Trong các cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý I năm nay, lãnh đạo Saudi Aramco và Shell đồng loạt xác nhận thị trường toàn cầu đã mất gần 1 tỷ thùng dầu sau 10 tuần eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa.
Morgan Stanley thậm chí cảnh báo thế giới có thể hụt thêm 1 tỷ thùng dầu nữa trong phần còn lại của năm 2026 do các mỏ khai thác, nhà máy lọc dầu và hệ thống vận tải cần nhiều thời gian để phục hồi. Chiến lược gia hàng hóa Martijn Rats gọi đây là “cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử”, nhận định cũng được người đứng đầu International Energy Agency Fatih Birol đồng tình.
Thế nhưng trái ngược với mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng, giá dầu hiện vẫn chưa vượt xa vùng từng xuất hiện trong giai đoạn 2011-2014, thậm chí còn thấp hơn đỉnh 130 USD/thùng ghi nhận năm 2022. Điều đó đang khiến giới phân tích đặt câu hỏi: Điều gì thực sự đang ghìm giá dầu?
Lực đỡ từ những “vùng đệm” chiến lược
Theo phân tích từ Morgan Stanley và JPMorgan Chase, sự điềm tĩnh của thị trường bắt nguồn từ trạng thái cung cầu trước khi biến cố xảy ra. Đầu năm 2026, thị trường dầu mỏ toàn cầu ghi nhận mức dư thừa khoảng 2 triệu thùng mỗi ngày. Lượng tồn kho trên bờ, ngoài khơi và các kho dự trữ chiến lược đều ở mức cao bất thường, tạo ra một tấm nệm giảm xóc hoàn hảo cho giá dầu.
Yếu tố then chốt thứ hai đến từ động thái điều tiết của các nền kinh tế lớn. Dữ liệu từ Vortexa cho thấy xuất khẩu ròng đường biển từ bảy nhà sản xuất lớn tại Trung Đông đã giảm 12,3 triệu thùng mỗi ngày trong giai đoạn từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 5. Để lấp đầy khoảng trống này, các quốc gia ngoài khu vực đã nhanh chóng bơm thêm 5,5 triệu thùng mỗi ngày.
Mỹ trở thành trụ cột chính khi đóng góp tới 3,8 triệu thùng mỗi ngày. Xuất khẩu ròng qua đường biển của nền kinh tế lớn nhất thế giới tăng vọt từ 5,2 triệu thùng lên 8,9 triệu thùng mỗi ngày. Morgan Stanley đánh giá đây là mức tăng khó có thể tưởng tượng nổi, biến Mỹ thành điểm tựa duy nhất giúp bù đắp cú sốc xuất khẩu toàn cầu. Các quốc gia khác như Canada chỉ tăng 400.000 thùng mỗi ngày, trong khi Nga thậm chí giảm 200.000 thùng.
Ở chiều ngược lại, lực cầu toàn cầu cũng sụt giảm mạnh. Nhập khẩu dầu thô đường biển toàn cầu giảm gần 10,9 triệu thùng mỗi ngày trong tháng qua. Đóng vai trò quyết định trong xu hướng này là Trung Quốc khi nước này giảm lượng nhập từ 14 triệu thùng xuống còn 8,5 triệu thùng mỗi ngày.
Các doanh nghiệp thương mại nhà nước Trung Quốc áp dụng chiến thuật linh hoạt khi vẫn nhận phân bổ hợp đồng dài hạn nhưng lập tức bán lại trên thị trường giao ngay. Thay vì tích trữ thêm, Bắc Kinh đang âm thầm xả kho lượng dự trữ khổng lồ ước tính lên tới 1,5 tỷ thùng. Lượng dầu dồi dào này đủ sức giúp họ duy trì hoạt động trong nhiều tháng tới.
Áp lực dịch chuyển và rủi ro chực chờ
Một lý do quan trọng khác giữ giá dầu thô không tăng sốc là sự phân bổ rủi ro trong chuỗi giá trị. Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu của JPMorgan, bà Natasha Kaneva, nhận định cú sốc nguồn cung hiện nay chủ yếu phản ánh vào giá các sản phẩm lọc dầu thay vì dầu thô nguyên bản.
Thống kê từ tháng 1 đến tháng 4 cho thấy giá dầu thô tăng khoảng 40%. Trong khi đó, giá xăng dầu thành phẩm tại châu Á vọt lên 60-120%. Việc giá thành phẩm tăng nhanh gấp rưỡi đến ba lần so với dầu thô giúp tín hiệu giá được phân bổ lại, giảm tải áp lực trực tiếp lên thị trường dầu thô.
Bên cạnh đó, thị trường hợp đồng tương lai luôn phản ánh kỳ vọng về tương lai. Giới đầu tư đang đặt cược lớn vào khả năng tuyến vận tải huyết mạch Hormuz sẽ sớm hoạt động trở lại thông qua các nỗ lực đàm phán hòa bình và các chiến dịch hộ tống tàu hàng.
Dù vậy, giới phân tích vẫn cảnh báo về một kịch bản rủi ro khi các vùng đệm cạn kiệt. Nguồn cung bổ sung từ Mỹ hiện nay không đến từ việc tăng sản lượng khai thác nội địa mà chủ yếu rút từ kho dự trữ chiến lược. Dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ cho thấy tồn kho dầu diesel đang ở mức thấp nhất kể từ năm 2005, trong khi tồn kho xăng và dầu thô cũng suy giảm mạnh.
Khả năng duy trì nhịp độ xuất khẩu cao của Mỹ đang chịu áp lực rất lớn. Nếu kho dự trữ của Mỹ và Trung Quốc chạm đáy trước khi eo biển Hormuz mở cửa, dòng chảy thương mại sẽ đảo chiều. Dầu của Mỹ sẽ phải giữ lại phục vụ thị trường nội địa, trong khi châu Á buộc phải quay lại tranh mua trên thị trường giao ngay.
Khi kịch bản này xảy ra, thị trường sẽ phải thiết lập lại trạng thái cân bằng thông qua việc triệt tiêu nhu cầu bằng một mức giá cực cao. Morgan Stanley cảnh báo giá dầu Brent có thể bị đẩy lên vùng 130-150 USD mỗi thùng và duy trì ở mức này trong thời gian dài thay vì nhanh chóng hạ nhiệt như trước đây.
Tính đến chiều 13/5 theo giờ Việt Nam, giá dầu Brent quốc tế vẫn duy trì nhịp dao động quanh ngưỡng 107 USD mỗi thùng. Dầu WTI của Mỹ hiện ở mức hơn 101 USD mỗi thùng.
Dù JPMorgan dự báo giá dầu có thể ổn định quanh mốc 100 USD trong phần còn lại của năm nhờ nhu cầu tiêu thụ suy yếu, thị trường vẫn đang đứng trước một ngã rẽ khó đoán. Nếu các vùng đệm chiến lược cạn kiệt trước khi chuỗi cung ứng phục hồi, bức tranh năng lượng toàn cầu có thể sẽ bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác.
Năm ngoái, Quốc hội đồng ý nâng mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị giá tăng của cá nhân kinh doanh lên 500 triệu đồng một năm.
Tại hồ sơ thẩm định dự án sửa một số luật thuế, Bộ Tài chính đưa ra phương án sửa quy định về mức doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, giá trị gia tăng (VAT). Theo đó, ngưỡng này sẽ được giao Chính phủ quy định, thay vì chốt "cứng" tại luật.
Lý do, Bộ Tài chính cho rằng điều kiện kinh tế trong nước có nhiều biến động so với thời điểm ban hành quy định cuối năm ngoái. Những tháng đầu năm nay, chi phí đầu vào gia tăng, sức mua suy giảm và hoạt động sản xuất kinh doanh của hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn.
Do đó, theo cơ quan này, việc nghiên cứu điều chỉnh chính sách thuế với hộ kinh doanh là cần thiết. Điều này nhằm đảm bảo chính sách khoa học, phù hợp, có tính đến khả năng đáp ứng của người nộp thuế.
"Việc điều chỉnh ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh quy mô nhỏ và trung bình thấp, giúp họ duy trì hoạt động, đặc biệt với các ngành nghề có biên lợi nhuận thấp và chịu tác động lớn từ biến động chi phí", Bộ Tài chính nêu quan điểm.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến cuối 2025 cả nước có 3-4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định. Năm ngoái, số thu thuế từ khu vực hộ, cá nhân kinh doanh đạt 32.840 tỷ đồng, tăng 37,5% so với cùng kỳ. Còn giai đoạn 2022-2025, cả nước có khoảng từ 3-4 triệu hộ kinh doanh. Trong đó, hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định, chiếm khoảng 2% tổng thu ngân sách nhà nước.
Ngoài hộ kinh doanh, Bộ Tài chính cũng đề xuất ngưỡng doanh thu miễn thuế thu nhập doanh nghiệp nhằm hỗ trợ công ty nhỏ và siêu nhỏ. Ngưỡng này cũng do Chính phủ quy định, không phải mức cố định tại luật. Dự kiến, chính sách này áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Hiện, pháp luật chưa có quy định về ngưỡng thu nhập được miễn thuế với doanh nghiệp nhỏ. Cả nước có khoảng 900.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó gần 94% là công ty nhỏ và siêu nhỏ.
Bộ Tài chính dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhóm này thường được ưu tiên hỗ trợ về chính sách thuế, như áp dụng thuế suất thấp hơn hoặc miễn thuế.
Nhà điều hành có một số ưu đãi như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 2 năm với doanh nghiệp chuyển đổi từ hộ kinh doanh, hoặc áp dụng thuế suất 15-17% với doanh nghiệp doanh có doanh thu nhỏ. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng việc bổ sung ngưỡng doanh thu miễn thuế như hộ kinh doanh sẽ đảm bảo công bằng với doanh nghiệp nhỏ. Đồng thời, chính sách này giúp khuyến khích hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Công ty bảo hiểm nhân thọ Prudential Life Insurance (Nhật Bản) thông báo tạm dừng các hoạt động bán mới trong 9 tháng sau khi hãng ghi nhận 700 khiếu nại nhân viên chiếm dụng tiền của khách hàng.
"Chúng tôi không cho rằng vấn đề này chỉ giới hạn ở hành động của một vài nhân viên, mà xem đây là thách thức mang tính tổ chức rộng hơn về cách doanh nghiệp cần được cấu trúc để đảm bảo những hành vi không phù hợp như vậy không bao giờ tái diễn," CEO Hiromitsu Tokumaru của Prudential Life Nhật Bản cho biết tại cuộc họp báo diễn ra tuần trước.
Prudential Life Insurance Nhật Bản thuộc Prudential Financial, có trụ sở tại Newark, New Jersey (Mỹ). Hãng này không có liên kết nào với Prudential plc (tập đoàn mẹ của Prudential Việt Nam).
Công ty mẹ Prudential Financial cho biết đang cung cấp "hỗ trợ toàn diện" cho Prudential Life Insurance. Chủ tịch kiêm CEO Andy Sullivan của Prudential Financial cũng họp với nhà phân tích để thảo luận về tác động tài chính và các kế hoạch cải tổ.
Đầu năm nay, hãng bảo hiểm này thông báo phát hiện khoảng 100 nhân viên xử lý không đúng quy định gần 500 tài khoản khách hàng, với cáo buộc vay và đầu tư trái phép. Thời điểm này, hãng cho biết hơn 3 tỷ yên (20 triệu USD) tiền của khách hàng đã bị quản lý sai từ 1991 đến 2025.
Đến đầu tháng 2 năm nay, hãng cho biết nhận 300 khiếu nại từ khách hàng, cáo buộc các hành vi sử dụng sai mục đích tương tự. Hiện nay, tổng khiếu nại liên quan đến việc nhân viên sử dụng sai tiền khách hàng là 700 vụ. Trong đó, 70 khiếu nại nêu đích danh nhân viên của một công ty con tại Nhật Bản do tập đoàn mẹ sở hữu hoàn toàn.
Một ủy ban bồi thường đang đánh giá các khiếu nại để xác định có chi trả hay không, và đặt mục tiêu hoàn tất việc rà soát vào mùa thu năm nay.
Trước đó, một nhân viên đã bị bắt vào tháng 6/2024 vì bị cáo buộc gian lận, và hội đồng luật sư độc lập đã được thành lập vào tháng 2 để xem xét các cáo buộc đối với nhân viên.
Tính đến giữa tháng 4, có 259 khiếu nại ban đầu đã được ủy ban bồi thường xem xét. Tổng cộng 1,7 tỷ yên đã được chi trả để giải quyết các yêu cầu bồi thường.
Công ty cho biết, bên cạnh các biện pháp phòng ngừa đã được triển khai, hãng cần xem xét lại một cách căn bản mô hình kinh doanh và hệ thống quản trị doanh nghiệp để xử lý các thực tiễn có thể đã tạo điều kiện cho hành vi phi đạo đức.
Prudential Life Insurance đã áp dụng hệ thống trả lương hoàn toàn theo hoa hồng cho một số vị trí bán hàng, điều này có thể tạo ra các động lực khuyến khích hành vi sai phạm.
Ông Tokumaru cho biết việc quá chú trọng vào ký hợp đồng mới đã củng cố các động lực ưu tiên kết quả ngắn hạn, tạo ra một cấu trúc kinh doanh trong đó dịch vụ khách hàng dài hạn và tuân thủ không được coi trọng.
Công ty đặt mục tiêu bồi thường cho tất cả khách hàng có khiếu nại được xác nhận vào mùa thu, đồng thời sẽ tiếp tục công bố tiến độ đánh giá và chi trả bồi thường theo quý. Trong nửa năm tới, hãng sẽ triển khai hệ thống lương mới, bao gồm lương cơ bản, đánh giá dịch vụ sau bán hàng và yếu tố tuân thủ.
Công ty mẹ dự kiến lợi nhuận hợp nhất sẽ giảm 550 triệu USD do các vấn đề tại công ty con ở Nhật Bản và việc hủy hợp đồng bảo hiểm liên quan đến các vấn đề này.
Trong thời gian gần đây, cổ phiếu PC1 của Công ty cổ phần Tập đoàn PC1 giảm thứ 8 liên tiếp, trong đó có 2 phiên giảm sàn. Thị giá "bốc hơi" hơn 18% từ vùng 27.450 đồng xuống còn khoảng 22.450 đồng/cổ phiếu. Chỉ sau 2 phiên 23-4 và 24-4, vốn hóa doanh nghiệp đã giảm khoảng 1.460 tỉ đồng.
Ông Hồ Hữu Tuấn Hiếu, chuyên gia chiến lược đầu tư SSI Research, cho biết nếu không tính đến những phiên biến động mạnh gần đây, PC1 là mã cổ phiếu có kỳ vọng tốt. Trong bối cảnh thực thi Quy hoạch điện 8 điều chỉnh (PDP8R), những doanh nghiệp xây lắp thượng nguồn như PC1 được kỳ vọng hưởng lợi lớn.
Theo lý thuyết, khi giá giảm và không có biến động của doanh nghiệp có nghĩa là cổ phiếu đang rẻ đi và tạo ra dư địa định giá tốt. Tuy nhiên, ông Hiếu lưu ý nhà đầu tư không nên dựa vào lý thuyết để ra quyết định. Trong thực tế, có nhiều trường hợp giá cổ phiếu phản ứng từ rất sớm trước khi thông tin tiêu cực về doanh nghiệp xuất hiện, gần đây nhất là cổ phiếu DGC của Hóa chất Đức Giang.
Hiện tại, dù chưa có thông tin chính thức từ PC1 nhưng với một phiên "xả" mạnh, khối lượng tăng đột biến và quyết liệt nhưng chưa rõ nguyên nhân, nhà đầu tư không nên đưa ra quyết định mua mới hay tìm kiếm cơ hội.
Đối với những nhà đầu tư đang nắm giữ, ông Hiếu cho rằng việc tiếp tục giữ cổ phiếu là một bất lợi ngắn hạn. Chuyên gia dẫn chứng bài học từ quỹ đầu tư Vinacapital với cổ phiếu DGC làm ví dụ điển hình. Dù DGC từng chiếm tỉ trọng lớn thứ 2 trong danh mục, nhưng khi xuất hiện biến động bất thường, Vinacapital vẫn quyết liệt hạ tỉ trọng.
Ông Hiếu đánh giá đây là hành động chuyên nghiệp, dù về mặt cảm xúc, nhà đầu tư cá nhân thường rất khó ra quyết định như vậy khi giá đã giảm sàn 1-2 phiên. Theo đó, khi cổ phiếu bất giờ giảm mạnh mà không theo xu hướng chung thị trường, nhà đầu tư nên tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc cắt lỗ.
Chứng khoán Tiên Phong (TPS) nhận định phiên giao dịch 24-4, VN-Index đi lùi với sự thiếu vắng của dòng tiền trong bối cảnh chỉ số đang kiểm định vùng kháng cự 1.900 - 1.920 điểm. Đáng chú ý, đồ thị kỹ thuật cho thấy khả năng cao thị trường sẽ đảo chiều giảm trong các phiên giao dịch kế tiếp.
Trong bối cảnh VN-Index tăng cao trong thời gian qua do sự tác động của nhóm vốn hóa lớn cùng với sự thiếu vắng của dòng tiền, TPS cho rằng một nhịp điều chỉnh là cần thiết để thiết lập vùng cân bằng mới.
Trong kịch bản điều chỉnh, TPS dự báo chỉ số có thể lùi về vùng 1.687 - 1.706 điểm. Nhà đầu tư nên cẩn trọng trong các quyết định mua mới, đồng thời giữ tỉ trọng tiền mặt ở mức trung bình cao để đảm bảo tính linh hoạt cho danh mục và đón đầu các cơ hội mới trong nhịp điều chỉnh.
Tương tự, Chứng khoán BIDV (BSC) đánh giá thị trường vẫn dao động trong biên độ lớn và thiếu sự đồng thuận. BSC khuyến nghị nhà đầu tư nên tiếp tục giữ tâm lý thận trọng trong giai đoạn này và chờ tín hiệu xác nhận xu hướng rõ ràng hơn.
Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định thị trường nhìn chung vẫn đang trong quá trình kiểm định lại cung - cầu khi tiến đến gần vùng đỉnh cũ. Đồng thời, dòng tiền có sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành, tập trung vào các nhóm cổ phiếu có câu chuyện riêng hoặc có kết quả kinh doanh tích cực trong quý 1-2026.
VCBS khuyến nghị nhà đầu tư có thể tận dụng các nhịp điều chỉnh, rung lắc trong phiên để giải ngân thăm dò đối với một số nhóm ngành đã tạo nền ở các vùng giá chiết khấu sâu hoặc vừa mới bắt đầu bứt phá đi lên từ nền, như bất động sản, xây dựng và ngân hàng.
