ĐH Quốc gia TP.HCM ngày 15.4 công bố phổ điểm kỳ thi đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 1 năm nay của 133.483 thí sinh hợp lệ. Số lượng thí sinh đợt 1 cũng tiếp tục lập kỷ lục mới trong lịch sử tổ chức, dù tốc độ tăng trưởng của năm nay không tăng đáng kể nếu so với các năm bùng nổ là 2021 (tăng hơn 44.000 thí sinh so với cùng đợt năm trước), 2025 (tăng hơn 32.000) và 2019 (tăng gần 29.000).
Trong đó, 2021 là năm Covid-19 bùng phát khắp Việt Nam đặc biệt tại các tỉnh, thành phía nam; 2025 là năm đầu tiên học sinh lớp 12 thi tốt nghiệp THPT theo chương trình mới và cũng là năm V-ACT đổi mới cấu trúc đề thi; và 2019 đánh dấu V-ACT từ một kỳ thi nội bộ dùng để xét tuyển trong các trường thành viên ĐH Quốc gia TP.HCM trở thành một phương thức tuyển sinh được các trường ngoài hệ thống này công nhận.
Ngoài các mốc tăng trưởng mạnh mẽ kể trên, các năm còn lại ghi nhận tốc độ tăng ổn định trong đợt 1, dao động từ vài ngàn đến hơn chục ngàn thí sinh. Mức thấp nhất được ghi nhận vào năm 2024 khi chỉ tăng hơn 5.700 thí sinh, tuy nhiên nếu xét về tỷ lệ tăng chậm nhất thì năm 2026 khi chỉ tăng 5,7%. Riêng 2020 là năm duy nhất ghi nhận số lượng thí sinh giảm, cũng là năm bắt đầu xuất hiện những ca Covid-19 đầu tiên ở nước ta.
Nhìn chung số thí sinh dự thi đợt 1 năm nay cao gấp 30 lần so với năm đầu tiên tổ chức và tương đương khoảng 1/9 số thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Con số này cũng vượt tổng số thí sinh thi HSA của ĐH Quốc gia Hà Nội – vốn dự kiến có 120.000 lượt thi sau 6 đợt (mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 2 lượt thi mỗi năm – PV).
Việc chúng tôi chọn đợt 1 làm mốc đối sánh xuất phát từ thực tế có một số năm V-ACT chỉ tổ chức một đợt thi là 2022, 2021 (hủy hay không tổ chức đợt 2 vì Covid-19) và 2018 (năm đầu tiên tổ chức); cũng như không ít thí sinh đợt 1 sẽ tiếp tục dự thi đợt 2 để cải thiện điểm số. Vì thế, dữ liệu về số thí sinh thi đợt 1 là chỉ dấu phù hợp để đảm bảo tính đồng nhất và đo lường sát sườn sức hút ban đầu của kỳ thi ở từng năm.
Một trong những lý do thúc đẩy sự phổ biến của V-ACT là việc ngày càng nhiều cơ sở giáo dục ĐH công nhận kết quả và sử dụng điểm kỳ thi này trong quá trình tuyển sinh. Từ 7 đơn vị công nhận trong nội bộ ĐH Quốc gia TP.HCM ở năm đầu tổ chức, đến nay số trường đã tăng hơn 16 lần, lên 118 ĐH, CĐ trên cả nước. Đáng chú ý, trong số này có sự xuất hiện của nhiều trường quân đội cũng như các trường danh tiếng phía bắc.
Quy mô địa phương tổ chức thi V-ACT cũng là một yếu tố quan trọng tác động tới sức lan tỏa của kỳ thi, khi tạo điều kiện cho đông đảo thí sinh tiếp cận. Từ vài đô thị trung tâm như TP.HCM, Cần Thơ và Quy Nhơn vào năm 2018, kỳ thi ngày càng mở rộng độ phủ, lên đến 17 địa phương vào năm 2022. Bản đồ tổ chức thi tiếp tục mở rộng thêm 4 tỉnh nữa vào năm 2023, sau đó tăng 3 tỉnh vào năm 2024 trong đó có Thừa Thiên – Huế.
Điều này đã đánh dấu bước tiến nổi bật của V-ACT trên dải miền Trung sau nhiều năm Đà Nẵng là điểm đến xa nhất về phía bắc.
Tới năm 2025, kỳ thi lần đầu đặt chân tới Cà Mau – điểm cực nam của Tổ quốc – giúp nâng tổng số tỉnh, thành tổ chức thi lên 25. Thời điểm này, chỉ còn Kon Tum, Gia Lai, Đắk Nông, Long An, Bến Tre, Trà Vinh, Sóc Trăng và Hậu Giang là chưa có điểm thi V-ACT nào. Đến năm 2026, sau sáp nhập địa giới hành chính, kỳ thi này đã chính thức được phủ khắp tất cả địa phương từ Huế trở vào nam.
Ngoài ra, theo các chuyên gia, việc kỳ thi hoàn toàn kiểm tra thí sinh dựa trên năng lực học thuật, tư duy như SAT, ACT chứ không phải năng lực thuộc lòng; lệ phí thi ở mức vừa phải (360.000 đồng vào năm 2026); hay việc có một phương án khác để vào ĐH song song với xét tuyển bằng điểm thi tốt nghiệp THPT… cũng là những động lực quan trọng thúc đẩy thí sinh tìm tới V-ACT những năm qua.
Những yếu tố nêu trên góp phần đưa V-ACT, trước đó có tên tiếng Anh viết tắt là APT, trở thành kỳ thi quan trọng hàng đầu với sĩ tử miền Nam vào mỗi mùa tuyển sinh, kéo theo đó là một thị trường luyện thi sôi động và đa dạng: từ trực tiếp đến trực tuyến, từ dạy live đến bán video quay sẵn, từ tài liệu nội bộ đến sách tham khảo được phát hành công khai…
Ban tổ chức của Breakthrough, được mệnh danh là giải "Oscar của khoa học", ngày 19/4 công bố Hong Wang được vinh danh ở hạng mục New Horizons. Giải thường dành cho những nhà khoa học trẻ xuất sắc, kèm phần thưởng 100.000 USD.
Wang đoạt giải ở lĩnh vực Toán nhờ các công trình nghiên cứu về phân tích điều hòa, phương trình vi phân riêng phần và lý thuyết đo hình học, bao gồm giả thuyết làm mịn cục bộ, giả thuyết tập hợp Furstenberg và giả thuyết Kakeya.
Trong đó, tên tuổi của Wang được biết đến nhiều nhất nhờ cùng cộng sự Joshua Zahl giải được giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều - bài toán làm "đau đầu" nhiều nhà toán học trong 100 năm.
Theo giới chuyên gia, kết quả của Wang đánh dấu cột mốc quan trọng, có ý nghĩa sâu rộng trong nghiên cứu toán học, có thể tác động đến các ứng dụng trong khoa học máy tính và mật mã như tạo hình ảnh, xử lý dữ liệu và truyền thông không dây.
Đây cũng là công trình giúp cô và cộng sự nhận giải thưởng danh giá của Viện Toán học Clay, công bố trước đó 5 ngày. Giải này được trao hàng năm nhằm tôn vinh những thành tựu xuất sắc của các nhà toán học tài năng trên thế giới.
Trước đó, cô nhận nhiều giải khác như Maryam Mirzakhani New Frontiers, giải Salem và Ostrowski, Huy chương Vàng của Hiệp hội quốc tế các nhà toán học Trung Quốc...
Hong Wang, 35 tuổi là nhà toán học người Trung Quốc. Năm 16 tuổi, cô từng đạt 653/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học và được nhận vào Khoa Khoa học Trái đất của Đại học Bắc Kinh, sau đó chuyển sang khoa Toán.
Wang lấy bằng thạc sĩ tại Đại học Paris Sud và Ecole Polytechnique (Pháp), bằng tiến sĩ tại Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Mỹ), trước khi về giảng dạy tại Đại học New York. Hiện, cô là giáo sư bậc hai (associate professor) tại Viện Courant của trường này, đồng thời là giáo sư chính thức tại Viện nghiên cứu khoa học cao cấp Pháp (IHES).
Giải thưởng Breakthrough ra đời năm 2012 nhằm tôn vinh các nhà khoa học, truyền cảm hứng cho các nhà khoa học trẻ và thúc đẩy khoa học vì lợi ích toàn cầu. Còn giải Clay được bắt đầu vào năm 1999, một năm sau khi Viện Toán học Clay được doanh nhân người Mỹ Landon T. Clay và vợ thành lập, với niềm tin rằng toán học giữ vai trò cốt lõi trong sự phát triển của nhân loại, cả về tri thức, văn hóa và đời sống.
Việc cùng lúc nhận "cú đúp" giải thưởng lớn khiến nhiều người tin rằng Hong Wang đang tiến gần đến giải Fields - được coi như "Nobel Toán học" vào tháng 7 tới tại Mỹ.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, Hà Nội có hơn 122.000 thí sinh đăng ký dự thi, số thí sinh của TP.HCM là hơn 97.000, cũng là những địa phương có số thí sinh nhiều nhất cả nước.
Vì số lượng thí sinh của hai thành phố khác nhau nên chúng tôi tính ra tỉ lệ phần trăm của từng môn thi để làm cơ sở so sánh.
Ngoài hai môn toán, văn bắt buộc, Tuổi Trẻ Online thống kê các môn tự chọn (thí sinh chọn tối đa 2 môn) để nhìn rõ xu hướng chọn môn thi của thí sinh. Tổng tỉ lệ phần trăm vượt quá 100% do học sinh tự chọn 2 môn nên các tỉ lệ này phản ánh mức độ phổ biến tương đối của từng môn.
Từ số liệu có thể thấy sự khác biệt đáng kể trong xu hướng chọn môn thi của hai thành phố. Hà Nội nghiêng về các môn xã hội, trong khi học sinh TP.HCM chọn các môn khoa học tự nhiên nhiều hơn.
Điểm chung nhất của học sinh hai thành phố là việc lựa chọn thi môn ngoại ngữ áp đảo các môn còn lại và có tỉ lệ tương đồng nhau. Hơn 50% học sinh tại TP.HCM chọn thi môn ngoại ngữ, Hà Nội 51% và đều cao hơn mức trung bình chung của cả nước.
Một điểm chung khác là các môn công nghệ, tin học có số lượng thí sinh chọn thi không đáng kể.
Đáng chú ý là sự khác biệt trong lựa chọn môn thi của học sinh hai địa phương. Tỉ lệ học sinh Hà Nội chọn các môn lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật khá nhiều, tương đồng với tỉ lệ trung bình của cả nước.
Ở chiều ngược lại, tỉ lệ học sinh chọn các môn vật lý, hóa học, sinh học lại thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của cả nước, nhất là môn hóa học và sinh học.
Trong khi đó, ở các môn xã hội như địa lý, lịch sử, giáo dục kinh tế và pháp luật, tỉ lệ chọn thi của học sinh TP.HCM đều thấp hơn rất nhiều so với trung bình cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng, nhất là môn lịch sử.
Với các môn tự nhiên, tỉ lệ chọn thi của học sinh TP.HCM đều cao hơn các môn xã hội của chính thành phố này cũng như tỉ lệ cả nước.
So với Hà Nội, tỉ lệ học sinh TP.HCM chọn thi môn hóa học nhiều gấp đôi, môn sinh học nhiều gần gấp 3 lần, môn vật lý nhiều hơn 16%.
Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2024, cả nước có 37% thí sinh chọn bài thi khoa học tự nhiên (vật lý, hóa học, sinh học), 63% chọn bài thi khoa học xã hội (lịch sử, địa lý, giáo dục công dân). Trong khi tại TP.HCM, tỉ lệ học sinh chọn tổ hợp khoa học tự nhiên chiếm 60,85%, chỉ 39,15% thí sinh chọn tổ hợp khoa học xã hội.
Thống kê sơ bộ từ nhiều trường THPT tại TP.HCM cho thấy các môn vật lý, tiếng Anh, hóa học chiếm tỉ lệ áp đảo trong lựa chọn môn thi tốt nghiệp THPT 2026. Trong khi các môn xã hội tiếp tục có ít thí sinh chọn thi hơn.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học 2025 - 2026 được ấn định sớm hơn hai tuần so với thông lệ các năm qua. Đây được xem là giai đoạn ôn thi nước rút của học sinh lớp 12 với nhiều hình thức hiệu quả hơn.
Thông tin từ Sở GD-ĐT Hà Nội cho biết điểm trung bình toàn TP trong đợt khảo sát chất lượng với học sinh lớp 12 đạt 5,31. Trong đó, nhóm học sinh học giáo dục thường xuyên có điểm trung bình thấp (chỉ khoảng 3,52).
Điểm nghẽn theo đánh giá của Sở GD-ĐT Hà Nội ở môn toán khi có mức khoảng 3 - 5 điểm, số học sinh đạt dưới trung bình lớn. Ngoài ra còn có nghịch lý khác như môn địa được đăng ký môn thi tự chọn nhiều song điểm khảo sát khá thấp. Dữ liệu điểm cũng cho thấy sự chênh lệch giữa các trường và các nhóm học sinh cùng trường, giữa các môn trong số môn thi tốt nghiệp.
Ông Hà Xuân Nhâm, Trưởng phòng giáo dục trung học (Sở GD-ĐT Hà Nội), chia sẻ kết quả khảo sát là cảnh báo để các trường điều chỉnh cách thức, nội dung ôn tập và hỗ trợ học sinh. Sở đã làm việc với những trường có chất lượng khảo sát thấp để bàn phương án hỗ trợ.
Các trường trong nhóm này phải xây dựng kế hoạch riêng, báo cáo tiến độ theo tuần và tổ chức theo dõi theo cụm. Các trường có kết quả tốt được giao nhiệm vụ hỗ trợ chuyên môn, chia sẻ đề ôn tập, phương pháp giảng dạy cho các đơn vị trong cùng cụm trường.
Phòng giáo dục trung học (Sở GD-ĐT Hà Nội) nói các nhà trường phải rà soát phân loại học sinh theo trình độ để hỗ trợ phù hợp. Cụ thể phân theo nhóm có nguy cơ trượt tốt nghiệp, nhóm trung bình và nhóm khá giỏi. Các kế hoạch ôn tập trong giai đoạn nước rút càng cần sát đối tượng.
"Các trường cần xử lý dứt điểm các bất ổn ở những môn nền tảng là toán, ngữ văn. Tổ chức các lớp học được chia nhỏ theo đối tượng học sinh phù hợp. Đặc biệt cần tổ chức phụ đạo bắt buộc đối với học sinh có điểm khảo sát dưới trung bình và theo dõi, đánh giá kết quả từng tuần", ông Hà Xuân Nhâm nói về định hướng cho các trường tổ chức ôn tập.
Thầy Nguyễn Quang Tùng, Hiệu trưởng Trường THPT Lomonoxop (Hà Nội), cho biết hiện học sinh lớp 12 đã hoàn tất bài kiểm tra cuối kỳ các môn. Trường tăng tiết ôn tập, phân nhóm học sinh ôn tập theo môn đăng ký thi và trình độ, khoảng 20 bạn/lớp để giáo viên sát sao với từng học sinh. Riêng lớp phụ đạo được nhà trường duy trì ngay từ đầu năm học dành cho các bạn có lực học dưới trung bình.
Hiệu trưởng Trường THPT Cầu Giấy Tô Văn Nhân cho biết kết quả khảo sát của hơn 700 học sinh trường khá ổn, nhiều môn điểm trung bình cao hơn mức chung của TP. Trường không tổ chức ôn tập đồng loạt mà phân nhóm để có nội dung phù hợp, theo dõi và đánh giá hằng tuần. Giáo viên bộ môn và chủ nhiệm trao đổi thường xuyên với trường để nắm sát tình hình ôn tập của học sinh.
Cô Ngô Thị Thành (Trường THPT Phan Huy Chú, Hà Nội) cho biết học sinh làm bài khảo sát được thiết kế đúng với cấu trúc đề thi tham khảo của Bộ GD-ĐT nhiều lần trong quá trình ôn tập. "Học sinh có điểm dưới 5 đều được tập trung lại, xếp lớp riêng để có hỗ trợ phù hợp. Nhà trường trao đổi với phụ huynh để kết hợp động viên, khích lệ, tránh tình trạng học sinh bị căng thẳng hoặc mệt mỏi vì ôn thi", cô Thành nói.
Với điểm nghẽn môn toán, nhiều trường tại Hà Nội tăng tiết sau khi có kết quả khảo sát. Cô Trần Thị Hải Yến, Phó giám đốc Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hoài Đức (Hà Nội), thông tin gần 800 học sinh đều được tăng tiết ôn tập toán dù kết quả nhiều bạn ở mức khá. Học sinh được rút kinh nghiệm sau mỗi bài luyện từ kiến thức đến kỹ năng làm bài.
Trong khi tại Trường THPT chuyên Chu Văn An, dù kết quả khảo sát có cao hơn mặt bằng chung song cô Hiệu trưởng Nguyễn Thị Nhiếp nói không thể chủ quan. Hiện trường tăng 2 tiết/môn và bố trí lớp theo nhu cầu đăng ký của học sinh, ôn tập hoàn toàn miễn phí.
"Học sinh chuyên môn nào sẽ không tăng tiết ôn môn đó vì các bạn có nền tảng tốt sẽ tự ôn tập, để dành thời gian cho các môn học trái với sở trường của học sinh", cô Nhiếp nói.
