Giáo dục hòa nhập cho đến nay vẫn thường bị hiểu khá đơn giản là đưa sinh viên khuyết tật vào học chung trường, chung lớp với sinh viên không có khuyết tật. Nhưng việc được chấp nhận vào học không đồng nghĩa với được hòa nhập.
Một sinh viên có thể hiện diện trong lớp học, nhưng vẫn bị loại trừ khỏi những cơ hội học tập.
Trong gần 5 năm làm công việc hỗ trợ sinh viên khuyết tật tại một trường đại học quốc tế, tôi đã đồng hành cùng nhiều sinh viên với những dạng khuyết tật và tình trạng sức khỏe rất khác nhau. Mỗi bạn là một câu chuyện riêng, với những khó khăn rất riêng trong học tập và sinh hoạt, và với những nhu cầu hỗ trợ cũng rất riêng.
Tôi vẫn nhớ một bạn sinh viên khiếm thị bối rối trong lớp khi giảng viên bất ngờ yêu cầu tất cả sinh viên phải liên tục di chuyển từ bàn này sang bàn khác và trả lời những câu hỏi trắc nghiệm chỉ trong 30 giây – khoảng thời gian quá ngắn để người hỗ trợ kịp đọc đáp án cho bạn lựa chọn.
Tôi nhớ một sinh viên sử dụng xe lăn học rất giỏi nhưng chưa từng một lần được tham gia ngày hội thể thao cùng bạn bè, chỉ vì tất cả các hoạt động đều mặc định đòi hỏi thể lực và không ai nghĩ tới việc thiết kế để em có thể tham gia.
Tôi cũng nhớ những sinh viên rối loạn phổ tự kỷ, hoặc có rối loạn ngôn ngữ, hoảng hốt mỗi khi nhìn thấy yêu cầu phải thuyết trình trước lớp. Những tình huống ấy cho thấy rào cản không chỉ nằm ở cơ thể hay tình trạng sức khỏe của người học, mà còn nằm ở cách môi trường học tập được thiết kế.
Cũng cần nói rõ rằng đây không chỉ là vấn đề của riêng sinh viên khuyết tật. Giáo dục hòa nhập thực chất cần nhìn thấy sự giao thoa giữa khuyết tật với những yếu tố khác như giới, điều kiện kinh tế, nơi sinh sống và cơ hội tiếp cận dịch vụ.
Khi cơ hội giáo dục bị hạn chế, cơ hội việc làm cũng bị thu hẹp theo.
Năm 2023, tỉ lệ tham gia lực lượng lao động của người khuyết tật chỉ là 23,9%, thấp hơn rất nhiều so với mức 77,4% ở người không khuyết tật; khoảng cách này đặc biệt lớn ở nhóm tuổi 18-40.
Nói cách khác, khuyết tật là một trong những “phép thử” rõ ràng nhất để nhìn ra liệu một hệ thống giáo dục có thực sự sẵn sàng cho sự đa dạng, hay vẫn đang âm thầm ưu tiên một nhóm người học “kiểu mẫu” và bỏ lại phía sau những người khác.
Các cơ sở giáo dục hiện nay thường coi việc tạo cơ hội học tập công bằng cho sinh viên khuyết tật chủ yếu là những điều chỉnh đơn lẻ cho từng cá nhân khi có yêu cầu.
Những điều chỉnh này dĩ nhiên rất cần thiết: thêm thời gian làm bài cho sinh viên có khó khăn về vận động; cung cấp tài liệu điện tử cho sinh viên khiếm thị; cho phép trình bày theo hình thức phù hợp hơn với sinh viên có khó khăn về giao tiếp.
Nhiều sinh viên sẽ không thể học tập hoặc hoàn thành chương trình nếu không có những hỗ trợ đó. Nhưng nếu hòa nhập chỉ phụ thuộc vào việc sinh viên phải tự giải trình, tự chứng minh và lặp đi lặp lại khó khăn của mình với từng môn học, từng giảng viên, thì gánh nặng vẫn đang được đặt nhiều hơn lên vai người học mà không có những cân nhắc chủ động từ phía hệ thống.
Trong bối cảnh Việt Nam, không phải sinh viên nào cũng dễ dàng có giấy tờ xác nhận “loại khuyết tật”, đặc biệt với những tình trạng như khuyết tật học tập, rối loạn phát triển thần kinh hay các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Bên cạnh đó là những định kiến rất quen thuộc: rằng người xin hỗ trợ là “yếu đuổi”, là “không đủ cố gắng”, là “không đủ năng lực”, thậm chí là đang đòi hỏi sự ưu ái quá mức. Chính những rào cản đó khiến nhiều sinh viên chọn im lặng, tự xoay xở một mình, cho đến khi các em kiệt sức hoặc bị bỏ lại phía sau.
Khi một hệ thống được thiết kế mà phụ thuộc quá nhiều vào các điều chỉnh cho từng cá nhân, thì sẽ luôn có rất nhiều sinh viên không bao giờ đi được đến bước nhận hỗ trợ. Đó là lý do vì sao giáo dục hòa nhập cần vượt lên trên những câu chuyện về sự cảm thông và những hỗ trợ mang tính “chữa cháy”.
Điều chúng ta cần nói đến nhiều hơn là việc chủ động thiết kế hoạt động dạy học để thúc đẩy hòa nhập công bằng ngay từ đầu.
Giảng viên cần chuẩn bị tài liệu ở các định dạng tiếp cận hơn; sử dụng nhiều cách truyền đạt khác nhau thay vì chỉ dựa vào một hình thức duy nhất; thiết kế các hoạt động học tập linh hoạt để sinh viên có thể tham gia bằng nhiều cách; và xây dựng các hình thức đánh giá hơn để người học thể hiện được năng lực thực sự của mình.
Khi một lớp học được thiết kế theo hướng đó, không chỉ sinh viên khuyết tật được hưởng lợi. Sinh viên có lo âu, trầm cảm, rối loạn phổ tự kỷ hay giảm chú ý, bệnh lý mãn tính, hay đơn giản là có những cách học khác với số đông, cũng có thêm cơ hội để học tốt hơn. Hòa nhập không phải là sự ưu tiên dành cho một nhóm nhỏ; đó là cách làm giáo dục tốt hơn cho tất cả mọi người.
Nhưng để làm được điều đó, không thể chỉ trông chờ vào thiện chí của một vài giảng viên hay nỗ lực của một phòng ban chuyên trách.
Giảng viên và cán bộ nhân viên cũng cần được hỗ trợ một cách thực chất: được tập huấn, được cung cấp tài liệu, được tạo điều kiện về thời gian và cơ chế để linh hoạt hơn trong giảng dạy và đánh giá.
Sẽ là không đủ nếu chúng ta chỉ nói với giảng viên rằng họ cần phải “tạo điều kiện cho sinh viên nhiều hơn” mà không đi kèm với những hỗ trợ tương xứng.
Hòa nhập không nên là gánh nặng riêng của sinh viên khuyết tật, cũng không nên trở thành phần việc “làm thêm” của giảng viên. Đó phải là trách nhiệm chung của cả một cơ sở giáo dục.
Khi ngày càng nhiều sinh viên có cơ hội bước vào giảng đường đại học, sự đa dạng trong lớp học cũng sẽ ngày càng trở thành một thực tế hiển nhiên. Và khi đó, hòa nhập không thể tiếp tục được xem là sự ban ơn cho một nhóm thiểu số. Nó cần được nhìn nhận đúng như bản chất: một thước đo quan trọng của chất lượng giáo dục và của mức độ tiến bộ của một xã hội.
Chương trình thu hút sự tham gia của 13 doanh nghiệp cùng khoảng 1.000 hạ sĩ quan, chiến sĩ tại hội trường Trung tâm Huấn luyện, bồi dưỡng nghiệp vụ và giáo dục nghề nghiệp số 2 (TP Đồng Nai).
Ngày hội mang đến hơn 2.000 chỉ tiêu tuyển sinh và việc làm đa dạng ở nhiều lĩnh vực, tạo điều kiện để học viên sau khi hoàn thành nghĩa vụ Công an nhân dân tiếp cận cơ hội việc làm ổn định, phù hợp năng lực.
Tại chương trình, các hạ sĩ quan, chiến sĩ đã có cơ hội tham gia phỏng vấn tuyển dụng trực tiếp cùng các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chương trình còn hỗ trợ định hướng chọn trường, chọn nghề phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường lao động.
Dịp này cũng được giới thiệu, trải nghiệm nền tảng web/app Sieuthivieclam.vn nhằm tiếp cận thông tin tuyển dụng nhanh chóng và thuận tiện hơn.
Ngoài ra, ngày hội còn hỗ trợ tư vấn gói khám sức khỏe miễn phí phục vụ hoàn thiện hồ sơ xin việc.
Ngày hội không chỉ là cầu nối giữa doanh nghiệp và người lao động mà còn góp phần giúp lực lượng thanh niên sau khi hoàn thành nghĩa vụ tự tin bước vào thị trường lao động, xây dựng tương lai bền vững.
Vào ngày 14/5, một người dùng đã đăng tải bức ảnh về một con cá bống vàng lên mạng xã hội Facebook kèm theo chú thích: "Cá bống vàng mang lại sự giàu có".
Được biết, người đăng bài trên facebook là ông Suwat, 39 tuổi, tại phường Mab Pong, huyện Phan Thong, tỉnh Chonburi, Thái Lan.
Suwat tiết lộ rằng anh đã bắt được con cá bống vàng này từ một cái ao và mang nó về. Khi về đến nhà, Suwat thả nó vào một chậu nước và con cá chuyển sang màu vàng óng ánh, khác hẳn với những con cá khác anh bắt cùng có màu nâu đen.
Khi cân thử, con cá bống nặng 500 gram. Sau đó, Suwat tách nó ra, thả vào một bể kính rồi đăng ảnh lên Facebook.
Sau khi đăng lên mạng xã hội, có người liên hệ với Suwat và đề nghị mua với giá 10.000 baht (8,1 triệu đồng).
"Tôi chưa bán nó vì tôi tin rằng nó sẽ mang lại may mắn cho tôi. Con cá bống vàng này tôi sẽ giữ nó và nuôi cho đến khi nó chết", Suwat nói.
Năm 2022, Tòa án Trung cấp số 1 Thượng Hải phát lệnh truy nã đối với Li Zhaohui. Cùng lúc, Tập đoàn Năng lượng Meijin thông báo thưởng 100.000 tệ (15.000 USD) cho người cung cấp tung tích của ông, kèm 10% giá trị tài sản thu hồi thực tế. Khoản thưởng này xuất phát từ việc Li Zhaohui phải chịu 1/4 trách nhiệm liên đới trong khối nợ 216 triệu tệ của Công ty Thương mại Quốc tế Haiboxinhui Thượng Hải.
Kế nghiệp lúc nguy nan
Tháng 1/2003, ông Li Haicang, Chủ tịch Tập đoàn Thép Haixin, tử vong do bị mưu sát. Con trai ông, Li Zhaohui, khi đó 22 tuổi, bỏ dở chương trình đại học tại Australia để về nước tiếp quản sản nghiệp được định giá 4 tỷ tệ và hơn 9.000 nhân viên của cha.
"Hãy để cháu làm thử vài năm. Nếu không được, cháu rời đi. Công ty của cha gây dựng, cháu không để nó lụi bại", Li Zhaohui nói với các cổ đông.
Haixin tiền thân là nhà máy rửa than đá và luyện cốc do ông Li Haicang thành lập năm 1987 tại huyện Văn Hỷ, thành phố Vận Thành, tỉnh Sơn Tây. Năm 2002, công ty lọt top 20 doanh nghiệp lớn nhất Trung Quốc và là doanh nghiệp tư nhân lớn nhất tỉnh Sơn Tây.
Sau khi nhậm chức, Li Zhaohui thay thế nhiều lãnh đạo cấp cao để thu gọn quyền điều hành. Trong năm đầu tiên, công ty đạt doanh thu 7 tỷ tệ, nộp ngân sách 1,2 tỷ tệ. Đến năm thứ ba nắm quyền, Li Zhaohui sở hữu khối tài sản 5,5 tỷ tệ.
Chuyển hướng đầu tư tài chính
Khác với định hướng sản xuất truyền thống của cha, Li Zhaohui dồn lực đầu tư tài chính. Năm 2004, ông chủ trẻ chi gần 6 tỷ tệ mua 3,1% cổ phần Ngân hàng Minsheng. Trong giai đoạn 2006-2008, ông tiếp tục mua bán cổ phiếu của Minsheng, Huaguan Technology và Yinhua Fund, thu về hàng tỷ tệ lợi nhuận. Ông mở rộng đầu tư vào Shanxi Securities, ngân hàng Everbright và cảng Rizhao.
Năm 2008, tài sản của ông đạt 12,5 tỷ tệ. Năm 2009, Li đứng thứ 39 trong danh sách 500 người giàu nhất Trung Quốc và trở thành trở thành tỷ phú trẻ nhất quốc gia này do tạp chí Tân Tài Phú bình chọn. Năm 2010, tạp chí Forbes từng xếp Li (lúc đó 28 tuổi) vào danh sách những tỷ phú trẻ nhất thế giới với tài sản ròng 1 tỷ USD.
Thành công tài chính đi kèm lối sống xa hoa. Năm 2010, Li Zhaohui kết hôn với diễn viên Che Xiao tại huyện Văn Hỷ. Đám cưới gây xôn xao dư luận Trung Quốc thời bấy giờ khi quy tụ 200 siêu xe, 500 bàn tiệc với các món xa xỉ như vi cá, bào ngư và phát lì xì thưởng cho hàng chục nghìn công nhân. Chi phí ước tính hơn 50 triệu tệ. Nhưng cuộc hôn nhân chỉ kéo dài hơn một năm.
Phá sản
Từ năm 2012, Tập đoàn Haixin gặp khó khăn do thị trường thép suy thoái và dòng tiền đầu tư chứng khoán đứt gãy. Năm 2014, công ty chậm trả lương cho nhân viên và nợ thuế hơn 100 triệu tệ.
Ngày 18/3/2014, Thép Haixin ngừng sản xuất. Tháng 9/2015, công ty chính thức phá sản. Tập đoàn Jianlong (Bắc Kinh) sau đó mua lại và tái cơ cấu doanh nghiệp.
Tháng 5/2015, Tòa án Trung cấp thành phố Vận Thành công bố Tập đoàn Haixin nợ 954 cá nhân và tổ chức với tổng số tiền 23,409 tỷ tệ. Cuối năm 2015, Li Zhaohui xuất hiện lần cuối tại hội nghị chủ nợ. Tháng 12/2017, cơ quan chức năng cấm ông xuất cảnh do trốn nợ. Đến nay, tung tích của Li vẫn chưa được xác định. Truyền thông Trung Quốc dẫn các nguồn tin đồn đoán cựu tỷ phú đã phẫu thuật thẩm mỹ và trốn ra nước ngoài.
Với khối tài sản 12,5 tỷ tệ bị "bốc hơi" sau hơn 7 năm, Li được truyền thông Trung Quốc đặt cho biệt danh "Sơn Tây tối bại gia tử" (Phá gia chi tử lớn nhất Sơn Tây), thậm chí "Trung Quốc đệ nhất bại gia tử" (Kẻ phá gia số 1 Trung Quốc).
Tại sao Thép Haixin suy sụp nhanh chóng? Giới phân tích chỉ ra hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, công ty bỏ lỡ thời kỳ phát triển vàng. Hệ thống quản lý gia đình trị gây ra hỗn loạn, các phe phái sa đà vào mâu thuẫn nội bộ. Thứ hai, Li Zhaohui quá coi trọng đầu tư tài chính, lướt sóng nhưng phớt lờ sản xuất. Ông dồn toàn bộ tài sản vào đầu tư mà quên dự phòng rủi ro. Khi chuỗi vốn đứt, sản xuất công nghiệp sụp đổ theo.
Một số ý kiến còn cho rằng việc có năng lực hạn chế nhưng vội vã nhậm chức, thể hiện bản thân của Li Zhaohui cũng là mầm mống thất bại.
