Mỗi sáng, những chuyến xe từ Bình Quới vào trung tâm TP.HCM lại chen chúc nhau trên con đường đông nghịt người.
Thành phố thức dậy bằng tiếng còi xe, những tòa nhà kính phản chiếu ánh nắng đầu ngày và nhịp sống lúc nào cũng vội vàng như thể ai chậm lại sẽ bị bỏ quên phía sau.
Tôi cũng từng sống như thế.
Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực sáng tạo và công nghệ khiến tôi quen với những đêm thức trắng trước màn hình, những deadline (thời hạn phải hoàn thành công việc – PV) nối tiếp nhau và cảm giác lúc nào đầu óc cũng đầy tiếng ồn. Có những ngày tôi ngồi giữa quán cà phê đông người nhưng vẫn thấy mình trống rỗng đến lạ.
Rồi một buổi chiều, tôi tình cờ đọc được thông tin về một workshop (hội thảo – PV) diễn ra ở Bình Quới.
Nơi đó có cái tên rất đặc biệt: “Vườn Xà Bần”. Tôi quyết định đăng ký tham gia mà không nghĩ nhiều. Có lẽ vì lúc ấy, tôi thật sự cần một nơi để thở chậm lại.
Con đường dẫn vào khu vườn nhỏ hơn tôi tưởng. Chỉ cách trung tâm Sài Gòn không quá xa, nhưng không khí ở Bình Quới lại khác hẳn. Gió từ bờ sông thổi qua những hàng cây khiến mọi thứ dịu xuống. Tiếng xe cộ cũng không còn dồn dập như trong thành phố.
Khi bước vào “Vườn Xà Bần”, điều đầu tiên tôi ngửi thấy là mùi đất ẩm. Không phải mùi nước hoa hay máy lạnh quen thuộc của những quán cà phê thành phố. Mà là mùi của cây cỏ, của đất sau cơn mưa và những luống rau vừa được tưới nước.
Workshop hôm đó không quá đông.
Mọi người ngồi thành một vòng tròn dưới mái che bằng gỗ cũ. Có người là nhân viên văn phòng, có người làm nghệ thuật, có cả những bạn trẻ chỉ đơn giản muốn tìm một nơi yên tĩnh sau những ngày mệt mỏi.
Người hướng dẫn workshop là Trân, cô gái đã xây dựng “Vườn Xà Bần”.
Khó ai nghĩ rằng nơi đầy cây xanh này trước kia từng là bãi đất chứa: gạch vụn; bê tông nứt vỡ; sắt gỉ và rác xây dựng bị bỏ quên sau những công trình dang dở.
Trân kể rằng cô không muốn nơi ấy mãi là một khoảng đất chết giữa thành phố. Cô bắt đầu bằng việc dọn từng bao rác nhỏ, mang đất tới và trồng những cây đầu tiên. Dần dần, vài người bạn tới phụ. Rồi nhiều người khác tìm đến.
Cuối cùng, “Vườn Xà Bần” trở thành một khu vườn cộng đồng đúng nghĩa.
Trong workshop hôm ấy, mỗi người được chọn một chậu cây nhỏ để tự tay chăm sóc.
Trân gọi trải nghiệm đó là: “Chăm vườn như chăm mình”.
Lúc đầu tôi chỉ nghĩ đó là một câu nói đẹp. Nhưng khi thật sự ngồi xuống, chạm tay vào đất và cẩn thận tưới từng ít nước cho cây, tôi mới hiểu điều cô muốn nói.
Có những chiếc lá úa cần được cắt bỏ để cây tiếp tục lớn lên. Có những ngày cây cần nhiều nước hơn bình thường. Và cũng có lúc, điều tốt nhất mình có thể làm là kiên nhẫn chờ nó hồi phục.
Con người cũng vậy.
Giữa cuộc sống hiện đại, chúng ta thường quen với việc ép bản thân phải mạnh mẽ liên tục, phải chạy nhanh liên tục, đến mức quên mất rằng tâm hồn mình cũng có lúc cần được nghỉ ngơi.
Khi cúi xuống nhổ cỏ cho luống rau nhỏ hôm ấy, tôi nhận ra đầu óc mình bỗng yên hơn rất nhiều. Không còn tiếng thông báo điện thoại. Không còn áp lực phải trả lời email ngay lập tức. Chỉ còn tiếng gió, tiếng lá cây và mùi đất dưới tay. Lần đầu tiên sau rất lâu, tôi cảm thấy mình thật sự hiện diện ở một nơi nào đó.
Trong nhiều năm, người ta thường nghĩ nông nghiệp là ngành của: ruộng đồng; sản lượng; xuất khẩu và những vùng quê xa thành phố.
Nhưng sau buổi workshop ở “Vườn Xà Bần”, tôi bắt đầu nghĩ khác.
Có lẽ trong tương lai, nông nghiệp sẽ còn mang một ý nghĩa lớn hơn. Giữa những đô thị ngày càng áp lực và cô đơn, những khu vườn cộng đồng có thể trở thành nơi chữa lành cho con người.
Một đứa trẻ học cách gieo hạt sẽ hiểu thiên nhiên quý giá thế nào.Một người trẻ kiệt sức có thể tìm lại sự bình yên khi chăm sóc cây cối.Một người già cô đơn sẽ có thêm nơi để trò chuyện mỗi buổi sáng.
Nông nghiệp trong tương lai có thể không chỉ nuôi sống con người bằng thực phẩm. Nó còn có thể nuôi dưỡng tinh thần của họ.
Điều khiến tôi bất ngờ là “Vườn Xà Bần” không quay lưng với công nghệ. Những người trẻ ở đây dùng mạng xã hội để chia sẻ kiến thức trồng cây. Workshop được kết nối qua nền tảng online để mọi người đăng ký tham gia. Những mã QR nhỏ được đặt cạnh từng luống rau để khách có thể đọc câu chuyện về từng loại cây và cách chăm sóc chúng.
Ở đó, công nghệ không khiến con người xa thiên nhiên hơn. Nó trở thành cây cầu đưa họ quay lại gần thiên nhiên hơn. Chiều hôm ấy, trước khi ra về, tôi nhận một chậu cây nhỏ được trồng trong chiếc lon sữa cũ.
Trân mỉm cười nói: “Mang nó về chăm thử đi. Biết đâu mình cũng sẽ dịu lại giống cái cây này”. Tôi bật cười. Nhưng trên đường trở về thành phố, tôi cứ nghĩ mãi về câu nói ấy.
Ngoài kia, Sài Gòn vẫn tiếp tục xây thêm những tòa nhà mới.
Nhưng ở một góc nhỏ của Bình Quới, trên nền đất từng đầy xà bần và đổ nát, một khu vườn vẫn đang lặng lẽ lớn lên.
Và có lẽ, giữa cuộc sống hiện đại đầy vội vã này, con người cũng đang cần những khu vườn như thế để học lại cách chăm sóc chính mình.
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
Thông tin trên được nêu tại Tọa đàm phòng chống thuốc lá lậu - thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do báo Công an nhân dân tổ chức sáng 22-4.
Trên khía cạnh điều tra, trung tá Phạm Văn Ngọc - cán bộ Phòng Chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an - chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý hành vi buôn lậu thuốc lá.
Theo ông Ngọc, sau khi nghị quyết 173 được thực hiện, thì đến nay vẫn còn một số khó khăn như chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng…Điều này gây khó khăn trong việc xác định hành vi vi phạm trong quá trình xử lý.
Bên cạnh đó, nghị định 173 có quy định cho phép nhập khẩu, kinh doanh thuốc lá, dẫn đến những ảnh hưởng đến việc thanh tra, xử lý hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, theo quy định về định lượng đủ để cấu thành hành vi bị xử lý là từ 1.500 bao thuốc lá trở lên. Lợi dụng điều này, các đối tượng thường xé lẻ, chia nhỏ số lượng thuốc lá khi vận chuyển để không đủ mức độ xử lý gây khó khăn cho công tác điều tra.
Vì vậy, trung tá Ngọc đề xuất cần xem xét sửa đổi, giảm định lượng 1.500 bao xuống mức thấp hơn. Bên cạnh đó cần bổ sung quy định dựa trên giá trị hàng hóa vi phạm. Nếu số lượng chưa đủ nhưng giá trị hàng hóa lớn thì vẫn có thể xem xét xử lý.
Ngoài ra các cơ quan chức năng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để có hành lang pháp lý trong việc xem xét xử lý hình sự hành vi này. Đồng thời cần tăng mức xử phạt vi phạm hành chính với hành vi buôn lậu thuốc lá.
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho hay trong quá trình kiểm tra, xử lý cho thấy những người buôn lậu thuốc lá thường sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Trong khi đó, kinh phí, phương tiện, thiết vị phục vụ công tác kiểm tra, xử lý vi phạm mặc dù đã được quan tâm bổ sung, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Do mô hình tổ chức của lực lượng quản lý thị trường thay đổi nên công tác chỉ đạo về phòng chống thuốc lá giả, nhập lậu, không rõ nguồn gốc không đảm bảo tính kịp thời, có độ trễ cao.
Trước thực tế đó, ông Lê kiến nghị, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo đồng bộ giữa Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá với các luật, pháp lệnh liên quan đến thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay. Đồng thời cần nâng mức xử phạt vi phạm hành chính nhằm tăng tính răn đe...
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, chia sẻ ngoài buôn lậu thuốc lá điếu, điều đáng lo ngại hiện nay là sự len lỏi của thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Dù đã được đưa vào danh mục hàng cấm và chính thức bị cấm từ ngày 1-1-2025, thế nhưng đến nay thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn đang âm thầm len lỏi trong đời sống.
Ông Nhân cho rằng các sản phẩm này vẫn được buôn lậu và bán tràn lan, nhắm trực tiếp vào giới trẻ, học sinh, sinh viên thông qua các nền tảng mạng xã hội. Người mua chỉ cần nhắn tin qua Zalo hoặc messenger, hàng sẽ được giao tận tay với giá rẻ.
"Thuốc lá lậu có lợi thế bất hợp pháp về giá do trốn thuế, không chịu các chi phí tuân thủ pháp luật, không kiểm soát chất lượng và không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.
Đây là hình thức cạnh tranh không lành mạnh, tạo sức ép rất lớn lên các doanh nghiệp làm ăn chân chính, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng", ông Nhân nói.
Ông Nhân kiến nghị tiếp tục mở các chuyên án tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Từ đó triệt phá tận gốc các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia từ khu vực biên giới, không để hàng lậu tập kết, phân tán vào nội địa.
Xử lý hình sự thật nghiêm minh các nghi phạm cầm đầu để răn đe, đặc biệt với hành vi tái phạm cần xem xét xử lý hình sự.
Đẩy mạnh đấu tranh hoạt động mua bán thuốc lá trái phép trên không gian mạng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để rà soát, xử lý tận gốc các tài khoản, hội nhóm và gỡ bỏ các tài khoản vi phạm.
Ông Nhân khẳng định muốn chống buôn lậu hiệu quả, "hành lang pháp lý phải đủ chặt để quản lý, đủ mạnh để răn đe, đủ rõ để thực thi và đủ đồng bộ để phối hợp hành động".
Ngày 6/5, tại Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh đây là căn cứ cao nhất để lập, điều chỉnh quy hoạch đất đai và các quy hoạch vùng, địa phương, ngành.
Theo ông, điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia cũng là căn cứ để phân bổ vốn đầu tư công, và thu hút dòng vốn tư nhân, FDI cho phát triển kinh tế - xã hội.
Phó thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương phải sớm hoàn thành điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất quốc gia 2021-2030 để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Riêng các quy hoạch ngành, địa phương phải được hoàn thành trong quý II.
Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu sửa đổi Luật Đất đai 2024 ngay năm nay và hoàn thiện pháp luật về quy hoạch nhằm khơi thông nguồn lực.
Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ 1/8/2024, nhưng sau gần hai năm triển khai đã bộc lộ bất cập cần sửa. Thực tế, từ 1/7/2025, cả nước bỏ cấp huyện và vận hành theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, gồm cấp tỉnh và phường/xã. Trong khi đó, luật hiện hành vẫn tồn tại quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp quốc gia, tỉnh và huyện hàng năm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng hệ thống quy hoạch 3 cấp hiện nay gây vướng mắc, lệch pha với mô hình chính quyền hai cấp và thiếu đồng bộ với các lĩnh vực khác. Cơ quan này vừa trình, đề xuất đưa dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Đất đai vào chương trình lập pháp 2026, nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực đất đai.
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung dự kiến điều chỉnh khoảng 65 điều của Luật Đất đai 2024. Trong đó, Bộ đề xuất cấp sổ đỏ cho đất mua giấy viết tay giai đoạn 2014-2024, siết giao dịch trong thời gian chờ thu hồi đất và tăng phân cấp phân quyền để phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Cũng tại hội nghị, Bộ Tài chính cho biết Quy hoạch tổng thể quốc gia điều chỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao. Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. GDP bình quân đầu người trong 5 năm tới đạt khoảng 8.500 USD, năng suất lao động xã hội tăng trên 8,5% một năm.
Quy hoạch mới xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng chính, với các lĩnh vực ưu tiên như điện tử, công nghệ số, ôtô, đường sắt... Việt Nam cũng từng bước làm chủ công nghệ ở các lĩnh vực mới nổi như chip bán dẫn, robot, trí tuệ nhân tạo.
Về không gian phát triển, quy hoạch điều chỉnh mở rộng 4 vùng động lực quốc gia (phía bắc, phía nam, miền Trung, đồng bằng sông Cửu Long) và bổ sung vùng động lực Bắc Trung Bộ. Các vùng này sẽ là đầu tàu về công nghệ cao, logistics và kinh tế số.
Một số hành lang kinh tế trọng điểm tiếp tục được ưu tiên phát triển như hành lang Bắc - Nam; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; Mộc Bài - TP HCM - Biên Hòa - Vũng Tàu. Quy hoạch cũng định hướng phát triển các vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ gắn với Vành đai 4 và 5 vùng Thủ đô Hà Nội, cũng như Vành đai 3 và 4 TP HCM.
Theo quy hoạch điều chỉnh, mục tiêu tăng trưởng GRDP vùng đồng bằng sông Hồng khoảng 11% mỗi năm tới 2030. Hà Nội được định hướng trở thành thành phố kết nối toàn cầu, trong khi Hải Phòng và Quảng Ninh là trung tâm kinh tế biển hiện đại tầm khu vực.
Đông Nam Bộ được định hướng là vùng động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước, trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, logistics và tài chính quốc tế. TP HCM được kỳ vọng phát triển ngang tầm các đô thị lớn trong khu vực châu Á.
