Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 13/5 tuyên bố chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn tập trung cao độ vào việc đảm bảo Iran không bao giờ có thể sở hữu vũ khí hạt nhân và coi đây là tiêu chí trung tâm và “lằn ranh đỏ” cho bất kỳ thỏa thuận nào.
“Lằn ranh đỏ rất đơn giản”, ông Vance tuyên bố, đồng thời nói thêm rằng Tổng thống Trump “cần cảm thấy tự tin rằng chúng ta đã đặt ra một số biện pháp phòng vệ để Iran sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân”.
Ông Vance cho biết các nhà đàm phán hàng đầu của Mỹ vẫn “đạt được tiến triển” trong các cuộc đàm phán hòa bình với Iran, bất chấp một loạt phản hồi không thỏa đáng từ Tehran trong những tuần gần đây.
“Tôi đã dành khá nhiều thời gian trao đổi qua điện thoại với cả ông Jared Kushner và Steve Witkoff sáng nay, và một số người bạn của chúng ta ở các nước Ả rập sáng nay”, ông Vance nói với các phóng viên, đề cập đến hai đặc phái viên hàng đầu của chính quyền Mỹ tại Iran.
“Hãy nhìn xem, tôi nghĩ rằng chúng ta đang đạt được tiến triển. Câu hỏi cơ bản là liệu chúng ta có đạt được đủ tiến triển để đáp ứng lằn ranh đỏ của tổng thống hay không”, Phó Tổng thống Mỹ nói thêm.
Cùng ngày, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright nói với các nghị sĩ rằng Iran đang “tiến rất gần” đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân, khẳng định Tehran chỉ cần “vài tuần” là có thể làm giàu một tấn uranium lên cấp độ vũ khí.
“Họ (Iran) đã tiến rất gần. Họ chỉ cần vài tuần nữa là có thể làm giàu uranium lên mức độ chế tạo vũ khí”, ông Wright phát biểu trước Ủy ban Quân sự Thượng viện tại một phiên điều trần.
“Vẫn còn một quá trình chế tạo vũ khí diễn ra sau đó, nhưng họ đang tiến rất gần đến việc chế tạo vũ khí hạt nhân”, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cảnh báo.
Tehran hiện chưa lên tiếng về thông tin trên của phía Mỹ.
Làm giàu uranium vượt quá một ngưỡng nhất định – khoảng 90% – đồng nghĩa với việc có thể được sử dụng để tạo ra vũ khí hạt nhân.
Khi được Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Richard Blumenthal hỏi về tình trạng của 11 tấn uranium khác của Iran, ông Wright cho biết mức độ làm giàu dao động lên đến 60%, mặc dù Iran có “rất nhiều” uranium được làm giàu 20%, điều mà ông gọi là “rất đáng lo ngại”.
Nghị sĩ Blumenthal sau đó tiếp tục chất vấn Bộ trưởng Wright về việc liệu Tổng thống Donald Trump có phải truy thu toàn bộ kho dự trữ uranium của Iran để ngăn chặn việc nước này làm giàu hay không.
“Tôi nghĩ đó là chiến lược khôn ngoan. Mục tiêu cuối cùng là ngăn chặn việc làm giàu uranium trong tương lai. Đúng vậy, để có một thế giới an toàn, chúng ta cần chấm dứt chương trình hạt nhân của họ”, ông Wright nhấn mạnh.
Các quan chức trong chính quyền Tổng thống Trump đã viện dẫn kho uranium làm giàu của Iran như một phần lý do cho cuộc chiến với Iran. Tổng thống Trump cũng nói rằng ông muốn Iran giao nộp uranium làm giàu để đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Ông Ebrahim Rezaei, đại diện Ủy ban Chính sách Đối ngoại và An ninh Quốc gia của Quốc hội Iran, gần đây cảnh báo Iran có thể xem xét việc làm giàu uranium lên mức 90% trong trường hợp Mỹ nối lại chiến dịch tấn công.
Cảnh báo trên được đưa ra giữa lúc một số nguồn tin dẫn lời các trợ lý của Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa tin ông Trump đang nghiêm túc cân nhắc việc nối lại chiến dịch quân sự chống lại Iran sau hơn một tháng ngừng bắn. Ông Trump cho biết một trong những mục tiêu cốt lõi của ông khi phát động cuộc chiến chống lại Iran là nhằm đảm bảo Tehran không phát triển được vũ khí hạt nhân.
Iran, quốc gia luôn khẳng định chương trình hạt nhân của mình là vì mục đích hòa bình, được cho là vẫn sở hữu hơn 400kg uranium đã được làm giàu tới mức 60%. Đây là một bước ngắn về mặt kỹ thuật để đạt tới mức 90% dùng cho sản xuất vũ khí hạt nhân.
Vấn đề hạt nhân là một trong những điểm nghẽn chính khiến tiến trình hòa đàm giữa Mỹ và Iran đến nay tiếp tục bế tắc.
Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni ngày 14-4 kêu gọi đẩy mạnh đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Phát biểu với báo giới tại thành phố Verona (miền bắc Ý), bà Meloni cho rằng việc ổn định tình hình khu vực là ưu tiên cấp bách, trong đó việc khơi thông eo biển Hormuz có ý nghĩa sống còn với nước này, không chỉ với nguồn cung nhiên liệu mà còn cả phân bón.
"Cần phải tiếp tục nỗ lực để thúc đẩy đàm phán hòa bình, làm mọi cách có thể để ổn định tình hình và mở lại eo biển (Hormuz)", bà nói.
Eo biển Hormuz hiện là một trong những tuyến hàng hải "huyết mạch" toàn cầu, nơi trung chuyển 20% lượng dầu mỏ xuất khẩu từ Trung Đông. Do đó bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể gây biến động lớn cho thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.
Đặc biệt cùng ngày, bà Meloni cũng thông báo Ý sẽ đình chỉ thỏa thuận quốc phòng với Israel, trong bối cảnh tình hình khu vực diễn biến phức tạp.
Cụ thể, Rome sẽ không còn tự động gia hạn thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Israel. Quyết định này được đưa ra như một phản ứng trước những căng thẳng địa chính trị hiện nay.
Theo báo Corriere della Sera, thỏa thuận này được khởi động từ năm 2005 và tự động gia hạn mỗi 5 năm, nhằm thúc đẩy các thỏa thuận thương mại giữa Ý và Israel, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu công nghệ và trao đổi thiết bị quân sự.
Động thái của Ý cho thấy các nước châu Âu đang ngày càng thận trọng trước nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông, đồng thời thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Trong khi đó một quan chức Pakistan cho biết nước này cam kết tham gia đàm phán hòa bình "bao nhiêu vòng cũng được". Phát biểu với kênh Al Jazeera, người này khẳng định Islamabad sẵn sàng đăng cai tiến trình đàm phán nhằm hướng tới hòa bình, bất kể phải trải qua bao nhiêu vòng.
Hơn 10 binh sĩ Philippines mặc đồ rằn ri, mang súng tối 13/5 tiến vào tòa nhà Thượng viện để thực thi lệnh bắt do Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) ban bố đối với thượng nghị sĩ Ronald Dela Rosa với cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người, Reuters và AFP dẫn lời các phóng viên tại hiện trường.
Vài phút sau, ít nhất 15 tiếng súng vang lên, khiến Thượng viện Philippines rơi vào cảnh hỗn loạn, các nghị sĩ, trợ lý cùng phóng viên phải tìm chỗ ẩn nấp. Lực lượng an ninh sau đó yêu cầu mọi người sơ tán khỏi tòa nhà.
Hiện chưa rõ điều gì đã châm ngòi cho vụ nổ súng và có ai thương vong trong sự việc hay không. Trong khi tiếng súng nổ ra, thượng nghị sĩ Dela Rosa đang cố thủ bên trong Thượng viện và được các nghị sĩ đồng minh bảo vệ.
"Chúng tôi nghe thấy tiếng súng và không biết chuyện gì đang xảy ra. Mọi người đều khóa chặt trong phòng. Chúng tôi không thể ra ngoài, cũng không thể bảo đảm an toàn cho các nhân viên khác", Chủ tịch Thượng viện Philippines Alan Peter Cayetano, viết trên Facebook.
"Tại sao chúng tôi lại bị tấn công ở đây, xin hãy giúp chúng tôi", ông tiếp tục.
Hình ảnh trên truyền hình cho thấy một phóng viên vừa khóc vừa đưa tin trực tiếp tại hiện trường, còn thượng nghị sĩ Robin Padilla kêu gọi báo giới sơ tán.
Hỗn loạn diễn ra sau khi ICC ngày 11/5 xác nhận đã phát lệnh bắt với thượng nghị sĩ Dela Rosa, 64 tuổi, đồng minh lâu năm của cựu tổng thống Philippines Rodrigo Duterte. Ông Dela Rosa đối mặt cáo buộc phạm tội ác chống lại loài người vì đã phụ trách cuộc chiến chống ma túy do ông Duterte phát động và thực hiện các vụ hành quyết không qua xét xử.
Bộ trưởng Nội vụ Philippines Jonvic Remulla cho biết ông Dela Rosa vẫn an toàn và đảm bảo rằng sẽ không có lệnh bắt nào được thực thi. Ông sẽ chỉ đạo kiểm tra camera an ninh Thượng viện để xác định chuyện gì đã xảy ra.
Dela Rosa đã không xuất hiện trước công chúng từ tháng 11/2025. Nghị sĩ này hôm 11/5 bất ngờ lộ diện tại Thượng viện để tham gia một cuộc bỏ phiếu giúp phe trung thành với ông Duterte giành quyền kiểm soát cơ quan này, sau đó cố thủ trong văn phòng làm việc.
Ông kêu gọi công chúng xuống đường ngăn cản việc giới chức Philippines bắt ông và dẫn độ tới trụ sở của ICC ở The Hague, Hà Lan.
"Tôi cầu xin mọi người. Tôi hy vọng mọi người có thể giúp tôi. Đừng để có thêm công dân Philippines nào bị đưa đến The Hague nữa", thượng nghị sĩ nói trong video đăng trên Facebook cá nhân.
ICC là tòa quốc tế thường trực được thành lập tháng 7/2002 dựa trên Quy chế Rome, văn kiện được hơn 100 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc thông qua năm 1998. Theo Quy chế Rome, ICC tập trung xét xử những cáo buộc nghiêm trọng nhất thế giới, gồm diệt chủng, tội ác chống lại nhân loại, tội ác chiến tranh và tội ác xâm lược.
Ông Duterte bị bắt tại Manila hồi tháng 3/2025 theo lệnh của ICC, rồi bị đưa sang Hà Lan, giam tại nhà tù Scheveningen, với cáo buộc phạm tội ác chống loài người liên quan đến cuộc chiến chống ma túy.
Trong nhiệm kỳ thị trưởng Davao và tổng thống Philippines, ông Duterte đã phát động cuộc chiến chống ma túy, cho phép cảnh sát bắn chết các nghi phạm ma túy ngay tại chỗ mà không cần qua xét xử. Chiến dịch này do ông Dela Rosa, khi đó là tư lệnh cảnh sát quốc gia, phụ trách.
Cảnh sát Philippines cho biết chiến dịch đã khiến hơn 6.000 người thiệt mạng, nhưng các nhóm nhân quyền ước tính con số thực tế lên tới hàng chục nghìn người.
Hôm qua (28.4), AP đưa tin chính quyền Tổng thống Trump sa thải các thành viên của Hội đồng Khoa học quốc gia. Đây là một hội đồng phi chính trị gồm các chuyên gia nổi tiếng chịu trách nhiệm tư vấn và giám sát NSF.
Trong bài viết đăng trên blog, Tổ chức Union of Concerned Scientists (UCS) chỉ trích: Nếu không có Hội đồng Khoa học quốc gia hoạt động trong thời gian tới, NSF sẽ không có sự hướng dẫn và giám sát của các chuyên gia độc lập, và công chúng không có thông tin về cách cơ quan này đang thực hiện sứ mệnh.
Được thành lập hơn 50 năm trước bởi các nhà khoa học và sinh viên tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) tại Mỹ, UCS là một liên minh phi lợi nhuận dựa trên cơ sở khoa học gồm hơn 400.000 công dân và nhà khoa học đang nỗ lực cải thiện môi trường và biến thế giới thành một nơi an toàn hơn.
UCS đặt ra lo lắng rằng Nhà Trắng trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump đang chính trị hóa các hoạt động khoa học. Tổ chức này nêu: "Có nhiều lý do khiến chúng ta lo lắng, bởi vì đây không phải là trường hợp đầu tiên can thiệp chính trị vào Hội đồng Khoa học quốc gia và NSF trong nhiệm kỳ thứ 2 của Tổng thống Trump. Năm ngoái, học giả nổi tiếng và cựu phó trợ lý của tổng thống là TS Alondra Nelson đã từ chức trong Hội đồng Khoa học quốc gia, với lý do mất tính liêm chính trong thể chế và sự can thiệp chính trị từ các quan chức Trump trong các cuộc thảo luận của hội đồng. Vào tháng 3, chính quyền đã đưa ra một ứng cử viên không đủ tiêu chuẩn, mâu thuẫn để lãnh đạo NSF…".
Quan điểm bảo thủ của chính quyền Trump từ sớm đã có sự bất đồng sâu sắc với giới khoa học, nhất là các đại học hàng đầu nước Mỹ. Phát biểu tại Hội nghị Bảo thủ quốc gia năm 2021, ông J.D Vance - hiện là Phó tổng thống Mỹ - chỉ trích rằng: "Các trường đại học ở đất nước chúng ta về cơ bản là tham nhũng và chỉ chú tâm lừa dối và dối trá, chứ không phải sự thật". "Các trường đại học không theo đuổi kiến thức và sự thật. Họ theo đuổi sự lừa dối và dối trá", ông Vance tuyên bố và kết luận bằng cách dẫn lại một câu nói của cố Tổng thống Mỹ Richard Nixon (1913 - 1994, tại vị từ năm 1969 - 1974) rằng: "Các giáo sư là kẻ thù".
Chính quyền của Tổng thống Trump thường xuyên ám chỉ các đại học và tổ chức khoa học có xu hướng nghiêng về đảng Dân chủ. Vị chủ nhân đương nhiệm Nhà Trắng cho rằng hoạt động của nhiều trường đại học đi ngược lại giá trị của nước Mỹ.
Kể từ khi Tổng thống Trump tiếp nhận nhiệm kỳ thứ 2 đến nay, hàng chục ủy ban cố vấn liên bang tại các cơ quan khoa học đã bị giải tán, đóng băng hoặc bị gián đoạn - một xu hướng tương tự như sự gián đoạn trong tư vấn khoa học trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Nhà Trắng cũng cắt giảm mạnh mẽ ngân sách dành cho các quỹ nghiên cứu khoa học cũng như hoạt động nghiên cứu của các đại học danh tiếng.
Đầu năm ngoái, Đại học Johns Hopkins đã phải sa thải hơn 2.000 nhân sự sau khi mất 800 triệu USD tài trợ liên bang. Đại học Harvard và Nhà Trắng đã có một cuộc tranh cãi, kiện cáo căng thẳng kéo dài nhiều tháng.
Nhà khoa học chính trị Matt Grossmann, thuộc Đại học bang Michigan (Mỹ), cho rằng: "Nỗ lực của chính quyền Tổng thống Trump để tiến hành chiến tranh văn hóa đã tiến xa hơn nhiều trong nhiệm kỳ thứ 2, với nhiều sự chuẩn bị và nhân sự được trao quyền sử dụng nhiều công cụ có sẵn hơn để khuyến khích và ép buộc các tổ chức văn hóa trong các danh mục thay đổi hành vi".
Không những vậy, chính quyền Tổng thống Trump còn hạn chế các chương trình trao đổi nghiên cứu, hạn chế cả các chương trình thu hút nhân tài nước ngoài như hình thức visa H-1B. Ông cho rằng những chương trình như vậy làm hạn chế quyền lợi của chính người Mỹ. Trong khi đó, ngược lại, nhiều người lo ngại sẽ làm suy yếu nước Mỹ nếu không có những chương trình thu hút nhân tài từ những nước khác.
Từ năm ngoái, ngay sau khi ông Trump quay lại Nhà Trắng chỉ vài tháng, nhà kinh tế học Paul Krugman đã cho rằng "những gì đang xảy ra với nước Mỹ" chính là một phiên bản của "Cách mạng văn hóa" mà nhà lãnh đạo Mao Trạch Đông từng phát động ở Trung Quốc.
