Thực tế là nếu thiếu phương pháp phù hợp, cơ sở vật chất hỗ trợ hay sự thấu hiểu từ giáo viên và bạn bè, việc hòa nhập rất dễ trở thành hình thức.
Có thể khẳng định đây là yếu tố tiên quyết trong giáo dục và hỗ trợ học sinh khuyết tật. Không chỉ hiện diện ở trường, học sinh khuyết tật phải tiếp cận, sử dụng một cách độc lập, an toàn và hiệu quả cơ sở vật chất, học liệu và dịch vụ giáo dục trong trường.
Học sinh khuyết tật có thể di chuyển thuận lợi trong trường, tiếp cận lớp học, thư viện, nhà vệ sinh cùng thiết bị học tập phù hợp. Tiếp cận còn phản ánh mức độ môi trường giáo dục được thiết kế để phục vụ tất cả học sinh thay vì buộc học sinh phải thích nghi với những giới hạn sẵn có. Điều này đảm bảo mọi học sinh đều có cơ hội học tập bình đẳng, phát triển toàn diện.
Mỗi học sinh khuyết tật có đặc điểm, khả năng và nhu cầu hỗ trợ riêng nên không thể áp dụng phương pháp giảng dạy hay đánh giá chung cho tất cả. Bình đẳng cơ hội không phải là ưu tiên hay thiên vị khi đánh giá mà là cung cấp hỗ trợ cần thiết để các bạn đứng trên một điểm xuất phát tương đương để học tập và được đánh giá một cách công bằng, phù hợp năng lực và thể chất.
Học sinh khiếm thị có thể được cung cấp đề thi dạng chữ nổi hoặc file âm thanh, học sinh khiếm thính được hỗ trợ phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu trong quá trình học, học sinh găp khó về vận động được bố trí thêm thời gian làm bài hoặc áp dụng hình thức kiểm tra phù hợp. Điều này không làm thay đổi bản chất việc đánh giá, chỉ là đảm bảo học sinh có thể tiếp cận và thể hiện năng lực của mình một cách đầy đủ nhất.
Để học sinh khuyết tật thực sự đạt được tính tiếp cận, bình đẳng, chỉ riêng nỗ lực của nhà trường là chưa đủ mà cần nhiều bên liên quan cùng tham gia. Cán bộ y tế đóng vai trò tư vấn, cung cấp thông tin về đặc điểm của từng dạng khuyết tật, cùng giám định mức độ để làm cơ sở xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp.
Chuyên viên tâm lý đánh giá nhu cầu, mức độ cần hỗ trợ và đồng hành trong quá trình can thiệp. Các tổ chức xã hội góp phần hỗ trợ nguồn lực, chương trình can thiệp và nâng cao nhận thức cộng đồng.
Học sinh khuyết tật vận động, khiếm thính hay khiếm thị luôn cần sự phối hợp của giáo viên, cán bộ y tế và chuyên viên tâm lý học đường hoặc nhân viên công tác xã hội kết nối nguồn lực cần thiết. Nếu thiếu một mắt xích trong hệ thống hỗ trợ, hiệu quả giáo dục sẽ khó đạt được một cách toàn diện.
Có phải bạn từng thắc mắc vì sao nhiều người có bằng cấp, học vấn cao gặp khó khăn về tài chính, trong khi những người ít học lại xây dựng được khối tài sản lớn.
Các chuyên gia thuộc quỹ đầu tư Rich Dad (đứng sau cuốn sách Cha giàu, cha nghèo) giải thích sự khác biệt nằm ở tư duy.
Theo nhóm chuyên gia, trí thông minh học thuật giúp con người ghi nhớ và phân tích hệ thống có sẵn. Tuy nhiên, trí thông minh tài chính đòi hỏi sự thấu hiểu tâm lý tiền tệ và khả năng chấp nhận rủi ro. Hệ thống giáo dục đào tạo con người tìm kiếm sự an toàn và tránh sai lầm. Điều này tạo ra những nhân viên giỏi nhưng lại trở thành rào cản khi làm giàu. Thống kê cho thấy khoảng 67% người Mỹ chỉ có thu nhập đủ sống, bao gồm cả những người có bằng cấp cao.
Dưới đây là 5 cạm bẫy tâm lý khiến người thông minh thường rơi vào cảnh túng thiếu.
Phân tích quá mức khi đầu tư
Người có học vấn cao thường dành nhiều thời gian nghiên cứu thị trường và lập bảng tính trước khi quyết định. Nhu cầu đòi hỏi sự chắc chắn tuyệt đối khiến họ bỏ lỡ thời cơ. Trong khi đó, những người nhạy bén nắm vững nguyên tắc mua tài sản sinh lời thường chớp cơ hội nhanh hơn.
Chủ nghĩa cầu toàn
Tâm lý sợ sai và theo đuổi sự hoàn hảo hình thành từ khi còn đi học. Tuy nhiên, trong kinh doanh, việc mắc sai lầm là một phần của quá trình. Những người luôn chờ đợi một kế hoạch hoàn hảo sẽ không bao giờ bắt đầu.
Tự tin thái quá vào chiến lược phức tạp
Trí thông minh dễ dẫn đến sự tự tin thái quá. Nhiều người tin họ cần các chiến lược tinh vi để kiếm tiền. Thực tế, thành công trong đầu tư thường đến từ việc giữ nguyên tắc đơn giản và duy trì sự bình tĩnh trước biến động thị trường.
Bỏ qua nguyên tắc cơ bản
Người có bằng cấp cao có thể giỏi tính toán, nhưng lại thiếu kiến thức thực tế về lập ngân sách, quản lý nợ hay tối ưu thuế. Họ thường nhầm lẫn giữa "kiếm nhiều tiền" và "tích lũy tài sản", dẫn đến việc chi tiêu tỷ lệ thuận với mức tăng thu nhập.
Quyết định dựa trên cảm xúc
Tiền bạc khơi gợi các phản ứng tâm lý như sợ hãi và tham lam. Khi thị trường suy thoái, nhiều người thông minh hoảng loạn, chạy theo xu hướng thay vì giữ vững lý trí. Người thành công có khả năng nhận diện cảm xúc cá nhân và không để chúng chi phối quyết định đầu tư.
Cách định hình lại tư duy
Để vượt qua các rào cản này, các chuyên gia gợi ý 4 bước thực hành.
Đặt thời hạn: Thay vì nghiên cứu vô thời hạn, hãy đặt khung thời gian cụ thể để ra quyết định, giảm thiểu sự trì trệ.
Đúc rút từ thất bại: Ghi chép lại những quyết định sai lầm để làm bài học thực tế.
Kiểm soát cảm xúc: Chú ý đến cảm giác lo lắng hay phấn khích khi chi tiền để duy trì sự khách quan.
Hannah Spencer, 34 tuổi, một thợ sửa ống nước vừa đắc cử nghị sĩ Anh. Cô cho biết mới hoàn thành khóa học về nghề trát vữa trong thời gian tranh cử.
Xu hướng chuộng nghề tay chân đang len lỏi vào Gen Z. Freya, 18 tuổi, quyết định bỏ qua chứng chỉ A-level (tương đương THPT) để đăng ký chương trình học nghề thợ điện kéo dài bốn năm. Dù mệt mỏi vì vừa học vừa làm, cô nói bản thân hạnh phúc. "Đây là công việc AI không thể thay thế. Tương lai của ngành xe điện rộng mở nên tôi không lo thất nghiệp", Freya nói.
Một nghiên cứu gần đây cho thấy 48% thanh thiếu niên tin rằng làm nghề lao động chân tay đáng mơ ước hơn việc ngồi văn phòng. Một khảo sát khác của Draper Tools, hãng sản xuất thiết bị công nghiệp, ghi nhận 61% người dưới 28 tuổi tin rằng nghề thủ công là một "công việc thú vị", trong đó 55% cho biết nhận thức của họ về việc làm trong lĩnh vực thủ công tích cực hơn so với 5 năm trước. Trên mạng xã hội, hashtag #TradieTok (dành riêng cho những người trẻ làm ngành xây dựng, thủ công) đang thu hút hàng chục triệu lượt xem.
Sự dịch chuyển này đến từ nỗi sợ bị trí tuệ nhân tạo (AI) "cướp" việc. Báo cáo của Viện Tiêu chuẩn Anh (BSI) cho thấy 1/4 chủ doanh nghiệp tin AI có thể đảm nhiệm công việc của nhân viên mới ra trường. Khảo sát của Randstad cũng chỉ ra 38% nhà tuyển dụng dự định giảm chỉ tiêu tuyển sinh viên tốt nghiệp đại học trong năm tới. Trong khi đó 41% người lao động lo ngại các công việc văn phòng cấp thấp có thể biến mất trong vòng 5 năm tới.
Cuối tháng 3, trong một cuộc phỏng vấn, tỷ phú Larry Fink - CEO của công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock - cho rằng xã hội đã dành nhiều thập kỷ để lý tưởng hóa công việc văn phòng và đánh giá thấp các nghề thủ công.
Theo ông Fink, khi AI đe dọa các vị trí cấp thấp nhưng lại tạo ra nhu cầu bùng nổ về cơ sở hạ tầng (như xây dựng trung tâm dữ liệu), cần phải cân bằng lại cách tiếp cận nghề nghiệp. "Nghề thợ sửa ống nước hay thợ điện cũng có thể mang lại nền tảng tài chính vững chắc không kém bất kỳ công việc bàn giấy nào. Xã hội đang thiếu hụt những công nhân lành nghề này", vị tỷ phú nói.
Dù nhiều triển vọng, các chuyên gia cảnh báo nghề thủ công không phải là lối tắt cho những người ngại gian khổ.
Evie, 30 tuổi, từng tốt nghiệp ngành Khoa học xã hội tại Amsterdam (Hà Lan), quyết định chuyển sang nghề trát vữa và lát gạch để tìm sự tự do. Tuy nhiên, cô thừa nhận đây là môi trường khắc nghiệt, đòi hỏi thể lực cao và "phù hợp hơn với nam giới".
"Nhiều người coi nghề mộc hay sửa chữa là giải pháp tình thế khi không tìm được việc văn phòng. Nhưng thực tế, bạn cần đầu tư nhiều năm mới có thể thành thạo. Đó là kỹ năng phải học và trau dồi suốt đời", Evie nói.
Trước đây, ngắm chim thường gắn với hình ảnh những người đã nghỉ hưu mặc áo vest kaki, tay cầm cẩm nang dày cộm. Đại dịch Covid-19 đã làm thay đổi thói quen này. Khảo sát năm 2022 của Cơ quan Cá và Động vật hoang dã Mỹ cho thấy khoảng 37% người từ 16 tuổi trở lên tham gia quan sát động vật hoang dã, trong đó có ngắm chim. Trên mạng xã hội, các video có chủ đề này thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.
"Ngắm chim đang trở thành một xu hướng. Nó giống như ăn khoai tây chiên, một khi đã bắt đầu thì khó mà dừng lại", Vesper Rothberg, 27 tuổi, nói.
Sự phổ biến của trào lưu này đến từ hai lý do. Công nghệ phát triển giúp việc ngắm chim dễ dàng hơn thông qua các ứng dụng nhận diện tiếng hót và hình ảnh. Đồng thời, đây là cớ để người trẻ "cai" smartphone, thoát khỏi nhịp sống căng thẳng. Một nghiên cứu trên tạp chí Scientific Reports chỉ ra việc nghe tiếng chim hót giúp cải thiện sức khỏe tinh thần trong 8 giờ sau đó.
Kate Brown, 30 tuổi, người sáng lập một nhóm ngắm chim tại bang Washington, thường lồng ghép các khoảng nghỉ 10 phút trong chuyến đi để mọi người thực hành chánh niệm. "Mọi người tìm cách thoát khỏi lo âu và tập trung vào thực tại, thiên nhiên cùng những người có chung sở thích", cô cho biết.
Hoạt động này cũng tạo ra sự gắn kết cộng đồng. Những chuyến đi bộ ngắm chim hiện thu hút nhiều lứa tuổi, từ sinh viên đến người ngoài 70. Rothberg kể từng bắt chuyện với một cụ ông ở Florida khi cả hai cùng quan sát loài cú đào hang. "Chúng tôi trò chuyện thoải mái dù bình thường ít có cơ hội tiếp xúc. Những con chim đã xóa nhòa khoảng cách đó", Rothberg cho hay.
Sự gia tăng của người trẻ cũng làm thay đổi cơ cấu các tổ chức bảo tồn. Alex Jeffers kể anh từng là thành viên hiếm hoi dưới 60 tuổi khi được mời vào ban quản trị của một hội yêu chim năm 2019. Hiện dữ liệu từ những người ngắm chim nghiệp dư đóng vai trò quan trọng, giúp giới khoa học theo dõi và bảo vệ môi trường sống của các loài.
Để bắt đầu sở thích này, Jeffers khuyên người trẻ nên đi từ những bước nhỏ, như quan sát mọi loài chim trong bán kính 1,6 km quanh nhà. "Chỉ cần quan sát con chim sẻ hót trong sân mỗi ngày 10 phút, bạn sẽ thấy mình dần say mê lúc nào không hay", Rothberg nói.
