Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang có chuyến thăm cấp Nhà nước đến Ấn Độ và Sri Lanka kéo dài từ ngày 5-8.5.
Chuyến công du này nối tiếp các chuyến thăm và làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đến Lào, Campuchia, Mỹ, Trung Quốc… từ đầu năm đến nay. Ở chiều ngược lại, trong cùng thời gian, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thongloun Sisoulith, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae… đến thăm Việt Nam.
Nhìn lại loạt hoạt động đối ngoại trên, có thể thấy chỉ trong khoảng 4 tháng, Việt Nam đã có những cuộc viếng thăm cấp cao, làm việc với 5 đối tác chiến lược toàn diện là: Mỹ, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ. Kèm theo đó là các cuộc thăm viếng chính thức với 2 đối tác đặc biệt gồm Lào và Campuchia. Danh sách đối tác vừa nêu cũng bao gồm 5 đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam: Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc, Nhật Bản và EU.
Tính đến nay, Việt Nam đã có 15 đối tác chiến lược toàn diện gồm: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản, Úc, Pháp, Malaysia, New Zealand, Indonesia, Singapore, Thái Lan, Anh, Liên minh châu Âu (EU). Như vậy, Việt Nam đã có quan hệ cấp đối tác chiến lược toàn diện với cả 5 thành viên Hội đồng Bảo an LHQ.
Chính vì thế, các sự kiện trên là minh chứng rõ ràng cho việc Việt Nam tăng cường củng cố quan hệ với các đối tác quan trọng, để tiếp tục phát huy các thành tựu đối ngoại ấn tượng đạt được thời gian qua.
Điều đó đã hiện thực hóa chiến lược của Đảng và Nhà nước trong việc tăng cường tự chủ chiến lược. Liên quan vấn đề này, ngày 18.2 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài viết “Đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới” nêu rõ sách lược đối ngoại của Việt Nam.
Trong bài viết, dẫn lại lời Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói “sau vấn đề phòng thủ, ngoại giao là một vấn đề cần yếu cho một nước độc lập”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định mạnh mẽ vai trò và trách nhiệm của đối ngoại đối với quốc gia, dân tộc.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nhấn mạnh: “Đứng trước những thời khắc lịch sử, đất nước cần có những quyết sách lịch sử. Kỷ nguyên mới đòi hỏi phải triển khai “đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới”: Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia dân tộc; lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường là nền tảng; đặt người dân là trung tâm của mọi chính sách; coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm. Ở tầm cao mới, đối ngoại sẽ được triển khai một cách tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường hơn; đóng góp hiệu quả hơn vào những mục tiêu chiến lược của đất nước; thể hiện trách nhiệm lớn hơn đối với hòa bình và phát triển của thế giới”. Theo đó, Việt Nam xây dựng nền đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới về mục tiêu, về lĩnh vực và về chủ thể.
Sách lược trên được kỳ vọng sẽ nâng tầm đối ngoại Việt Nam – vốn đã được cộng đồng thế giới đánh giá cao về những thành tựu đạt được trong thời gian qua. Điều này đã được nhiều nhà quan sát quốc tế nhấn mạnh trong các cuộc trả lời phỏng vấn Thanh Niên.
Điển hình, nhìn lại năm 2025, ông Gregory Poling (Giám đốc Chương trình Đông Nam Á, Giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á – Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), Mỹ) đã nhận định: “Việt Nam là một trong những câu chuyện thành công đáng ngạc nhiên nhất năm 2025. Từng được dự đoán sẽ nằm trong số những nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc chiến thương mại do Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động, thế nhưng Việt Nam đã đạt được mức tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025, vượt xa mọi kỳ vọng”. Kết quả này được đánh giá là đến từ sự phối hợp hiệu quả giữa chính sách đối ngoại và chính sách kinh tế.
Việt Nam cũng được đánh giá đang thành công trong việc thực hiện chính sách đối ngoại linh hoạt, hiệu quả giữa những thách thức không nhỏ của thế giới và khu vực, đặc biệt là thách thức từ sự cạnh tranh giữa các nước lớn. Nhận xét về điều này, TS Jonathan Berkshire Miller (Đồng sáng lập kiêm điều hành mảng tư vấn địa chính trị, Tập đoàn Pendulum, Canada) cho rằng: “Việt Nam nổi bật như một cường quốc tầm trung thực tế và linh hoạt, cân bằng giữa cạnh tranh với các cường quốc lớn trong khi tăng cường hội nhập kinh tế và tự chủ chiến lược”. “Nhìn chung, nền quản trị ổn định, khả năng phục hồi kinh tế và chính sách đối ngoại tinh tế đã giúp Việt Nam có vị thế tốt để vượt qua những biến động toàn cầu liên tục”, TS Miller nhận xét thêm.
Tương tự, GS Kei Koga (Chương trình các vấn đề toàn cầu và chính sách công, Trường Khoa học xã hội, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore) nhận định: “Việt Nam theo đuổi chính sách ngoại giao thực tế, tránh liên kết chiến lược công khai trong khi làm sâu sắc thêm quan hệ kinh tế với nhiều đối tác khác nhau”. Qua đó, ông Koga cũng cho rằng: “Việt Nam có thể tiếp tục theo đuổi chiến lược đa dạng hóa, tăng cường liên kết kinh tế và ngoại giao với các quốc gia trong khu vực, các đối tác ngoài khu vực để nâng cao khả năng và không gian hành động chiến lược”.
Chính vì thế, khi đẩy mạnh đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới, Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra nhiều đột phá phát triển mới trong vị thế của một cường quốc tầm trung như lời nhận xét của GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật).
Phía sau kết quả tưởng như bế tắc đó là một tiến trình ngoại giao kéo dài hơn 20 giờ, với những khoảnh khắc tiến rất gần đến thỏa thuận trước khi sụp đổ. Những gì diễn ra trong "vùng đàm phán khép kín" tại thủ đô Pakistan cho thấy rõ mức độ phức tạp, thiếu tin tưởng và những ranh giới đỏ khó dung hòa giữa hai đối thủ lâu năm.
Ngày 11-4, thủ đô Islamabad của Pakistan bước vào tình trạng an ninh nghiêm ngặt trước thềm đàm phán. Hơn 10.000 nhân viên an ninh được triển khai, các tuyến đường bị phong tỏa, trong khi khách sạn Serena - nơi diễn ra cuộc gặp - được dọn trống hoàn toàn và biến thành một khu vực kiểm soát chặt chẽ.
Theo Hãng tin Reuters, hai phái đoàn đến nơi theo cách thức kín đáo: phía Iran hạ cánh vào đêm muộn, còn phía Mỹ đến vào ngày hôm sau.
Bên trong khách sạn Serena, không gian được chia thành ba khu riêng biệt: khu của Mỹ, khu của Iran và khu trung gian dành cho các cuộc gặp có sự tham gia của phía Pakistan. Điện thoại bị cấm trong phòng họp chính, buộc các quan chức phải ra ngoài để liên lạc về nước.
Ngay từ đầu, cuộc đàm phán đã mang tính đối đầu giữa hai cách tiếp cận: phía Mỹ theo đuổi "hòa bình thông qua sức mạnh", trong khi Iran nhấn mạnh bằng mọi giá sẽ "kháng cự trong danh dự".
Tehran đặt ra các điều kiện rõ ràng: triển vọng hòa bình chỉ có thể xảy ra nếu vấn đề ngừng bắn tại Lebanon được giải quyết và các tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài được giải phóng.
Trong khi đó, Washington tập trung vào các mục tiêu cốt lõi như chấm dứt chương trình hạt nhân của Iran và mở lại eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng toàn cầu.
Dù tồn tại khác biệt sâu sắc, chỉ vài giờ sau khi hai bên đến nơi, các cuộc tiếp xúc trực tiếp vẫn được khởi động. Đây được xem là bước "tan băng" quan trọng sau nhiều năm đối thoại gián tiếp của hai nước.
Các cuộc đàm phán kéo dài 21 giờ đồng hồ, được mô tả là "liên tục nhưng không đồng đều". Phiên đầu tiên diễn ra nhanh chóng, sau đó là những khoảng nghỉ ngắn, nhưng trao đổi vẫn tiếp tục không chính thức.
Nhiều vòng đàm phán nối tiếp, các bản dự thảo được trao đổi, lập trường được nhắc lại trong khi các đoàn liên tục liên lạc về nước để xin chỉ đạo.
Theo các nguồn tin, tiến triển đạt được theo từng phần nhỏ. Bốn nguồn tin cho biết có thời điểm các cuộc đối thoại tiến gần đến một thỏa thuận khung, nhưng cuối cùng đổ vỡ do bất đồng về chương trình hạt nhân, eo biển Hormuz và lượng tài sản mà Iran muốn tiếp cận.
Hai nguồn tin cấp cao từ Iran mô tả bầu không khí "nặng nề và thiếu thiện chí", cho biết dù Pakistan cố gắng làm dịu tình hình, cả hai bên đều không thể hiện ý muốn giảm căng thẳng. Có thời điểm các bên rời phòng, tranh cãi lớn tiếng, trước khi quay lại tiếp tục đàm phán.
Theo các nguồn tin, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã lớn tiếng khi các bên thảo luận về những cam kết đảm bảo hậu chiến: "Làm sao chúng tôi có thể tin các ông khi trong cuộc gặp ở Geneva trước đó, các ông nói Mỹ sẽ không tấn công trong khi ngoại giao vẫn đang diễn ra?".
Thực tế, Mỹ và Israel đã tổ chức tấn công vào Iran chỉ hai ngày sau khi diễn ra vòng đàm phán tại Geneva hôm 26-2.
Đến sáng sớm ngày 12-4 theo giờ địa phương, bầu không khí có phần cải thiện và đã có đề xuất kéo dài đàm phán sang ngày thứ hai, và phía Iran sẵn sàng ở lại. Tuy nhiên, phía Mỹ quyết định kết thúc cuộc gặp, khiến tiến trình dừng lại đột ngột.
Khi công bố kết quả, Phó tổng thống Mỹ JD Vance thừa nhận hai bên "đã có những trao đổi thực chất" nhưng chưa đạt được thỏa thuận. Mỹ cho biết đã đưa ra "đề xuất cuối cùng và tốt nhất", trong khi Iran cho rằng lập trường của Washington là quá mức và thiếu thiện chí.
Dù vậy, cả hai phía đều không xem đây là kết thúc. Tiến trình đối thoại vẫn được tiếp tục, trong khi Iran nhấn mạnh đây là "một quá trình" và đã đặt nền móng cho các cuộc trao đổi trong tương lai.
Do đó, dù cánh cửa đàm phán đã đóng lại, nhưng nó vẫn chưa hề bị khóa.
Theo Hãng tin AFP, ngày 26-4, chia sẻ trên mạng xã hội X, ông Zelensky khẳng định Nga đang "một lần nữa đẩy thế giới đến bờ vực một thảm họa nhân tạo" khi thường xuyên điều khiển máy bay không người lái (drone) qua khu vực nhà máy Chernobyl. Trong đó, một chiếc đã đâm vào lớp vỏ bảo vệ của nhà máy năm 2025.
"Thế giới không được phép để hành vi khủng bố hạt nhân này tiếp diễn và cách tốt nhất là buộc Nga ngừng các cuộc tấn công liều lĩnh", Tổng thống Ukraine viết.
Bình luận về vấn đề trên, Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cho rằng việc sửa chữa lớp vỏ bảo vệ "cần được tiến hành sớm nhất có thể". Tuy nhiên Tổ chức Hòa bình xanh (Greenpeace) đã cảnh báo việc này có thể mất tới 4 năm và gần như bất khả thi vì chiến tranh.
Tình hình chiến sự Ukraine vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong ngày 26-4, Kiev cáo buộc Nga không kích làm ít nhất 5 người chết và 4 người bị thương.
Ở chiều ngược lại, Matxcơva cũng tố drone Ukraine tấn công Crimea và vùng Lugansk do Nga kiểm soát làm 4 người thiệt mạng.
Hiện Nga chưa phản hồi tuyên bố trên của ông Zelensky.
Cũng trong ngày 26-4, Hãng thông tấn TASS cho biết Triều Tiên vừa khánh thành khu tưởng niệm binh sĩ thiệt mạng khi hỗ trợ các nỗ lực quân sự của Nga chống lại Ukraine.
Đích thân Chủ tịch Duma Quốc gia (Hạ viện) Nga Vyacheslav Volodin dẫn đầu phái đoàn đến Bình Nhưỡng để dự trực tiếp sự kiện.
Tại đây, ông Volodin đã gửi lời cảm ơn nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un về việc cử lực lượng đến giúp Matxcơva "giải phóng Kursk" khỏi lực lượng Ukraine.
"Xin gửi lời cảm ơn đến ông Kim Jong Un và nhân dân Triều Tiên vì sự hỗ trợ huynh đệ trong việc giải phóng Kursk. Các chiến sĩ Triều Tiên đã sát cánh cùng binh sĩ và sĩ quan của chúng tôi, giải phóng đất Nga khỏi Ukraine", TASS dẫn lời ông Volodin.
TASS cũng chia sẻ một video cho thấy ông Volodin ôm ông Kim.
Cùng ngày 26-4, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov cũng đến Bình Nhưỡng để "hội đàm với lãnh đạo cấp cao và bộ tư lệnh quân đội".
Tháng 8-2024, Ukraine bất ngờ mở chiến dịch tấn công vùng Kursk - khu vực biên giới phía tây của Nga, giáp ranh lãnh thổ phía đông của Ukraine. Nhờ yếu tố bất ngờ, lực lượng Kiev nhanh chóng kiểm soát một phần diện tích rộng lớn lãnh thổ Kursk, buộc Nga phải phần nào phân tán lực lượng.
Năm 2025, các nước phương Tây bắt đầu cáo buộc Triều Tiên cử hàng chục ngàn binh sĩ đến Nga để hỗ trợ Matxcơva tái chiếm phần lãnh thổ Ukraine nắm giữ. Ban đầu, cả Matxcơva và Bình Nhưỡng đều im lặng trước những cáo buộc này.
Sau khi Nga về cơ bản đẩy lùi toàn bộ lực lượng Ukraine ra khỏi biên giới, lãnh đạo hai nước bắt đầu có những động thái cụ thể xác nhận sự tham gia của binh sĩ Triều Tiên tại vùng Kursk.
Theo ước tính của Hàn Quốc, khoảng 2.000 lính Triều Tiên đã thiệt mạng trong chiến đấu tại Nga. Đổi lại, theo các nhà phân tích, Triều Tiên nhận được hỗ trợ tài chính, công nghệ quân sự, lương thực và năng lượng từ Nga.
Triều Tiên hiện chưa phản hồi những thông tin do phương Tây đưa ra, cũng như chưa phát thông cáo chính thức về lễ khánh thành khu tưởng niệm binh sĩ đã khuất.
Theo tờ New York Times ngày 9-5, dựa trên hình ảnh vệ tinh được công bố, vệt dầu nằm ngoài khơi bờ tây đảo Kharg đã lan rộng hơn 20 dặm vuông (khoảng 51km²) tính đến ngày 7-5. Tổ chức giám sát tràn dầu toàn cầu Orbital EOS ước tính có thể đã có hơn 3.000 thùng dầu rò rỉ ra biển.
Nguyên nhân vụ tràn dầu hiện chưa được xác định. Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng tình trạng căng thẳng kéo dài tại eo biển Hormuz và sức ép lên hệ thống dầu khí Iran là những yếu tố đáng chú ý.
Từ giữa tháng 4, Mỹ triển khai phong tỏa hàng hải quanh Iran sau khi xung đột khu vực leo thang. Trong khi đó các cuộc đàm phán về việc mở lại eo biển Hormuz vẫn bế tắc, khiến hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải chiến lược này bị hạn chế nghiêm trọng.
Theo giới phân tích, nhiều tàu chở dầu Iran hiện mắc kẹt ngoài khơi, khiến Tehran nhanh chóng thiếu không gian lưu trữ dầu thô. Một lượng lớn dầu đang được chứa trực tiếp trên các tàu, làm gia tăng nguy cơ rò rỉ hoặc tai nạn kỹ thuật.
Ông Dalga Khatinoglu, chuyên gia theo dõi lĩnh vực năng lượng Iran tại tổ chức dữ liệu độc lập Iran Open Data, cho rằng một khả năng khác là đường ống dẫn dầu dưới biển nối đảo Kharg với mỏ dầu Abuzar - nằm ở phía tây đảo - đã bị rò rỉ. Đường ống này đã cũ hàng chục năm và từng xảy ra nhiều sự cố trước đây, trong đó có một vụ vỡ đường ống vào năm 2024.
Một số chuyên gia khác cũng đặt giả thuyết dầu có thể đã bị xả ra biển do Iran thiếu chỗ chứa, dù hiện chưa có bằng chứng xác thực.
"Tổng thể mà nói, lệnh phong tỏa hải quân có thể đã đẩy hệ thống dầu khí Iran vào trạng thái nguy hiểm", giáo sư Nima Shokri thuộc Đại học Công nghệ Hamburg nhận định.
Ông cho biết việc đóng các giếng dầu không hề đơn giản vì có thể gây tắc nghẽn hoặc làm hư hại các mỏ dầu, khiến việc khôi phục sản xuất sau này trở nên khó khăn và tốn kém hơn.
Tính đến giữa ngày 7-5, vệt dầu được cho là đang trôi dần về phía nam, hướng tới vùng biển Saudi Arabia. Truyền thông nhà nước Iran chưa đưa tin về sự cố, trong khi Bộ Ngoại giao Iran chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Các chuyên gia cảnh báo vụ tràn dầu có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới hệ sinh thái nhạy cảm của vịnh Ba Tư, bao gồm rừng ngập mặn, rạn san hô, nguồn cá và các nhà máy khử mặn ven biển.
"Ngay cả một vụ tràn dầu còn trong tầm kiểm soát cũng có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng môi trường khu vực nếu việc ứng phó bị chậm trễ", chuyên gia môi trường Keyvan Hosseini từ Đại học Southampton cảnh báo.
