Căng thẳng giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Giáo hoàng Leo XIV gần đây gia tăng, khi hai bên bất đồng quan điểm về chiến sự Iran. Lãnh đạo Vatican trước đó thường xuyên chỉ trích cuộc chiến Iran và kêu gọi chấm dứt xung đột.
Tổng thống Trump tối 12/4 chỉ trích Giáo hoàng Leo XIV bằng những lời lẽ gay gắt bất thường, cho rằng ông là người Mỹ nhưng “không có tinh thần Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) và rất tệ trong chính sách đối ngoại”.
Ngày 13/4, Giáo hoàng trả lời phóng viên rằng thông điệp kêu gọi hòa bình và hòa giải của Vatican bắt nguồn từ Phúc âm và ông “không e sợ chính quyền Trump”. Tổng thống Trump sau đó nhắc lại những lời công kích lãnh đạo Vatican và tuyên bố sẽ không xin lỗi.
Cuộc đối đầu chưa từng có giữa lãnh đạo một cường quốc với người đứng đầu 1,4 tỷ tín đồ Công giáo toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Chứng kiến những lời lẽ của ông Trump, nhiều người Công giáo ở Mỹ đã bày tỏ nỗi bất bình, điều có thể gây bất lợi lớn cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11, theo các bình luận viên David Crary, Peter Smith và Steve Peoples của AP.
Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, sự ủng hộ này đang có dấu hiệu giảm xuống. Kết quả thăm dò thực hiện trong tháng 2 của Pew, trước khi chiến sự Iran bùng phát, cho thấy tỷ lệ ủng hộ cách ông Trump lãnh đạo đất nước giảm từ 59% xuống 52% trong nhóm Công giáo da trắng, từ 31% xuống 23% trong nhóm Công giáo gốc Latin. Tỷ lệ ủng hộ toàn bộ hoặc phần lớn chương trình nghị sự của ông Trump cũng lần lượt giảm từ 51% xuống 46% và từ 20% xuống 18%.
Trong khi đó, sự ủng hộ dành cho Giáo hoàng gia tăng trên toàn nước Mỹ. Khảo sát cuối tháng 2, đầu tháng 3 của NBC News cho thấy cử tri Mỹ hiện có thiện cảm với Giáo hoàng nhiều hơn Tổng thống Trump. 42% người được hỏi cho biết họ nhìn nhận lãnh đạo Vatican tích cực, và chỉ 8% có cái nhìn tiêu cực, chênh lệch ròng 34 điểm phần trăm.
Nhà phân tích dữ liệu Harry Enten của CNN cho biết mức chênh lệch giữa cái nhìn tích cực và tiêu cực với ông Trump trong cộng đồng người Công giáo Mỹ đã lao dốc từ +20 điểm hồi tháng 11/2024 xuống còn -4 điểm vào tháng 3.
“Tôi tin rằng Tổng thống đang mắc sai lầm lớn khi nhắm vào người đàn ông được yêu mến và nổi tiếng nhất nước Mỹ”, ông Enten nói, thêm rằng ông Trump có thể “đang ghen tị” với Giáo hoàng. “Từ quan điểm chuyên môn của mình, tôi không chắc việc công kích Giáo hoàng là cách để lấy lại sự ủng hộ từ cử tri Công giáo. Điều này sẽ không giúp ích gì cả”.
Tổng thống Trump còn gây tranh cãi khi đăng lên Truth Social tối 12/4 một bức ảnh chế thể hiện ông trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng. Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump “có hiện thân như Chúa Jesus”.
“Hãy gỡ cái này xuống, thưa ngài Tổng thống”, David Brody, bình luận viên nổi tiếng của tổ chức truyền thông tôn giáo Christian Broadcasting Network, người có quan điểm ủng hộ ông Trump, viết trên X. “Ngài không phải là Chúa. Không ai trong chúng ta là như vậy. Điều này đã đi quá xa, vượt lằn ranh đỏ”.
Caleb Collier, người dẫn chương trình podcast Church and State, thừa nhận “hối tiếc” vì đã bỏ phiếu cho ông Trump năm 2024. Collier từng là quản lý cấp cao tại TPUSA Faith, bộ phận của tổ chức bảo thủ Turning Point USA có quan điểm ủng hộ ông Trump.
Collier cho biết ông không phải là người hâm mộ Giáo hoàng, nhưng cũng cảm thấy bất an trước các cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela và Iran. Ông thấy “đau lòng” khi chứng kiến nhiều tín hữu lại cổ vũ cho sự tàn phá đang diễn ra ngoài kia, cho rằng Giáo hoàng đang lên tiếng cho những điều cần thiết.
“Tôi thực sự mệt mỏi khi quá nhiều người ở Mỹ, đặc biệt là phe MAGA, không phản biện, không đặt câu hỏi về bất cứ điều gì mà ông Trump đã làm hoặc đang làm”, Collier nói, mô tả ảnh chế mà ông Trump đăng tải là “báng bổ”. “Thật khó tin là ông ấy có thể đi xa đến mức đó”.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản để tránh gây hiểu nhầm. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Tổng thống Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý “hiện thân giống Chúa Jesus”, nói rằng “chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này”.
“Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên”, ông Trump nói.
Trong khi đó, một số đồng minh của ông Trump vẫn lạc quan rằng tranh cãi này sẽ sớm bị lãng quên.
“Có một nguồn ủng hộ rất sâu rộng dành cho Tổng thống và các chính sách dựa trên đức tin của ông, đủ để vượt lên trên bất kỳ bất đồng nào xoay quanh một bài đăng trên mạng xã hội”, Ralph Reed, thành viên hội đồng cố vấn tôn giáo của tổng thống, nói với AP.
Trong lịch sử Mỹ, nhiều tổng thống từng có bất đồng chính sách với các giáo hoàng. Tuy nhiên, giới chuyên gia về Vatican và lịch sử tôn giáo cho biết họ chưa từng thấy “cuộc đấu khẩu” nào giống như những gì đang xảy ra giữa ông Trump và Giáo hoàng Leo XIV.
“Đây là mức độ chỉ trích chưa từng có từ một tổng thống Mỹ đối với giáo hoàng”, David Campbell, giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Notre Dame, cho biết.
Không quân Ukraine tuyên bố đã bắn hạ hoặc vô hiệu hóa 142 máy bay không người lái (UAV) do Nga phóng trong đêm 1.5 và rạng sáng 2.5, nhưng khẳng định 17 chiếc đã tấn công trúng mục tiêu tại 12 địa điểm trên khắp Ukraine, theo trang tin The Kyiv Independent.
Các quan chức Ukraine vào sáng 2.5 nói rằng các cuộc tấn công của Nga đã khiến ít nhất 2 dân thường thiệt mạng và 30 người bị thương ở Ukraine trong 24 giờ.
Họ cáo buộc lực lượng Nga đã tiến hành các cuộc tấn công bằng UAV nhắm vào cơ sở hạ tầng trọng yếu và năng lượng tại một số khu vực của Ukraine.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 2.5 viết trên mạng xã hội rằng trong tuần qua, Nga đã phóng 1.600 UAV tấn công, khoảng 1.100 quả bom dẫn đường và 3 tên lửa vào Ukraine.
"Nga đang cố gắng áp đảo hệ thống phòng không của chúng tôi bằng các cuộc tấn công quy mô lớn, nên việc cung cấp tên lửa mỗi ngày là rất quan trọng", ông Zelensky nhấn mạnh.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga ngày 2.5 tuyên bố quân đội nước này đã kiểm soát được làng Miropolye trong tỉnh Sumy của Ukraine.
Trong bản tin cập nhật chiến dịch quân sự hằng ngày, Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố Ukraine mất hơn 1.000 quân trong cuộc giao tranh với các nhóm tác chiến của Nga, theo Hãng tin Sputnik.
Cũng theo bản tin, lực lượng Nga còn tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine được lực lượng vũ trang nước này sử dụng.
Bộ Quốc phòng Nga còn tuyên bố hệ thống phòng không nước này đã bắn hạ 505 UAV, 5 quả bom dẫn đường và 2 quả rốc két thuộc Hệ thống rốc két pháo binh cơ động cao (HIMARS) do Mỹ sản xuất.
Đến tối 2.5 chưa có thông tin phản ứng từ phía Nga cũng như Ukraine đối với cáo buộc hay tuyên bố của bên kia. Hai bên lâu nay phủ nhận tấn công nhắm vào dân thường và các mục tiêu dân sự.
Xem thêm: Ukraine cáo buộc Nga tấn công UAV nhiều kỷ lục
Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi ngày 2.5 nói rằng binh sĩ Nga đang tiến sát về phía thành phố Kostiantynivka ở vùng Donetsk, cố gắng thiết lập một vị trí gần khu vực được phòng thủ kiên cố, theo Reuters.
Kostiantynivka, cùng với những thành phố khác, tạo thành cái gọi là "vành đai pháo đài" ở phía đông Ukraine, một khu vực được quân đội Ukraine tăng cường phòng thủ.
"Chúng tôi đang đẩy lùi những nỗ lực dai dẳng của quân Nga nhằm giành được một vị trí ở ngoại ô Kostiantynivka bằng các chiến thuật xâm nhập", ông Syrskyi viết trên ứng dụng nhắn tin Telegram.
Ông Syrskyi đánh giá các nỗ lực tấn công của Nga đã gia tăng đáng kể trong tháng 4. Ông nói thêm rằng kể từ ngày 27.4, quân đội Nga đã thực hiện 83 cuộc tấn công trong khu vực này bằng các nhóm bộ binh nhỏ.
Một dự án lập bản đồ chiến trường của Ukraine có tên DeepState cho thấy quân đội Nga kiểm soát một khu vực chỉ cách ngoại ô phía nam của thành phố Kostiantynivka khoảng 1 km.
Đến tối 2.5 chưa có thông tin phản ứng từ Nga. Hôm 29.4, Bộ Quốc phòng Nga khẳng định lực lượng Nga đã kiểm soát được Novodmytrivka, ngay phía bắc Kostiantynivka.
Xem thêm: Cuộc bao vây Bakhmut đẫm máu gây rủi ro cho Ukraine
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha ngày 1.5 nói rằng đề nghị ngừng bắn ngày 9.5 của Nga là một sự thao túng khác, mô tả đó là một nỗ lực của Moscow nhằm lấy lòng Mỹ, theo Reuters. Ông nói với truyền thông Ukraine rằng Kyiv chưa nhận được bất kỳ đề nghị nào.
Hôm 30.4, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên rằng Moscow vẫn chưa nhận được phản hồi từ Kyiv về việc Nga sẵn sàng tuyên bố ngừng bắn vào Ngày Chiến thắng 9.5, theo Hãng tin TASS.
Mặt khác, ông Peskov nói rằng đề xuất ngừng bắn nhân Ngày Chiến thắng dựa trên quyết định của Tổng thống Nga Vladimir Putin và sẽ được tuân thủ mà không cần bất kỳ phản hồi nào từ Ukraine.
Trong cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 29.4, Tổng thống Putin nói sẵn sàng tuyên bố ngừng bắn trong thời gian diễn ra lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng. Ông Trump ủng hộ sáng kiến này, theo TASS.
Ông Peskov nói với các phóng viên rằng lệnh ngừng bắn nhân Ngày Chiến thắng năm nay sẽ tương tự như các lệnh ngừng bắn trước đây.
Lần gần nhất Nga tuyên bố ngừng bắn là vào dịp cuối tuần lễ Phục sinh, khi quân đội Nga được lệnh tạm dừng hành động thù địch tại tất cả các khu vực trên chiến tuyến nhưng phải sẵn sàng ngăn chặn bất kỳ hành động khiêu khích nào của đối phương.
Năm ngoái, Tổng thống Putin đã đề xuất một thỏa thuận ngừng bắn ngắn hạn để kỷ niệm 80 năm chiến thắng Phát xít Đức (9.5.1945 - 9.5.2025).
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 2.5 nói rằng Ukraine đã ghi nhận "hoạt động bất thường" dọc biên giới Ukraine - Belarus, sau khi những tuần gần đây ông kêu gọi Minsk không nên can thiệp sâu hơn vào cuộc xung đột Nga - Ukraine.
"Hôm qua, đã có một số hoạt động khá bất thường dọc biên giới Ukraine - Belarus, phía Belarus", ông Zelensky nói trong bài phát biểu thường ngày trước toàn dân.
"Chúng tôi đang theo dõi sát sao tình hình, kiểm soát mọi thứ và sẽ đáp trả nếu cần thiết", nhà lãnh đạo Ukraine nói thêm, nhưng không cung cấp chi tiết.
Đến tối 2.5 chưa có thông tin phản ứng từ Belarus.
Xem thêm: Nga nói gì sau khi Belarus tuyên bố bắn hạ S-300 xâm nhập từ Ukraine?
Theo Hãng tin AP ngày 13-5, Calbee Inc. - hãng sản xuất khoai tây chiên và ngũ cốc ăn sáng có trụ sở tại Tokyo - thông báo từ ngày 25-5, bao bì của 14 sản phẩm của hãng sẽ chỉ còn sử dụng hai màu mực in trắng - đen.
Calbee cho biết đây là biện pháp nhằm thích ứng linh hoạt với biến động chuỗi cung ứng. Tuy nhiên doanh nghiệp khẳng định chất lượng sản phẩm bên trong sẽ không thay đổi.
Hiện hãng chưa xác định thời điểm kết thúc áp dụng mẫu bao bì đơn sắc này.
Được thành lập năm 1949, Calbee hiện có hơn 5.000 nhân viên và là một trong những thương hiệu snack lớn nhất Nhật Bản.
Các sản phẩm của hãng được bày bán rộng rãi tại các cửa hàng tiện lợi trong nước, đồng thời xuất khẩu sang nhiều thị trường như Mỹ, Trung Quốc và Úc.
Một trong những sản phẩm nổi tiếng nhất của Calbee là dòng khoai tây chiên vị muối nhẹ "usu shio". Trước đây sản phẩm này có bao bì màu cam, vàng hoặc đỏ vô cùng nổi bật. Tuy nhiên trong thiết kế mới, bao bì được giản lược thành tông trắng đen với chữ in đơn sắc.
Động thái của Calbee diễn ra trong bối cảnh eo biển Hormuz - tuyến vận tải dầu mỏ chiến lược - gần như tê liệt vì chiến sự Trung Đông. Trong khi đó, Nhật Bản phụ thuộc phần lớn vào dầu nhập khẩu. Đặc biệt, naphtha - sản phẩm được tinh chế từ dầu mỏ - là nguyên liệu quan trọng dùng để sản xuất nhựa và mực in.
Theo Hãng tin Reuters, không chỉ hàng hóa, tác động dây chuyền từ khủng hoảng chuỗi cung ứng cũng đang lan rộng ra các lĩnh vực khác, đơn cử như tình trạng thiếu phân bón tại nhiều nước châu Á.
Ngoài ra, hoạt động giao hàng toàn cầu cũng đối mặt nguy cơ chậm trễ khi các hãng hàng không Trung Đông - lực lượng nắm giữ phần lớn năng lực vận chuyển hàng hóa bằng đường hàng không thế giới - cũng bị ảnh hưởng bởi xung đột.
NY Post ngày 22/4 dẫn các nguồn thạo tin tại Pakistan nhận định vòng đàm phán hòa bình tiếp theo giữa Mỹ và Iran "có khả năng diễn ra tại Islamabad trong vòng 36-72 giờ tới".
Phóng viên báo này sau đó gửi câu hỏi qua tin nhắn cho Tổng thống Mỹ Donald Trump, đề nghị bình luận về thông tin này và nhận được phản hồi: "Rất có khả năng!". Ông Trump không bình luận thêm về điều này.
Các nguồn tin tại Islamabad cho biết nỗ lực trung gian với Tehran đang có tín hiệu tích cực, mở ra khả năng nối lại đối thoại trong khung thời gian nói trên. Một nguồn nhận định rằng lệnh ngừng bắn vẫn được duy trì bất chấp những phát biểu cứng rắn từ hai phía và chưa xuất hiện động thái leo thang quân sự.
Dẫn lời một nhà phân tích am hiểu về giới ngoại giao và quốc phòng Pakistan, NY Post cho biết triển vọng ngoại giao giải quyết xung đột với Iran hiện phụ thuộc vào việc Tehran đưa ra được một đề xuất thống nhất hay không. Nguồn tin này nhận định lập trường của Washington là sẽ chưa quay lại thương lượng cho đến khi Tehran đạt đồng thuận nội bộ.
Trong khi đó, CNN dẫn nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Trump muốn giới hạn thời gian cho Iran nghiên cứu đề xuất thống nhất và nối lại tiến trình ngoại giao.
Washington không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn vô thời hạn và cũng không muốn đàm phán kéo dài. Các cố vấn của ông Trump nhận định nội bộ lãnh đạo Iran còn rạn nứt, khiến nước này chưa đạt đồng thuận để trao quyền cho phái đoàn đàm phán chốt thỏa thuận.
Quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn cho thấy mong muốn của ông Trump trong giải quyết xung đột bằng con đường ngoại giao, đồng thời thể hiện sự thận trọng trong nối lại các hành động quân sự. Trong thời gian này, Washington tin rằng việc phong tỏa các cảng Iran sẽ gây sức ép hiệu quả, nhưng cũng nhận ra rằng càng kéo dài phong tỏa, tác động tiêu cực lên nền kinh tế toàn cầu sẽ càng lớn.
Giới lãnh đạo Iran chưa tuyên bố sẽ cùng gia hạn lệnh ngừng bắn hay chọn cách phản ứng khác. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei ngày 22/4 nói nước này luôn sẵn sàng tự vệ trước mọi mối đe dọa, nhưng vẫn sẽ cố gắng theo đuổi các biện pháp ngoại giao và pháp lý để bảo vệ lợi ích quốc gia.
"Ngoại giao là công cụ bảo vệ lợi ích và an ninh quốc gia. Iran sẽ tham gia các nỗ lực ngoại giao khi nhận thấy tình hình cần thiết và hợp lý để thúc đẩy lợi ích quốc gia, cũng như để giữ gìn những thành quả mà Iran đã đạt được", ông trả lời hãng thông tấn Tasnim.
