Luật Đô thị đặc biệt được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá về thể chế giúp TP.HCM sớm trở thành đô thị phát triển, vươn tầm khu vực và quốc tế.
Từ năm 1982 đến nay, Bộ Chính trị đã ban hành 4 nghị quyết về TP.HCM xác định vai trò, vị trí, phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển TP.HCM phù hợp với từng giai đoạn phát triển. 10 năm gần đây, Quốc hội cũng đã ban hành 3 nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù, nhằm tháo gỡ những rào cản về thể chế, tạo điều kiện cho thành phố đi lên.
Trước bối cảnh mới, không gian TP.HCM được mở rộng thành một siêu đô thị, cùng với việc sắp xếp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, sự phát triển của khoa học, công nghệ đòi hỏi phải đổi mới tư duy phát triển và quản trị hiện đại. Trước kỷ nguyên mới, vai trò của một đầu tàu kinh tế đòi hỏi phải tăng tốc phát triển để trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, công nghệ và logistics hàng đầu Đông Nam Á vào năm 2030, phấn đấu trở thành top 100 thành phố đáng sống nhất thế giới, rất cần có luật Đô thị đặc biệt. Đây là đòi hỏi của yêu cầu phát triển và từ thực tiễn TP.HCM khi mà các nghị quyết đặc thù đã có vẫn chưa đủ rộng để thành phố phát triển nhanh và bền vững.
Việc Bộ Chính trị đồng ý cho TP.HCM xây dựng luật Đô thị đặc biệt đã thu hút sự quan tâm của Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân TP.HCM. Đây được xem là đạo luật giúp TP.HCM có hành lang pháp lý, có công cụ và thẩm quyền đủ mạnh, có cơ chế tự chủ để thành phố tự quyết, tự làm, tự chịu trách nhiệm. Với nền tảng pháp lý vững chắc, đủ linh hoạt của luật Đô thị đặc biệt sẽ giúp TP.HCM nâng cao năng lực quản trị, huy động các nguồn lực để phát triển.
Theo tư duy đổi mới, luật Đô thị đặc biệt sẽ quy định vị trí, vai trò TP.HCM, cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm trong xây dựng, phát triển và bảo vệ thành phố. Luật Đô thị đặc biệt sẽ trao quyền mạnh hơn, toàn diện hơn cho HĐND, UBND và cho Chủ tịch UBND TP.HCM. Và việc kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình được đòi hỏi rõ ràng, minh bạch hơn, gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát của Quốc hội, Chính phủ, bộ, ngành liên quan.
Để đáp ứng yêu cầu phát triển, những cơ chế, chính sách trong luật Đô thị đặc biệt phải có tính vượt trội, và có trọng tâm, trọng điểm. Trong quá trình thực hiện, những quy định sẽ được xem xét sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với đòi hỏi của thực tiễn. Những cơ chế, chính sách qua thí điểm sẽ được luật hóa, tạo điều kiện cho sự phát triển chung không chỉ trên địa bàn TP.HCM.
Với luật Đô thị đặc biệt, chính quyền TP.HCM sẽ được trao quyền thực chất hơn trên những nhóm chính sách lớn, khẳng định địa vị pháp lý đặc thù trên các lĩnh vực: huy động nguồn lực cho phát triển; quy hoạch, xây dựng; cơ chế chính sách để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh; thẩm quyền về tổ chức bộ máy, nhân sự…
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo thế và lực cho thành phố. Thành phố sẽ chủ động huy động nguồn lực tài chính đầu tư cho phát triển, trong đó có quy định về tỷ lệ điều tiết ổn định, việc được giữ lại phần vượt thu để tạo điều kiện cho thành phố có nguồn lực bổ sung cho các nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược, đầu tư phát triển các dự án hạ tầng trọng điểm và nâng cao phúc lợi cho người dân. Thành phố sẽ chủ động xây dựng cơ cấu thu chi ngân sách, phê duyệt các dự án đầu tư, khắc phục tình trạng xin – cho.
Thành phố cũng sẽ chủ động về xây dựng cơ chế khai thác nguồn lực đất đai trên cơ sở thực hiện quản lý, sử dụng hiệu quả nhằm tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển. Thành phố đề nghị được quyền huy động vốn để triển khai các dự án trọng điểm (thông qua phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình, vay các tổ chức tín dụng trong nước, kể cả ngoài nước…); quyết định các biện pháp, chính sách đặc biệt khác với quy định pháp luật để tháo gỡ vướng mắc các dự án chậm triển khai; quyết định các biện pháp bồi thường, tái định cư, giao đất, cho thuê đất…, nhằm khơi thông nguồn lực trong dân mạnh mẽ.
Thành phố có chính sách thu hút đầu tư, ưu đãi, hỗ trợ đầu tư, phát triển doanh nghiệp theo hướng công nghệ cao, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn. Thành phố sẽ được chủ động trong phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới. Với thế mạnh của mình, thành phố sẽ chú trọng đẩy mạnh liên kết phát triển vùng, đầu tư, quản lý hiệu quả các dự án liên kết phát triển vùng.
Về quy hoạch phát triển, thành phố sẽ chủ động xây dựng quy hoạch tổng thể với tầm nhìn dài hạn, gắn với mục tiêu thích ứng với biến đổi khí hậu. Quy hoạch không gian phát triển thành phố theo tư duy đa cực, tích hợp, kết nối, vận hành theo mô hình quản trị đa trung tâm. Thực hiện đồng bộ các quy hoạch không gian ngầm, không gian xanh, không gian sông nước, không gian biển, không gian tầm thấp, không gian tầm cao, không gian văn hóa, các mô hình phát triển đô thị gắn kết với giao thông công cộng (TOD). Thành phố sẽ có trách nhiệm quản lý theo quy hoạch và theo tiêu chuẩn, chất lượng.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo bước đột phá về kết cấu hạ tầng, mạng lưới đường sắt đô thị, hạ tầng kết nối sân bay, cảng biển, khu công nghiệp, khu thương mại tự do và phát triển hạ tầng năng lượng, viễn thông đồng bộ, hiện đại. TP.HCM phấn đấu đến năm 2030 hoàn thành 200 km đường sắt đô thị, đến năm 2035 sẽ đạt 355 km và trong thời gian không xa sẽ hoàn thành 19 tuyến với 700 km đường sắt đô thị. Thành phố sẽ phát triển hạ tầng logistics, kinh tế biển với bờ biển dài 90 km, và quản lý vùng biển rộng 14.300 km2.
Thành phố sẽ phát triển đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, không ngừng nâng cao chất lượng sống của người dân; kết hợp đồng bộ giữa phát triển đô thị mới và cải tạo, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở xã hội, tăng cường mảng xanh đô thị; giải quyết căn cơ tình trạng ngập nước đô thị, ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn, các khu dự trữ sinh quyển…
Thành phố đầu tư phát triển toàn diện về văn hóa, con người thành phố, phát huy phẩm chất kiên cường, năng động, sáng tạo, nghĩa tình, giàu bản sắc, gắn với xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, khơi dậy khát vọng phát triển, sức mạnh đại đoàn kết chung sức đưa thành phố và đất nước đi lên. Thành phố sẽ có cơ chế chính sách phát triển hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ngang tầm đô thị đặc biệt. Phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hình thành thị trường sản phẩm, dịch vụ văn hóa thể thao và sản phẩm du lịch có sức cạnh tranh cao.
Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo điều kiện để thành phố sớm trở thành trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tiệm cận trình độ quốc tế, phát triển mô hình trường học thông minh, trường học hạnh phúc, xây dựng xã hội học tập. Phát triển hệ thống y tế hiện đại, đa tầng, chuyên sâu, sớm trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe hiện đại khu vực ASEAN; cùng với bảo đảm an sinh xã hội toàn diện, bao trùm, bền vững, không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân.
Thành phố sẽ chủ động trong đầu tư phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chấp nhận rủi ro và miễn trừ trách nhiệm đối với rủi ro trong hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn.
Thành phố còn chủ động trong bảo đảm giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trong mọi tình huống. Triển khai các giải pháp phòng ngừa xã hội, phát huy sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn dân trong đấu tranh, kéo giảm các loại tội phạm hình sự, kinh tế, môi trường, ma túy, tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia, sử dụng công nghệ cao, bảo đảm an ninh, an toàn cho người dân và khách du lịch đến thành phố.
Tin rằng, với luật Đô thị đặc biệt, TP.HCM sẽ được mở rộng thẩm quyền về tổ chức, bộ máy, vị trí việc làm, thu nhập, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, thành phố được chủ động sắp xếp tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố, phường, xã, đặc khu; quyết định tổng biên chế công chức hành chính theo hướng tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả và quyết định chính sách thu hút nhân tài. Thành phố sẽ có thẩm quyền xem xét cơ chế, chính sách đặc thù cho các phường, xã, đặc khu có quy mô dân số đông, diện tích lớn, có tính chất, đặc điểm cần được quan tâm, tạo điều kiện hỗ trợ.
Luật Đô thị đặc biệt với tinh thần đổi mới tư duy quản lý, tăng cường phân cấp, phân quyền tối đa theo phương châm: “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” sẽ khai mở những động lực mới để thực hiện mục tiêu tăng trưởng, bứt phá, tạo điều kiện cho TP.HCM thực hiện tốt sứ mệnh đầu tàu kinh tế trong bối cảnh mới. TP.HCM sẽ phát huy tinh thần “vì cả nước, cùng cả nước”, thực hiện tốt vai trò kiến tạo, thiết kế chính sách, đáp ứng yêu cầu phát triển ngang tầm châu lục và quốc tế trong kỷ nguyên mới.
Công ty TNHH BOT cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận vừa báo cáo Bộ Xây dựng hàng loạt khó khăn liên quan công tác giải phóng mặt bằng và bố trí nguồn vật liệu cho dự án mở rộng đường cao tốc TPHCM - Trung Lương - Mỹ Thuận.
Theo doanh nghiệp dự án, công trình đã khởi công từ ngày 19/12/2025, hiện có hơn 400 thiết bị cùng gần 1.000 nhân sự được huy động để triển khai thi công. Tuy nhiên, nhà đầu tư đang gặp nhiều vướng mắc, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng tiến độ hoàn thành dự án theo hợp đồng BOT đã ký với Cục Đường bộ Việt Nam.
Về công tác giải phóng mặt bằng, tổng diện tích đất cần thu hồi khoảng 117,56ha. Dù Bộ Xây dựng đã đề nghị UBND TPHCM và các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp phối hợp triển khai thu hồi đất, các địa phương mới chủ yếu thực hiện bước giao nhiệm vụ, chưa triển khai nhiều phần việc ngoài thực địa.
Đến nay, doanh nghiệp BOT và địa phương vẫn chưa ký kết hợp đồng hoặc biên bản ghi nhớ để quy định trách nhiệm các bên trong công tác giải phóng mặt bằng. Đồng thời, các bước như thông báo thu hồi đất, trích đo, kiểm đếm, áp giá đất cụ thể, lập phương án bồi thường, niêm yết, phê duyệt phương án chi trả và bàn giao mặt bằng vẫn chưa được triển khai.
Trên tuyến cũng còn nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật như đường điện, cáp ngầm, viễn thông, đường ống nước… cần di dời để phục vụ thi công. Tiến độ di dời các hạng mục này bị chậm, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch thi công của nhà thầu.
Ngoài vướng mắc mặt bằng, nhà đầu tư cũng đang đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn vật liệu phục vụ thi công. Theo tính toán, dự án cần khoảng 3,5 triệu m3 đá các loại và hơn 3,2 triệu m3 cát.
Căn cứ các văn bản của Bộ Xây dựng về hỗ trợ nguồn vật liệu, doanh nghiệp đã làm việc với TPHCM và các tỉnh Đồng Nai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang để đề nghị hỗ trợ cấp phép khai thác mỏ vật liệu.
Tuy nhiên, theo doanh nghiệp dự án, tỉnh Đồng Tháp hiện chưa phân bổ được nguồn cát cho dự án. Trong khi đó, tỉnh An Giang từ chối bố trí nguồn đá xây dựng, gây ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai và hoàn thành công trình.
Trước tình trạng trên, Công ty TNHH BOT cao tốc Sài Gòn - Mỹ Thuận kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Thủ tướng chỉ đạo UBND TPHCM cùng các tỉnh Tây Ninh, Đồng Tháp khẩn trương hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật trong tháng 7.
Doanh nghiệp cũng đề xuất Chính phủ chỉ đạo các địa phương sớm phân bổ nguồn vật liệu, đẩy nhanh thủ tục cấp phép khai thác mỏ để đáp ứng nhu cầu thi công, bảo đảm tiến độ dự án.
Tối 16-4, tại thành phố Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp ông Trần Cương, Bí thư Khu ủy Quảng Tây.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại cuộc tiếp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ trân trọng Quảng Tây từng là "hậu phương lớn" trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc của Việt Nam, là nơi 85 năm trước Chủ tịch Hồ Chí Minh trở về Cao Bằng trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn Quảng Tây sẽ tiếp tục phát huy tình cảm hữu nghị, tận dụng thế mạnh địa lý gần gũi, phát huy vai trò đầu tàu, tạo đột phá về gắn kết chiến lược trong hợp tác với các địa phương Việt Nam.
Bí thư Khu ủy Quảng Tây Trần Cương nhấn mạnh Việt Nam là láng giềng gần gũi, thân thiết, đối tác quan trọng hàng đầu của Quảng Tây, đặc biệt coi trọng quan hệ hữu nghị và hợp tác với các địa phương Việt Nam.
Quảng Tây sẽ tiếp tục đi đầu trong quán triệt, thực hiện toàn diện, hiệu quả nhận thức chung quan trọng giữa hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, góp phần làm sâu sắc giao lưu hợp tác và thắt chặt tình cảm hữu nghị giữa Trung Quốc và Việt Nam.
Hai bên cùng vui mừng nhìn lại những tiến triển tích cực trong giao lưu, hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương Việt Nam và Quảng Tây thời gian qua.
Trong đó giao lưu, tiếp xúc giữa các cấp diễn ra thường xuyên, hợp tác kinh tế, thương mại, khoa học - công nghệ được quan tâm thúc đẩy, Việt Nam liên tục 27 năm là đối tác thương mại lớn nhất của Quảng Tây.
Về hợp tác thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Quảng Tây và các địa phương Việt Nam tạo đột phá trong 5 kết nối chiến lược về chính sách phát triển, kinh tế - thương mại, cơ sở hạ tầng logistics, khoa học công nghệ và nền tảng xã hội.
Ông mong muốn Quảng Tây phát huy hiệu quả Chương trình gặp gỡ đầu xuân giữa các bí thư tỉnh, thành ủy/khu ủy các tỉnh/thành giáp biên, mở rộng hợp tác với các địa phương khác của Việt Nam, chia sẻ kinh nghiệm về chính sách phát triển, quy hoạch địa phương.
Bên cạnh đó, đề nghị Quảng Tây tăng cường giao lưu, thúc đẩy liên kết kinh tế sâu rộng, nhất là về thương mại, cơ sở hạ tầng, bảo đảm thông quan thông suốt, gắn thương mại song phương với kết nối hạ tầng, kết nối logistics, kết nối chuỗi cung ứng và kết nối thị trường.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đề nghị đẩy nhanh kết nối đa phương thức đường sắt, đường bộ, đường biển, dành ưu tiên cao nhất cho hợp tác đường sắt, trong đó có tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Lạng Sơn - Hà Nội và Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng.
Về kết nối khoa học - công nghệ, ông đề nghị hai bên đẩy mạnh hợp tác ứng dụng trí tuệ nhân tạo, triển khai tại Việt Nam các dự án nông nghiệp xanh, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, chế biến công nghệ cao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng mong muốn hai bên hợp tác chặt chẽ, quản lý tốt biên giới trên đất liền, kịp thời giải quyết các vấn đề tồn tại và phát sinh. Ngoài ra, tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu nhân dân, khai thác tốt tiềm năng du lịch đóng góp vào thành công chung của năm hợp tác du lịch Việt - Trung 2026 - 2027.
Bày tỏ nhất trí cao với những ý kiến chỉ đạo quan trọng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Trần Cương khẳng định Quảng Tây sẽ có chương trình hành động cụ thể nhằm triển khai nhận thức chung giữa hai Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.
Ông mong muốn hai bên thúc đẩy hơn nữa hợp tác thực chất trên các lĩnh vực, kết nối hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường sắt, cùng Việt Nam hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao mà Quảng Tây đang tập trung phát triển như AI, dữ liệu lớn.
Nhấn mạnh nông sản chất lượng cao của Việt Nam luôn được người tiêu dùng Quảng Tây ưa thích, Bí thư Trần Cương khẳng định Quảng Tây sẵn sàng thúc đẩy nhập khẩu nhiều hơn nữa các mặt hàng nông sản, không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường Quảng Tây mà còn qua Quảng Tây đến các địa phương khác của Trung Quốc.
Bí thư Trần Cương cũng đề xuất hai bên đẩy nhanh xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh, tạo thuận lợi cho giao thương hàng hóa; tăng cường giao lưu hữu nghị và hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân Quảng Tây và các địa phương Việt Nam.
Ngày 15/5, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải đã kiểm tra thực tế, làm việc với chủ đầu tư dự án sửa chữa đường băng sân bay Liên Khương.
Theo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV), dự án được khởi công ngày 4/3, có tổng mức đầu tư hơn 1.000 tỷ đồng. Đơn vị thi công đang thực hiện cùng lúc nhiều hạng mục để sớm hoàn thiện, đưa sân bay hoạt động trở lại vào ngày 15/8 tới.
Đến nay, việc thi công, đào phá mặt đường bê tông nhựa đạt 98%, thi công nền đá cấp phối bù phụ đường cất hạ cánh đạt 100%, thi công băng cáp qua đường cất hạ cánh và đường lăn đạt 100%. Tuy nhiên, việc thi công bê tông xi măng đường cất hạ cánh, đường lăn, thi công cống hộp thoát nước đạt tỉ lệ thấp.
Theo ACV, nguyên nhân của việc thi công các hạng mục công trình đạt tỉ lệ thấp xuất phát từ việc khan hiếm cát vàng, xi măng phục vụ xây dựng. Đến ngày 14/5, khối lượng cát vàng tập kết phục vụ công trình chỉ đạt khoảng 29,5%; xi măng đạt 18,59%.
Đại diện ACV cho biết, hiện nay, nguồn cung cát vàng ở Lâm Đồng và các tỉnh lân cận hạn chế; chi phí vận chuyển cao; nhu cầu vật liệu từ các dự án khác lớn dẫn đến áp lực nguồn cung. Tình trạng này không được giải quyết sớm sẽ dẫn đến nguy cơ chậm tiến độ dự án.
Tại cuộc làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải yêu cầu các sở, ngành phối hợp chặt chẽ với chủ đầu tư, nhà thầu, tháo gỡ khó khăn về nguồn vật liệu, bảo đảm tiến độ thi công công trình.
Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng cho biết, dự án sửa chữa đường cất hạ cánh, đường lăn sân bay Liên Khương là công trình quan trọng, có ý nghĩa lớn trong việc phát triển kinh tế, xã hội của Lâm Đồng. Do vậy, ông Nguyễn Hồng Hải đề nghị các sở, ngành, đơn vị liên quan giải quyết nhanh thủ tục về vật liệu xây dựng, đáp ứng nhu cầu thi công dự án.
Từ tháng 6/2024, sân bay Liên Khương trở thành cảng hàng không quốc tế đầu tiên của khu vực Tây Nguyên. Sân bay này có quy mô cấp 4E, công suất thiết kế dự kiến khoảng 5 triệu hành khách/năm.
Trong giai đoạn 2020-2025, sân bay Liên Khương phục vụ gần 77.800 lượt cất hạ cánh, vận chuyển hơn 12 triệu hành khách, gần 32.700 tấn hàng hoá. Sân bay này từng ghi nhận sản lượng kỷ lục gần 3 triệu lượt khách/năm, vượt ngưỡng công suất thiết kế.
Theo ACV, sau gần 20 năm khai thác liên tục, hệ thống đường lăn, đường băng sân bay Liên Khương xuống cấp, cần nâng cấp sửa chữa. Tổng chi phí sửa chữa các hạng mục dự án này khoảng 1.032 tỷ đồng.
