Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 125/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH, áp dụng đối với cơ sở giáo dục ĐH, các đơn vị thuộc và trực thuộc cơ sở giáo dục ĐH, giảng viên, nghiên cứu viên, người học và tổ chức, cá nhân liên quan tham gia hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong cơ sở giáo dục ĐH.
Nghị định quy định trong cơ sở giáo dục ĐH được xây dựng các nhóm nghiên cứu tiềm năng và nhóm nghiên cứu mạnh.
Theo đó, nhóm nghiên cứu tiềm năng có ít nhất 3 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 2 thành viên chủ chốt.
Còn nhóm nghiên cứu mạnh bao gồm ít nhất 5 thành viên, trong đó trưởng nhóm là giảng viên cơ hữu của trường và ít nhất 4 thành viên chủ chốt.
Nguyên tắc phát triển nhóm nghiên cứu theo hướng tạo ra sản phẩm khoa học có giá trị học thuật hoặc khả năng thương mại hóa; đồng thời tạo cơ hội cho giảng viên, nghiên cứu viên, người học, nhà khoa học, chuyên gia tham gia nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và bảo đảm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Bên cạnh đó, tạo điều kiện để thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học, tổ chức khoa học và công nghệ, doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Các nhóm nghiên cứu này sẽ được hưởng một số quyền lợi ưu đãi. Cụ thể, nhóm nghiên cứu tiềm năng sẽ được ưu tiên xem xét đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, nhiệm vụ hợp tác quốc tế và hợp tác với doanh nghiệp; được ưu tiên hỗ trợ ươm tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu nhằm phát triển lên nhóm nghiên cứu mạnh.
Trưởng nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 50%, thành viên chủ chốt nhóm nghiên cứu tiềm năng được giảm đến 20% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm và được khấu trừ tương ứng vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Không những vậy, được trường ưu tiên bố trí không gian làm việc, điều kiện nghiên cứu và hỗ trợ kinh phí khởi động trong phạm vi nguồn lực và quyền tự chủ của cơ sở giáo dục ĐH.
Đối với nhóm nghiên cứu mạnh được hưởng các ưu đãi từ Nhà nước, đồng thời được trường bố trí kinh phí hoạt động thường xuyên, phòng làm việc và các phương tiện cần thiết; được hỗ trợ kinh phí theo khả năng của trường để hoàn thành nhiệm vụ nghiên cứu đã được phê duyệt.
Trưởng nhóm được giảm đến 80% định mức giờ chuẩn giảng dạy hằng năm; thành viên chủ chốt là giảng viên của trường chủ trì được giảm đến 50% định mức giờ chuẩn hàng năm và được khấu trừ vào định mức giảng dạy khi xét tiêu chuẩn chức danh giáo sư, phó giáo sư.
Nghị định cũng làm rõ quyền và trách nhiệm của giảng viên, đặc biệt là giáo sư, phó giáo sư và giảng viên trẻ có trình độ tiến sĩ.
Theo đó, giảng viên được bảo đảm điều kiện nghiên cứu, tiếp cận nguồn tài trợ, giảm định mức giảng dạy và hưởng lợi ích tương xứng với kết quả nghiên cứu.
Đặc biệt, giảng viên có học vị giáo giáo sư có thể được giảm tới 60% giờ giảng, phó giáo sư giảm tới 40%, thậm chí được tạm dừng giảng dạy tối đa một năm để phục vụ nghiên cứu và hợp tác quốc tế.
Ngoài ra, giáo sư, phó giáo sư được ưu tiên đặt hàng, giao chủ trì nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đối với nhóm công nghệ chiến lược và những lĩnh vực mà Nhà nước ưu tiên.
Giảng viên có trình độ tiến sĩ từ 40 tuổi trở xuống được trường xem xét hỗ trợ kinh phí nghiên cứu trong 3 năm đầu kể từ khi được công nhận học vị tiến sĩ.
Đối với nghiên cứu sinh là giảng viên cơ hữu được trường nơi công tác bảo đảm các chế độ bao gồm chi trả học phí, được hưởng nguyên lương và các phụ cấp khác theo quy định. Đồng thời được cơ sở đào tạo nghiên cứu sinh ưu tiên giao nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nếu thuộc chương trình đào tạo tài năng trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ cao; được ưu tiên tham gia các hoạt động hỗ trợ giảng dạy hoặc nghiên cứu phù hợp với chương trình đào tạo với thù lao tương xứng.
Không chỉ với giảng viên, việc khuyến khích nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo còn mở rộng đối với cho sinh viên. Cụ thể, sinh viên có cơ hội tham gia nghiên cứu, sử dụng phòng thí nghiệm, hưởng quyền sở hữu trí tuệ và có thể được miễn, giảm học phí hoặc cấp học bổng khi đạt thành tích nghiên cứu xuất sắc.
10 chuyên đề ôn tập môn giáo dục kinh tế và pháp luật thuộc chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026 do cô Võ Thị Hậu, giáo viên Trường THPT Marie Curie (P.Xuân Hòa), hướng dẫn được phát ở chuyên mục giáo dục trên các nền tảng: thanhnien.vn, fanpage Facebook và kênh YouTube của Báo Thanh Niên.
https://www.youtube.com/watch?v=fnxxJi3Zsg4
Trong chuyên đề 8: Một số vấn đề cơ bản của pháp luật quốc tế, giáo viên ôn tập với học sinh về khái niệm, vai trò, các nguyên tắc cơ bản của pháp luật quốc tế; xác định được mối quan hệ giữa pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia.
Nhận biết được nội dung cơ bản của Công pháp quốc tế về dân cư, lãnh thổ và biên giới quốc gia, các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của quốc gia. Từ đó có thể phân tích, đánh giá một số hành vi phạm pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế đơn giản.
Học sinh nêu được các nguyên tắc cơ bản của Tổ chức thương mại thế giới và hợp đồng thương mại quốc tế. Từ đó có thể phân tích, đánh giá một số hành vi phạm các nguyên tắc cơ bản của Tổ chức thương mại thế giới và hợp đồng thương mại quốc tế.
Đây cũng chuyên đề cuối của môn giáo dục kinh tế và pháp luật trong chương trình Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao năm 2026.
Trước đó, vào ngày 13.5, Báo Thanh Niên đã phát sóng chuyên đề 7: Quyền và nghĩa vụ của công dân về văn hóa, xã hội, giáo viên hướng dẫn học sinh một số quy định cơ bản của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của công dân trong hôn nhân và gia đình, học tập, bảo vệ, chăm sóc sức khỏe và đảm bảo an sinh xã hội, bảo vệ di sản văn hóa, môi trường… Từ đó học sinh có thể tự giác thực hiện quy định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ của mình.
Từ 20.4 đến 23.5, vào các khung giờ cố định (16 giờ 30, 18 giờ 30 và 20 giờ 30) thứ hai đến thứ bảy hàng tuần, Báo Thanh Niên lần lượt phát sóng trực tiếp 88 chuyên đề Bí quyết ôn thi tốt nghiệp THPT đạt điểm cao tại các địa chỉ thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Báo Thanh Niên.
88 chuyên đề ôn tập kiến thức do các giáo viên giàu kinh nghiệm tại TP.HCM xây dựng, gồm: Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong, chuyên Trần Đại Nghĩa, Bùi Thị Xuân, Lê Quý Đôn, Marie Curie, Nguyễn Hiền, quốc tế Á Châu… Qua mỗi chuyên đề ôn thi trực tuyến, giáo viên sẽ giúp học sinh tiết kiệm thời gian, tận dụng lợi thế của công nghệ để hứng thú với việc học, tích lũy kiến thức cho kỳ thi quan trọng sắp đến.
Sau các khung giờ nói trên, các chuyên đề vẫn xuất hiện trên các nền tảng thanhnien.vn, Facebook.com/thanhnien và YouTube Thanh Niên. Học sinh sử dụng bất kỳ thiết bị (điện thoại thông minh, máy tính cá nhân hay máy tính cố định) và chỉ cần kết nối internet đều có thể tiếp cận nội dung hệ thống kiến thức của 9 môn thi trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Lịch phát sóng tuần từ 11 đến 16.5 các chuyên đề ôn thi tốt nghiệp năm 2026
Sáng 10.4, Bộ GD-ĐT tổ chức hội nghị tập huấn công tác kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.
Tại hội nghị, GS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD-ĐT), lưu ý, ở kỳ thi tốt nghiệp THPT năm ngoái, việc coi thi vẫn còn một số nơi chủ quan hoặc vi phạm quy chế thi.
Theo ông Chương, quy mô của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 tương tự năm 2025, tức trên 1 triệu thí sinh dự thi. Tuy nhiên, nếu như năm trước có 2 loại đề thi, 2 quy chế thi ứng với 2 chương trình giáo dục phổ thông 2006 và 2018, thì năm nay chỉ còn 1 đề thi, 1 quy chế.
Theo kế hoạch, ngày 24.4, thí sinh bắt đầu đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026, thời gian kéo dài cho đến hết ngày 5.5.
Bộ GD-ĐT sẽ tổ chức cho học sinh lớp 12 thử đăng ký dự thi trực tuyến trên Hệ thống quản lý thi từ ngày 17.4 đến hết ngày 21.4.
Ông Chương cũng nêu Quy chế thi tốt nghiệp THPT năm nay được Bộ GD-ĐT ban hành có những điều chỉnh so với năm ngoái.
Trong đó, sửa các quy định liên quan đến thanh tra, kiểm tra kỳ thi. Kỳ thi chủ yếu thực hiện kiểm tra nghiêm túc ở tất cả các khâu.
Tăng cường phân cấp để đảm bảo phù hợp với các quy định mới cũng như giảm áp lực cho các sở GD-ĐT, giao quyền cấp bằng tốt nghiệp THPT cho hiệu trưởng các trường thay vì giám đốc sở GD-ĐT như trước.
Quy chế mới giảm một nửa số giấy tờ cần thiết với thí sinh trước và sau kỳ thi tốt nghiệp. Cụ thể, quy chế điều chỉnh theo hướng tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại là "Giấy báo dự thi"; giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời và giấy chứng nhận kết quả thi thành "Giấy chứng nhận kết quả thi", do trường phổ thông nơi thí sinh đăng ký cấp.
Bộ mở rộng danh mục chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi môn này trong xét tốt nghiệp THPT, trong đó bổ sung chứng chỉ tiếng Hàn TOPIK cấp độ 3 trở lên. Những năm trước, danh mục này chỉ gồm các loại chứng chỉ tiếng Anh, Nga, Pháp, Trung Quốc, Đức, Nhật, dù tiếng Hàn cũng là một trong các môn thi. Với nhóm chứng chỉ tiếng Anh, chấp nhận thêm Versant English Placement Test (VEPT) với yêu cầu tối thiểu 43 điểm.
Thời gian thu nhận đơn phúc khảo chỉ còn 5 ngày thay vì 10 ngày như trước. Theo Bộ, việc này nhằm thông báo kết quả sớm hơn, thuận tiện cho công tác tuyển sinh ĐH, CĐ. Thay đổi quy trình chấm phúc khảo. Nếu bài thi bị thay đổi điểm từ 0,25 trở lên, người chấm phúc khảo và người chấm ban đầu phải đối thoại trực tiếp. Trước đây, bài thi lệch 0,5 điểm mới cần đối thoại.
Diện ưu tiên được điều chỉnh thay vì theo nơi ở thường trú bằng nơi thí sinh học THPT. Điều này phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đồng nhất với nhóm được ưu tiên trong tuyển sinh ĐH, CĐ để các cơ quan thuận lợi rà soát. Theo đó, thí sinh được cộng 0,25 - 0,75 điểm tùy theo khu vực ưu tiên.
Kỳ thi năm nay tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong tổ chức thi; gồm tối ưu hóa việc truyền dữ liệu giữa các hội đồng thi và Bộ thông qua hệ thống quản lý thi, giảm bớt các công việc thủ công như gửi đĩa CD qua đường bưu điện, tăng tốc độ xử lý.
Cục trưởng Huỳnh Văn Chương cũng thông tin trong tháng 4 - 5 này sẽ thử nghiệm thi trên máy tính với quy mô rộng.
Qua đó, Bộ sẽ hoàn thiện và trình Chính phủ Đề án thi trên máy tính; xây dựng hệ thống văn bản pháp quy liên quan đến tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính.
Bộ GD-ĐT đề nghị các sở GD-ĐT chủ động tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng các chương trình để triển khai đầu tư cơ sở vật chất cho các trường để phục vụ công tác thi tốt nghiệp THPT trên máy tính đồng thời phục vụ công tác dạy học, kiểm tra đánh giá thường xuyên.
"Với thế hệ gen Z, gen Y, kỹ năng quan trọng nhất chính là khả năng thích nghi và có thể làm việc hiệu quả trong những môi trường khác nhau, đặc biệt là trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay".
Đó là chia sẻ của bà Karin Greve-Isdahl, Tham tán Thương mại, Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam, khi trao đổi về chủ đề "Quản trị đa văn hóa trong môi trường đội ngũ toàn cầu", nằm trong hội thảo "Từ giảng đường đến dự án toàn cầu: Góc nhìn Bắc Âu" do Đại sứ quán Na Uy, Học viện Gokstad từ Na Uy và Trường ĐH Văn Lang đồng tổ chức sáng nay 9.5.
Đây là sự kiện được tổ chức trong bối cảnh Na Uy và Việt Nam kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1971–2026).
Bà Karin cho biết bà đã sống tại 8 quốc gia khác nhau, làm việc ở nhiều công ty và quản lý nhiều nơi trên thế giới. "Thực tế là chúng ta luôn liên tục bước vào và rời khỏi những môi trường văn hóa khác nhau. Chính vì thế, khả năng thích nghi, hòa nhập được với một nền văn hóa, môi trường mới khi sống và làm việc, sẽ giúp bạn tồn tại và thành công", bà Karrin nhận định.
Cùng với chuyên đề "Quản trị đa văn hóa trong môi trường đội ngũ toàn cầu", 2 chuyên đề "Khác biệt hoặc bị thay thế: Tiếp thị bản thân trong kỷ nguyên AI" và "Ứng dụng AI trong quản lý dự án toàn cầu" tại hội thảo, lần lượt khai thác các góc nhìn về kinh nghiệm làm việc trong môi trường đa quốc gia, kỹ năng cần thiết cho thị trường lao động toàn cầu, và cơ hội hợp tác giáo dục và nghề nghiệp giữa Việt Nam và các nước Bắc Âu.
Diễn giả của các phiên chuyên đề trên đến từ các doanh nghiệp nổi tiếng của Bắc Âu đang hoạt động đầu tư và kinh doanh thành công tại Việt Nam như Jotun, SalMar (Na Uy); Ekko, Carlsberg (Đan Mạch). Sinh viên được chia sẻ về kỹ năng và xu hướng nghề nghiệp, thực tiễn quản trị, văn hóa làm việc và yêu cầu chuyên môn từ góc độ nhà tuyển dụng.
Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài, riêng Na Uy hiện có gần 60 dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, tập trung vào các lĩnh vực hàng hải, năng lượng tái tạo, nuôi trồng thủy sản và sơn công nghiệp.
Ông Erlend Skutlaberg, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Na Uy tại Hà Nội, cho biết giáo dục đã và đang là một trong các trụ cột quan trọng của hợp tác song phương Na Uy – Việt Nam, trong đó phải kể tới hợp tác chặt chẽ giữa các cơ sở giáo dục ĐH của Việt Nam như ĐH Quốc gia Hà Nội, Trường ĐH Ngoại thương, Trường ĐH Nha Trang, ĐH Cần thơ… với các trường ĐH của Na Uy như ĐH Bergen, ĐH Oslo, ĐH Khoa học Công nghệ Na Uy, ĐH Kinh doanh Na Uy...
"Trong một thế giới thay đổi nhanh chóng và ngày càng phức tạp, việc đối thoại, học hỏi lẫn nhau và xây dựng sự hiểu biết giữa các nền văn hóa ngày càng trở nên quan trọng. Giáo dục đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và trường ĐH giúp bảo đảm rằng việc học tập và nghiên cứu trong trường mang tính thực tiễn, bao trùm và gắn kết với các thách thức toàn cầu", ông Erlend Skutlaberg chia sẻ.
Theo PGS-TS Trần Thị Mỹ Diệu, Hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, trong bối cảnh thế giới ngày càng kết nối như hiện nay, việc đào tạo của các trường ĐH không thể chỉ tồn tại trong phạm vi lớp học.
"Thông qua những chia sẻ từ các diễn giả trong hội thảo hôm nay, sinh viên có thể nhìn thấy rõ hơn cách học ở trường ĐH được kết nối với thực tiễn, với những thách thức thực tế, với trải nghiệm nghề nghiệp và với con đường sự nghiệp trong tương lai", PGS-TS Mỹ Diệu nhìn nhận.
Cũng tại hội thảo, ông Simon Hansen Elvestad, Chủ tịch, người sáng lập Học viện Goksta (Na Uy) cho biết Gokstad Academy và Trường ĐH Văn Lang sẽ triển khai mô hình giáo dục thực nghiệp.
Đây là mô hình đào tạo kết hợp giữa nền tảng học thuật vững chắc và phương pháp giáo dục dựa trên dự án thực tế, đã được kiểm nghiệm rộng rãi tại Na Uy và các nước Bắc Âu, nhằm giúp sinh viên chuẩn bị kiến thức, kỹ năng cho một thị trường lao động đa văn hóa và khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn nghề nghiệp toàn cầu trong kỷ nguyên AI.
