Theo Hãng tin AFP, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni ngày 14-4 kêu gọi đẩy mạnh đàm phán hòa bình nhằm chấm dứt xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải sớm mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.
Phát biểu với báo giới tại thành phố Verona (miền bắc Ý), bà Meloni cho rằng việc ổn định tình hình khu vực là ưu tiên cấp bách, trong đó việc khơi thông eo biển Hormuz có ý nghĩa sống còn với nước này, không chỉ với nguồn cung nhiên liệu mà còn cả phân bón.
“Cần phải tiếp tục nỗ lực để thúc đẩy đàm phán hòa bình, làm mọi cách có thể để ổn định tình hình và mở lại eo biển (Hormuz)”, bà nói.
Eo biển Hormuz hiện là một trong những tuyến hàng hải “huyết mạch” toàn cầu, nơi trung chuyển 20% lượng dầu mỏ xuất khẩu từ Trung Đông. Do đó bất kỳ gián đoạn nào tại đây đều có thể gây biến động lớn cho thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.
Đặc biệt cùng ngày, bà Meloni cũng thông báo Ý sẽ đình chỉ thỏa thuận quốc phòng với Israel, trong bối cảnh tình hình khu vực diễn biến phức tạp.
Cụ thể, Rome sẽ không còn tự động gia hạn thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Israel. Quyết định này được đưa ra như một phản ứng trước những căng thẳng địa chính trị hiện nay.
Theo báo Corriere della Sera, thỏa thuận này được khởi động từ năm 2005 và tự động gia hạn mỗi 5 năm, nhằm thúc đẩy các thỏa thuận thương mại giữa Ý và Israel, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng, tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu công nghệ và trao đổi thiết bị quân sự.
Động thái của Ý cho thấy các nước châu Âu đang ngày càng thận trọng trước nguy cơ xung đột lan rộng tại Trung Đông, đồng thời thúc đẩy các giải pháp ngoại giao nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
Trong khi đó một quan chức Pakistan cho biết nước này cam kết tham gia đàm phán hòa bình “bao nhiêu vòng cũng được”. Phát biểu với kênh Al Jazeera, người này khẳng định Islamabad sẵn sàng đăng cai tiến trình đàm phán nhằm hướng tới hòa bình, bất kể phải trải qua bao nhiêu vòng.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 22/4 đăng thông điệp trên X khẳng định Tehran muốn tiếp tục đàm phán hòa bình, nhưng những "vi phạm cam kết, phong tỏa và lời đe dọa" từ phía Mỹ đang cản trở đối thoại thực chất.
Ông chỉ trích Washington thiếu nhất quán, nói rằng thế giới đang chứng kiến những tuyên bố "đạo đức giả và mâu thuẫn giữa lời nói với hành động" từ phía Mỹ.
Cùng ngày, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Qalibaf, người từng dẫn đầu đoàn đàm phán với Mỹ tại Islamabad, cho biết việc mở lại eo biển Hormuz sẽ không thể diễn ra nếu "những vi phạm trắng trợn" lệnh ngừng bắn từ phía Mỹ vẫn tiếp diễn.
Ông viện dẫn việc Mỹ tiếp tục phong tỏa hoạt động thương mại của Iran trên vùng biển quốc tế và các cuộc tấn công lặp lại của Israel tại Lebanon là những ví dụ điển hình.
Theo ông Qalibaf, Mỹ đang gây sức ép buộc Iran chấp nhận một thỏa thuận theo điều kiện của Washington. Vòng đàm phán đầu tiên do Pakistan làm trung gian tại Islamabad hôm 12/4 đã đổ vỡ mà không đạt kết quả. Tehran đến nay chưa cam kết tham gia vòng đàm phán thứ hai vì Mỹ đưa ra những điều kiện "quá mức" và lệnh phong tỏa các cảng biển Iran.
"Họ đã không thể đạt mục tiêu bằng hành động quân sự và cũng sẽ không thành công bằng kiểu hành xử bắt nạt. Giải pháp duy nhất là tôn trọng quyền của người dân Iran", ông Qalibaf nói.
Phát biểu được đưa ra một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran cho đến khi Tehran đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột lâu dài, đồng thời khẳng định quân đội Mỹ vẫn duy trì chiến dịch phong tỏa.
Hải quân Mỹ cuối tuần qua nã pháo và bắt giữ một tàu hàng Iran tìm cách vượt vòng vây, còn Iran ngày 22/4 cũng nổ súng và bắt hai tàu hàng quốc tế khi các phương tiện tìm cách bí mật đi qua eo biển Hormuz.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) lên án các vụ tấn công và bắt giữ tàu thương mại gần đây trên eo biển. IMO cho biết nhiều thủy thủ phải đối mặt với căng thẳng kéo dài do nguy cơ tên lửa, mảnh vỡ rơi trúng tàu, thiếu hụt nhu yếu phẩm và khó liên lạc với gia đình. Liên đoàn Lao động Vận tải Quốc tế đã nhận gần 2.000 yêu cầu hỗ trợ từ các thủy thủ và thân nhân kể từ khi xung đột nổ ra.
Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi chấm dứt các hành động "liều lĩnh" và trả tự do ngay lập tức cho tàu thuyền cùng thủy thủ. Ông cho biết tình hình khu vực vẫn rất bất ổn, với gần 20.000 thuyền viên bị mắc kẹt tại vịnh Ba Tư.
Trong khi đó, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết Tổng thống Trump không coi việc Iran bắt giữ tàu tại eo biển Hormuz là vi phạm lệnh ngừng bắn, vì những tàu này không thuộc Mỹ hay Israel.
Bà cho rằng biện pháp phong tỏa của Mỹ đang phát huy hiệu quả, đồng thời bác bỏ thông tin về thời hạn 3-5 ngày cho lệnh ngừng bắn. Tổng thống Trump cũng nói ông "không vội" và muốn đạt thỏa thuận tốt nhất trong đàm phán, cho rằng phong tỏa khiến Iran chịu áp lực lớn hơn cả các cuộc không kích.
"Mọi thành viên G20 sẽ được mời tham dự những cuộc họp cấp bộ trưởng và hội nghị thượng đỉnh giữa các lãnh đạo", AFP dẫn lời một quan chức cấp cao trong chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết hôm 23/4.
Khi được một phóng viên hỏi sau đó, Tổng thống Trump dường như không biết về lời mời này. "Tôi không biết liệu ông ấy có đến không. Thành thật mà nói, tôi nghi là ông ấy sẽ không đến", ông nói.
Tuy vậy, lãnh đạo Mỹ bày tỏ ủng hộ mời người đồng cấp Nga đến hội nghị thượng đỉnh G20, cho rằng sự có mặt của ông Putin "sẽ rất hữu ích". Tổng thống Trump cũng chỉ trích cựu tổng thống Barack Obama vì đã loại Nga khỏi G8 hồi năm 2014. "Tổng thống Putin đã rất bị xúc phạm bởi điều này. Ông ấy cảm thấy như thế cũng là điều hợp lý", ông nói thêm.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Alexander Pankin trước đó cho biết nước này đã được mời tham dự ở cấp cao nhất tại hội nghị thượng đỉnh G20, diễn ra tại thành phố Miami thuộc bang Florida của Mỹ ngày 14-15/12. Khi được hỏi ai sẽ đại diện Nga, ông Pankin cho hay thông tin chi tiết hơn sẽ được công bố gần ngày diễn ra sự kiện.
Phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng ông Putin vẫn chưa quyết định có tham dự hay không. Tổng thống Nga đã không dự hội nghị thượng đỉnh G20 nào kể từ năm 2019.
Mỹ là nước chủ nhà của G20 năm nay và Tổng thống Trump đã cam kết tổ chức một hội nghị thượng đỉnh ấn tượng.
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent cho biết trong nhiệm kỳ chủ tịch G20, Mỹ dự định ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hiện đại hóa hệ thống quản lý tài chính, nâng cao tính minh bạch về nợ và đơn giản hóa tái cơ cấu nợ, phát triển tài sản số, chống gian lận thanh toán và thúc đẩy hiểu biết về tài chính.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng năm ngoái, Tổng thống Trump đã tìm cách khôi phục quan hệ với Nga nhằm chấm dứt chiến sự Ukraine. Ông từng đón tiếp Tổng thống Putin tại Alaska vào tháng 8/2025, đánh dấu lần đầu lãnh đạo Nga tới một quốc gia phương Tây kể từ khi xung đột bùng phát tháng 2/2022.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 11/5 tuyên bố Mỹ không có lựa chọn khả thi nào khác ngoài việc chấp nhận đề xuất 14 điểm của Iran để giải quyết cuộc xung đột đang diễn ra.
“Không còn lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận các quyền của người dân Iran như đã nêu trong đề xuất 14 điểm”, ông Ghalibaf nhấn mạnh trong bài viết trên mạng xã hội.
“Bất kỳ cách tiếp cận nào khác đều sẽ không mang lại kết quả; mà chỉ là thất bại nối tiếp thất bại. Họ càng trì hoãn, người đóng thuế Mỹ càng phải trả giá đắt hơn”, quan chức Iran cảnh báo.
Trước đó, Mỹ đã đưa ra một khuôn khổ (được cho là gồm 14 điểm hoặc một bản ghi nhớ liên quan) nhấn mạnh các giới hạn đối với chương trình hạt nhân của Iran, các hạn chế về năng lực tên lửa của Tehran và các lực lượng ủy nhiệm được Iran hậu thuẫn trong khu vực, cùng các biện pháp an ninh khác.
Iran đã đáp trả bằng đề xuất phản hồi cũng gồm 14 điểm, trong đó ưu tiên: chấm dứt xung đột nhanh chóng (trong vòng 30 ngày), đảm bảo chấm dứt các cuộc tấn công trong tương lai của Mỹ hoặc Israel, rút quân Mỹ khỏi khu vực biên giới của Iran, dỡ bỏ các lệnh trừng phạt và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran, bồi thường chiến tranh, chấm dứt các hành động giao tranh ở Li Băng và các mặt trận khác, một cơ chế mới khẳng định chủ quyền hoặc quyền kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz - tuyến hàng hải quan trọng đối với hoạt động vận chuyển dầu mỏ toàn cầu.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai bác bỏ một số điều khoản trong đề xuất phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được". Ông Trump cho rằng thỏa thuận ngừng bắn đang trong tình trạng "nguy kịch" và duy trì lập trường kiên quyết về các vấn đề cốt lõi như làm giàu uranium.
Tổng thống Trump gần đây hối thúc Iran nhanh chóng đưa ra phản hồi, đồng thời cảnh báo sẽ tấn công “dữ dội hơn nhiều" nếu Iran không sớm ký thỏa thuận.
Các bên đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn hôm 7/4 để mở đường cho đàm phán. Mặc dù vậy, Mỹ tiếp tục gây sức ép kinh tế với Iran bằng cách duy trì lệnh phong tỏa các cảng của nước này.
Tổng thống Trump cho biết, nếu ông quyết định nối lại chiến dịch không kích Iran, sẽ mất khoảng 2-3 tuần để đạt được các mục tiêu đề ra trong cuộc chiến.
Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nhấn mạnh lại lập trường rằng Iran không được sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông Trump cho biết việc thu giữ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao của Iran phải là một phần của thỏa thuận.
Washington muốn Tehran từ bỏ kho dự trữ hơn 400kg uranium được làm giàu cao, mà Mỹ cho rằng có thể được sử dụng để chế tạo bom hạt nhân. Trong khi đó, Iran nói rằng chương trình hạt nhân của nước này chỉ mang mục đích hòa bình, mặc dù Tehran sẵn sàng thảo luận về một số hạn chế để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
Một quan chức cấp cao của Iran tiết lộ Tehran dự định chấm dứt xung đột và giải quyết vấn đề bế tắc tại eo biển Hormuz trước, còn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran sẽ được gác lại cho giai đoạn đàm phán sau.
