Uống trà lúc nào là tốt nhất? Chuyên gia chỉ ‘giờ vàng’

Vùng da quanh mắt rất mỏng và nhạy cảm, nên thường dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi trong cơ thể. Bọng mắt có thể do thiếu ngủ (đặc biệt vào buổi sáng), dị ứng hoặc ăn mặn, song thường cải thiện sau khi nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, không ít trường hợp vùng dưới mắt vẫn sưng dù đã ngủ đủ giấc. Theo các chuyên gia, khi tình trạng này kéo dài, nguyên nhân có thể không phải ở thói quen sinh hoạt mà liên quan đến sự mất cân bằng bên trong cơ thể.

Mối liên hệ giữa bọng mắt và chức năng thận

Bọng mắt xuất hiện vào buổi sáng có thể do nhiều nguyên nhân nhưng nếu tình trạng này không cải thiện dù đã nghỉ ngơi đầy đủ, có thể do thận đang gặp vấn đề.

Thận có vai trò lọc và loại bỏ dịch dư thừa, đồng thời góp phần duy trì cân bằng protein trong cơ thể. Khi chức năng này suy giảm, cơ thể có thể giữ nước.

Mất protein qua nước tiểu (protein niệu) còn làm giảm khả năng giữ dịch trong lòng mạch, khiến dịch thoát ra mô kẽ và gây phù. Vùng dưới mắt là nơi dễ quan sát hiện tượng này, gọi là phù quanh mắt. Đây có thể là một dấu hiệu gợi ý vấn đề về thận.

Những dấu hiệu đi kèm cần lưu ý

Không phải mọi trường hợp bọng mắt đều nguy hiểm, nhưng nếu tình trạng này kéo dài và đi kèm các biểu hiện bất thường khác, bạn nên lưu ý. Bọng mắt thường rõ hơn vào buổi sáng và không giảm sau nhiều ngày có thể là dấu hiệu đầu tiên. Một số người nhận thấy nước tiểu có bọt hoặc sủi bọt bất thường, phản ánh khả năng mất protein qua nước tiểu.

Lượng nước tiểu có thể giảm dần theo thời gian, trong khi cơ thể lại xuất hiện tình trạng phù ở bàn chân, mắt cá chân hoặc cẳng chân. Cảm giác mệt mỏi kéo dài, không rõ nguyên nhân, cũng thường gặp. Ở một số trường hợp, huyết áp cao đi kèm với các triệu chứng trên càng làm tăng nghi ngờ về vấn đề ở thận.

Khi nhiều dấu hiệu xuất hiện cùng lúc, người bệnh nên đi khám. Bỏ qua các biểu hiện này có thể khiến bệnh tiến triển âm thầm và khó kiểm soát hơn.

Bệnh thận có thể diễn tiến âm thầm

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh thận mạn tính tiến triển từ từ và thường không thể đảo ngược, với mức độ từ rối loạn chức năng nhẹ đến suy thận. Người bị suy thận thường cần lọc máu hoặc ghép thận để duy trì sự sống. Không ít trường hợp ở giai đoạn sớm không có triệu chứng rõ ràng, chỉ biểu hiện bằng những dấu hiệu nhẹ như phù hoặc thay đổi nước tiểu.

Rò rỉ protein qua nước tiểu và giữ nước trong cơ thể là hai dấu hiệu quan trọng giúp phát hiện sớm. Việc chẩn đoán kịp thời có thể làm chậm tiến triển và cải thiện tiên lượng bệnh.

Làm gì khi bọng mắt kéo dài?

Nếu bọng mắt không cải thiện sau một thời gian, bạn nên đi khám để kiểm tra. Trường hợp nghi ngờ liên quan đến thận, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu (protein niệu), xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận và theo dõi huyết áp. Phát hiện sớm giúp kiểm soát và làm chậm tiến triển bệnh thận.

Tin Gốc: Vnexpress

Áp lực công việc, kỳ vọng xã hội hay thiếu điểm tựa tâm lý đang khiến nhiều người trẻ rơi vào trạng thái kiệt sức, stress kéo dài. Thế nhưng thay vì tìm đến sự trợ giúp chăm sóc sức khỏe tâm thần, không ít người trẻ loay hoay với những cách tự "chữa lành".

Người trẻ cần chăm sóc sức khỏe tinh thần như thế nào cho tốt?

Sau gần một năm làm việc tại một công ty truyền thông, Linh (24 tuổi) quyết định nghỉ việc khi liên tục rơi vào trạng thái mất ngủ, lo âu vì áp lực deadline. Cô dành hai tháng đi du lịch, hạn chế tiếp xúc công việc với hy vọng "lấy lại năng lượng".

Thế nhưng khi quay trở lại, cảm giác mệt mỏi vẫn không biến mất. Thậm chí cô gái trẻ còn lo lắng hơn về tài chính và tương lai khi phải loay hoay đi tìm việc mới. "Khi mới nghỉ việc, tôi thấy vô cùng thoải mái như đã trút bỏ được "gánh nặng". Nhưng sau khi trở lại, đi xin việc tôi lại lo lắng bởi biết đâu tôi lại gặp công việc như trước đó", Linh bộc bạch.

Không riêng Linh, nhiều người trẻ hiện nay đang lựa chọn "rút lui" như một cách tự cứu mình. Trang (25 tuổi), nhân viên ngân hàng, từng xin nghỉ phép năm ngày để "thở" sau áp lực doanh số. Nhưng khi trở lại, khối lượng công việc dồn lại khiến cô càng căng thẳng hơn. Thậm chí việc nghỉ phép quá nhiều khiến cô bị doanh nghiệp đánh giá thiếu trách nhiệm, ảnh hưởng đến sự phát triển công việc sau này.

Với những người trẻ, khi "chuyển giao" từ môi trường học tập sang môi trường làm việc không phải điều dễ dàng. Đặc biệt trong môi trường công sở, những nhân viên văn phòng trong mọi lĩnh vực đều phải chịu áp lực về tiến độ công việc, chỉ tiêu doanh số… khiến họ vừa chịu áp lực về thể chất vừa âm thầm tác động lên sức khỏe tâm thần.

Thế nhưng điều đáng lo ngại là không phải ai gặp vấn đề tâm lý cũng dễ nhận ra. Nhiều người cho rằng đó chỉ là cảm xúc nhất thời, công việc không phù hợp… và tự tìm cách "chữa lành". Từ việc nghỉ phép, nghỉ việc, đi du lịch… đến tham gia những khóa học "chữa lành" mà trì hoãn việc tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia, chăm sóc sức khỏe tâm thần.

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp hiện nay, các chương trình chăm sóc sức khỏe đối với nhân viên vẫn chủ yếu tập trung vào khám sức khỏe thể chất định kỳ theo quy định của Luật Lao động. Trong khi đó sức khỏe tâm thần gần như chưa được chú ý đúng mức.

Theo số liệu của Bộ Y tế, tỉ lệ mắc các bệnh rối loạn tâm thần phổ biến như trầm cảm, lo âu, rối loạn cảm xúc... tại nước ta chiếm gần 15% dân số nhưng phần lớn không được điều trị.

Theo bác sĩ Lê Công Thiện - Viện sức khỏe tâm thần Bệnh viện Bạch Mai, đa phần người lao động vẫn chú trọng đến sức khỏe thể chất hơn sức khỏe tâm thần. Trong khi đó áp lực công việc, học tập và cuộc sống đang khiến các vấn đề sức khỏe tâm thần gia tăng, đặc biệt ở người trẻ. "Nếu các vấn đề sức khỏe tâm thần không được quan tâm đúng mức sẽ ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực và năng suất lao động, giảm khả năng tạo ra của cải vật chất cho xã hội", bác sĩ Thiện chia sẻ.

Trước thực trạng đó, mới đây Bộ Y tế đã lấy ý kiến dự thảo thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh. Trong đó, thông tư đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần. Dự thảo cũng đề xuất việc giám sát sẽ được triển khai theo hai hình thức chính gồm giám sát thường xuyên và điều tra định kỳ. Theo kế hoạch, cứ năm năm sẽ tổ chức các cuộc điều tra quy mô quốc gia và chuyên đề, điều tra chuyên đề định kỳ về sức khỏe tâm thần…

Hoạt động giám sát không chỉ diễn ra tại các cơ sở y tế mà còn thực hiện tại các cơ sở giáo dục như trường học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Giám sát tại nơi làm việc, khu công nghiệp và các cơ sở lao động tập trung nhằm phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động. Theo các chuyên gia, đây là bước đi cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh áp lực công việc ngày càng tăng cao.

Để phòng ngừa các rối loạn tâm thần liên quan đến áp lực công việc, chuyên gia tâm lý Nguyễn Ngọc Hoàng - thành viên Hội Tâm lý học Việt Nam - cho rằng mỗi cá nhân không chỉ cần nhận diện sớm căng thẳng mà quan trọng hơn là phải chủ động điều chỉnh cách làm việc và lối sống hằng ngày.

Trước hết cần thiết lập ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân. Theo chuyên gia, nhiều người trẻ hiện nay rơi vào trạng thái "luôn trong giờ làm việc" do thói quen kiểm tra email, tin nhắn ngoài giờ. Điều này khiến não bộ không có thời gian phục hồi, dẫn đến căng thẳng kéo dài.

Việc đặt ra những nguyên tắc rõ ràng, như không xử lý công việc sau một khung giờ nhất định, tắt thông báo công việc khi nghỉ ngơi giúp tạo khoảng "ngắt kết nối" cần thiết để tái tạo năng lượng tinh thần.

Bên cạnh đó, người lao động cũng cần phân bổ thời gian hợp lý giữa làm việc và nghỉ ngơi. Làm việc liên tục trong thời gian dài không đồng nghĩa với hiệu quả cao, ngược lại còn làm suy giảm khả năng tập trung và tăng nguy cơ kiệt sức. Vì vậy nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ các khoảng nghỉ ngắn để não bộ được "reset", từ đó duy trì hiệu suất ổn định hơn.

Người lao động cũng cần học cách từ chối những yêu cầu vượt quá khả năng. Trong môi trường công sở, nhiều người trẻ có xu hướng nhận thêm việc để thể hiện năng lực hoặc vì ngại từ chối. Tuy nhiên việc ôm đồm quá nhiều nhiệm vụ dễ dẫn đến quá tải, mất kiểm soát và gia tăng áp lực. Việc từ chối một cách khéo léo, có lý do rõ ràng không chỉ giúp cá nhân giữ được cân bằng mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp trong quản lý công việc.

Một giải pháp khác mà chuyên gia này khuyến cáo là hãy chia nhỏ mục tiêu công việc. Khi đối diện với khối lượng công việc lớn, cá nhân dễ rơi vào trạng thái áp lực, lo âu. Việc tách mục tiêu lớn thành các bước nhỏ, cụ thể sẽ giúp tạo cảm giác kiểm soát, đồng thời mỗi lần hoàn thành một phần việc cũng mang lại động lực tích cực, giảm gánh nặng tâm lý.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Trao đổi bên lề hội nghị Đánh giá công nghệ y tế diễn ra từ ngày 6 - 7.5, do Bộ Y tế và Đại học Phenikaa (Hà Nội) tổ chức, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), cho biết Chính phủ đang giao Bộ Y tế xây dựng các giải pháp giảm đồng chi trả với người bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), giảm chi trả của người bệnh khi khám chữa bệnh.

Với thuốc điều trị, đặc biệt các thuốc có chi phí lớn, những nhóm thuốc có chi phí lớn, đắt đỏ, nhất là nhóm thuốc điều trị ung thư, kể cả các thuốc đã được BHYT chi trả, thì người bệnh cũng khó có khả năng khi thực hiện đồng chi trả. Bộ Y tế kêu gọi doanh nghiệp hỗ trợ một phần cho người bệnh. Ngay cả với các thuốc không phải thuốc đắt tiền, Bộ Y tế cũng khuyến khích các doanh nghiệp có chính sách hỗ trợ người bệnh.

Về việc mở rộng danh mục thuốc BHYT, bà Trần Thị Trang cho hay hiện các hội đồng họp thẩm định dự kiến trong quý 2 hoàn thành việc thống nhất các thuốc vào danh mục trên tinh thần mở rộng và dự kiến hoàn thiện danh mục bổ sung trong quý 2 năm nay. Bộ Y tế dự kiến bổ sung mới 84 loại thuốc vào danh mục được quỹ BHYT chi trả. Danh mục mới bao gồm khoảng 30 thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, thuốc hóa dược và sinh phẩm. Việc này giúp người bệnh giảm chi phí điều trị đáng kể, đặc biệt là các bệnh hiểm nghèo.

Khi được ban hành, đây là danh mục thuốc BHYT với số lượng lớn nhất bao gồm các thuốc thế hệ mới, sau khoảng 9 năm chưa điều chỉnh danh mục này. Tuy nhiên, với thuốc chi phí lớn, sau khi được bổ sung danh mục, quỹ BHYT chưa thể chi trả 100% quyền lợi.

Bộ Y tế cũng sẽ đánh giá về việc triển khai Thông tư 01/2025 trong đó có quy định cho phép bệnh nhân mắc 62 loại bệnh hiếm, hiểm nghèo được khám chữa bệnh trái tuyến (vượt tuyến) tại các cơ sở y tế cấp chuyên sâu, tuyến tỉnh mà không cần giấy chuyển tuyến, vẫn được hưởng 100% BHYT theo mức hưởng. Qua thực tế triển khai, sẽ sửa đổi danh mục bệnh, nếu bệnh nào tuyến dưới đã thực hiện được tốt, sẽ đưa ra khỏi danh sách này.

Bà Trần Thị Trang đánh giá, thực tế cho thấy sau hơn một năm triển khai, một số bệnh nằm trong nhóm mã bệnh hiểm nghèo được vượt tuyến (như một số ung thư, nhóm bệnh mã C) hầu hết đã được lên tuyến trên, được tiếp cận điều trị. Tuy nhiên, cùng với quyền lợi người bệnh được bảo đảm cũng đồng thời làm tăng mức quá tải tại các bệnh viện cấp chuyên sâu.

Tại hội nghị, các chuyên gia cùng chia sẻ về hiệu quả, việc đảm bảo quyền lợi người bệnh thông qua HTA (Health Technology Assessment - Đánh giá công nghệ y tế).

HTA cung cấp bằng chứng khoa học để hỗ trợ ra quyết định phân bổ nguồn lực y tế, tối ưu hóa chi phí và cải thiện kết quả điều trị cho bệnh nhân. Không chỉ đánh giá độ an toàn, HTA còn xem xét hiệu quả chi phí của thuốc hoặc thiết bị mới. HTA giúp cho việc quyết định danh mục thuốc được BHYT chi trả; đánh giá xem một thiết bị y tế mới có hiệu quả hơn phương pháp cũ hay không; phân tích tác động kinh tế khi áp dụng quy trình khám chữa bệnh mới.

Cũng theo bà Trần Thị Trang, HTA giúp công tác đấu thầu mua sắm thuốc có các bằng chứng về kinh tế y tế để có thể ra quyết định; đồng thời thêm thuận lợi trong đàm phán giá, góp phần giảm giá thuốc, thiết bị y tế, bởi HTA cung cấp bằng chứng khoa học về chi phí và hiệu quả. Giá là một yếu tố cần thiết trong mua sắm, nhưng chất lượng và tương xứng với giá cả thì đó là tiêu dùng hiệu quả.

Tin Gốc: Thanh Niên