Những ngày này, tại các điểm thu mua mo cau ở xã Thiện Tín, không khí mua bán khá sôi động. Người dân mang từng bó mo cau khô tập kết để bán cho thương lái và cơ sở sản xuất.
Bà Trịnh Thị Xí (67 tuổi, trú xã Thiện Tín) cho biết trước đây mo cau thường bị gom lại rồi đốt bỏ vì không ai sử dụng. Vài năm trở lại đây, khi có người thu mua, nhiều hộ dân bắt đầu tận dụng để kiếm thêm thu nhập.
“Người già ở quê như tôi giờ có thêm việc để làm. Trước kia mo cau bỏ đi hết, giờ nhặt bán cũng có đồng ra đồng vào”, bà Xí nói.
Theo bà Xí, công việc chủ yếu là đi nhặt mo cau trong vườn, lựa những mo còn nguyên, không bị mốc hay rách rồi cắt bỏ phần lá và đem phơi khô trước khi bán.
Mỗi mo cau hiện được thu mua khoảng 1.000 đồng. Dù số tiền không lớn nhưng với nhiều lao động lớn tuổi hoặc người làm nông, đây là nguồn thu nhập phụ đáng kể trong thời gian nông nhàn.
Không chỉ người lớn tuổi, nhiều hộ dân có diện tích trồng cau cũng tranh thủ thu gom mo cau thay vì bỏ đi như trước. Theo tính toán, với 1 ha cau, mỗi năm có thể thu được khoảng 10.000 mo cau; trong đó khoảng 6.000 – 7.000 mo đạt tiêu chuẩn để bán.
Nhờ vậy, ngoài nguồn thu từ quả cau, người dân có thể tăng thêm khoảng 6 – 7 triệu đồng mỗi năm từ phần phế phẩm vốn từng không có giá trị.
Việc tận dụng mo cau cũng góp phần hạn chế tình trạng đốt bỏ gây khói bụi ở nhiều vùng quê, đồng thời hình thành thói quen tái sử dụng phế phẩm nông nghiệp để tạo giá trị kinh tế.
Người khởi đầu mô hình sản xuất chén, dĩa từ mo cau tại Quảng Ngãi là anh Nguyễn Văn Tuyến (43 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH Mega Eco ở xã Nghĩa Hành.
Anh Tuyến cho biết trong quá trình tìm hiểu các sản phẩm xanh trên thị trường, anh biết tại Ấn Độ, mo cau được sử dụng để sản xuất đồ dùng sinh hoạt thay thế nhựa dùng một lần. Nhận thấy Quảng Ngãi có vùng nguyên liệu lớn, anh quyết định thử sức với hướng đi mới.
Năm 2020, anh nhập máy móc từ Ấn Độ về, thuê vài lao động địa phương để bắt đầu sản xuất. Tuy nhiên, thời gian đầu gặp rất nhiều khó khăn. “Lúc mới triển khai, nhiều người không tin mo cau có thể bán được nên việc thu mua nguyên liệu rất vất vả”, anh Tuyến nhớ lại.
Không chỉ thiếu nguyên liệu, đầu ra sản phẩm cũng gặp nhiều trở ngại vì các sản phẩm làm từ mo cau còn khá xa lạ với thị trường trong nước.”Có thời điểm gần như không bán được hàng. Mang sản phẩm đi giới thiệu nhiều nơi nhưng ít người quan tâm”, anh Tuyến nói.
Dù vậy, anh vẫn tiếp tục theo đuổi mô hình bởi tin rằng xu hướng tiêu dùng thân thiện môi trường sẽ phát triển mạnh trong tương lai. Sau thời gian tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp bắt đầu đẩy mạnh quảng bá trên mạng xã hội, đồng thời giới thiệu quy trình sản xuất tự nhiên, không sử dụng hóa chất.
Theo quy trình sản xuất, mo cau sau khi thu gom sẽ được làm sạch, ngâm mềm rồi đưa vào máy ép nhiệt khoảng 40 giây để tạo hình. Sau đó, sản phẩm được cắt gọt theo khuôn để hoàn thiện thành chén, dĩa hoặc khay đựng thực phẩm.
Nhờ đặc tính thân thiện môi trường, sản phẩm dần được thị trường đón nhận. Đơn hàng bắt đầu tăng, đặc biệt từ các thị trường như Mỹ, Hà Lan, Hàn Quốc và Canada.
Đầu năm 2023, anh Tuyến thành lập Công ty TNHH Mega Eco để mở rộng quy mô sản xuất và phát triển thương hiệu. Hiện doanh nghiệp sản xuất hơn 30 dòng sản phẩm từ mo cau với giá dao động khoảng 2.000 – 3.000 đồng/sản phẩm. Các mặt hàng tiêu thụ tốt gồm dĩa vuông, chén vuông và khay đựng thực phẩm.
Theo anh Tuyến, sản phẩm từ mo cau có độ cứng tốt, không thấm nước và có thể sử dụng để đựng thực phẩm, trái cây hoặc gia vị. Sau khi hoàn thiện, sản phẩm được khử khuẩn và đóng gói trước khi đưa ra thị trường.
Nếu như trước đây thị trường nội địa còn dè dặt thì hiện nay sức tiêu thụ đã tăng đáng kể. Nhiều hệ thống lớn như AEON hay hãng hàng không Vietjet Air đã sử dụng sản phẩm của doanh nghiệp.
Hiện tại, các sản phẩm của công ty anh Tuyến đã xuất đi thị trường 5 quốc gia gồm: Hà Lan, Mỹ, Hàn Quốc, Canada, Nhật Bản.
Theo kế hoạch, trong năm 2026, công ty dự kiến cung ứng ra thị trường khoảng 4,5 triệu sản phẩm từ mo cau. Sau hơn 6 năm theo đuổi mô hình, doanh nghiệp hiện tạo việc làm ổn định cho khoảng 25 lao động địa phương. Bên cạnh đó, khoảng 20 điểm thu mua mo cau cũng giúp hàng trăm hộ dân có thêm thu nhập.
Tối 11/5, anh T. (sống ở xã Ba Vì) nhận được thông tin có người dân trong thôn đi qua suối Cái, sẩy chân rồi bị hòn đá lớn lăn trúng.
Thời điểm có mặt ở hiện trường, anh T. nhìn thấy một bên chân của nạn nhân mắc kẹt giữa tảng đá lớn và các hòn đá khác nên không thể rút ra được.
Biết sự việc, người dân trong thôn cùng Công an xã, Ban chỉ huy Quân sự xã với số lượng cả trăm người lập tức có mặt ở hiện trường.
"Khó nhất là khối đá có trọng lượng rất lớn. Nếu muốn kéo toàn bộ chân của nạn nhân ra phải nhấc được khối đá lên", anh T. cho biết.
Tại hiện trường, các lực lượng họp bàn tại chỗ tìm ra cách tối ưu, nhanh nhất để cứu được người đàn ông.
Do khối đá có trọng lượng lớn, lực lượng chức năng huy động một xe cẩu tới hiện trường, đỗ cách con suối khoảng 30m rồi dùng hệ thống nâng hạ thả dây nhằm cố định tảng đá lớn.
"Cả trăm người người phối hợp dùng sức nâng khối đá hàng chục tấn, kết hợp kích thủy lực tạo khoảng hở để kéo phần chân ra ngoài", anh T. kể lại.
Sau thời gian hơn 1 tiếng, khối đá được kéo ra, nạn nhân được đưa ra ngoài trong tình trạng tỉnh táo, phần chân bị thương nhẹ, không nguy hiểm tính mạng.
Chứng kiến toàn bộ quá trình giải cứu, anh T. khâm phục sự đoàn kết giữa người dân và lực lượng chức năng, nỗ lực tìm mọi cách để đảm bảo tính mạng cho người bị nạn.
"Nhà tôi sống gần suối Cái. Đây là lần đầu tiên chứng kiến tình huống khối đá lăn trúng chân một người dân", anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Lương - người nhà nạn nhân, cũng có mặt ở hiện trường - cho biết, gần 2 tiếng giải cứu là những giây phút cân não, căng thẳng. Ban đầu, lực lượng chức năng và mọi người dự tính dùng xe cẩu kéo toàn bộ khối đá lên. Tuy nhiên, phương án này có thể khiến tảng đá đè lên người, dẫn tới nguy hiểm tính mạng.
"Đội cứu hộ chọn phương án dùng xe cẩu thả dây, ngăn khối đá tiếp tục sạt trượt rồi dùng kích để nhấc lên", người đàn ông nhớ lại.
Khi nạn nhân được đưa ra khỏi khối đá, cả gia đình vỡ oà, thở phào nhẹ nhõm.
"Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Công an xã, UBND xã và các lực lượng khác cùng người dân đã hỗ trợ cứu nạn nhân trong đêm tối", anh nói thêm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an xã Ba Vì xác nhận khoảng 20h ngày 11/5 nhận được tin báo về việc có người dân bị đá đè mắc kẹt tại khu vực suối Cái trên địa bàn thôn Hợp Nhất.
Công an xã và các lực lượng đã khẩn trương huy động người và phương tiện để triển khai công tác cứu hộ.
Người gặp nạn là ông Nguyễn Minh T. (SN 1987, trú ở thôn Lặt, xã Ba Vì). Trước đó, ông soi đèn đi bắt ếch, cua tại suối Cái thì tảng đá lớn xô trượt đè trúng và bị mắc kẹt chân trái.
Đến 21h45 cùng ngày, Công an xã phối hợp dân quân tự vệ cùng người dân đưa anh T. ra khỏi tảng đá trong tình trạng tỉnh táo. Ngoài phần chân bị thương do bị kẹp vào tảng đá, không phát hiện thương tích khác. Người đàn ông được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì.
Gracen và Kevin sống tại bang South Carolina. Hai người quen nhau vào năm 2022 tại một nhà hàng ở Greenville, nơi Gracen làm quản lý lễ tân còn Kevin là khách quen thường đi cùng các con riêng. Sự thân thiện của Gracen với những đứa trẻ đặt nền móng cho mối quan hệ sau này. "Mọi chuyện không bắt đầu từ quán bar hay những tình huống lãng mạn thường thấy. Chúng tôi là bạn thân trước khi trở thành người yêu", Gracen chia sẻ.
Sau hơn một năm duy trì mối quan hệ bạn bè, họ chính thức hẹn hò và tổ chức lễ cưới vào tháng 11/2025.
Gracen cho biết cô bị thu hút bởi người chồng làm kinh doanh ôtô, trong khi Kevin đánh giá cao tính cách của vợ.
Hôm 30/4, video chia sẻ về các quy tắc trong hôn nhân của cặp vợ chồng thu hút 14 triệu lượt xem trên TikTok. Những quy tắc này bao gồm:
Thứ nhất, không uống rượu khi thiếu vắng đối phương. Gracen cho biết trạng thái say xỉn khiến con người trở nên dễ tổn thương, do đó cô chỉ muốn chia sẻ khoảnh khắc này cùng chồng. Kevin khẳng định đây là sự đồng thuận, không phải hành vi kiểm soát.
Thứ hai, cùng nhau cầu nguyện mỗi tối. Hai người dành thời gian để bày tỏ lòng biết ơn, qua đó giảm bớt căng thẳng sau một ngày làm việc.
Thứ ba, nguyên tắc 100/100. Cặp đôi cam kết không tính toán thiệt hơn hoặc nhắc lại những sai sót cũ. Khác với cách chia đôi trách nhiệm 50/50, Kevin cho biết hôn nhân chỉ bền vững khi cả hai sẵn sàng đóng góp 100% công sức.
Thứ tư, không "ghi sổ" lỗi lầm. Họ cam kết không tính toán thiệt hơn hay nhắc lại những sai sót cũ để chì chiết nhau.
Để thực hiện các nguyên tắc này, Gracen cho biết mỗi người cần tự nhắc nhở bạn đời là người đồng hành. Trong các cuộc tranh luận, mục tiêu của họ là thấu hiểu thay vì phân định thắng thua. Hai người áp dụng bằng cách lắng nghe, kiềm chế cái tôi hoặc có hành động quan tâm đến đối phương ngay lúc tranh cãi. Cách này giúp cả hai cùng vượt qua khó khăn thay vì đối đầu.
Gracen nói: "Mọi người thường phán xét những gì nằm ngoài chuẩn mực. Với chúng tôi, ranh giới không phải là sự ràng buộc, mà là khung xương để định hình một mối quan hệ vững chắc".
Sau lễ cưới riêng tư vào tháng 11/2025, cặp đôi dự định tổ chức một buổi lễ lớn hơn vào tháng 6 tới, chia sẻ niềm hạnh phúc với người thân.
Nhịp sống ngày càng vội vã nhưng lòng người có vẻ như đang chạy nhanh hơn những bước chân trở về nhà.
Tôi trở lại quê vào một chiều dịp lễ, khi mặt trời chỉ còn treo một vệt mỏng trên mái ngói. Mẹ đang cặm cụi rửa mớ rau bên cái chum nước quen thuộc. Nghe tiếng tôi gọi, mẹ ngẩng lên, nụ cười nở rất chậm, như sợ nếu cười nhanh quá sẽ làm khoảng cách bao năm bỗng trở nên rõ rệt.
Mẹ đặt rổ rau xuống, đi về phía tôi bằng những bước nhỏ chậm rãi, nhưng vòng tay thì mở rộng từ lúc còn cách tôi cả mấy mét.
"Về là được rồi" - mẹ nói, giọng run nhẹ như hơi lạnh thấm vào da.
Tôi ôm lấy mẹ, nhận ra mẹ gầy đi quá nhiều. Mùi áo mẹ vẫn vậy. Một thứ mùi phảng phất của nắng phơi ngoài hiên, của mồ hôi đã quen với gió đồng, của những đêm mẹ thức làm việc.
Mùi ấy, tôi đi xa bao nhiêu lâu cũng không thể tìm lại ở bất kỳ căn phòng ấm máy điều hòa nào.
Mọi thứ ngăn nắp đến quen thuộc. Tôi cởi áo khoác, chụp nhanh vài tấm ảnh định đăng mạng xã hội.
Nhưng tôi sững lại một chút. Thời công nghệ số đúng là tiện, nhưng cũng dễ làm người ta quên những chậm rãi thân thuộc. Khi mọi thứ chỉ còn là nội dung để đăng tải, những kỷ niệm đôi khi hóa thành đường truyền nhanh, sáng, nhưng không để lại hơi ấm.
Tối đó, cơm canh còn chưa dọn xong, điện thoại tôi đã liên tục đổ chuông. Tin nhắn công việc, tin từ bạn bè. Mẹ im lặng, chỉ ngồi xới cơm, cẩn thận gắp vào chén cho tôi những miếng ngon nhất.
"Con cứ làm việc đi" mẹ nói. Nhưng tôi thấy ánh mắt mẹ trôi về phía cửa sổ. Ánh mắt ấy buồn một cách hiền lành, như chấp nhận cả sự xa cách lẫn mong chờ.
Khi tôi vừa trả lời xong tin cuối thì mẹ đã dọn bữa xong từ lâu. Tôi vội xin lỗi. Mẹ chỉ đặt bàn tay gầy lên vai tôi: "Không sao đâu con. Thời nay ai cũng bận. Miễn là con còn nhớ đường về".
Tin nhắn đến bằng những âm thanh điện tử. Điện thoại tôi lại sáng. Tôi định trả lời tin nhắn thì mẹ gọi í ới: "Ra sân ngồi với mẹ chút".
Bên hiên, trời tối và thấp, bóng đêm như sắp rơi xuống mái nhà hàng xóm. Mẹ kéo tôi ngồi cạnh, đôi tay nắm lấy bàn tay tôi, lạnh nhưng vững chãi.
"Ngày xưa lúc con còn bé, cứ tối đến là cứ bám lấy mẹ, đòi bế hoài," mẹ kể, giọng chìm vào gió. "Giờ lớn rồi, mẹ biết con có nhiều thứ phải lo. Nhưng mẹ vẫn thích có con ngồi bên cạnh".
Tôi nhìn sang, thấy trong mắt mẹ loang loáng nước. Tôi lại trở về ký ức những ngày tôi còn nhõng nhẽo bên mẹ.
Hình như mẹ chẳng cần những lời chúc dài dòng, chẳng cần những món quà đắt giá, chẳng cần tấm hình lung linh để khoe với ai. Mẹ chỉ cần tôi ngồi cạnh, để mẹ biết mình vẫn còn giữ được một phần quan trọng nhất của cuộc đời.
Tôi bỏ điện thoại vào túi, tắt âm, rồi gối đầu lên vai mẹ như ngày còn bé. Mẹ cười, đôi vai khẽ run lên vì xúc động.
Tiếng thông báo tin nhắn vẫn rung từ túi áo, nhưng tôi không mở nữa. Điều duy nhất tôi muốn giữ lại, đó là hơi ấm từ bàn tay mẹ.
Làm sao mọi thứ có thể thay được cảm giác được truyền từ lòng bàn tay mẹ, ấm, run, và đầy tình thương?
Buổi chiều, tôi phụ mẹ thắp nhang lên bàn thờ. Mẹ đứng cạnh, miệng khấn rất chậm. Giọng mẹ run theo từng hạt bụi hương rơi xuống. Tôi biết mẹ đang xin cho con cái bình an, xin cho căn nhà này còn chỗ để chứa tiếng cười của tôi dù mai kia tôi lại đi làm xa mấy trăm cây số.
Tôi đặt tay lên vai mẹ. Mẹ ngước lên, đôi mắt đỏ hoe nhưng sáng rỡ.
"Lễ này con ở lại thêm với mẹ mấy ngày nhé?" mẹ hỏi.
Tôi gật đầu không cần nghĩ. Có những điều không thể dời sang dịp khác, cũng không thể chờ lúc rảnh rỗi. Tình thương của mẹ không chờ thông báo đến mới mở ra. Nó ở đó, lặng lẽ, như ngọn đèn dầu mẹ thắp mỗi cuối năm, không sáng chói, nhưng đủ để soi một đoạn đời người.
Trong căn nhà nhỏ của mẹ, hơi ấm không đến từ sóng Wi-Fi, mà đến từ bàn tay nắm rất chặt, từ nồi nước mùi già ủ lửa qua đêm, từ câu "về là được rồi" mà mẹ nói bằng cả một đời thương nhớ.
Giữa muôn vàn âm thanh điện tử, giữa những ánh sáng màn hình cứ nhấp nháy không ngừng, tôi hiểu ra một điều, rằng thế giới có thể đổi thay. Nhưng mẹ thì chỉ có một mong muốn duy nhất là được ôm lấy con mình, dù chỉ trong vài ngày ngắn ngủi nghỉ lễ.
Và đó là điều mà không một kết nối công nghệ nào có thể thay thế.
