Công ty Ukraine bất ngờ vì lính Nga đầu hàng trước drone

Trong vài tuần nữa, Tòa Tối cao Mỹ dự kiến sẽ đưa ra phán quyết về những vấn đề đang làm phân cực nước Mỹ, từ chính sách nhập cư, quyền của người chuyển giới, kiểm phiếu bầu qua thư đến quyền công dân theo nơi sinh. Khi có kết quả, những vấn đề này có thể định hình di sản chính trị của Tổng thống Donald Trump và tác động đến bầu cử giữa kỳ vào ngày 3.11, theo Reuters hôm nay 26.4.

Trong bối cảnh đó, cuộc khảo sát được thực hiện trên toàn quốc từ ngày 15 – 20.4 phát hiện 64% số người Mỹ được hỏi phản đối việc chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh theo sắc lệnh do Tổng thống Trump ký vào tháng 1.2025.

Sắc lệnh trên đã bị kiện ra tòa, và các thẩm phán Tòa Tối cao được cho sẽ có phán quyết trước khi hết tháng 6. Đây là vụ được xem là mang tính bước ngoặt về quyền dân sự và là phép thử đối với lập trường cứng rắn về nhập cư do chính quyền Tổng thống Trump tiến hành.

Dù phe bảo thủ đang chiếm đa số 6–3 tại Tối cao Pháp viện, tòa có vẻ như không đứng về phía ông Trump sau phiên tranh luận ngày 1.4.

Kết quả thăm dò cũng cho thấy quan điểm của công chúng bị chia rẽ rõ rệt theo đảng phái. Trong khi chỉ có 9% cử tri đảng Dân chủ ủng hộ chính sách của ông Trump, 62% số cử tri theo đảng Cộng hòa muốn hủy bỏ chính sách, còn 36% muốn thực hiện.

Tòa án Tối cao cũng sẽ có quyết định về việc liệu các tiểu bang có thể kiểm phiếu bầu qua thư được đóng dấu bưu điện vào ngày bầu cử nhưng vài ngày sau mới đến nơi hay không. Khoảng 65% số người được hỏi ủng hộ tính luôn những phiếu này. Trong đó, 85% số người theo đảng Dân chủ lên tiếng ủng hộ, so với tỷ lệ 51% từ phe Cộng hòa.

Tin Gốc: Thanh Niên

Tỷ lệ thất nghiệp thấp. Giá trị thị trường chứng khoán ở mức cao. Chi tiêu tiêu dùng đang ổn định. Nhưng khi hỏi người Mỹ về cảm nhận đối với nền kinh tế, không ít người vẫn bày tỏ lo âu.

Cảm nhận của người dân đối với nền kinh tế có ý nghĩa quan trọng bởi khi cảm thấy bi quan, hành vi của họ có thể thay đổi và làm chậm đà phát triển. Mặt khác, đôi khi họ còn đang nhìn thấy những vấn đề thực sự vốn chưa xuất hiện trong các số liệu cụ thể.

Nỗi sợ mất việc

Từ những năm 1960, các nhà kinh tế đã khảo sát người Mỹ về việc liệu họ nghĩ tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng hay giảm trong năm tới. Suốt một năm qua, nỗi lo về tình trạng thất nghiệp luôn duy trì ở mức cao, vốn chỉ xuất hiện trong các thời kỳ suy thoái trước đây.

Tại thành phố Boise, Idaho, Andrew Morstad đang nhìn thấy những dấu hiệu cảnh báo. Một kỹ sư Amazon anh quen vừa bị sa thải trong khi không ít người khác chia sẻ với anh nỗi lo sợ rằng mình cũng sắp mất việc.

Morstad vẫn giữ được công việc nhân viên tư vấn phần mềm của mình, nhưng anh không khỏi cảm thấy bất an. "Tôi tin rằng kinh tế Mỹ sắp dính đòn", anh nói. Khi những nhân sự thu nhập cao bị sa thải, họ không chỉ ngừng chi tiêu mà còn tạo ra lỗ hổng lớn cho ngân sách quốc gia vì đây là nhóm đóng thuế nhiều nhất", anh nói.

Khách hàng của Morstad đang thắt chặt chi tiêu và bản thân anh cũng vậy. Trước kia, anh thường ra ngoài ăn uống hai hoặc ba tối mỗi tuần nhưng nay phải giảm dần các hoạt động giao lưu xã hội. Dù số liệu cho thấy kinh tế vẫn ổn định, Morstad dự đoán làn sóng sa thải trên diện rộng sẽ giáng một đòn mạnh vào thị trường lao động trong những tháng tới.

Đại học Michigan hôm 24/4 cho biết chỉ số niềm tin tiêu dùng đã giảm xuống mức 49,8 điểm trong tháng 4, thấp nhất kể từ khi họ bắt đầu thực hiện các cuộc khảo sát thường kỳ người tiêu dùng Mỹ hơn 70 năm trước. Đánh giá của người dân về hiện trạng nền kinh tế cũng như kỳ vọng tương lai đều sụt giảm. Nó diễn ra ở mọi nhóm đối tượng, không phân biệt đảng phái chính trị, thu nhập, độ tuổi hay trình độ học vấn.

"Người tiêu dùng vẫn lo ngại về quỹ đạo của lạm phát và trong năm qua, niềm tin vào thị trường lao động đã sụt giảm đáng kể", Joanne Hsu, giám đốc cuộc khảo sát, cho hay.

Bầu không khí ảm đạm này là điều dễ hiểu. Cuộc xung đột ở Iran đã đẩy giá xăng lên cao. Những chính sách thuế quan thay đổi đột ngột gây ảnh hưởng lớn tới các doanh nghiệp. Thị trường việc làm xét theo nhiều tiêu chuẩn vẫn ổn định, song đang xuất hiện rải rác tin tức về những đợt sa thải quy mô lớn sắp diễn ra.

Tuy vậy, chỉ số niềm tin này lại trái ngược với các báo cáo kinh tế khác công bố trong hai tuần qua cho thấy nền kinh tế Mỹ còn rất xa ngưỡng suy thoái.

Bộ Thương mại Mỹ hồi đầu tuần trước báo cáo doanh số bán lẻ trong tháng 3 vẫn ổn định, ngay cả khi đã điều chỉnh theo mức giá xăng tăng cao. Đến ngày 23/4, Bộ Lao động cho biết số lượng đơn xin trợ cấp thất nghiệp vẫn ở mức thấp. Trong khi đó, thị trường chứng khoán đang giao dịch gần các mức kỷ lục.

Không chỉ khảo sát của Đại học Michigan cho thấy những tín hiệu tiêu cực. Các số liệu tháng 3 từ cả Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York và Hội đồng Hội nghị, tổ chức nghiên cứu kinh tế và kinh doanh phi lợi nhuận, đều cho thấy người tiêu dùng đang có tâm lý bi quan về nền kinh tế.

Một cuộc thăm dò do Trung tâm Nghiên cứu các Vấn đề Công cộng AP-NORC thực hiện trong tháng 4 cho thấy 73% người Mỹ nghĩ rằng nền kinh tế đang diễn biến xấu.

Dù xét theo lạm phát, giá xăng hiện nay chưa phải mức cao kỷ lục, nhưng đà tăng trong tháng 3 lại là chưa từng có tiền lệ. Vì xăng dầu là mặt hàng được mua thường xuyên và giá cả luôn được niêm yết công khai, nó có thể tác động quá mức đến tâm lý người tiêu dùng.

Thắt chặt chi tiêu

Mối bất mãn về tình trạng lạm phát tăng vọt dưới thời chính quyền tổng thống Joe Biden đã góp phần đưa Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng. Phe Cộng hòa hiện lo ngại rằng tâm lý bi quan, ngay cả đối với những người có việc làm ổn định và thu nhập cao, sẽ gây bất lợi cho họ trong cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới.

Rosalyn Ruiz, nhân viên bộ phận thanh toán y tế tại Đại học bang Ohio, đang phải đối mặt hai bức tranh kinh tế trái ngược. Bà có công việc ổn định tại một thành phố đang trên đà phát triển, nhưng cuộc sống hàng ngày đang ngày càng trở nên quá đắt đỏ.

Ruiz, bà mẹ đơn thân, bắt đầu phải cắt giảm các bữa ăn ngoài và thu thập mọi loại phiếu giảm giá có thể. Hai con bà, 20 và 24 tuổi, đang chật vật tìm việc làm. Một trong hai người sắp chuyển về sống cùng gia đình.

"Tôi không chi tiêu bất cứ thứ gì phục vụ sở thích cá nhân. Tất cả chỉ dành cho thực phẩm, xăng xe và thú cưng", bà nói.

Ruiz không lo về việc sẽ bị sa thải, nhưng bà cảm thấy tương lai của các con mình mịt mù.

"Chúng chỉ có thể đi làm ở tiệm đồ ăn nhanh hoặc đi đóng gói hàng mà thôi", bà cho hay.

Một gia đình khi cảm thấy bất an về tương lai có thể sẽ cân nhắc kỹ hơn việc mua nhà hay khởi nghiệp kinh doanh. Công ty có thể dừng tuyển dụng. Nếu có quá nhiều người cùng dè chừng như vậy, những quyết định đó sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền tác động lên toàn bộ nền kinh tế, Hsu từ Đại học Michigan cho hay.

Tuy nhiên, giữa nhận định và hành vi tiêu dùng luôn tồn tại một độ vênh nhất định. Lịch sử từng ghi nhận vào tháng 6/2022, bất chấp bóng ma lạm phát và chỉ số niềm tin rơi xuống mức thấp kỷ lục, sức mua của người dân Mỹ vẫn không hề suy giảm và đà tạo việc làm mới vẫn bùng nổ.

Mặc dù vậy, một điểm khác biệt hiện nay là cái nhìn của người dân về thị trường lao động đang trở nên bi quan hơn nhiều. Báo cáo từ Đại học Michigan công bố hôm 24/4 cho thấy 64% số người tham gia khảo sát tin rằng tỷ lệ thất nghiệp trong một năm tới sẽ cao hơn hiện tại, tăng so với mức 61% hồi tháng 3 và đang tiến gần sát ngưỡng 69% ghi nhận hồi tháng 11/2025. Trong khi đó, vào tháng 6/2022, tỷ lệ này chỉ dừng lại ở mức 32%.

Cuộc khảo sát hàng quý đối với các chuyên gia Mỹ trên LinkedIn cũng cho thấy người lao động có những đánh giá bi quan về thị trường lao động trong suốt một năm qua.

"Niềm tin của lực lượng lao động đang chạm đáy và tình trạng này đã kéo dài một thời gian rồi", Kory Kantenga, trưởng bộ phận kinh tế khu vực châu Mỹ của LinkedIn, nói.

Mặc dù có một số thông báo sa thải gây chú ý, như Nike và Meta Platforms vừa công bố cắt giảm nhân sự quy mô lớn hôm 23/4, nhìn chung tỷ lệ sa thải vẫn ở mức khá thấp. Điều này được thể hiện qua số liệu trợ cấp thất nghiệp hàng tuần, báo cáo sa thải hàng tháng của Bộ Lao động cũng như những thông báo mà các doanh nghiệp lớn bắt buộc phải nộp trước khi đóng cửa hoặc sa thải hàng loạt.

Nhưng hoạt động tuyển dụng cũng đang ở mức cực kỳ thấp, khiến những người tìm việc liên tục bị từ chối. Điều này có thể làm u ám thêm cái nhìn về thị trường lao động trong mắt người tìm việc cũng như bạn bè và gia đình của họ. Đây còn có thể là một dấu hiệu cảnh báo sớm cho những gì sắp xảy ra. Ví dụ, những người làm việc tại một thành phố sắp có đợt sa thải quy mô lớn thường cảm nhận được rắc rối đang cận kề ngay cả trước khi thông tin đó xuất hiện trên mặt báo.

Ty Littlefield, lập trình viên phần mềm 35 tuổi ở Denver, thường xuyên lướt LinkedIn và nhận thấy những người bị sa thải từ một năm trước đến nay vẫn miệt mài tìm việc.

Littlefield cho biết gần đây ngành của anh đã chứng kiến những đợt sa thải "kỷ lục", trong đó có rất nhiều người mà anh quen biết. Littlefield nhận thấy ngày càng có nhiều người phải làm cùng lúc nhiều công việc bán thời gian, cố gắng nhận thêm càng nhiều việc tự do càng tốt để tìm kiếm cảm giác an tâm về tài chính.

Mặc dù đang có công việc ổn định, anh vẫn cảm thấy bất an. Littlefield là người khiếm thị và theo anh, điều này càng khiến việc tìm kiếm một vị trí mới trở nên khó khăn gấp bội nếu anh không may mất đi công việc hiện tại.

"Tôi đang cảm thấy hoảng loạn về tình hình kinh tế hiện tại", anh nói. "Trước đây, bị sa thải cũng chỉ được coi là khoảng thời gian nghỉ ngơi ngắn và lấy lại sức. Nhưng giờ mọi chuyện không còn như thế nữa".

Tin Gốc: Vnexpress

"Những kim tự tháp này là của chúng tôi, là lịch sử của chúng tôi, là bản sắc của chúng tôi", Mostafa, 65 tuổi, nói khi đứng cạnh những cấu trúc đá sa thạch sẫm màu của quần thể lăng mộ Bajrawiya thuộc Vùng Meroe, di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Mostafa là người kế thừa của gia tộc làm nghề trông giữ các kim tự tháp Meroe cổ đại. Mặc đồ trắng, hình bóng ông nổi bật khi đi lại giữa khu lăng mộ 2.400 tuổi, nơi có 140 kim tự tháp được xây dựng trong thời kỳ Meroitic của Vương quốc Kush.

Không có cái nào còn nguyên vẹn. Một số bị chặt cụt phần chóp, số khác chỉ còn là đống đổ nát. Chúng bị người châu Âu dùng thuốc nổ phá hủy vào những năm 1800 khi tới Sudan săn lùng kho báu, sau đó bị mưa gió và bão cát của sa mạc bào mòn suốt hai thế kỷ.

Cách thủ đô Khartoum ba giờ lái xe, nơi đây từng là điểm tham quan di sản thu hút nhiều khách nhất Sudan. Sau ba năm chiến tranh giữa quân đội Sudan và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF), khu vực này chỉ còn tiếng gầm gừ của một con lạc đà phá vỡ sự im lặng.

Nhà khảo cổ học kiêm giám đốc khu di tích Mahmoud Soliman vừa dẫn đoàn phóng viên đi tham quan vừa giải thích về chế độ kế vị theo mẫu hệ của vương quốc Kush, các tuyến đường thương mại và mối quan hệ với nước láng giềng Ai Cập.

"Đây có lẽ là lần thứ tư tôi dẫn người đi tham quan kể từ khi chiến tranh bùng nổ", ông nói.

Ông cùng Mostafa và nhà khảo cổ trẻ Mohamed Mubarak thay phiên trông coi khu di tích, xoay xở từng nguồn lực ít ỏi để ngăn chặn mưa và cát xâm thực. Trừ một lượng khách nhỏ đến trong thời gian ngắn vào đầu cuộc chiến, chủ yếu là người sơ tán tìm việc làm, khu di tích bây giờ gần như bỏ hoang.

"Thời trước chiến tranh, cuối tuần nào cũng có những chuyến xe buýt chở 200 người từ Khartoum đến", Soliman nhớ lại.

Ông giải thích rằng các di tích của Sudan từng trải qua một thời kỳ hồi sinh sau cuộc nổi dậy 2018-2019, khi giới trẻ Sudan xuống đường biểu tình phản đối cựu tổng thống Omar al-Bashir.

"Tổ phụ Taharqa, Tổ mẫu Kandaka", là câu khẩu hiệu được dùng nhiều nhất khi đó. Taharqa là một Pharaoh của Kush, còn Kandaka là danh hiệu của các vị nữ vương cổ đại, cũng được dùng để tôn vinh những người phụ nữ là biểu tượng của cuộc cách mạng.

"Người trẻ bắt đầu quan tâm đến khu di tích nhiều hơn, họ tổ chức các chuyến đi đến các địa danh du lịch và tìm hiểu về đất nước mình", Soliman nói.

Người dân làng Tarabil gần đó, ngôi làng theo tiếng địa phương nghĩa là kim tự tháp, từng sống dựa hoàn toàn vào việc bán đồ lưu niệm và cho thuê lạc đà.

Vào một ngày lộng gió tháng 4, Khaled Abdelrazek, 45 tuổi, vội vã chạy đến khu di tích ngay khi nghe tin có khách. Anh ngồi xổm ở lối vào, khoe với phóng viên những mô hình kim tự tháp bằng đá sa thạch thủ công và nhớ về thời kỳ có "hàng chục người trong làng tôi cùng bán hàng".

Trước chiến tranh, nơi này từng đón các đoàn làm phim tài liệu và tổ chức lễ hội âm nhạc, nhưng tất cả đều tan biến khi chiến tranh nổ ra vào những ngày cuối của tháng Ramadan.

"Trước đây, tôi tự hào vì giúp mọi người hiểu thêm về cội nguồn", Mubarak, người gắn bó với nơi này từ năm 2018, tâm sự. "Bây giờ ai cũng chỉ lo chạy ăn, chạy mặc và tìm chỗ trú thân. Nhưng di sản này cũng quan trọng lắm chứ. Chúng ta phải giữ gìn cho con cháu đời sau, không thể nhìn nó bị tàn phá được".

Giữa những triền đồi đá sa thạch đen nhấp nhô, các kim tự tháp kiêu hãnh hiện ra với mỗi điện thờ nhỏ ở phía trước. Khung cảnh thật ngoạn mục nhưng Soliman nói rằng mắt ông chỉ nhìn thấy những hiểm nguy: "Vết nứt kia là mới phải không? Đống cát kia có bị dịch chuyển không? Giàn giáo đường ống ở lối vào hầm mộ đó có cần làm lại trước mùa mưa không?".

"Tôi nghĩ nếu các kim tự tháp được giữ nguyên trạng từ đầu, chúng ta đã không đối mặt tất cả những vấn đề này", Mubarak nói.

Kim tự tháp Sudan nhỏ và dốc hơn so với những người hàng xóm ở Ai Cập, vốn được thiết kế để "chẻ" những cơn bão cát và thoát nước mưa, nhưng mỗi vết nứt giờ đây là một tử huyệt.

Kim tự tháp lớn nhất trong quần thể thuộc về Nữ vương Amanishakheto, người trị vì vào thế kỷ thứ I, nhưng giờ đây chỉ còn là một hố cát. Năm 1834, thợ săn kho báu người Italy Giuseppe Ferlini đã dùng thuốc nổ phá hủy hàng chục kim tự tháp và san phẳng lăng mộ của Nữ vương để cướp đi số trang sức tùy táng quý giá. Kho báu này hiện được trưng bày tại các bảo tàng ở Berlin và Munich, Đức.

Dẫu vậy, bức tường bao quanh đền thờ của bà vẫn đứng vững, khắc họa hình ảnh nữ vương cầm giáo chế ngự quân thù.

Soliman chỉ cho phóng viên thêm nhiều phù điêu khác: thần sư tử Apademak và các họa tiết chung với Ai Cập, bao gồm thần Amun và Anubis, hoa sen và chữ tượng hình.

Ông khao khát ngày khách du lịch và các nhà khảo cổ quay trở lại.

"Đó chỉ là một giấc mơ xa vời, nhưng tôi thực sự hy vọng một ngày nào đó chúng tôi có thể trùng tu bài bản cho những kim tự tháp này", ông nói, không dám cho phép mình hy vọng quá nhiều. "Nơi này rất tiềm năng".

Tin Gốc: Vnexpress