Từng là trung tâm luyện kim của xứ Wales những năm 1990, Ebbw Vale giờ đây là “thủ phủ đồ ăn nhanh” tập trung hàng loạt cửa hàng bán burger, kebab và pizza. Toàn thị trấn chỉ còn một cửa hàng rau quả tươi, khách hàng chủ yếu trên 50 tuổi.
Theo thống kê, khoảng 38% người dân địa phương sống dựa vào trợ cấp xã hội. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, những bữa ăn chi phí thấp, nhanh chóng lại trở thành lựa chọn dễ tiếp cận nhất.
Dale Owen – thợ sơn 54 tuổi, cho biết: “Bạn có thể mua một suất bánh mì kẹp thịt với giá rất rẻ, nhưng nó không hề tốt cho sức khỏe”.
Ông cũng cho rằng sự bùng nổ của các cửa hàng đồ ăn nhanh là một phần lý do khiến tình trạng sức khỏe cộng đồng đi xuống.
Không chỉ người lớn, trẻ em tại đây cũng sớm hình thành thói quen ăn uống thiếu lành mạnh. Nhiều phụ huynh thừa nhận các chuỗi thức ăn nhanh gần như đã trở thành điểm tụ tập quen thuộc sau giờ học.
“Ở đây quá dễ để ăn đồ ăn nhanh, nhưng lại rất khó tìm được lựa chọn tốt cho sức khỏe”, bà Ceri Dobbins, một cư dân ăn chay, chia sẻ.
Hiện 37% dân số thị trấn mắc bệnh béo phì và phụ nữ có tuổi thọ trung bình thấp nhất cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều người đặt cho Ebbw Vale biệt danh “thị trấn béo nhất nước Anh”. Một số người dân địa phương mua đồ ăn nhanh mang về 3 lần một ngày, theo The Sun.
Thói quen ăn uống này ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng người dân. Bà Elaine, một cư dân nặng 108kg, cho biết đang đối mặt với nguy cơ tiểu đường. “Tôi không tự nấu nướng hay đi siêu thị mà thường gọi đồ giao tận nhà vì mệt mỏi sau giờ làm”, bà Elaine nói.
Jodie Hughes, 37 tuổi, từng phẫu thuật thắt đai dạ dày để giảm cân sau khi vượt mốc 100kg. Cô cho rằng béo phì là vấn đề nhức nhối do sự bủa vây của các loại thực phẩm gây nghiện. “Nền kinh tế khiến mọi người làm việc quá sức nhưng thu nhập thấp, đẩy họ đến với các bữa ăn rẻ và thiếu lành mạnh”, Jodie nói.
Ông Scott, 55 tuổi, cho biết giá thực phẩm tươi sống và hữu cơ cao là rào cản với người dân trong khi đồ ăn chế biến sẵn giá rẻ, dễ tiếp cận nên được ưu tiên.
Bà Angela Carpenter, 68 tuổi, từng làm việc tại một tiệm khoai tây chiên, cho biết lượng thức ăn trong một suất giá 11 bảng rất nhiều. Có khách hàng sống ngay cạnh cửa tiệm nhưng vẫn gọi giao hàng thay vì đi bộ đến mua.
Béo phì cũng làm giảm khả năng vận động của nhiều người. Bà Sue Collyer, 62 tuổi, phải sử dụng xe lăn điện từ năm ngoái vì cơ thể nặng nề khiến bà bị gãy chân và khó đi lại. Trong khi đó, ông Bryn Booth, 57 tuổi, người từng thừa 30kg so với tiêu chuẩn, cho biết phải dùng liệu trình tiêm hỗ trợ giảm cân sau khi lên cơn đau tim vào năm 2024.
Trước thực trạng đáng báo động, Hội đồng khu vực Blaenau Gwent đã thông qua đề xuất tăng cường các biện pháp phòng, chống béo phì, như xem xét hạn chế quảng cáo thực phẩm siêu chế biến và kiểm soát sự phát triển của các cửa hàng đồ ăn nhanh.
Bên cạnh đó, một số tín hiệu tích cực cũng bắt đầu xuất hiện, như mở rộng không gian xanh và tổ chức các lớp học nấu ăn cộng đồng nhằm khuyến khích lối sống lành mạnh.
Câu chuyện tại Ebbw Vale không phải là cá biệt, mà phản ánh xu hướng phổ biến tại nhiều khu vực thu nhập thấp, nơi người dân phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa chi phí và sức khỏe.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu không có những chính sách đồng bộ, từ giáo dục dinh dưỡng, quy hoạch đô thị đến kiểm soát ngành công nghiệp thực phẩm, những “điểm nóng béo phì” như Ebbw Vale sẽ còn tiếp tục gia tăng.
Nhiều người sử dụng bấm móng tay mỗi ngày nhưng ít chú ý đến thiết kế của dụng cụ này. Các diễn đàn từng đưa ra nhiều giả thuyết về công dụng của chiếc lỗ nhỏ ở đuôi đòn bẩy, như dùng để hứng móng vụn, thông gió, hỗ trợ kết cấu hay dùng mở nắp chai.
Ông Jake Peters, Giám đốc điều hành EDJY, công ty chuyên nghiên cứu và tái thiết kế dụng cụ bấm móng tay tại Mỹ, cho biết chiếc lỗ ở phần đuôi có chức năng thực tế là xâu vào móc khóa, dây đeo để người dùng mang theo bên mình. Một số mẫu bấm móng tay thời kỳ đầu thường gắn sẵn một sợi dây chuyền nhỏ.
Về mặt kỹ thuật, chiếc lỗ đóng vai trò là điểm chốt để gắn đinh tán, giúp giữ phần đòn bẩy và phần đế kim loại lại với nhau. Người dùng cũng có thể tận dụng chi tiết này để xâu nhiều dụng cụ (cho móng tay, móng chân) thành một bộ.
Chi tiết này xuất hiện từ những năm 1880. Trước đó, người dân thường dùng dao bỏ túi để gọt móng, tiềm ẩn rủi ro gây tổn thương. Năm 1881, hai nhà phát minh Eugene Heim và Celestin Matz tại Cincinnati (Mỹ) nộp bằng sáng chế cho "dụng cụ cắt móng tay" dựa trên cơ chế đòn bẩy. Thiết kế này mang lại tỷ lệ đòn bẩy cơ học khoảng 15:1, giúp việc vệ sinh móng an toàn và tốn ít lực. Trong bản vẽ bằng sáng chế gốc, phần đuôi đòn bẩy đã có một vòng khuyên nhỏ, là tiền thân của chiếc lỗ ngày nay.
Bằng sáng chế năm 1881 gọi bộ phận cắt là "hàm" thay vì "lưỡi dao". Các dụng cụ hoạt động theo cơ chế nghiền đứt móng chứ không cắt gọt. Điều này lý giải việc móng tay thường văng xa khi cắt và để lại các cạnh không bằng phẳng.
Ông Peters cho biết mỗi ngày có khoảng 5 triệu chiếc bấm móng tay được bán ra. Ước tính 50 đến 100 tỷ chiếc đã được tiêu thụ trên toàn cầu.
"Trong sản xuất công nghiệp, những chi tiết không có tác dụng sẽ bị cắt bỏ để tiết kiệm chi phí vật liệu. Sự tồn tại của chiếc lỗ trên mọi phân khúc giá trong 145 năm qua cho thấy nó vẫn giữ nguyên giá trị sử dụng", ông Peters nói.
Tiến sĩ tâm lý học lâm sàng Larry F. Waldman (Mỹ) từng cùng vợ từ bang Arizona về Wisconsin tham dự kỷ niệm 50 năm tốt nghiệp trung học. Ông nhận ra với nhiều người, họp lớp giống như chuyến du hành ngược thời gian, khơi dậy cả sự tự ti lẫn những khoảnh khắc khó xử tuổi thiếu niên. Bà Nan (vợ ông) từng là học sinh tiêu biểu, năng nổ trong các hoạt động. Ngược lại, vì là học sinh chuyển trường từ khu nội thành, ông Waldman không thuộc nhóm nổi bật nào.
Tiến sĩ cho biết thời trẻ ông mắc hội chứng "tầm nhìn hạn hẹp", một trạng thái phổ biến ở tuổi vị thành niên khi không thể hình dung được tương lai mà chỉ cố gắng thi qua môn. Sự khác biệt trong tâm thế thời trẻ khiến mỗi người mang một cảm xúc khác nhau khi nhận lời mời về lại trường cũ.
Biến đổi tâm lý qua các cột mốc
Dẫn số liệu từ tờ Chicago Tribune, tiến sĩ Waldman cho biết mỗi sự kiện họp lớp mang một đặc trưng riêng, phản ánh quá trình trưởng thành của người tham dự:
Kỷ niệm 10 năm: Thường ít người dự nhất nhưng lại phô trương nhất. Các cá nhân tham gia đều nỗ lực chứng tỏ những thành công bước đầu.
Kỷ niệm 20 năm: Có số lượng người tham dự đông nhất. Sự hời hợt bề ngoài giảm bớt, thay vào đó là sự đa dạng trong trải nghiệm sống.
Kỷ niệm 30 năm: Cuộc sống trở nên phức tạp với những biến cố như ly hôn, tái hôn hoặc thay đổi công việc. Người tham dự tự tin hơn, không còn phụ thuộc vào việc phải đưa vợ hoặc chồng đi cùng để làm điểm tựa giao tiếp.
Kỷ niệm 40 năm: Sự tương đồng bắt đầu xuất hiện khi mọi người bước vào tuổi già, cùng đối diện với bệnh tật và kế hoạch nghỉ hưu.
Kỷ niệm 50 năm: Mọi sự giả tạo trong quá khứ biến mất, nhường chỗ cho hoài niệm.
Họp lớp và các giai đoạn khủng hoảng
Để giải thích sự kết nối giữa các cuộc hội ngộ và tâm lý học, ông Waldman vận dụng lý thuyết "8 giai đoạn con người" của nhà phân tâm học Erik Erikson. Mỗi lần họp lớp là một lần con người đối diện với những khủng hoảng tâm lý đặc trưng:
Sự thân mật đối lập cô lập (18-35 tuổi): Ở mốc 20 năm ra trường, nhiều người vẫn loay hoay với câu hỏi về tình yêu, hôn nhân. Những người chưa tạo được sự gắn bó thường thấy lạc lõng trong các buổi gặp này.
Sự sáng tạo đối lập trì trệ (35-60 tuổi): Tại mốc kỷ niệm 30 và 40 năm, trọng tâm cuộc sống chuyển sang sự nghiệp và đóng góp cộng đồng. Các cựu học sinh thường nhìn vào nhau để đánh giá mức độ năng suất của bản thân trong xã hội.
Sự toàn vẹn đối lập tuyệt vọng (từ 65 tuổi): Tại mốc 50 năm, cuộc sống chậm lại. Mọi người thường tự vấn: "Chúng ta đã sống hết mình chưa?". Mục tiêu cuối cùng trong giai đoạn này là đạt được sự khôn ngoan và thanh thản khi nhìn lại quá khứ.
Tiến sĩ Waldman cho biết, dù xuất phát điểm khác nhau, theo thời gian, con người có xu hướng giống nhau nhiều hơn là khác biệt. Việc dự họp lớp nên được nhìn nhận như một cơ hội để kết nối và trân trọng sự tồn tại của nhau, thay vì mặc cảm ngoại hình hay so sánh thành tựu.
Mới đây, Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh) vừa tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp hội chứng Lyell do dị ứng thuốc.
Bệnh nhân là phụ nữ 35 tuổi (Hải Phòng). Trước đó, sau khi ăn lẩu tại nhà và xuất hiện ban đỏ toàn thân, người bệnh tự ra hiệu thuốc mua thuốc dị ứng về uống. Tuy nhiên, sau 3 ngày, tình trạng không cải thiện mà còn diễn biến nặng hơn với các bọng nước lớn lan nhanh khắp cơ thể, kèm sốt cao và đau rát nhiều nên được đưa đến bệnh viện cấp cứu.
Khi nhập viện, bệnh nhân sốt cao, ban đỏ lan rộng toàn thân, xuất hiện nhiều bọng nước lớn ở ngực, bụng và lưng, da bong tróc từng mảng, niêm mạc miệng và mắt bị tổn thương nghiêm trọng, gây đau đớn và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt.
Sau thăm khám và làm các xét nghiệm cần thiết, các bác sĩ chẩn đoán người bệnh mắc hội chứng Lyell - một dạng dị ứng thuốc hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
Tại bệnh viện, người bệnh được điều trị tích cực với nhiều biện pháp phối hợp như sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng, truyền dịch, cân bằng điện giải, đồng thời chăm sóc tổn thương da và thay băng hằng ngày trong điều kiện vô khuẩn.
Các bác sĩ cũng theo dõi sát diễn biến toàn thân nhằm hạn chế tối đa biến chứng và hỗ trợ quá trình tái tạo da.
Đáng chú ý sau hơn hai tuần điều trị, tình trạng người bệnh cải thiện rõ rệt: Hết sốt, tổn thương niêm mạc dần hồi phục, da bắt đầu tái tạo. Các chỉ số xét nghiệm ổn định, người bệnh ăn uống tốt, sinh hoạt trở lại bình thường và được xuất viện.
Theo các chuyên gia, hội chứng Lyell có tiên lượng rất nặng, tỉ lệ tử vong lên tới 30 - 40%. Nguyên nhân tử vong thường do nhiễm khuẩn, rối loạn nước, điện giải hoặc suy đa tạng. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng như giảm thị lực, loét giác mạc không hồi phục dẫn đến mù lòa, tổn thương gan thận, suy thận cấp, chít hẹp thực quản, xuất huyết tiêu hóa, viêm màng não hay nhiễm khuẩn huyết.
Từ trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý sử dụng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt, nổi ban đỏ, phỏng nước sau khi dùng thuốc, cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.
