Nhiều nghiên cứu trước đây cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa và kiểm soát huyết áp. Tuy nhiên, với đạm – nhóm thực phẩm gần như không thể thiếu trong mỗi bữa ăn – tác động của từng nguồn đạm đối với huyết áp vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Giờ đây, nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí của Hiệp hội Tim mạch Mỹ (JAHA) đã làm sáng tỏ vấn đề trên, khi chỉ ra nguồn đạm có lợi nhất để ổn định huyết áp, đặc biệt ở người lớn tuổi.
Để tìm hiểu tác động của đạm thực vật và đạm động vật đối với nguy cơ tăng huyết áp, các nhà nghiên cứu tại Trường Y tế Công cộng UT Health Houston (Mỹ) đã phân tích dữ liệu của 2.294 người từ 45 đến 84 tuổi, không bị tăng huyết áp ở thời điểm bắt đầu nghiên cứu.
Lượng đạm tiêu thụ hằng ngày được đánh giá thông qua bảng câu hỏi về tần suất ăn uống, bao gồm đạm động vật như thịt, cá và đạm thực vật như đậu hũ, các loại đậu.
Trung bình, người tham gia tiêu thụ khoảng 68 gram đạm mỗi ngày, trong đó khoảng 24 gram đến từ nguồn thực vật, phần còn lại là từ động vật.
Trong thời gian theo dõi trung bình 9 năm, có 1.356 trường hợp tăng huyết áp được ghi nhận.
Kết quả cho thấy việc tiêu thụ đạm động vật không làm thay đổi đáng kể nguy cơ tăng huyết áp. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tiêu thụ lượng đạm thực vật càng nhiều thì nguy cơ tăng huyết áp càng thấp.
Cụ thể, cứ mỗi 20 gram đạm thực vật như đậu hũ hoặc các loại đậu được bổ sung mỗi ngày, nguy cơ tăng huyết áp giảm 16%. Theo JAHA, lợi ích này duy trì ổn định ở mức tiêu thụ khoảng 30 gram đạm thực vật/ngày.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, các nguồn đạm thực vật tốt bao gồm đậu hũ, sữa đậu nành và các loại đậu. Ngoài ra, các loại hạt, yến mạch cũng là nguồn đạm thực vật lành mạnh, đồng thời cung cấp chất xơ, vitamin, khoáng chất và nhiều dưỡng chất có lợi khác.
Các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc tăng cường và đa dạng hóa nguồn đạm thực vật trong chế độ ăn – như đậu hũ và các loại đậu – có thể giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp. Trong khi đó, đạm động vật vẫn có thể được tiêu thụ ở mức hợp lý mà không làm tăng đáng kể nguy cơ huyết áp cao ở người lớn tuổi.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, vận động ở mức cường độ trung bình (khoảng 50 - 70% nhịp tim tối đa) giúp cơ thể ưu tiên sử dụng mỡ làm năng lượng. Chuyên gia sinh lý học vận động Gregory C. Bogdanis (Đại học Athens, Hy Lạp) cho biết mức đốt mỡ cao nhất thường đạt được ở ngưỡng vận động vừa phải - không quá nhẹ nhưng cũng không quá nặng.
Theo chuyên gia thể lực Pete McCall (Hội đồng Thể dục Mỹ), trong những phút đầu vận động, cơ thể chủ yếu sử dụng năng lượng từ carbohydrate dự trữ. Sau khoảng 20 - 30 phút, quá trình đốt mỡ mới diễn ra mạnh hơn. Vì vậy, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút để đạt hiệu quả rõ rệt.
Các chuyên gia từ Cleveland Clinic (Mỹ) khuyến nghị nên kết hợp đi bộ nhanh và chậm thay vì giữ tốc độ cố định. Cách đi bộ ngắt quãng (ví dụ 3 phút nhanh - 2 phút chậm) giúp cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn và hạn chế tình trạng “thích nghi”.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Carrie Madormo (Mỹ), đi bộ sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi đi kèm chế độ ăn uống hợp lý và kiểm soát căng thẳng. Thiếu ngủ hoặc stress kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ bụng và làm chậm quá trình giảm cân.
Trước khi đi bộ khoảng 30 - 60 phút, có thể ăn nhẹ với một ít tinh bột tốt và protein (ví dụ: chuối, sữa chua hoặc bánh mì nguyên cám và trứng) để có năng lượng. Sau khi tập, nên bổ sung protein kết hợp rau xanh để hỗ trợ phục hồi cơ bắp và tránh cảm giác đói quá mức dẫn đến ăn bù.
Ngoài tác dụng đốt mỡ, đi bộ còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Hoạt động này giúp cải thiện tim mạch, kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và tăng cường sức khỏe tinh thần, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Đi bộ chỉ thực sự giúp đốt mỡ khi bạn đi đúng cường độ, đủ thời gian và có sự thay đổi nhịp độ, đồng thời kết hợp với lối sống lành mạnh. Chỉ cần điều chỉnh đúng cách, hoạt động quen thuộc này hoàn toàn có thể trở thành “chìa khóa” giúp kiểm soát cân nặng bền vững.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mới đây ghi nhận đến nay có 8 ca bệnh liên quan đến Hantavirus trên tàu du lịch MV Hondius được báo cáo, trong đó 3 trường hợp tử vong. Kết quả xét nghiệm xác nhận 5 ca nhiễm Hantavirus. Chủng virus liên quan được xác định là virus Andes, loại duy nhất được biết đến là có khả năng lây truyền từ người sang người, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%.
Điều khiến giới chuyên môn lo ngại là khả năng lây truyền từ người sang người của chủng Andes virus - đặc tính hiếm gặp nhưng từng được ghi nhận tại Nam Mỹ.
ThS.BS Nguyễn Quốc Thái, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay Hantavirus là nhóm virus RNA thuộc họ Hantaviridae, tồn tại tự nhiên chủ yếu ở các loài gặm nhấm như chuột cống, chuột đồng, chuột nhắt. Virus có thể tồn tại lâu dài trong cơ thể vật chủ mà không gây bệnh cho chúng nhưng lại đặc biệt nguy hiểm khi lây sang người.
Hantavirus được chia thành hai nhóm chính. Nhóm "Thế giới cũ" lưu hành chủ yếu tại châu Á và châu Âu, thường gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận. Trong khi đó, nhóm "Thế giới mới" tại châu Mỹ gây hội chứng tim phổi do Hantavirus – thể bệnh có tỷ lệ tử vong lên tới 40-50%.
"Điểm nguy hiểm nhất của bệnh là tốc độ diễn tiến rất nhanh. Người bệnh có thể chỉ sốt nhẹ, đau cơ như cúm nhưng sau đó nhanh chóng rơi vào suy hô hấp cấp, phù phổi, tụt huyết áp và sốc tim", bác sĩ Thái nói.
Khác với nhiều bệnh truyền nhiễm khác lây qua muỗi hoặc côn trùng, Hantavirus chủ yếu lây sang người khi hít phải bụi khí dung chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt của chuột nhiễm bệnh. Nguy cơ thường xuất hiện khi người dân dọn kho cũ, gác xép, chuồng trại, kho thóc hoặc các khu vực có nhiều phân chuột nhưng quét khô hoặc dùng máy hút bụi khiến virus phát tán vào không khí. Virus cũng có thể lây qua vết cắn của chuột hoặc khi vết thương hở tiếp xúc trực tiếp với chất thải của động vật mang bệnh.
TS.BS Đoàn Thu Trà, Viện Y học Nhiệt đới Bạch Mai, cho hay hiện chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu cũng như vaccine phòng bệnh Hantavirus. Việc điều trị hiện chủ yếu dựa vào hồi sức tích cực và chăm sóc hỗ trợ. Trong các trường hợp nặng, người bệnh có thể phải thở máy, lọc máu hoặc can thiệp ECMO để duy trì sự sống.
"Không có thuốc điều trị tận gốc nên phát hiện muộn sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong", TS Trà nói.
Theo các chuyên gia, đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh mới liên quan đợt cảnh báo hiện tại. Tuy nhiên, nguy cơ xuất hiện ca bệnh là hoàn toàn có thể xảy ra do quần thể chuột và các loài gặm nhấm tại Việt Nam rất phổ biến, sinh sống gần khu dân cư. Một số nghiên cứu dịch tễ học cũng đã phát hiện tỷ lệ nhỏ người dân có kháng thể chống Hantavirus, cho thấy từng có phơi nhiễm với mầm bệnh trong tự nhiên.
Bộ Y tế và các chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chủ quan, cần chủ động kiểm soát chuột, giữ vệ sinh môi trường, bịt kín khe hở trong nhà và đặc biệt phải xịt ẩm, đeo găng tay, khẩu trang khi dọn dẹp các khu vực nghi có phân chuột thay vì quét khô.
Hệ thống y tế Việt Nam hiện có đủ năng lực xét nghiệm và chẩn đoán Hantavirus bằng các kỹ thuật như RT-PCR và xét nghiệm huyết thanh học tại các viện chuyên ngành và nhiều bệnh viện tuyến đầu. Các bác sĩ cũng lưu ý, nếu xuất hiện sốt cao, đau cơ, khó thở sau khi làm việc ở kho bãi, đồng ruộng hoặc môi trường có nhiều chuột, người dân cần đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, tránh chủ quan vì bệnh có thể diễn tiến rất nhanh.
Bệnh nhi ngụ phường Long Trường, nhập viện trong tình trạng sốt, lừ đừ, đến ngày thứ hai xuất hiện các ban xuất huyết tập trung ở chân. Khi bạch cầu tăng vọt lên 83.000 tế bào/mm3, cao gấp nhiều lần bình thường, bé được bệnh viện tuyến dưới chuyển đến Nhi đồng 2.
Ngày 5/5, BS.CK1 Trần Ngọc Lưu, khoa Nhiễm, cho biết bệnh nhi mắc não mô cầu kèm nhiễm trùng huyết, mạch nhanh, thở nhanh, ban xuất huyết lan toàn thân. Xét nghiệm CRP (định lượng protein - đánh giá tình trạng viêm) 154 mg/L, tăng khoảng 20 lần so với bình thường.
Trước nguy cơ diễn tiến tối cấp, bệnh nhi được chuyển sang khoa Hồi sức Nhiễm cách ly điều trị. BS.CK2 Đỗ Châu Việt, Trưởng khoa Hồi sức tích cực Nhiễm, cho biết êkíp lập tức hỗ trợ hô hấp, dùng kháng sinh và theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.
Sau 48 giờ, bé đáp ứng tốt, hết sốt, ban xuất huyết nhạt dần, các chỉ số viêm giảm rõ rệt. Sau khi hoàn tất phác đồ kháng sinh, tình trạng ổn định, các chỉ số trở về gần mức bình thường, bé được xuất viện.
Bệnh do não mô cầu có tỷ lệ tử vong cao do diễn tiến rất nhanh, đặc biệt thể nhiễm trùng huyết tối cấp có thể khiến bệnh nhân tử vong trong vòng 24 giờ. Người bệnh sống sót cũng có nguy cơ đối mặt di chứng nặng như tổn thương thần kinh, thậm chí hoại tử phải cắt cụt chi.
Số ca não mô cầu có xu hướng gia tăng đầu năm nay, tập trung ở trẻ nhỏ dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên. Đến giữa tháng 4, khu vực phía Nam ghi nhận 18 ca mắc não mô cầu, tăng 13 ca so với cùng kỳ năm ngoái. TP HCM chiếm nhiều nhất với 10 trường hợp, trong đó một ca tử vong là em bé hai tuổi. Tiêm vaccine phòng bệnh được xem là biện pháp hiệu quả nhất để bảo vệ trẻ trước căn bệnh nguy hiểm này.
