Trong chuyến thăm chính thức Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hợp tác song phương trong lĩnh vực không gian đã được đề cập trong các cuộc thảo luận.
Sau hội đàm ngày 2-5, Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Takaichi Sanae đã chứng kiến việc trao văn bản sửa đổi thỏa thuận giữa Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) thuộc Viện hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) về “trao đổi dữ liệu vệ tinh”.
Tại Đại học Quốc gia Hà Nội cùng ngày, khi phát biểu trước các sinh viên, Thủ tướng Takaichi Sanae đã nhắc đến VNSC, nhấn mạnh đây là trái ngọt sau hai thập kỷ bền bỉ hợp tác giữa hai nước. Bà nhấn mạnh tương lai của hợp tác Nhật – Việt trong lĩnh vực không gian là “vô hạn”, không loại trừ một ngày nào đó cả hai nước sẽ “cùng chung tay dẫn đầu trong thám hiểm không gian”.
Trong cuộc gặp với một nhóm nhỏ phóng viên Việt Nam tối 2-5 tại Hà Nội, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Nhật Bản Sakata Natsuko chia sẻ việc sửa đổi thỏa thuận giữa VNSC và JAXA sẽ đẩy mạnh ứng dụng thực tiễn dữ liệu vệ tinh trong ứng phó thiên tai và nông nghiệp.
“Hai bên đã khẳng định kế hoạch phóng và vận hành vệ tinh quan sát Trái đất sẽ đưa hợp tác không gian giữa Nhật Bản và Việt Nam lên một tầm cao mới.
Hai nước đồng thời xác nhận sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ, bao gồm cả việc thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực, hướng tới sự thành công của dự án này, trong đó có việc phóng vệ tinh LOTUSat-1 vào thời điểm sớm nhất có thể”, bà Sakata cho biết thêm.
LOTUSat-1 là vệ tinh quan sát Trái đất bằng công nghệ radar đầu tiên của Việt Nam, được sản xuất bởi một công ty Nhật Bản nhờ sự hỗ trợ từ nguồn ODA của Nhật Bản.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online về tiến độ phóng vệ tinh LOTUSat-1, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki cho biết theo kế hoạch, dự kiến vệ tinh được phóng vào tháng 2-2025. Tuy nhiên do các thử nghiệm đối với tên lửa đẩy Epsilon-S có vấn đề, việc phóng đã bị hoãn lại.
“Nhật Bản rất quan tâm đến kế hoạch phóng vệ tinh này, tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Việt Nam trong đó có VNSC, hiện thực hóa mục tiêu phóng vệ tinh LOTUSat-1 trong năm 2027. Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản cùng JAXA đang làm việc để hoàn tất việc thử nghiệm tên lửa đẩy”, ông Ito Naoki khẳng định.
Ngoài hợp tác giữa các cơ quan Chính phủ, Đại sứ Ito Naoki chia sẻ Nhật Bản mong muốn có sự tham gia nhiều hơn của các doanh nghiệp tư nhân hai nước trong hợp tác không gian.
Tại sự kiện khánh thành VNSC ở Hòa Lạc vào tháng 3 vừa qua, ông Ito Naoki cho biết một buổi kết nối doanh nghiệp đã được tổ chức, với sự tham gia của khoảng 30 doanh nghiệp tư nhân. Qua đó các doanh nghiệp hai bên đã có cơ hội gặp gỡ, trao đổi về tiềm năng hợp tác trong lĩnh vực không gian, ứng dụng thực tiễn cuộc sống.
Trong cuộc họp báo thường kỳ hôm nay, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng được đề nghị cho biết những chính sách và khuyến cáo của Việt Nam đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, liên quan những nội dung được đề cập trong Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 của Mỹ về sở hữu trí tuệ.
"Quan điểm của Việt Nam là kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và sẽ tiếp tục tăng cường công tác bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Hệ thống pháp luật liên quan đến sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã liên tục được hoàn thiện, đồng bộ hóa", bà Hằng nói.
Những nỗ lực của Việt Nam trong cải thiện môi trường đổi mới sáng tạo và bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ đã được ghi nhận bởi Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), với xếp hạng năm 2025 đạt 44 trong tổng số 139 quốc gia và nền kinh tế về Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), thuộc nhóm các nước có kết quả tích cực trong ASEAN về lĩnh vực này.
Bên cạnh hoàn thiện pháp luật, chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, điều hành nhằm tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Các cơ quan chức năng Việt Nam đã phối hợp chặt chẽ với doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, doanh nghiệp cung cấp nền tảng và dịch vụ xuyên biên giới nhằm phát hiện và xử lý nhiều sự việc liên quan đến sở hữu trí tuệ.
Năm 2025, lực lượng chức năng Việt Nam đã xử lý hàng nghìn sự việc liên quan đến xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Lực lượng Quản lý thị trường xử lý 3.306 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên thị trường truyền thống và 599 vụ trên thương mại điện tử, mạng xã hội. Hơn 1.200 trang web cung cấp, chia sẻ nội dung có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đã bị ngăn chặn.
Số vụ án hình sự, truy tố, xét xử về sở hữu trí tuệ tăng so với năm trước. Hải quan cũng phát hiện, xử lý nhiều vụ hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có trị giá lớn.
"Việt Nam đề nghị Mỹ có đánh giá khách quan, cân bằng về những nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong lĩnh vực bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Chúng tôi cũng sẵn sàng chia sẻ thông tin, làm rõ các chính sách, quy định của Việt Nam với đối tác quốc tế, trong đó có Mỹ, để xử lý thỏa đáng những khác biệt, qua đó góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh tại Việt Nam và thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ", người phát ngôn Bộ Ngoại giao cho hay.
"Israel sẽ không còn ném bom Lebanon nữa. Mỹ cấm họ làm điều đó. Quá đủ rồi", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 17/4.
Ông cho biết Washington sẽ hợp tác với Lebanon để giải quyết vấn đề Hezbollah "một cách thích hợp".
Chỉ vài phút sau thông báo, truyền thông Lebanon đưa tin một người đã thiệt mạng ở phía nam nước này sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Israel. Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về sự việc.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu trước đó cùng ngày tuyên bố họ chưa hoàn thành mục tiêu đối phó với Hezbollah, đồng thời cam kết sẽ tiếp tục "giải tán" nhóm vũ trang do Iran hậu thuẫn. Tuyên bố được đưa ra chỉ vài giờ sau khi thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và Lebanon có hiệu lực từ hôm nay.
"Hezbollah hiện chỉ còn là cái bóng của chính họ trong thời kỳ hoàng kim dưới sự lãnh đạo của Hassan Nasrallah", ông nói, đề cập tới thủ lĩnh nhóm bị Israel hạ sát năm 2024. "Nhưng chúng tôi vẫn chưa hoàn thành nhiệm vụ. Có những việc chúng tôi dự định làm để giải quyết mối đe dọa tên lửa và máy bay không người lái còn lại".
Ông thêm rằng mục tiêu "giải tán" Hezbollah sẽ không thể đạt được "trong một sớm một chiều", cho rằng điều đó sẽ đòi hỏi "nỗ lực bền bỉ, sự kiên nhẫn cùng những hoạt động ngoại giao khéo léo".
Nhóm Hezbollah từ hôm 2/3 tập kích vào Israel để trả thù cho cố lãnh tụ tối cao Iran, khiến Israel tấn công đáp trả. Chiến sự đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng ở Lebanon và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Sau khi Mỹ - Iran đạt được lệnh ngừng bắn hai tuần hôm 8/4, Israel đã tăng cường chiến dịch tấn công tại Lebanon. Iran cho rằng Lebanon là "một phần không thể tách rời" của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, trong khi Israel phản đối lập luận này.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Lebanon được thúc đẩy sau các cuộc điện đàm của ông Trump với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun. Ông Trump kỳ vọng các lãnh đạo sẽ sớm gặp nhau tại Nhà Trắng để hướng tới hòa bình giữa hai quốc gia.
Mặt trăng đang trở thành "bàn đạp" chiến lược cho tham vọng chinh phục vũ trụ của nhân loại. Không còn là cuộc chơi của riêng hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, kỷ nguyên đa cực năm 2026 chứng kiến hàng loạt quốc gia từ châu Á đến châu Âu sở hữu tham vọng khai phá nguồn tài nguyên vô tận tại cực Nam của "chị Hằng".
Đầu tiên phải kể đến Trung Quốc với chiến lược "Hằng Nga" (Chang'e) nhất quán trong suốt 2 thập niên qua, từ việc đưa xe tự hành xuống để nghiên cứu bề mặt mặt trăng hồi năm 2019, sau đó là thu thập mẫu vật và đưa về lại trái đất nghiên cứu vào năm 2024. Trong năm 2026, sứ mạng Chang'e 7 dự kiến đổ bộ xuống cực Nam mặt trăng với một tổ hợp thiết bị khổng lồ để tìm kiếm nước đá trong các miệng hố vĩnh cửu bằng một "tàu thăm dò dạng bay" độc đáo.
Những robot tiền trạm này mang trọng trách xác lập nền móng vững chắc cho Trạm nghiên cứu quốc tế ILRS mà Bắc Kinh đang ráo riết xây dựng cùng Nga để đối trọng với phương Tây.
Trong khi đó, Mỹ vẫn duy trì vị thế dẫn đầu thông qua chương trình Artemis táo bạo và tốn kém. Chương trình này không chỉ đặt mục tiêu đưa con người trở lại bề mặt chị Hằng sau hơn nửa thế kỷ mà còn thiết lập "cảng hàng không" vũ trụ đầu tiên, nơi các phi hành gia có thể sinh hoạt, nghiên cứu và tiếp nhiên liệu trước khi dấn thân vào những hành trình xa hơn như sao Hỏa.
Ấn Độ đang khẳng định mình là một cường quốc vũ trụ hiệu quả với chi phí tối ưu nhất thế giới. Sau thành công rực rỡ của Chandrayaan-3 đưa thành công tàu đổ bộ và xe tự hành xuống mặt trăng hồi năm 2023, Ấn Độ đang dồn lực cho sứ mạng Chandrayaan-4 nhằm trình diễn khả năng cất cánh từ bề mặt mặt trăng để mang mẫu vật về trái đất. Nước này đã công khai đặt mục tiêu đưa phi hành gia Ấn Độ đặt chân lên cung trăng vào năm 2040, một cột mốc đầy tự hào cho quốc gia tỉ dân này.
Nhật Bản cũng chọn cho mình một lối đi riêng bằng cách tập trung tối đa vào công nghệ hạ cánh chính xác tuyệt đối và robot thông minh. Tiếp nối kỳ tích của tàu đổ bộ SLIM hồi năm 2024, các kỹ sư Nhật Bản đang phối hợp cùng tập đoàn Toyota để phát triển loại xe tự hành có buồng áp suất cực lớn, cho phép con người sống bên trong nhiều ngày mà không cần mặc đồ bảo hộ.
Nhật Bản đóng vai trò là "cánh tay phải" công nghệ không thể thiếu trong liên minh Artemis, đảm nhận các hệ thống kiểm soát môi trường và hỗ trợ sự sống phức tạp. Sự hợp tác này giúp Nhật Bản đổi lấy các suất bay lên mặt trăng cho phi hành gia nước này trên phi thuyền của Mỹ.
Từ vị trí "kẻ đến sau", Nga đang nỗ lực khôi phục vị thế thông qua sứ mạng Luna-Glob, bất chấp nhiều thách thức. Sau những trục trặc trong quá khứ, Moscow đang đặt kỳ vọng lớn vào vệ tinh Luna 26 để lập bản đồ khoáng sản và thiết lập mạng lưới liên lạc cho các trạm đổ bộ tương lai tại cực Nam mặt trăng. Hiện nay, Nga đang thắt chặt hợp tác chiến lược với Trung Quốc để tạo thành một liên minh không gian Á - Âu mạnh mẽ, sẵn sàng cạnh tranh trực tiếp về các chuẩn mực pháp lý ngoài không gian.
Cuối cùng, không thể không nhắc đến sự góp mặt của châu Âu và các quốc gia mới nổi như UAE, đang làm thay đổi diện mạo cuộc đua. Trong khi Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) cung cấp các mô-đun dịch vụ thiết yếu cho tàu Orion của Mỹ, thì UAE lại gây bất ngờ khi chuẩn bị phóng xe tự hành Rashid 2 lên mặt sau của mặt trăng. Sự đa dạng này cho thấy mặt trăng không còn là vùng đất xa lạ của riêng ai mà đang dần trở thành một phần không thể tách rời của nền kinh tế toàn cầu trong tương lai gần.
Cuộc đua năm 2026 không chỉ là chuyện cắm cờ khẳng định chủ quyền như nửa thế kỷ trước mà là bài toán về sự tồn vong và thịnh vượng lâu dài của mỗi quốc gia. Dẫu sự cạnh tranh đang diễn ra gay gắt, nhân loại vẫn rất cần một tiếng nói chung về pháp lý để đảm bảo nguồn tài nguyên quý báu tại đây được chia sẻ công bằng. Chỉ khi gạt bỏ những toan tính vị kỷ, con người mới thực sự biến mặt trăng thành nhịp cầu hòa bình nối liền các hành tinh trong Hệ mặt trời.
