán hoặc văn. Như vậy, văn và toán là các môn quan trọng của cả kỳ thi tốt nghiệp và xét tuyển ĐH.
Cùng quan điểm, thạc sĩ Cao Quảng Tư, Giám đốc Tuyển sinh Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, cho rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT có vai trò quan trọng không chỉ trong xét tốt nghiệp mà còn với xét tuyển ĐH bằng các phương thức. Vì thế, việc lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT cũng cần có sự tương ứng với các môn trong tổ hợp xét tuyển trường ĐH. "Ngoài 2 môn bắt buộc, TS chọn 2 môn thi có thế mạnh nhất để tăng cơ hội trúng tuyển vào ngành mà mình đã có định hướng từ trước", thạc sĩ Cao Quảng Tư nhấn mạnh.
Nêu ví dụ tầm quan trọng của kỳ thi tốt nghiệp, tiến sĩ Lê Sĩ Hải, Giám đốc điều hành Trường ĐH Văn Hiến, cho biết dù xét bằng phương thức nào, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT, TS cũng cần đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn của tổ hợp môn xét tuyển vào ĐH theo quy định chung của Bộ GD-ĐT.
Thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), lưu ý với 2 môn tự chọn, TS cần tham khảo đề án tuyển sinh các trường để xem có các tổ hợp môn nào nhằm đăng ký phù hợp.
Chia sẻ vai trò của điểm thi tốt nghiệp THPT với chương trình đào tạo có yếu tố quốc tế, thạc sĩ Nguyễn Bá Anh, Phó giám đốc Gloucestershire Việt Nam, cho biết dù bằng cấp do trường đối tác cấp nhưng cách thức xét tuyển của chương trình liên kết này cũng linh hoạt cho TS từ điểm thi tốt nghiệp THPT, điểm học tập THPT, điểm kỳ thi V-SAT… "Tuy nhiên, dù xét theo phương thức nào thì điều kiện cần có là phải tốt nghiệp THPT", thạc sĩ Bá Anh khẳng định.
"Căn cứ đầu tiên trong chọn môn thi tốt nghiệp THPT là TS nên bám sát những môn học có sự đầu tư trong 3 năm THPT. Trong số này, cần lựa chọn môn mình giỏi nhất, để có cơ hội được điểm cao nhất và cơ hội trúng tuyển lớn nhất", tiến sĩ Võ Thanh Hải phân tích.
Song song đó, ông Hải cho rằng môn tự chọn còn phải là môn xuất hiện trong nhiều tổ hợp xét tuyển. Ví dụ, một ngành sử dụng 4 tổ hợp xét tuyển, ngoài môn toán/văn là bắt buộc, TS cần lựa môn có sự xuất hiện nhiều trong số các tổ hợp xét tuyển để gia tăng cơ hội trúng tuyển.
"TS cần đăng ký môn thi tốt nghiệp gắn với các môn xét tuyển ĐH. Nếu đăng ký môn thi không khớp với môn xét tuyển của ngành học mong muốn vào ĐH, TS có thể đã đứng trước nguy cơ rớt ĐH. Điều này sẽ đặc biệt đúng với những ngành đặc thù như khối ngành đào tạo bác sĩ, thường chỉ xét tổ hợp toán - hóa - sinh", tiến sĩ Võ Thanh Hải nhấn mạnh.
Thạc sĩ Vương Văn Khởi, Phó giám đốc Trung tâm Tư vấn - Tuyển sinh Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF), lưu ý TS lựa chọn môn thi không chỉ để xét tốt nghiệp mà còn phải thỏa mãn điều kiện đăng ký xét tuyển ĐH, có cơ hội trúng tuyển cao nhất. Giai đoạn này, TS cần rà soát ngành/nhóm ngành mong muốn xét tuyển.
"TS hãy tự tin vào môn học mình đầu tư và có thế mạnh. TS cũng cần nghiên cứu kỹ thông tin tuyển sinh từng trường, đặc biệt là tổ hợp môn xét tuyển. Từ đó, lựa chọn môn thi sát với tổ hợp môn đúng ngành mình mong muốn xét tuyển nhất", thạc sĩ Khởi nói.
Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, lưu ý TS cần định hướng được ngành nghề càng sớm càng tốt bởi đây là tiêu chí quan trọng để lựa chọn môn thi phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển ĐH. "Việc đăng ký môn học và môn thi cần được xem là chiến lược. Môn thi tốt nghiệp không chỉ phù hợp với năng lực, có thế mạnh nhất mà còn xem xét đến cơ hội xét tuyển vào nhiều ngành nghề", thạc sĩ Trị khuyên.
Thạc sĩ Trị nhấn mạnh chiến lược lựa chọn 2 môn tự chọn: "Các môn này cần phù hợp năng lực bản thân và phù hợp với ngành mong muốn xét tuyển. Đừng chọn môn dễ học, hãy chọn môn học theo định hướng nghề nghiệp tương lai của bản thân".
Chia sẻ về lời khuyên chọn ngành, thạc sĩ Ngô Thị Xuân, Phó trưởng phòng Tuyển sinh và Truyền thông Trường ĐH Ngân hàng TP.HCM, cho rằng với sự phát triển và thay đổi như hiện nay, việc chọn ngành ngoài yêu thích thì cần xem xét thêm nhiều yếu tố khác, như năng lực cạnh tranh của bản thân.
"Khi chọn trường yêu thích, TS cũng xem xét nhiều yếu tố: trường tốt, điều kiện kinh tế gia đình phù hợp và sự yêu thích của bản thân. Mỗi sự lựa chọn thời điểm này cần nghiên cứu kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến của người có kinh nghiệm", thạc sĩ Xuân nói thêm.
Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Kim Phụng, Phó phòng phụ trách Tuyển sinh, Truyền thông và Quan hệ doanh nghiệp Trường ĐH Tài chính - Marketing, khuyên TS cần xác định ngành phù hợp với năng lực, kế đến là khả năng đáp ứng được vị trí công việc nào sau khi tốt nghiệp, cơ hội công việc.
Giải đáp băn khoăn của TS nên ưu tiên chọn ngành hay trường học, thạc sĩ Phụng khuyên: "Môi trường đào tạo nên được ưu tiên sau, quan trọng nhất là chọn ngành học phù hợp. Bởi nếu chọn được môi trường tốt nhưng học một ngành không phù hợp thì mỗi giờ lên lớp sẽ đầy áp lực, thậm chí có nguy cơ dừng học giữa chừng".
Bổ sung thông tin, thạc sĩ Nguyễn Vũ Hoàng chia sẻ: "Lựa chọn đúng ngành giúp các bạn đi đúng đường, chọn đúng trường sẽ giúp các bạn đi nhanh hơn. Nhưng nếu phải lựa chọn một ưu tiên thì đó nên là ngành học".
