Kate Loweth hơn 20 năm trước vay tiền từ chương trình hỗ trợ sinh viên của chính phủ Mỹ để theo đuổi tấm bằng cao học. Khoản nợ ấy đã đeo bám Loweth suốt thời gian qua, không chỉ ảnh hưởng đến chi tiêu hàng tháng của gia đình, mà còn tác động trực tiếp đến lựa chọn đại học của các con.
Giờ đây, Loweth, mẹ của ba đứa con tuổi teen, vẫn còn nợ hàng chục nghìn USD, trong khi con gái lớn chuẩn bị vào đại học. Loweth rất muốn có thể lo cho các con học hết đại học như cô từng được bố mẹ hỗ trợ, nhưng điều đó là bất khả thi ở Thung lũng Silicon ở California, một trong những khu vực đắt đỏ nhất nước Mỹ.
Loweth nghĩ rằng dù không thể cho con cái một khởi đầu tài chính giống những gì mình được hưởng từ bố mẹ, cô hy vọng có thể cho chúng một hình mẫu tham chiếu và đưa ra những lựa chọn sáng suốt trong tương lai.
Hai con lớn của Loweth đã chọn học lớp 11 và 12 tại cao đẳng cộng đồng địa phương thông qua chương trình tín chỉ kép. Với chương trình này, sau khi tốt nghiệp, các em sẽ có ngay bằng cao đẳng, giúp gia đình tiết kiệm được hai năm học đại học. Ngoài ra, các con của cô cũng đi làm thêm, tự để dành tiền học và chi trả một phần chi phí cá nhân.
Trong nhiều năm, các gia đình ở Mỹ như nhà Loweth luôn đau đáu về học phí đại học, nhiều ông bố bà mẹ buộc phải vay mượn để con cái có cơ hội đến giảng đường.
Chương trình vay liên bang Parent Plus cho phép phụ huynh vay tiền từ ngân sách chính phủ để trang trải hầu hết chi phí học tập của con, từ học phí đến ăn ở. Theo dữ liệu từ danh mục Hỗ trợ Liên bang cho Sinh viên của Bộ Giáo dục Mỹ, tính đến hết quý đầu năm tài khóa hiện nay, kết thúc ngày 31/12/2025, tổng dư nợ Parent Plus đã lên tới 114,9 tỷ USD.
Trong 10 năm qua, dư nợ của chương trình này tăng thêm 43,8 tỷ USD. Điều đáng chú ý là số người vay không tăng tương ứng. Năm 2016, có khoảng 3,4 triệu phụ huynh nhận khoản vay này. Hiện con số này là 3,6 triệu người, tăng khoảng 6%. Trong khi đó, tổng số tiền giải ngân lại tăng hơn 61%, cho thấy mỗi gia đình đang phải vay nhiều hơn đáng kể để bù vào chi phí học đại học ngày càng tăng.
Học phí tại nhiều trường ở Mỹ hiện neo ở mức rất cao. Hồi tháng 3, Đại học George Washington thông báo học phí năm học 2026-2027 sẽ tăng lên 72.000 USD. Với sinh viên năm nhất, chi phí cơ bản cho nhà ở và ăn uống là hơn 18.000 USD. Như vậy, tổng chi phí cho một năm học tại một trường đại học top đầu tại Mỹ có thể tiến sát mốc 100.000 USD.
Trên thực tế, không phải gia đình nào cũng trả toàn bộ mức học phí niêm yết. Nhiều sinh viên nhận được học bổng, trợ cấp hoặc hỗ trợ từ các chương trình vừa học vừa làm. Phần thiếu hụt còn lại thường được bù bằng các khoản vay do sinh viên, bố mẹ, thậm chí ông bà đứng tên trên hồ sơ.
Khảo sát năm 2025 của Sallie Mae, ngân hàng chuyên cung cấp các khoản vay tư nhân cho sinh viên, cho thấy bố mẹ tại Mỹ đang dùng tiền lương, tiền tiết kiệm và cả tiền vay nợ để gánh khoảng một nửa chi phí đại học cho con cái.
Thực trạng càng thêm khó khăn khi mức trần vay mới qua chương trình Parent Plus chỉ cho phép phụ huynh vay 20.000 USD mỗi năm và tối đa 65.000 USD cho toàn bộ quá trình học.
Ngoài ra, Đạo luật To Đẹp (OBBBA), được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào mùa hè năm ngoái, cũng loại bỏ một số lựa chọn trả nợ linh động theo thu nhập đối với các khoản vay mới trong khuôn khổ Parent Plus, đồng nghĩa nhiều gia đình sẽ phải chịu mức thanh toán hàng tháng cao hơn.
Việc chương trình Parent Plus siết trần vay diễn ra trong bối cảnh ngày càng nhiều người Mỹ hoài nghi về giá trị đánh đổi của tấm bằng đại học 4 năm. Học phí tăng, nợ sinh viên kéo dài và cơ hội việc làm mơ hồ khiến nhiều gia đình bắt đầu xem việc giúp con mua nhà là khoản đầu tư thiết thực hơn, thay vì ưu tiên dồn tiền cho học phí.
Theo báo cáo của Northwestern Mutual, 74% phụ huynh có con sống cùng nhà cho biết họ sẽ cân nhắc hoặc đã bắt đầu lên kế hoạch tài chính để hỗ trợ con mua nhà riêng. Trong số đó, 29% nói rằng giúp con sở hữu nhà quan trọng hơn trả học phí đại học.
“Khoản nợ cao học 20 năm trước giờ đây là bài học xương máu cho gia đình, buộc cả nhà phải nói chuyện thẳng thắn hơn về tiền bạc và cân nhắc kỹ các lựa chọn”, Loweth cho biết.
"Mỹ là lực lượng cướp biển duy nhất trên thế giới sở hữu tàu sân bay. Iran có khả năng chống cướp biển, cũng như đối phó chiến hạm đối phương. Hãy chuẩn bị đối mặt mồ chôn tàu sân bay cùng lực lượng của mình, giống như những xác máy bay bị bỏ lại ở Isfahan", ông Mohsen Rezaee, thư ký Hội đồng Phân xử Iran, cho biết trong thông điệp công bố hôm nay.
Hội đồng Phân xử là cơ quan cố vấn cho Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Trước khi đảm nhận vai trò thư ký Hội đồng Phân xử, ông Rezaee từng giữ chức tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trong vòng 16 năm.
Đơn vị tình báo IRGC cùng ngày nói rằng "không gian ra quyết định của Mỹ đã bị thu hẹp". Cơ quan này khẳng định Tehran đã đặt thời hạn buộc Washington chấm dứt chiến dịch phong tỏa cảng biển, nhận định Mỹ đang chịu áp lực lớn từ Nga, Trung Quốc và các đồng minh châu Âu.
"Tổng thống Donald Trump sẽ phải lựa chọn giữa một chiến dịch quân sự bất khả thi hoặc thỏa thuận bất lợi với Iran", đơn vị tình báo của IRGC cho hay.
Ngoại trưởng Abbas Araqchi trước đó khẳng định lực lượng vũ trang Iran hoàn toàn sẵn sàng bảo vệ đất nước trước mọi mối đe dọa, song vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao nếu Mỹ "thay đổi cách tiếp cận mang tính cưỡng ép".
Trong những cuộc điện đàm với ngoại trưởng các nước khu vực, ông Araqchi cho rằng nguyên nhân chính gây mất an ninh tại vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz là "hành động gây hấn quân sự của Mỹ và Israel". Ông nhấn mạnh Iran vẫn tham gia vòng đàm phán mới do Pakistan làm trung gian nhằm chấm dứt xung đột, dù đã hoàn toàn mất lòng tin" do Mỹ nhiều lần vi phạm cam kết.
Các phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Trump mô tả vụ hải quân Mỹ nã pháo, kiểm soát tàu hàng Touska của Iran hôm 19/4 là "hời như cướp biển". "Chúng tôi tiếp quản con tàu, tiếp quản hàng hóa, tiếp quản dầu. Chẳng ai ngờ có ngày chúng ta lại làm việc này, cứ như cướp biển", ông nói.
Truyền thông nhà nước Iran ngày 29/4 cho biết ít nhất 52 tàu nước này đã vượt qua vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt. Trong khi đó, quân đội Mỹ tuyên bố đã buộc hơn 40 tàu hàng và tàu dầu phải chuyển hướng khi cố gắng vượt qua vòng vây.
Giới chức Mỹ khẳng định lệnh phong tỏa cảng biển đang phát huy hiệu quả, khiến Iran mất hàng tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ. Washington tin rằng Tehran hiện không thể xuất khẩu dầu và sẽ phải lấp đầy các kho lưu trữ đến khi hết chỗ rồi ngừng sản xuất.
"Từ bây giờ, những nước theo phe Mỹ thực thi biện pháp trừng phạt nhằm vào Iran chắc chắn sẽ đối mặt với vấn đề khi đi qua eo biển Hormuz. Chúng tôi đã thiết lập hệ thống pháp lý và an ninh mới ở khu vực, mọi tàu thuyền di chuyển qua đều sẽ phải phối hợp với Iran", tướng Mohammad Akraminia, phát ngôn viên quân đội Iran, tuyên bố hôm nay.
Tướng Iran cho biết hệ thống pháp lý mới đã có hiệu lực và sẽ mang lại "lợi ích về kinh tế, an ninh cũng như chính trị".
Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, trước đó cũng đưa ra thông điệp tương tự trên mạng xã hội.
"Chúng tôi cảnh báo các chính phủ, trong đó có quốc gia nhỏ như Bahrain, rằng ủng hộ nghị quyết do Mỹ hậu thuẫn sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Eo biển Hormuz là huyết mạch quan trọng, đừng mạo hiểm và khiến nó đóng cửa vĩnh viễn đối với các vị", ông viết.
Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời tư lệnh hải quân Iran Shahram Irani cho biết nước này đã triển khai tàu ngầm hạng nhẹ nội địa, có biệt danh "cá heo vịnh Ba Tư", để đối phó tàu hải quân thù địch ở eo biển Hormuz. Ông thêm rằng lực lượng tàu ngầm hạng nhẹ đang được mở rộng, khẳng định chúng có khả năng hoạt động ở dưới nước trong thời gian dài để theo dõi và phá hủy mục tiêu.
Giới chức Mỹ và đồng minh chưa bình luận về thông tin.
Mỹ đã áp đặt nhiều lệnh trừng phạt đối với Iran trong hàng thập kỷ qua, khiến nền kinh tế nước này bị bóp nghẹt. Nhiều quốc gia, trong đó có các thành viên Liên minh châu Âu (EU), Anh và Australia, cũng thực thi cấm vận với lý do lo ngại về chương trình vũ khí và sự hỗ trợ của Iran đối với những nhóm vũ trang khu vực.
Mỹ hồi đầu tháng áp đặt những biện pháp trừng phạt mới nhằm vào lợi ích của Iran, yêu cầu tàu thuyền không trả phí cho Tehran để được đi qua eo biển Hormuz. Mỹ cũng đã cùng Bahrain soạn thảo nghị quyết Liên Hợp Quốc kêu gọi Iran ngừng hạn chế hoạt động hàng hải ở khu vực.
Eo biển Hormuz là tiêu điểm trong xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran. Trong thời bình, đây là tuyến đường biển vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới đến từ vùng Vịnh, các tàu thương mại được tự do đi qua theo quy định của luật pháp quốc tế.
Kể từ khi chiến sự nổ ra, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz, chỉ cho phép tàu của quốc gia "thân thiện" đi qua, với lý do nhằm đảm bảo an ninh cho nước này.
Để vượt eo biển Hormuz, hãng vận hành tàu phải tìm đến bên trung gian có thể liên hệ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cung cấp đầy đủ thông tin về phương tiện. Nếu hồ sơ vượt qua quá trình thẩm tra, IRGC sẽ cấp một mã phê duyệt và hướng dẫn cụ thể về tuyến đường mà tàu phải đi để qua eo biển Hormuz.
Phó chủ tịch quốc hội Iran Hamidreza Hajibabaei tháng trước cho biết nước này đã thu được khoản tiền đầu tiên từ phí di chuyển được áp đặt ở eo biển Hormuz.
Fox News ngày 4/5 dẫn lời các quan chức cấp cao Mỹ giấu tên cho biết quyết định nối lại chiến dịch quân sự quy mô lớn hay không sẽ tùy thuộc vào Tổng thống Donald Trump và ban lãnh đạo Iran. Tuy nhiên, họ cảnh báo rằng Washington đang tiến gần đến phương án tiếp tục tấn công, nhất là sau khi Iran tập kích chiến hạm Mỹ và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).
Hiện chưa bên nào đưa ra quyết định chấm dứt lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ ngày 8/4. Quân đội Mỹ cũng chưa nhận lệnh không kích Iran, thay vào đó đang tập trung tiến hành chiến dịch "Dự án Tự do" được Tổng thống Trump phát động nhằm dẫn đường cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Giới chức UAE ngày 4/5 cho biết Iran phóng 4 tên lửa hành trình cùng loạt UAV nhằm vào nước này, khiến 6 người bị thương và gây ra hỏa hoạn tại một cơ sở dầu mỏ. Giới chức Anh cũng thông báo hai tàu chở hàng bốc cháy ngoài khơi UAE.
Quân đội Mỹ cùng ngày tuyên bố đã phá hủy 6-7 xuồng cao tốc Iran tại eo biển Hormuz. Iran cáo buộc Mỹ tấn công hai thuyền dân sự cỡ nhỏ "đang chở dân thường di chuyển từ thị trấn Khasab của Oman về phía bờ biển Iran", khiến 5 người thiệt mạng.
Một quan chức Mỹ cho biết các chỉ huy nước này tại Trung Đông "có toàn quyền hành động" để bảo vệ lực lượng và vận tải thương mại. "Họ được phép ra lệnh tấn công nếu phát hiện bệ phóng đang di chuyển hoặc tên lửa đã triển khai. Chúng tôi có thể tập kích mối đe dọa đã biết, không cần đợi tới lúc Iran nổ súng trước", người này nói.
Nhà Trắng và giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4.
Mỹ ngày 3/5 khởi động Dự án Tự do để hướng dẫn tàu thuyền mắc kẹt tại vùng Vịnh đi qua eo biển Hormuz. Chiến hạm Mỹ ngày 4/5 đi qua eo biển Hormuz và hộ tống hai tàu hàng treo cờ nước này rời khu vực.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết khoảng 15.000 binh sĩ, 100 máy bay cùng nhiều chiến hạm, phương tiện không người lái tham gia hoạt động này.
