Kate Loweth hơn 20 năm trước vay tiền từ chương trình hỗ trợ sinh viên của chính phủ Mỹ để theo đuổi tấm bằng cao học. Khoản nợ ấy đã đeo bám Loweth suốt thời gian qua, không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu hàng tháng của gia đình, mà còn tác động trực tiếp đến lựa chọn đại học của các con.
Giờ đây, Loweth, mẹ của ba đứa con tuổi teen, vẫn còn nợ hàng chục nghìn USD, trong khi con gái lớn chuẩn bị vào đại học. Loweth rất muốn có thể lo cho các con học hết đại học như cô từng được bố mẹ hỗ trợ, nhưng điều đó là bất khả thi ở Thung lũng Silicon ở California, một trong những khu vực đắt đỏ nhất nước Mỹ.
Loweth nghĩ rằng dù không thể cho con cái một khởi đầu tài chính giống những gì mình được hưởng từ bố mẹ, cô hy vọng có thể cho chúng một hình mẫu tham chiếu và đưa ra những lựa chọn sáng suốt trong tương lai.
Hai con lớn của Loweth đã chọn học lớp 11 và 12 tại cao đẳng cộng đồng địa phương thông qua chương trình tín chỉ kép. Với chương trình này, sau khi tốt nghiệp, các em sẽ có ngay bằng cao đẳng, giúp gia đình tiết kiệm được hai năm học đại học. Ngoài ra, các con của cô cũng đi làm thêm, tự để dành tiền học và chi trả một phần chi phí cá nhân.
Trong nhiều năm, các gia đình ở Mỹ như nhà Loweth luôn đau đáu về học phí đại học, nhiều ông bố bà mẹ buộc phải vay mượn để con cái có cơ hội đến giảng đường.
Chương trình vay liên bang Parent Plus cho phép phụ huynh vay tiền từ ngân sách chính phủ để trang trải hầu hết chi phí học tập của con, từ học phí đến ăn ở. Theo dữ liệu từ danh mục Hỗ trợ Liên bang cho Sinh viên của Bộ Giáo dục Mỹ, tính đến hết quý đầu năm tài khóa hiện nay, kết thúc ngày 31/12/2025, tổng dư nợ Parent Plus đã lên tới 114,9 tỷ USD.
Trong 10 năm qua, dư nợ của chương trình này tăng thêm 43,8 tỷ USD. Điều đáng chú ý là số người vay không tăng tương ứng. Năm 2016, có khoảng 3,4 triệu phụ huynh nhận khoản vay này. Hiện con số này là 3,6 triệu người, tăng khoảng 6%. Trong khi đó, tổng số tiền giải ngân lại tăng hơn 61%, cho thấy mỗi gia đình đang phải vay nhiều hơn đáng kể để bù vào chi phí học đại học ngày càng tăng.
Học phí tại nhiều trường ở Mỹ hiện neo ở mức rất cao. Hồi tháng 3, Đại học George Washington thông báo học phí năm học 2026-2027 sẽ tăng lên 72.000 USD. Với sinh viên năm nhất, chi phí cơ bản cho nhà ở và ăn uống là hơn 18.000 USD. Như vậy, tổng chi phí cho một năm học tại một trường đại học top đầu tại Mỹ có thể tiến sát mốc 100.000 USD.
Trên thực tế, không phải gia đình nào cũng trả toàn bộ mức học phí niêm yết. Nhiều sinh viên nhận được học bổng, trợ cấp hoặc hỗ trợ từ các chương trình vừa học vừa làm. Phần thiếu hụt còn lại thường được bù bằng các khoản vay do sinh viên, bố mẹ, thậm chí ông bà đứng tên trên hồ sơ.
Khảo sát năm 2025 của Sallie Mae, ngân hàng chuyên cung cấp các khoản vay tư nhân cho sinh viên, cho thấy bố mẹ tại Mỹ đang dùng tiền lương, tiền tiết kiệm và cả tiền vay nợ để gánh khoảng một nửa chi phí đại học cho con cái.
Thực trạng càng thêm khó khăn khi mức trần vay mới qua chương trình Parent Plus chỉ cho phép phụ huynh vay 20.000 USD mỗi năm và tối đa 65.000 USD cho toàn bộ quá trình học.
Ngoài ra, Đạo luật To Đẹp (OBBBA), được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào mùa hè năm ngoái, cũng loại bỏ một số lựa chọn trả nợ linh động theo thu nhập đối với các khoản vay mới trong khuôn khổ Parent Plus, đồng nghĩa nhiều gia đình sẽ phải chịu mức thanh toán hàng tháng cao hơn.
Việc chương trình Parent Plus siết trần vay diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều người Mỹ hoài nghi về giá trị đánh đổi của tấm bằng đại học 4 năm. Học phí tăng, nợ sinh viên kéo dài và cơ hội việc làm mơ hồ khiến nhiều gia đình bắt đầu xem việc giúp con mua nhà là khoản đầu tư thiết thực hơn, thay vì ưu tiên dồn tiền cho học phí.
Theo báo cáo của Northwestern Mutual, 74% phụ huynh có con sống cùng nhà cho biết họ sẽ cân nhắc hoặc đã bắt đầu lên kế hoạch tài chính để hỗ trợ con mua nhà riêng. Trong số đó, 29% nói rằng giúp con sở hữu nhà quan trọng hơn trả học phí đại học.
“Khoản nợ cao học 20 năm trước giờ đây là bài học xương máu cho gia đình, buộc cả nhà phải nói chuyện thẳng thắn hơn về tiền bạc và cân nhắc kỹ các lựa chọn”, Loweth cho biết.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm nay thông báo Nga tập kích nước này bằng 3 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal, 18 tên lửa đạn đạo Iskander-M và phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 35 tên lửa hành trình tầm xa Kh-101, cùng 675 máy bay không người lái (UAV) các loại.
"Hướng tấn công chính là Kiev. Các đơn vị phòng không đã bắn hạ và gây nhiễu 29 tên lửa hành trình Kh-101, 12 quả đạn Iskander-M và S-400, cùng 652 UAV. 15 tên lửa và 23 UAV đã đánh trúng 14 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 18 vị trí", cơ quan này cho biết, ngầm thừa nhận không chặn được toàn bộ tên lửa Kinzhal và nhiều quả đạn Iskander-M, Kh-101 của Nga.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cùng ngày cho biết hơn 20 địa điểm tại Kiev đã bị ảnh hưởng bởi trận tập kích. Theo giới chức Ukraine, 6 quận của thủ đô Kiev và 6 quận tại tỉnh cùng tên bị nhắm mục tiêu, khiến tổng cộng 31 người bị thương.
Lostarmour, trang phân tích thông tin tình báo dựa trên các nguồn công khai có trụ sở tại Nga, cho biết 3 tên lửa Kinzhal đã nhắm tới khu vực Starokostiantyniv thuộc tỉnh Khmelnytsky, miền tây Ukraine.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cũng nhận định mục tiêu của các quả Kinzhal là căn cứ không quân Starokostiantyniv ở ngoại ô thành phố cùng tên. "Các địa điểm khác bị tấn công gồm kho hàng, trạm xăng và nhiều vị trí khác ở Kiev, cùng nhà máy lọc dầu Kremenchuk ở tỉnh Poltava", tài khoản này cho hay.
Bộ Quốc phòng Nga chưa lên tiếng về thông tin.
Sân bay Starokostiantyniv là một trong những cơ sở trọng yếu của không quân Ukraine, nơi đóng quân của phi đội cường kích Su-24 mang tên lửa Storm Shadow/SCALP-EG, cũng là căn cứ chính của phi đội F-16 và Mirage 2000 do phương Tây viện trợ.
Nga từng nhiều lần tấn công sân bay Starokostiantyniv sau khi chiến sự bùng phát, cường độ tập kích ngày càng tăng kể từ lúc Ukraine tiếp nhận những chiếc F-16 đầu tiên hồi tháng 8/2024.
Lực lượng Nga từng phóng liên tiếp 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal vào địa điểm này trong ngày 26-27/9/2024, phòng không Ukraine không chặn được quả đạn nào.
Moskva ngày 6/10/2024 cũng thông báo tập kích sân bay Starokostiantyniv, nhưng không nêu loại vũ khí được sử dụng. Bộ tư lệnh không quân Ukraine sau đó thừa nhận ít nhất một tên lửa Kinzhal đã đánh trúng căn cứ, song từ chối tiết lộ thiệt hại trong sự việc.
Cuộc tập kích của Nga diễn ra 3 ngày sau khi lệnh ngừng bắn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất kết thúc. Moskva và Kiev đều cáo buộc đối phương vi phạm cam kết trong thời gian này.
Ukraine gần đây nhiều lần tấn công cơ sở dầu khí và hạ tầng trọng yếu của Nga, trong đó có nhà máy lọc dầu ở thị trấn Tuapse thuộc vùng Krasnodar. Đáp lại, lực lượng Nga tập kích các căn cứ quân sự cùng cơ sở năng lượng, hạ tầng phục vụ ngành công nghiệp quốc phòng và quân đội Ukraine.
Đại tá Yuri Ignat, thư ký báo chí Bộ tư lệnh không quân Ukraine, ngày 5/5 cho biết Nga đang liên tục gây áp lực bằng các đợt tập kích cả ngày lẫn đêm. Ông nhận định hoạt động này nhằm vắt kiệt lưới phòng không Ukraine, gây áp lực lên quân nhân và tiêu hao nguồn dự trữ đạn dược.
AFP hôm 11.5 dẫn thông báo từ văn phòng thủ tướng Pháp cho biết một công dân Pháp trên chuyến bay sơ tán đã bắt đầu xuất hiện các triệu chứng nghi nhiễm virus hanta sau khi rời du thuyền MV Hondius ở cảng Tenerife thuộc quần đảo Canary (Tây Ban Nha).
Giới chức trước đó cho hay không có thêm trường hợp nào có triệu chứng trên tàu ngoại trừ những bệnh nhân đã xét nghiệm nhiễm biến thể Andes của virus hanta. Đây là biến thể hiếm có thể lây từ người sang người.
Kể từ khi tàu cập cảng, hành khách được sơ tán một cách thận trọng theo quốc tịch và được đưa lên các chuyến bay hồi hương khác nhau. Công dân Tây Ban Nha là nhóm đầu tiên rời tàu, sau đó được đưa tới Madrid và chuyển đến một bệnh viện quân đội.
Các hành khách Mỹ, Pháp và Anh cũng đã được sơ tán.
Đến chiều 10.5, Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu thông báo trên mạng xã hội rằng một công dân nước này đang trên chuyến bay hồi hương thì xuất hiện triệu chứng.
Ông Lecornu không đề cập liệu hành khách đó đã được xét nghiệm dương tính với virus hanta hay chưa, hoặc các triệu chứng nghi nhiễm là gì.
Theo thủ tướng, toàn bộ 5 hành khách tên tàu bay lập tức được cách ly nghiêm ngặt cho đến khi có thông báo mới, và sẽ được tiến hành xét nghiệm.
Cùng ngày, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ cho biết một trong 17 hành khách nước này được sơ tán khỏi tàu MV Hondius đã cho xét nghiệm dương tính nhẹ với chủng Andes, trong khi người thứ hai xuất hiện các triệu chứng nhẹ.
Mọi công dân Mỹ trên tàu đã lên máy bay về nước, riêng hai hành khách có triệu chứng đi cùng các đơn vị kiểm soát sinh học.
Phát ngôn viên cảnh sát bang Kentucky Scottie Pennington ngày 30/4 cho biết một người đàn ông mặc hoodie màu xám trắng, đeo găng tay và bịt mặt đã xông vào chi nhánh của ngân hàng U.S. Bank ở Berea. Nghi phạm sau đó nổ súng, giết chết một nhân viên nam và một nhân viên nữ.
"Họ là những người lao động trong cộng đồng chúng ta và giờ họ không còn ở bên chúng ta nữa", Pennington nói, thêm rằng cảnh sát đã có một số manh mối và đang truy bắt nghi phạm.
Cảnh sát bang Kentucky công bố ảnh của nghi phạm trên mạng xã hội. Nghi phạm được cho là cao khoảng 1m90 và đã bỏ trốn khỏi hiện trường theo hướng đường East Chestnut.
Giới chức cho biết vẫn chưa rõ nghi phạm đã tẩu thoát bằng phương tiện gì và liệu có đồng bọn giúp sức hay không. Phát ngôn viên Pennington từ chối cung cấp thông tin ngân hàng chịu thiệt hại tài sản thế nào.
Các cơ quan thực thi pháp luật, gồm cảnh sát địa phương, cảnh sát bang và FBI, đang truy tìm nghi phạm, sử dụng trực thăng, máy bay không người lái và chó nghiệp vụ.
"Nếu bạn thấy điều gì đó kỳ lạ và cảm thấy không ổn, ví dụ như chó của bạn có những hành vi bất thường, hãy gọi cho chúng tôi", Pennington nói.
Ngân hàng U.S. Bank cho biết đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan hành pháp và hỗ trợ những người bị ảnh hưởng.
"Chúng tôi vô cùng đau buồn trước sự việc bi thảm đã cướp đi sinh mạng của hai nhân viên. Chúng tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc nhất đến gia đình các nạn nhân, các đồng nghiệp và toàn thể cộng đồng Berea", U.S. Bank ra tuyên bố.
