Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về thể chế giúp TP.HCM sớm trở thành đô thị phát triển, vươn tầm khu vực và quốc tế.
Từ năm 1982 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết về TP.HCM xác định vai trò, vị trí, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển TP.HCM phù hợp với từng giai đoạn phát triển. 10 năm gần đây, Quốc hội cũng đã ban hành 3 nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, nhằm tháo gỡ những rào cản về thể chế, tạo điều kiện cho thành phố đi lên.
Trước bối cảnh mới, không gian TP.HCM được mở rộng thành một siêu đô thị, cùng với việc sắp xếp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sự phát triển của khoa học, công nghệ đòi hỏi phải đổi mới tư duy phát triển và quản trị hiện đại. Trước kỷ nguyên mới, vai trò của một đầu tàu kinh tế đòi hỏi phải tăng tốc phát triển để trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, công nghệ và logistics hàng đầu Đông Nam Á vào năm 2030, phấn đấu trở thành top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới, rất cần có luật Đô thị đặc biệt. Đây là đòi hỏi của yêu cầu phát triển và từ thực tiễn TP.HCM khi mà các nghị quyết đặc thù đã có vẫn chưa đủ rộng để thành phố phát triển nhanh và bền vững.
Việc Bộ Chính trị đồng ý cho TP.HCM xây dựng luật Đô thị đặc biệt đã thu hút sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân TP.HCM. Đây được xem là đạo luật giúp TP.HCM có hành lang pháp lý, có công cụ và thẩm quyền đủ mạnh, có cơ chế tự chủ để thành phố tự quyết, tự làm, tự chịu trách nhiệm. Với nền tảng pháp lý vững chắc, đủ linh hoạt của luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp TP.HCM nâng cao năng lực quản trị, huy động các nguồn lực để phát triển.
Theo tư duy đổi mới, luật Đô thị đặc biệt sẽ quy định vị trí, vai trò TP.HCM, cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ thành phố. Luật Đô thị đặc biệt sẽ trao quyền mạnh hơn, toàn diện hơn cho HĐND, UBND và cho Chủ tịch UBND TP.HCM. Và việc kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình được đòi hỏi rõ ràng, minh bạch hơn, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành liên quan.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển, những cơ chế, chính sách trong luật Đô thị đặc biệt phải có tính vượt trội, và có trọng tâm, trọng điểm. Trong quá trình thực hiện, những quy định sẽ được xem xét sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn. Những cơ chế, chính sách qua thí điểm sẽ được luật hóa, tạo điều kiện cho sự phát triển chung không chỉ trên địa bàn TP.HCM.
Với luật Đô thị đặc biệt, chính quyền TP.HCM sẽ được trao quyền thực chất hơn trên những nhóm chính sách lớn, khẳng định địa vị pháp lý đặc thù trên các lĩnh vực: huy động nguồn lực cho phát triển; quy hoạch, xây dựng; cơ chế chính sách để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; thẩm quyền về tổ chức bộ máy, nhân sự…
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo thế và lực cho thành phố. Thành phố sẽ chủ động huy động nguồn lực tài chính đầu tư cho phát triển, trong đó có quy định về tỷ lệ điều tiết ổn định, việc được giữ lại phần vượt thu để tạo điều kiện cho thành phố có nguồn lực bổ sung cho các nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược, đầu tư phát triển các dự án hạ tầng trọng điểm và nâng cao phúc lợi cho người dân. Thành phố sẽ chủ động xây dựng cơ cấu thu chi ngân sách, phê duyệt các dự án đầu tư, khắc phục tình trạng xin - cho.
Thành phố cũng sẽ chủ động về xây dựng cơ chế khai thác nguồn lực đất đai trên cơ sở thực hiện quản lý, sử dụng hiệu quả nhằm tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển. Thành phố đề nghị được quyền huy động vốn để triển khai các dự án trọng điểm (thông qua phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, vay các tổ chức tín dụng trong nước, kể cả ngoài nước…); quyết định các biện pháp, chính sách đặc biệt khác với quy định pháp luật để tháo gỡ vướng mắc các dự án chậm triển khai; quyết định các biện pháp bồi thường, tái định cư, giao đất, cho thuê đất…, nhằm khơi thông nguồn lực trong dân mạnh mẽ.
Thành phố có chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp theo hướng công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Thành phố sẽ được chủ động trong phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới. Với thế mạnh của mình, thành phố sẽ chú trọng đẩy mạnh liên kết phát triển vùng, đầu tư, quản lý hiệu quả các dự án liên kết phát triển vùng.
Về quy hoạch phát triển, thành phố sẽ chủ động xây dựng quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, gắn với mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch không gian phát triển thành phố theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm. Thực hiện đồng bộ các quy hoạch không gian ngầm, không gian xanh, không gian sông nước, không gian biển, không gian tầm thấp, không gian tầm cao, không gian văn hóa, các mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD). Thành phố sẽ có trách nhiệm quản lý theo quy hoạch và theo tiêu chuẩn, chất lượng.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo bước đột phá về kết cấu hạ tầng, mạng lưới đường sắt đô thị, hạ tầng kết nối sân bay, cảng biển, khu công nghiệp, khu thương mại tự do và phát triển hạ tầng năng lượng, viễn thông đồng bộ, hiện đại. TP.HCM phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành 200 km đường sắt đô thị, đến năm 2035 sẽ đạt 355 km và trong thời gian không xa sẽ hoàn thành 19 tuyến với 700 km đường sắt đô thị. Thành phố sẽ phát triển hạ tầng logistics, kinh tế biển với bờ biển dài 90 km, và quản lý vùng biển rộng 14.300 km2.
Thành phố sẽ phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, không ngừng nâng cao chất lượng sống của người dân; kết hợp đồng bộ giữa phát triển đô thị mới và cải tạo, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở xã hội, tăng cường mảng xanh đô thị; giải quyết căn cơ tình trạng ngập nước đô thị, ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, các khu dự trữ sinh quyển…
Thành phố đầu tư phát triển toàn diện về văn hóa, con người thành phố, phát huy phẩm chất kiên cường, năng động, sáng tạo, nghĩa tình, giàu bản sắc, gắn với xây dựng "Không gian văn hóa Hồ Chí Minh", khơi dậy khát vọng phát triển, sức mạnh đại đoàn kết chung sức đưa thành phố và đất nước đi lên. Thành phố sẽ có cơ chế chính sách phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ngang tầm đô thị đặc biệt. Phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hình thành thị trường sản phẩm, dịch vụ văn hóa thể thao và sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo điều kiện để thành phố sớm trở thành trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tiệm cận trình độ quốc tế, phát triển mô hình trường học thông minh, trường học hạnh phúc, xây dựng xã hội học tập. Phát triển hệ thống y tế hiện đại, đa tầng, chuyên sâu, sớm trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe hiện đại khu vực ASEAN; cùng với bảo đảm an sinh xã hội toàn diện, bao trùm, bền vững, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Thành phố sẽ chủ động trong đầu tư phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn.
Thành phố còn chủ động trong bảo đảm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong mọi tình huống. Triển khai các giải pháp phòng ngừa xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn dân trong đấu tranh, kéo giảm các loại tội phạm hình sự, kinh tế, môi trường, ma túy, tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và khách du lịch đến thành phố.
Tin rằng, với luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM sẽ được mở rộng thẩm quyền về tổ chức, bộ máy, vị trí việc làm, thu nhập, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, thành phố được chủ động sắp xếp tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố, phường, xã, đặc khu; quyết định tổng biên chế công chức hành chính theo hướng tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả và quyết định chính sách thu hút nhân tài. Thành phố sẽ có thẩm quyền xem xét cơ chế, chính sách đặc thù cho các phường, xã, đặc khu có quy mô dân số đông, diện tích lớn, có tính chất, đặc điểm cần được quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ.
Luật Đô thị đặc biệt với tinh thần đổi mới tư duy quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm: "Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm" sẽ khai mở những động lực mới để thực hiện mục tiêu tăng trưởng, bứt phá, tạo điều kiện cho TP.HCM thực hiện tốt sứ mệnh đầu tàu kinh tế trong bối cảnh mới. TP.HCM sẽ phát huy tinh thần "vì cả nước, cùng cả nước", thực hiện tốt vai trò kiến tạo, thiết kế chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế trong kỷ nguyên mới.
Tin Gốc: Thanh Niên
