Bộ Nhân lực và An sinh xã hội Trung Quốc đầu tuần trước tuyên bố nâng cao kỹ năng cho một triệu thanh niên, tập trung vào các lĩnh vực như AI, sản xuất tiên tiến, kinh tế tầm thấp và xe năng lượng mới (NEV). Cơ quan này còn thúc đẩy các địa phương mở lớp dành riêng cho sinh viên tốt nghiệp đại học (ĐH) để giúp kỹ năng của họ phù hợp hơn với nhu cầu thị trường.
Trước đó, một số thành phố Trung Quốc đã triển khai chính sách này. Chẳng hạn, Bắc Kinh sẽ mở 6 chương trình đào tạo toàn thời gian ở các trường nghề dành cho sinh viên tốt nghiệp trong năm nay. Khóa học sẽ kéo dài 2 năm, với 1 năm lý thuyết và 1 năm thực tập.
Dù giới chức khẳng định các chương trình này chủ yếu nhắm tới nhóm cử nhân thất nghiệp, chính sách vẫn gây ra làn sóng hoài nghi rộng rãi trên mạng xã hội, đặc biệt trong bối cảnh thị trường việc làm ngày càng khó khăn. Một số người dùng đặt câu hỏi về giá trị của bằng cấp học thuật – vốn từ lâu được xem là “tấm vé đổi đời” ở Trung Quốc – và cho rằng thà bỏ qua ĐH để học nghề ngay từ đầu để tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Tôi đã đi từ trường nghề lên ĐH rồi học tiếp thạc sĩ, cuối cùng giờ lại được bảo quay về trường nghề”, một người dùng viết trên mạng xã hội Tiểu Hồng Thư của Trung Quốc.
Sau đại dịch Covid-19, thị trường việc làm tại Trung Quốc trở nên khó khăn hơn, đặc biệt ở các công việc văn phòng. Theo dữ liệu chính thức, cứ 6 người trẻ từ 16-24 tuổi thì có hơn 1 người thất nghiệp vào tháng 3.2026. Con số này chưa bao gồm nhóm học sinh, sinh viên.
Nhiều sinh viên chọn học tiếp cao học để cải thiện cơ hội việc làm, hoặc chỉ đơn giản là trì hoãn việc bước vào thị trường lao động. Trong khi đó một số khác đã chuyển sang làm việc trong nền kinh tế gig – với những công việc tạm thời như tài xế công nghệ, shipper, streamer hay những vị trí bán thời gian khác.
Tuy nhiên với kỷ lục 12,7 triệu sinh viên Trung Quốc tốt nghiệp dự kiến gia nhập thị trường lao động vào mùa hè này, áp lực cạnh tranh được dự báo sẽ còn gia tăng hơn nữa trong thời gian tới.
Nhưng không phải ai cũng bi quan về xu hướng học nghề. Anh Melos Zhou, tốt nghiệp cử nhân kinh tế vào năm 2023, đang đăng ký học về robot công nghiệp ở một trường nghề tại Quảng Châu sau nhiều năm làm marketing.
“Việc học nghề sẽ đáng giá hơn nếu thực sự xuất phát từ yêu thích chứ không phải kỳ vọng tìm được việc ngay”, anh nói với tờ SCMP. Tuy nhiên, anh cũng thừa nhận bằng nghề hiện vẫn chưa được nhiều công ty lớn đánh giá cao, cũng như còn quá sớm để biết những chương trình mới này hiệu quả đến đâu.
Việc nhắm tới trường nghề không còn là hiện tượng mới ở Trung Quốc, khi nhiều học sinh vừa tốt nghiệp THPT và đạt điểm cao trong kỳ thi ĐH (gaokao) cũng chọn đây là điểm đến của mình. “Điểm thi chỉ là những con số, em nghĩ điều quan trọng là lựa chọn nào phù hợp với bản thân và có lợi cho tương lai”, He Xianyi, nữ sinh đạt 604/750 điểm gaokao đủ sức đăng ký vào các ĐH top nhưng lại chọn học ở một trường nghề, chia sẻ với tờ Hubei Daily.
Trước thực tế này, nhiều trường “ĐH nghề” – mô hình kết hợp đào tạo kỹ năng chuyên sâu nhưng vẫn giúp sinh viên nhận bằng cử nhân – chứng kiến mức điểm tuyển sinh tăng vọt ở năm học vừa qua, thậm chí cao hơn nhiều ĐH lớn tại Trung Quốc. Hiện Trung Quốc có cả thảy 87 ĐH nghề, số lượng tăng liên tục kể từ khi Quốc vụ viện Trung Quốc bắt đầu cho phép thí điểm đào tạo nghề ở bậc ĐH vào năm 2019, theo tờ China Daily.
Thông báo được đưa ra từ tháng 3, nhưng trang chủ IELTS gần đây công bố chi tiết hơn về hình thức tên "Writing on Paper" (thi viết trên giấy) này. Nếu đăng ký, thí sinh vẫn sẽ làm kỹ năng nghe, đọc trên máy tính và nói trực tiếp hoặc trực tuyến với giám khảo người thật. Còn với kỹ năng viết, các bạn đọc đề trên máy và được phát bút, phiếu trả lời (IELTS Writing Answer Sheet) để làm bài trên giấy.
"Nếu cảm thấy viết tay thoải mái hơn gõ máy, lựa chọn này có thể giúp bạn thể hiện tốt nhất trong ngày thi", thông báo có đoạn. IELTS đồng thời lưu ý "Writing on Paper" đang chờ Bộ Nội vụ Úc phê duyệt nên chưa thể dùng điểm thi hình thức này để xin visa Úc. Ngoài ra, hình thức này cũng không áp dụng với trường hợp dự thi IELTS UKVI để xin visa Anh.
Theo tổ chức IELTS, dạng câu hỏi, cách chấm điểm, thời lượng làm bài giữa thi viết trên máy và trên giấy đều giống hệt nhau. Hình thức thi viết trên giấy sẽ áp dụng cho cả bài thi học thuật (Academic) và tổng quát (General Training). IELTS cho biết thêm hình thức này bắt đầu triển khai tại một số quốc gia nhất định từ giữa năm 2026.
Trả lời Thanh Niên, Hội đồng Anh - một trong những đơn vị vận hành kỳ thi IELTS tại Việt Nam - không nêu rõ liệu Việt Nam có thuộc danh sách các quốc gia triển khai "Writing on Paper" hay không. Đơn vị này chia sẻ kỳ thi IELTS ở Việt Nam "vẫn được triển khai theo các hình thức và tiêu chuẩn hiện hành, bao gồm thi trên máy tính", thông tin thêm rằng những cập nhật hoặc thay đổi nếu có sẽ được xem xét cẩn trọng theo các tiêu chuẩn toàn cầu và được thông báo qua kênh truyền thông chính thống.
Cũng theo thông báo trên trang chủ IELTS, nếu đăng ký hình thức "Writing on Paper", thí sinh sẽ nhận kết quả trong vòng 5 ngày sau khi thi - muộn hơn khoảng 2 ngày so với thi tất cả kỹ năng trên máy tính - và chứng chỉ không ghi thí sinh đã chọn thi viết trên giấy. Tuy nhiên, nếu đăng ký thi lại một kỹ năng (One Skill Retake) ở bài thi viết, thí sinh vẫn phải viết trên giấy chứ không được chuyển qua gõ trên máy tính.
Theo IELTS, kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng dù đánh máy hay viết giấy thí sinh đều nhận kết quả tương đương nhau cả về điểm tổng và điểm thành phần. Nghiên cứu cũng cho thấy viết tay mang lại trải nghiệm thân thiện hơn cho thí sinh, "giúp tăng sự tự tin song vẫn đảm bảo tính ổn định và độ tin cậy của kết quả", thông báo nêu.
Trước đó vào tháng 3, IELTS thông báo sau khi ghi nhận "mức độ hài lòng cao hơn" ở nhóm thí sinh dự thi IELTS trên máy tính cũng như qua quá trình đánh giá kỹ lưỡng, tổ chức này quyết định từ giữa 2026 trở đi sẽ không tổ chức thi IELTS trên giấy trên toàn cầu. Điều này chính thức "khai tử" hình thức thi đã được tổ chức từ khi IELTS được giới thiệu vào năm 1989 và từng nước sẽ có thời gian áp dụng khác nhau.
Riêng ở Việt Nam, hình thức thi tất cả kỹ năng trên giấy đã ngừng tổ chức từ cuối tháng 3 năm ngoái nhằm "mang đến trải nghiệm thi nhanh chóng, hiệu quả và tiện lợi hơn", theo Hội đồng Anh và IDP tại Việt Nam.
Những ngày gần đây, nhiều thí sinh tự do (đã tốt nghiệp THPT hoặc trung cấp từ các năm trước) thắc mắc trên các diễn đàn tuyển sinh về việc đăng ký và cấp tài khoản xét tuyển đại học năm 2026, đặc biệt là địa điểm nộp hồ sơ và quy trình thực hiện đối với người đã tốt nghiệp THPT từ các năm trước.
Tất cả thí sinh tự do bắt buộc phải có tài khoản trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo tại https://thisinh.thitotnghiepthpt.edu.vn để đăng ký nguyện vọng.
Theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, thí sinh tự do có nhu cầu đăng ký xét tuyển nhưng chưa thực hiện việc đăng ký thông tin cá nhân trên hệ thống phải thực hiện việc đăng ký để được cấp tài khoản sử dụng cho việc đăng ký xét tuyển đến ngày 20-5.
Thí sinh cần tải mẫu phiếu đăng ký thông tin cá nhân (tại đây), điền đầy đủ thông tin và nộp tại điểm tiếp nhận theo quy định của sở giáo dục và đào tạo nơi thường trú để được cấp tài khoản và mật khẩu đăng nhập hệ thống tuyển sinh.
Sau khi được cấp tài khoản, thí sinh sử dụng tài khoản này để đăng ký nguyện vọng xét tuyển trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Thí sinh lưu ý tài khoản tuyển sinh năm 2025 không được sử dụng lại cho năm 2026.
Quy trình xin cấp tài khoản gồm hai bước. Thí sinh tải và điền phiếu đăng ký thông tin cá nhân, sau đó nộp phiếu tại điểm tiếp nhận để được cấp tài khoản và cập nhật thông tin cá nhân lên hệ thống phục vụ tuyển sinh.
Tại TP.HCM, các điểm tiếp nhận gồm:
Trung tâm Giáo dục thường xuyên Chu Văn An - phường An Đông
Trung tâm Giáo dục thường xuyên Lê Quý Đôn - phường Tân Định
Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Quận 10 - phường Hòa Hưng
Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Quận 12 - phường Trung Mỹ Tây
Trung tâm Giáo dục thường xuyên và bồi dưỡng nghiệp vụ Bình Dương - phường Thủ Dầu Một
Trung tâm Giáo dục thường xuyên Bà Rịa - Vũng Tàu - phường Bà Rịa.
Đối với thí sinh ở các tỉnh, thành khác, cần liên hệ sở giáo dục và đào tạo nơi cư trú để được hướng dẫn địa điểm và thủ tục nộp hồ sơ.
Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, có 1.159.932 thí sinh đang học lớp 12, chiếm 94,78%; thí sinh tự do là 63.844 người, chiếm 5,22%.
Ngày 6.4, tại thành phố Đà Nẵng, Viện Khoa học giáo dục Việt Nam phối hợp với Vụ Giáo dục mầm non, Ngân hàng Thế giới và Sở GD-ĐT thành phố Đà Nẵng tổ chức hội thảo "Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non".
Hội thảo thu hút gần 100 cán bộ quản lý đến từ các Sở GD-ĐT khu vực miền Trung cùng nhiều chuyên gia, tập trung trao đổi về nhu cầu và giải pháp phát triển giáo dục mầm non trong bối cảnh đô thị hóa và phát triển các khu công nghiệp.
Theo ban tổ chức, quá trình đô thị hóa nhanh, đặc biệt tại các khu công nghiệp, kéo theo sự gia tăng lực lượng lao động khiến nhu cầu gửi trẻ, chăm sóc và giáo dục mầm non cho con em người lao động, nhất là lao động nữ, tăng mạnh.
Tuy nhiên, việc tiếp cận các dịch vụ mầm non bảo đảm chất lượng, an toàn và phù hợp với điều kiện làm việc vẫn còn nhiều hạn chế, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chính sách.
Tại hội thảo, các đại biểu được chia sẻ kết quả nghiên cứu đánh giá nhu cầu nhà trẻ, giáo dục mầm non tại các đô thị có khu công nghiệp; đồng thời giới thiệu chương trình nâng cao chất lượng giáo dục mầm non giai đoạn 2025 - 2035, định hướng đến năm 2045.
Nhiều ý kiến cũng tập trung đề xuất các giải pháp, khuyến nghị chính sách nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong thời gian tới.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nhấn mạnh giáo dục mầm non là nền tảng cho sự phát triển lâu dài của trẻ. Giai đoạn từ 3 - 6 tuổi được xem là "thời điểm vàng", khi trẻ phát triển nhanh nhất về thể chất, nhận thức và kỹ năng sống.
Theo ông Vinh, nhiều nghiên cứu cho thấy việc tiếp cận giáo dục sớm giúp trẻ đạt kết quả học tập tốt hơn ở các cấp học sau, kéo dài thời gian học tập và hình thành năng lực học tập suốt đời. Do đó, đầu tư cho giáo dục mầm non không chỉ bảo đảm công bằng mà còn là chiến lược phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Thời gian qua, nhiều chính sách quan trọng đã được ban hành, trong đó Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030 đặt mục tiêu mở rộng phổ cập cho trẻ từ 3 tuổi, tăng tỷ lệ trẻ đến trường và nâng cao chất lượng tại các địa bàn khó khăn, khu công nghiệp.
Đáng chú ý, năm 2026 bắt đầu triển khai thí điểm chương trình giáo dục mầm non mới với 7 điểm cải cách, theo hướng tiếp cận năng lực, liên thông với chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và chú trọng phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ. Chương trình khung cũng tăng quyền chủ động cho địa phương, phù hợp thực tiễn từng cơ sở, đồng thời bảo đảm chế độ dinh dưỡng và giảm áp lực cho giáo viên.
Tuy nhiên, theo các đại biểu, tại các đô thị đông dân, khu công nghiệp có tỷ lệ di cư lớn vẫn còn nhiều thách thức trong việc bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục mầm non. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ mà còn tác động đến việc làm của phụ nữ và sự ổn định xã hội.
Ông Lê Anh Vinh cho biết thêm, thông qua hội thảo, ban tổ chức mong muốn tiếp nhận thêm ý kiến từ cơ quan quản lý và cơ sở giáo dục để hoàn thiện mô hình giáo dục mầm non tại các khu công nghiệp, khu chế xuất theo hướng sát thực tiễn, đáp ứng nhu cầu của người dân.
