Nguyễn Thái, 22 tuổi, đăng ký thi tốt nghiệp THPT tại trường cấp ba cũ chỉ một ngày trước hạn chót.
Năm 2024, khi chỉ còn cách tấm bằng kỹ sư công trình thủy lợi hơn một năm đại học, Thái bỏ ngang, dù gia đình hết lời can ngăn. Thái thấy mình không hợp ngành này, chỉ học theo định hướng của bố mẹ.
Trong hai năm sau đó, Thái làm phục vụ ở quán ăn, cà phê gần nhà gần 10 tiếng mỗi ngày, nhận lương khoảng 8 triệu đồng/tháng. Chán nản trong chuỗi ngày bất định kéo dài, sống không mục tiêu, Thái quyết định “làm lại cuộc đời” bằng cách đăng ký thi lại tốt nghiệp ba môn Văn, Sử, Địa (tổ hợp C00), để đăng ký vào đại học, các ngành Báo chí, Luật vốn yêu thích.
Quỳnh Anh, sinh viên năm thứ nhất ngành Quản trị kinh doanh ở một trường tư thục tại Hà Nội, cũng đăng ký thi tốt nghiệp năm nay. Năm ngoái, nữ sinh đạt điểm thấp hơn kỳ vọng nên đành nhập học dù không thích.
Vào học, cô nhanh chóng thấy lạc lõng giữa nhiều bạn bè “sang chảnh” và cũng mông lung về ngành học. Không muốn bỏ dở, cô đành vừa học, vừa ôn thi lại với mục tiêu vào các ngành dễ nhìn ra cơ hội nghề nghiệp hơn như Tài chính – Ngân hàng.
Thái và Quỳnh Anh nằm trong hơn 63.800 thí sinh tự do của kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026. Con số này cao nhất kể từ năm 2020 đến nay, góp phần đưa tổng số thí sinh lên hơn 1,2 triệu, cũng là mức kỷ lục.
“Đây là hiện tượng đáng chú ý nhưng không bất thường”, ông Đỗ Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Truyền thông và Tuyển sinh, trường Đại học Mở Hà Nội, nói.
Các chuyên gia nhận định đây là hệ quả của việc chọn sai ngành, hoặc muốn tiếp tục theo đuổi nguyện vọng, trong bối cảnh kỳ thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học liên tục thay đổi.
Theo ông Ngọc Anh, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện giữ vai trò quan trọng trong xét tuyển đại học. Năm ngoái, lần đầu tiên kỳ thi theo chương trình phổ thông mới, nhiều em chưa có kinh nghiệm thi cử hay chiến lược xét tuyển nên chưa đạt nguyện vọng mong muốn. Làm công tác tuyển sinh hàng chục năm, ông đánh giá phần đông thí sinh tự do thi lại để cải thiện điểm.
Đồng tình, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, cho rằng nghịch lý “điểm chuẩn đại học cao vượt xa điểm thi” năm ngoái cũng có thể là nguyên nhân.
Phân tích kỹ hơn, ông cho biết điểm thi năm 2025 theo tổ hợp phổ biến trong khoảng 21-23, nhưng với mức điểm cộng, quy đổi IELTS khác nhau giữa các trường, các em có thể đạt 25-26 điểm và trúng tuyển. Trong khi đó, những thí sinh không có điểm cộng nhiều khả năng trượt, nên thi lại.
Ngoài ra, có nhóm đã trúng tuyển đại học đúng nguyện vọng nhưng nay không muốn theo đuổi nữa. Điều này bắt nguồn từ việc hướng nghiệp chưa tốt.
“Đây là vấn đề tồn tại nhiều năm, khiến học sinh chọn sai ngành và phải làm lại”, ông Vinh nói.
Ông Đỗ Ngọc Anh chỉ ra một lý do khác là thay đổi về quy chế tuyển sinh đại học năm nay. Cụ thể, thí sinh dù xét tuyển theo phương thức nào cũng phải đạt tổng điểm ba môn trong tổ hợp (hoặc Toán, Văn và một môn khác) từ 15 điểm trở lên. Do đó, có những thí sinh tự do dù định dùng đăng ký bằng học bạ vẫn phải thi tốt nghiệp để đáp ứng điều kiện.
Cuối cùng, còn một nhóm thí sinh chưa tốt nghiệp THPT ở năm trước đăng ký thi lại để hoàn thành hoặc người đã đi làm quay lại để nâng cao trình độ. Song, nhóm này nhỏ, như năm ngoái chưa tới 9.000 em trượt tốt nghiệp (0,8% tổng thí sinh).
Với nhóm chọn lại đại học, ông Hoàng Ngọc Vinh khuyên dựa trên năng lực, sở thích thay vì chỉ cố gắng để đỗ một trường danh tiếng hơn.
“Các bạn có thể xem xét các con đường khác như cao đẳng, học nghề, nếu thấy không phù hợp với đại học”, ông nói.
Số thí sinh cao kỷ lục, cũng đồng nghĩa Quỳnh Anh và Thái đối mặt cuộc cạnh tranh gay gắt hơn cho giấc mơ đại học. Dù vậy, cả hai quyết tâm thử sức để có cơ hội làm lại.
Thái đã nghỉ làm thêm từ cuối năm ngoái để tập trung ôn luyện, mua khóa học trực tuyến khoảng một triệu đồng cho cả ba môn. Trong những lần luyện đề gần đây, chàng trai Ninh Bình thấy khả quan khi có thể đạt 8-9 điểm một môn.
“Mình sẽ dồn lực cho tháng ôn luyện cuối cùng, hy vọng có thể đạt được mong muốn”, Thái nói.
Còn Quỳnh Anh vừa thi chứng chỉ IELTS 6.0 để quy đổi sang điểm môn Tiếng Anh, bởi thấy lợi thế hơn so với việc chỉ dùng thuần điểm thi. Nữ sinh mong ngoài tăng thêm cơ hội nghề nghiệp còn được học ở những trường có tiếng như Học viện Ngân hàng hay Đại học Thương mại.
Ông Ngọc Anh dự đoán cục diện xét tuyển đại học có thể căng thẳng hơn mọi năm, song thí sinh không nên hiểu một cách cơ học rằng “tất cả các ngành, tất cả các trường đều tăng điểm chuẩn”. Cạnh tranh sẽ tăng rõ nhất ở các ngành, trường có sức hút lớn, nhu cầu xã hội cao hoặc có nhiều thí sinh cùng lựa chọn tổ hợp xét tuyển phổ biến.
Nội dung clip chỉ 14s, ghi lại cảnh một học sinh đang ngồi trên xe máy, còn hai người khác khoảng trong độ tuổi thanh thiếu niên thay nhau đấm, đá tới tấp vào phần đầu học sinh này.
Sau khi tấn công em học sinh, hai người kia bỏ đi trên chiếc xe máy mang biển kiểm soát 62K1-62xx.
Vụ việc được cho là xảy ra trên đường tỉnh 823D. Theo tìm hiểu của phóng viên, người bị đánh là em V.T.H. (16 tuổi, ngụ xã Đức Hòa), đang là học sinh trường nghề.
Người nhà em H. cho biết vụ việc xảy ra vào tối 18-4. Sau khi bị đánh, em H. về nhà trong tình trạng hoảng loạn, trên mặt và vùng hông có nhiều vết xước, bầm.
Đến chiều 21-4, người nhà em H. mới nhận được clip của một người chứng kiến vụ việc quay lại, nên đã đăng tải lên mạng xã hội để hy vọng vụ việc được làm sáng tỏ.
Clip nhanh chóng được nhiều lượt chia sẻ, kèm theo nhiều bình luận bất bình với cảnh công khai đánh người giữa đường.
Lãnh đạo UBND xã Hậu Nghĩa, tỉnh Tây Ninh cho biết clip trên được chia sẻ vào một nhóm Facebook có đông thành viên thuộc cộng đồng các xã Hậu Nghĩa, Đức Hòa,… và cho rằng xảy ra trên địa bàn xã Hậu Nghĩa, nên lực lượng chức năng của xã đang vào cuộc xác minh.
Hội nghị đánh giá kết quả thực hiện công tác xây dựng TP học tập toàn cầu UNESCO trên địa bàn năm 2025 và triển khai phương hướng, nhiệm vụ năm 2026, dưới sự chủ trì của ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó chủ tịch UBND TP. HCM. Ngoài ra, có sự tham dự của hơn 400 đại biểu là lãnh đạo Bộ Ngoại giao; Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam; các sở, ban, ngành; UBND 168 phường, xã, đặc khu; tổ chức chính trị–xã hội và cơ sở giáo dục trên địa bàn TP.HCM.
Hội nghị còn có sự tham dự của ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hiệp Quốc (UNESCO) tại Việt Nam.
Theo báo cáo của UBND TP.HCM, trong năm 2025, công tác quản lý nhà nước về xây dựng TP học tập toàn cầu UNESCO tại TP.HCM được triển khai đồng bộ, thống nhất, bảo đảm chỉ đạo xuyên suốt từ Thành ủy, UBND TP đến các sở, ban, ngành, UBND cấp xã.
Cụ thể, hệ thống trường lớp, cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học được chú trọng đầu tư, từng bước đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học hiệu quả, góp phần duy trì và nâng cao chất lượng giáo dục, giữ vững kết quả phổ cập giáo dục và xóa mù chữ trên địa bàn. Đầu tư nguồn lực được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên các khu vực đông dân cư, khu công nghiệp, khu chế xuất và các địa bàn có điều kiện kinh tế-xã hội còn khó khăn.
Đặc biệt, trong năm 2025, các sở, ban, ngành đã tích cực triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số, tạo điều kiện cho cán bộ, công chức, viên chức tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn trực tuyến nhằm nâng cao nhận thức về chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, khai thác hiệu quả các nền tảng học tập trực tuyến.
Một trong những ứng dụng nổi bật là "Công dân số" giúp người dân thuận tiện kết nối với chính quyền thành phố thông qua thiết bị điện thoại thông minh. Chỉ tính riêng trong năm 2025, đã có hơn 6,1 triệu người dân tương tác.
Ngoài ra, phong trào "Bình dân học vụ số" được phát động vào ngày 11.10.2025 đã huy động rộng rãi người dân tham gia, tiếp cận và thụ hưởng các thành quả chuyển đổi số một cách thực chất.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết trong bối cảnh tổ chức bộ máy mới, lãnh đạo thành phố đặc biệt quan tâm, tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát các nhiệm vụ giải pháp xây dựng thành phố học tập, bảo đảm sự thông suốt, đồng bộ và hiệu quả trên toàn địa bàn.
Những nỗ lực trong năm 2025 đã góp phần hình thành nền tảng vững chắc cho việc phát triển xã hội học tập, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần học tập suốt đời đến mọi tầng lớp nhân dân.
Để tiếp tục tạo chuyển biến mạnh mẽ hơn nữa trong xây dựng thành phố học tập, nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, bảo đảm mọi người dân đều bình đẳng trong học tập, ông Nguyễn Mạnh Cường đề nghị lãnh đạo Sở GD-ĐT cùng các sở, ban, ngành, đoàn thể, UBND phường, xã, đặc khu, thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm:
Tiếp tục các giải pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức về học tập suốt đời trong hệ thống chính trị cấp ủy chính quyền các cấp, đoàn viên, hội viên các đoàn thể và trong các tầng lớp nhân dân.
Tiếp tục xây dựng các cơ chế, chính sách trong công tác xây dựng TP học tập, tiếp tục rà soát, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ nhóm người yếu thế, khó khăn trong tiếp cận học tập…để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong hành trình tiếp cận tri thức.
Tăng cường thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là ứng dụng chuyển đổi số trong xây dựng thành phố học tập. Lấy thành quả của chuyển đổi số để thúc đẩy xây dựng thành phố học tập, phát triển thành phố học tập gắn với xây dựng xã hội số…
Chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ làm công tác xây dựng xã hội học tập. Triển khai các giải pháp bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, xây dựng đội ngũ quản lý có trình độ, năng lực và tâm huyết để duy trì bền vững mô hình xã hội học tập trên địa bàn thành phố.
Tiếp tục tăng cường trao đổi ý tưởng, tri thức và kinh nghiệm với các TP thành viên trong Mạng lưới TP học tập toàn cầu của UNESCO trên thế giới.
Năm nay số lượng học sinh lớp 9 ở TP.HCM tăng 42.734 so với năm học trước. Áp lực để có một chỗ học lớp 10 công lập rất cao nhưng nếu có 'chiến lược' khôn ngoan, cơ hội vẫn rộng mở.
Theo Sở GD-ĐT TP.HCM, năm học 2026-2027 hầu hết các trường THPT công lập trên địa bàn TP đều tăng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 so với năm trước. Trước khi đăng ký nguyện vọng lớp 10, học sinh cần nắm kỹ đặc điểm của từng khu vực, nhất là tình hình dân cư cũng như tổng số phòng học dành cho học sinh lớp 10 trong các trường công lập.
Song song với việc tăng học sinh thì năm nay TP.HCM có 30 trường tăng chỉ tiêu 1 lớp/trường so với năm trước (mỗi lớp có sĩ số 35-45 học sinh tùy trường); 29 trường tăng chỉ tiêu 2 lớp/ trường; gần 30 trường tăng 3 lớp/trường; gần 40 trường tăng từ 4-6 lớp/trường.
Ngay cả các trường top đầu cũng tăng chỉ tiêu như Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa tăng 180 học sinh; THPT Nguyễn Thị Minh Khai tăng 155; THPT Trần Phú và Nguyễn Hữu Cầu đều tăng 135; THPT Phú Nhuận tăng 100; THPT Lê Quý Đôn tăng 35 học sinh...
Ngoài ra rất nhiều trường tăng chỉ tiêu với số lượng lớn (từ 225 học sinh trở lên) rải đều ở hai khu vực. Khu vực 1 (TP.HCM cũ) có các trường THPT: Trưng Vương, Tân Phong, Nguyễn An Ninh, Trần Quang Khải, Võ Trường Toản, Trần Văn Giàu, Thanh Đa, Lê Minh Xuân, Đa Phước, Thủ Thiêm, Giồng Ông Tố, Nguyễn Văn Tăng, Quang Trung, Hồ Thị Bi, Lý Thường Kiệt, Phước Kiển...
Khu vực 2 (Bình Dương cũ) có các trường THPT Bình Phú, Trịnh Hoài Đức, Thái Hòa, Huỳnh Văn Nghệ, Nguyễn Huệ, Tây Sơn...
Khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ), các trường tăng chỉ tiêu không nhiều như khu vực 1 và 2, trường tăng chỉ tiêu nhiều nhất khu vực 3 là THPT Trần Quang Khải với 198 học sinh, kế đó là các trường Nguyễn Bỉnh Khiêm 155, Long Hải - Phước Tỉnh, Minh Đạm đều tăng 153, Bưng Riềng, Phước Bửu cùng tăng 150 học sinh...
Theo các giáo viên chủ nhiệm lớp 9 ở khu vực 1, phụ huynh và học sinh không nên lấy căn cứ điểm chuẩn vào lớp 10 năm trước để chọn nguyện vọng.
Cô Phan Thị Nhàn, giáo viên lớp 9 ở khu vực 1, phân tích: "Lứa học sinh lớp 9 của năm trước tuổi Dần. Do quan niệm của người Việt Nam thường e ngại sinh con vào năm Dần nên tỉ lệ sinh ở năm này thấp. Từ đó tổng số thí sinh dự thi lớp 10 năm trước giảm rất nhiều. Kéo theo điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2025-2026 của đa số các trường đều giảm sâu.
Nếu lấy căn cứ điểm chuẩn vào lớp 10 năm học 2025-2026 để đăng ký nguyện vọng e rằng sẽ "xôi hỏng bỏng không". Thế nên phụ huynh và học sinh nên tham khảo điểm chuẩn của ba năm gần nhất mới đánh giá đúng tình hình".
Trong khi đó, một cán bộ Sở GD-ĐT thông tin: "Số học sinh lớp 9 tăng cao không có nghĩa là tất cả các phường, xã đều tăng mà chỉ tập trung ở một số địa phương có khu công nghiệp, khu chế xuất, những địa phương này dân số tăng cơ học là chủ yếu.
Ở khu vực 1 thì những nơi chịu áp lực về chỗ học là quận Tân Bình, Tân Phú, Bình Tân, 12, Gò Vấp, Hóc Môn, Thủ Đức (cũ). Khu vực 2 tập trung ở Dĩ An, Thủ Dầu Một, Bến Cát, Thuận An, Tân Uyên (cũ)...
"Với bối cảnh như trên, học sinh nên cân nhắc để đặt nguyện vọng ở những trường vùng giáp ranh. Vì các địa phương có ít dân nhập cư thì số học sinh lớp 9 tăng không nhiều, áp lực chỗ học cũng không cao, đường vào lớp 10 sẽ "dễ thở" hơn.
Ví dụ học sinh ở quận Bình Tân cũ có thể đăng ký vào các trường ở quận 5, 6, 11 cũ (khu vực 1), học sinh ở quận Tân Bình cũ có thể đặt nguyện vọng vào các trường ở quận Phú Nhuận, 3, 10, 11..., miễn là đường đi học từ nhà tới trường THPT không quá 10km.
Theo quy định của Sở GD-ĐT, nếu đoạn đường đi quá 10km thì nhà trường THCS sẽ mời phụ huynh làm bản cam kết: khi đậu lớp 10 sẽ nhập học chứ không được đổi nguyện vọng" - thầy Vũ Văn Hiền, giáo viên môn toán ở khu vực 1, đưa ra lời khuyên.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ, với bối cảnh như năm nay nhiều giáo viên đã khuyên học sinh nên chọn nguyện vọng thấp hơn so với năng lực của mình cho an toàn.
"Nếu phụ huynh có điều kiện cho con học ở trường tư thì hãy để con thử sức, cho con chọn nguyện vọng mạo hiểm, còn không thì nên chọn phương án "chắc ăn". Tức là học sinh xuất sắc hãy chọn trường top đầu, còn học sinh giỏi mà chọn trường top đầu là hơi phiêu lưu.
Tôi thường khuyên phụ huynh nếu kinh tế gia đình chỉ có thể cho con học trường công thì nguyện vọng 1 hãy chọn trường vừa sức với năng lực của con, còn nguyện vọng 2 và 3 phải hạ thấp hơn từ 2-3 bậc so với năng lực của học sinh" - thầy Nguyễn Ngọc Phương, giáo viên chủ nhiệm lớp 9 ở khu vực 1, chia sẻ.
