Quỹ Tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund, IMF) vừa công bố dự báo về quy mô kinh tế của 6 nước lớn ở Đông Nam Á giai đoạn 2026 – 2031, bao gồm: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Đáng chú ý, tính theo GDP sức mua tương đương (PPP), Việt Nam đang là nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất so với các quốc gia trên.
Cụ thể, riêng năm 2026, GDP PPP của Việt Nam đạt 2.025 tỉ USD, vượt Thái Lan, Malaysia, Philippines và Singapore, chỉ đứng sau Indonesia với 5.230 tỉ USD. Việt Nam cũng là quốc gia duy nhất ngoài Indonesia vượt mốc 2.000 tỉ USD.
Khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan tiếp tục nới rộng. Đến năm 2031, dự báo GDP PPP Việt Nam đã cao hơn Thái Lan hơn 500 tỉ USD, bỏ xa Malaysia và Philippines, qua đó củng cố vị thế nền kinh tế lớn thứ hai ASEAN.
Dù vẫn còn khoảng cách với Indonesia, Việt Nam lại là nước thu hẹp nhanh nhất với nền kinh tế lớn nhất khu vực. Từ mức tương đương khoảng 39% quy mô của Indonesia năm 2026, đến năm 2031, Việt Nam được dự báo đạt gần 46%.
Đáng chú ý, Việt Nam ngày càng vượt xa Singapore về quy mô kinh tế, nhưng “đảo quốc sư tử” vẫn dẫn đầu tuyệt đối về thu nhập bình quân đầu người. Đến năm 2031, GDP PPP của nước ta được dự báo gấp hơn 2,2 lần Singapore, phản ánh lợi thế về quy mô dân số và tốc độ tăng trưởng.
TS Nguyễn Anh Vũ – Trưởng khoa tài chính Trường đại học Ngân hàng – cho biết cần phân biệt giữa GDP danh nghĩa và GDP theo sức mua tương đương (PPP), bởi hai chỉ số phản ánh những khía cạnh khác nhau của nền kinh tế.
GDP danh nghĩa thể hiện tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ một quốc gia tạo ra, quy đổi theo tỉ giá hiện hành sang USD. Trong khi đó, GDP PPP phản ánh sức mua thực tế, tức cùng một số tiền có thể mua được bao nhiêu hàng hóa và dịch vụ ở mỗi quốc gia sau khi đã điều chỉnh theo mặt bằng giá.
Ví dụ, theo dữ liệu của World Bank, GDP danh nghĩa của Việt Nam năm 2024 đạt hơn 476 tỉ USD, còn GDP PPP đạt 1.650 tỉ USD, gấp khoảng 4 lần. Trong khi đó, hai chỉ số này trong năm 2024 của Mỹ lần lượt là 28.750 tỉ USD và hơn 29.180 tỉ USD, gần như tương đương.
Theo dự báo của IMF, năm 2026, quy mô nền kinh tế của Việt Nam vượt mốc 500 tỉ USD theo GDP danh nghĩa và đạt hơn 2.000 tỉ USD theo GDP PPP.
Thước đo GDP PPP xuất phát từ Chương trình so sánh quốc tế (International Comparison Program) của World Bank. Mức giá toàn cầu là cơ sở để so sánh chi phí sinh hoạt giữa các quốc gia khác nhau. Chỉ số này được đo bằng sức mua tương đương (PPP), qua đó cho thấy cần bao nhiêu tiền để mua cùng một mặt hàng ở những nơi khác nhau.
TS Nguyễn Anh Vũ lấy ví dụ, nếu một chiếc hamburger ở Mỹ có giá khoảng 6 USD, trong khi một chiếc tương tự ở Việt Nam chỉ khoảng 40.000 đồng, tương đương khoảng 1,5 USD. Vì vậy, với cùng 1 USD, người dân ở Việt Nam có thể mua được lượng hàng hóa, dịch vụ tương đương khoảng 3 – 4 USD ở Mỹ.
Đây là lý do quy mô kinh tế của Việt Nam khi tính theo sức mua cao hơn nhiều so với GDP danh nghĩa quy đổi theo tỉ giá.
Năm 2006, GDP danh nghĩa của Thái Lan là hơn 220 tỉ USD, trong khi Việt Nam chỉ ở mức hơn 66 tỉ USD. Đến năm 2024, hai chỉ số trên của Thái Lan lần lượt gần 530 tỉ USD và 1.770 tỉ USD, còn của Việt Nam gần 480 tỉ USD và 1.650 tỉ USD.
Với dự báo mới công bố của IMF vào tháng 4-2026, TS Nguyễn Anh Vũ cho rằng: “Việc Việt Nam vượt Thái Lan theo chỉ tiêu GDP PPP, sau đó có thể cả GDP danh nghĩa là hợp lý. Bởi Việt Nam đã duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn Thái Lan trong thời gian dài, nếu tiếp tục giữ đà thì khoảng cách sẽ còn nới rộng”.
Tuy vậy, ông nhấn mạnh điều này không có nghĩa Việt Nam đã vượt Thái Lan về kinh tế. Khi so sánh mức sống người dân, GDP bình quân đầu người danh nghĩa hay GDP bình quân đầu người theo PPP là chỉ tiêu chính xác hơn. Theo cách tính này, Việt Nam hiện vẫn thấp hơn Thái Lan đáng kể.
Chẳng hạn, GDP bình quân đầu người danh nghĩa của Thái Lan và Việt Nam lần lượt là gần 7.350 USD và gần 4.720 USD vào năm 2024. Còn GDP bình quân đầu người theo PPP của Thái Lan và Việt Nam lần lượt là hơn 24.710 USD và 16.385 USD.
Diễn biến trên xuất phát từ việc quy mô nền kinh tế của hai nước đã tương đương, nhưng Việt Nam có hơn 100 triệu dân, trong khi Thái Lan chỉ khoảng 70 triệu người.
TS Nguyễn Anh Vũ ví dụ: “Hai gia đình đều có tổng thu nhập 10 triệu đồng mỗi tháng. Nhưng nếu một gia đình có 10 người, còn gia đình kia chỉ có 7 người, thì mức sống của gia đình ít người sẽ cao hơn”.
Do đó, để đánh giá đời sống người dân, cần nhìn vào GDP bình quân đầu người thay vì tổng quy mô nền kinh tế. Việt Nam vẫn cần thêm một giai đoạn tăng trưởng cao để thu hẹp khoảng cách về mức sống với Thái Lan.
Dù vậy, TS Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh: “Việc quy mô nền kinh tế của Việt Nam tính theo GDP danh nghĩa và GDP PPP đã gần bằng, thậm chí vượt Thái Lan, để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai khu vực là một cột mốc quan trọng. Đây là kết quả của nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng cao, khẳng định vị thế của Việt Nam trong khu vực và tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo”.
Warren Buffett rời vị trí CEO Berkshire Hathaway cuối năm ngoái. Tuy nhiên, ông vẫn tham gia vào danh mục đầu tư của công ty. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC hôm 2/5, bên lề đại hội cổ đông Berkshire, Buffett ví thị trường như "một nhà thờ nằm cạnh một sòng bài", để phân biệt giữa phong cách đầu tư giá trị truyền thống với xu hướng giao dịch ngắn hạn hiện tại, dựa trên dự đoán thị trường.
"Mọi người có thể đi lại giữa nhà thờ và sòng bài. Tôi thấy số người ở nhà thờ vẫn nhiều hơn. Nhưng sòng bài đang ngày càng hấp dẫn", ông ví von.
Tỷ phú nhận định tâm lý "đánh bạc" trong đầu từ đang đạt đỉnh. "Nếu anh mua hoặc bán quyền chọn chỉ còn hạn một ngày, đó không phải là đầu tư, cũng không phải đầu cơ, mà là đánh bạc", ông nói.
Buffett đề cập đến sự việc gần đây liên quan đến một binh sĩ Mỹ. Người này được cho là kiếm 400.000 USD từ thị trường nhờ biết trước về chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela. Vài ngày trước, Bộ Tư pháp Mỹ đã cáo buộc binh sĩ này giao dịch nội gián.
"Không ai giải thích được tại sao lại có người mua quyền chọn chỉ còn hạn trong một ngày, trừ khi họ có cơ hội kiếm hơn 400.000 USD nhờ biết trước thời điểm chúng ta tiến vào Venezuela", ông nói.
Tỷ phú khẳng định điều này không đồng nghĩa "đầu tư là tồi tệ". Tuy nhiên, "giá của nhiều tài sản sẽ trở nên rất vô lý".
Buffett từ lâu nổi tiếng với lời khuyên thời điểm tốt nhất để mua là khi thị trường lao dốc mạnh. Ông thường khuyến nghị nhà đầu tư "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam, và hãy tham lam khi người khác sợ hãi". Trong cuộc phỏng vấn cuối tuần trước, ông nhắc lại lời khuyên này, cho biết thời điểm nên mua nhất là khi không ai nghe điện thoại vì thị trường đang sụp đổ.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cũng lên tiếng phản bác tư duy làm giàu nhanh mà nhiều người Mỹ theo đuổi, cảnh báo điều này thường dẫn tới bất ổn tài chính lớn hơn. Ông từng là giám đốc một quỹ phòng hộ.
"Có nhiều người trẻ, chủ yếu là nam giới, làm lao động tay chân trong ngành xây dựng, rồi lại chơi xổ số. Điều đó khiến tôi phát điên", Bessent cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên AP. "Điều tốt nhất bạn có thể làm là đừng chơi xổ số. Thay vào đó, mọi người nên đầu tư và để tiền của mình tăng trưởng theo thời gian", ông nói.
Tại họp báo chiều 14/4, ông Đào Xuân Tuấn, Vụ trưởng Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, việc xét duyệt hồ sơ xin cấp phép sản xuất vàng miếng được thực hiện chặt chẽ. Ngân hàng Nhà nước đang xem xét và sẽ công bố các đơn vị được đủ điều kiện được cấp phép sản xuất vàng miếng, nhập khẩu nguyên liệu.
Theo ông Tuấn, việc bổ sung thêm các đơn vị được cấp phép sản xuất vàng miếng và nhập khẩu nguyên liệu sẽ giúp tăng nguồn cung, góp phần bình ổn thị trường và thu hẹp chênh lệch giá vàng trong nước với thế giới.
Theo Nghị định 232 sửa đổi, bổ sung Nghị định 24 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, cơ chế độc quyền vàng miếng được xóa bỏ. Ngân hàng Nhà nước sẽ giao quyền nhập khẩu và sản xuất vàng miếng cho một số ngân hàng và doanh nghiệp đủ điều kiện.
Ngân hàng, doanh nghiệp muốn được cấp phép sản xuất vàng miếng phải có giấy phép mua bán, kinh doanh mặt hàng này. Họ cũng phải đáp ứng điều kiện về vốn, với doanh nghiệp là từ 1.000 tỷ đồng trở lên, ngân hàng từ 50.000 tỷ. Dự kiến có khoảng 8 ngân hàng và 3 doanh nghiệp gồm PNJ, DOJI và SJC đáp ứng yêu cầu về vốn điều lệ để sản xuất vàng miếng.
Cũng tại họp báo, Phó thống đốc Phạm Thanh Hà cho biết đến hết tháng 3, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt trên 19,18 triệu tỷ đồng, tăng hơn 3% so với cuối năm ngoái.
Năm nay, Ngân hàng Nhà nước định hướng tăng trưởng tín dụng khoảng 15%. Chỉ tiêu này có thể điều chỉnh theo diễn biến thực tế nhằm kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng và đảm bảo an toàn hệ thống.
"Nhu cầu tín dụng cho sản xuất và tiêu dùng có xu hướng tăng, trong khi huy động vốn có thể chịu cạnh tranh từ các kênh đầu tư khác như bất động sản, chứng khoán, tạo thêm sức ép lên hệ thống ngân hàng", ông Phạm Thanh Hà nhận định.
Trong bối cảnh đó, Phó thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa.
Cơ quan này theo dõi sát diễn biến lãi suất huy động và cho vay, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản khi cần thiết. Chính sách tỷ giá cũng được điều hành linh hoạt, phù hợp với điều kiện thị trường, góp phần ổn định thị trường ngoại hối.
Với quy mô hơn 1,3 tỉ USD, Việt Nam đang có thị trường chuỗi cà phê và trà lớn thứ 3 Đông Nam Á. Dù vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ dân số trẻ, nhưng áp lực thị trường và hiệu quả đang khiến các chuỗi phải thay đổi.
Anh Thiên Long (26 tuổi, nhân viên văn phòng) cho hay anh trở thành khách hàng của chuỗi Mixue qua một lần dùng thử. Ngoài mua về thêm cho gia đình, anh Long còn đặt qua các ứng dụng giao hàng vì có kèm nhiều chương trình khuyến mãi, giá khá tốt. "Họ có nhiều điểm bán, dễ tiếp cận. Mình hay đi ngang qua hoặc chỉ cần gõ tên lên các ứng dụng là thấy có cửa hàng gần ngay", anh Long chia sẻ.
Mixue đến Việt Nam năm 2018 và tạo nên một cơn sốt với các loại đồ uống giá bình dân, khi giá dao động chỉ từ 25.000 - 30.000 đồng. Với chiến lược nhượng quyền, Mixue trong năm 2023 đạt 1.000 cửa hàng tại Việt Nam. Tuy nhiên, trong báo cáo thường niên vừa công bố, Mixue Group cho biết họ đã đóng hơn 400 cửa hàng thuộc thương hiệu đồ uống Mixue, chủ yếu tại Indonesia và Việt Nam, nhằm tối ưu hóa hoạt động.
Theo các quan sát, giai đoạn 2021 - 2023 là thời điểm các chuỗi đồ uống phát triển ồ ạt tại Việt Nam. Ngoài Mixue, thông tin từ Vietdata cho thấy chuỗi trà sữa Toco Toco trong năm 2023 cũng ghi nhận có gần 500 cửa hàng, Ding Tea có 200 cửa hàng, cùng sự hiện diện nổi bật của một số thương hiệu khác như Bobapop, The Alley...
Tuy nhiên xu hướng các chuỗi phải thu hẹp bớt mạng lưới, đóng điểm bán đang ngày càng rõ hơn từ đầu năm đến nay. Đáng chú ý việc thu hẹp của các chuỗi trà sữa diễn ra trong bối cảnh các "ông lớn" như Phúc Long, Katinat, Highlands hay Starbucks tiếp tục cuộc đua mở rộng.
Nghiên cứu của Công ty nghiên cứu thị trường Momentum Works chỉ ra các chuỗi trà và cà phê trên khắp Đông Nam Á cũng đang có giải pháp "công nghiệp hóa" vận hành, kết hợp công nghệ, nhằm tăng năng suất và tối ưu mô hình kinh tế tại mỗi cửa hàng.
Tại Việt Nam, các chuỗi đồ uống lớn từ khoảng 100 cửa hàng trở lên như Highlands Coffee, Starbucks, Phúc Long... đều có quy trình để khách hàng tự phục vụ, tự đến quầy lấy đồ uống. Như chuỗi trà sữa Chagee hiện đã sử dụng cốc gắn mã QR để xác định chính xác công thức đồ uống, cho phép máy móc tự động chiết xuất và pha trộn nguyên liệu chỉ trong vài giây, không cần sự tham gia quá nhiều của nhân viên pha chế như mô hình truyền thống.
Trong tiêu chí "nhanh, tiện, tiết kiệm", các mô hình đồ uống, trà sữa giá rẻ từ 7.000 đồng cũng tạo được hiệu ứng mạnh. Các thương hiệu như Trà sữa Viên Viên, Hồng trà Tam Hảo mọc lên nhanh tại các địa điểm như ở các điểm giao đông dân cư, trường học... với hình thức đơn giản, tinh gọn khoảng một ki ốt nhỏ, chủ yếu bán mang đi.
"Dù không phải là lựa chọn thích nhất, nhưng vì mua về nhanh, giá thành rẻ và các điểm bán dễ tiếp cận, nên mình cũng hay chọn các điểm bán trà sữa này để mua mang đi", Trung Kiên (26 tuổi, ngụ phường Tân Bình) chia sẻ.
Theo ông Nguyễn Mạnh Tuấn - nhà sáng lập Trà sữa Viên Viên, trà sữa phân khúc tiết kiệm như trên không phải chiến lược "đốt tiền" để kéo khách, nhưng là mô hình kinh doanh tập trung vào việc tối ưu hóa vận hành và kiểm soát chi phí. Mô hình take-away theo đó cho phép cắt giảm nhân sự tối đa và tập trung, trải nghiệm khẩu vị của khách hàng.
Nhận định với Tuổi Trẻ, ông Phạm Anh Tuấn, Giám đốc quốc gia của Insight Asia, cho hay thị trường chuỗi đồ uống tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn "tái cân bằng", sau nhiều năm mở rộng ồ ạt, đặc biệt trong giai đoạn 2021 - 2023. Với việc các chuỗi cạnh tranh nhau mở mới liên tục, khiến mật độ cửa hàng tại các đô thị lớn trở nên dày đặc, dẫn đến cả tình trạng "các cửa hàng cùng thương hiệu cạnh tranh lẫn nhau", khiến doanh thu trung bình giảm. "Đây là dấu hiệu của sự bão hòa cục bộ", ông Tuấn phân tích.
Việc đóng bớt các điểm bán một phần phản ánh khó khăn của thị trường, nhưng cũng là chiến lược chủ động của các thương hiệu. Đó là loại bỏ điểm bán kém hiệu quả, tập trung vào vị trí đắc địa, nâng cấp mô hình cửa hàng để tăng trải nghiệm.
