Một ngôi mộ thuộc về một cá nhân có địa vị cao đã được phát hiện, chứa hài cốt người cổ đại đeo vòng tay vàng có niên đại hơn 1.500 năm, được chôn cất bên cạnh một chiếc trống lớn trên cánh đồng lúa ở huyện Ban Lat, tỉnh Phetchaburi, Thái Lan.
Vào lúc 13h ngày 30/4, tại địa điểm khai quật trống đồng ở Moo 6, Ban Don Phlap, Tambon Samophlu, Amphoe Ban Lat, tỉnh Phetchaburi, ông Phanombut Chantharachoti, Tổng Giám đốc Sở Mỹ thuật, đã đến thị sát công việc của các nhà khảo cổ học thuộc Văn phòng Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi, những người đang khai quật chiếc trống đồng.
Buổi lễ đón tiếp có sự tham dự của bà Nipa Sangkhanakinth, Giám đốc Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi; Phó Giáo sư Tiến sĩ Patcharasak Alai, Hiệu trưởng Đại học Rajabhat Phetchaburi; bà Prajin Kreuajanth, Giám đốc Bảo tàng Quốc gia Phra Nakhon Khiri và một nhóm các nhà khảo cổ học đến từ Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi.
Ban đầu, các nhà khảo cổ học từ Khoa Mỹ thuật đã khai quật được một chiếc vòng tay bằng vàng trong một hố chôn cất, nơi người ta tìm thấy một chiếc trống đồng. Chiếc vòng tay này được đeo trên cánh tay của một bộ xương người, ước tính có niên đại từ 1.500 đến 2.000 năm, thuộc thời kỳ tiền sử đến văn hóa Dvaravati.
Ngoài ra, bốn chiếc trống đồng nữa đã được khai quật, nâng tổng số lên 6 chiếc. Thông tin này được đưa ra sau báo cáo của Phó Giáo sư Saenprasert Panneiam, Trợ lý Hiệu trưởng Đại học Rajabhat Phetchaburi, người đã thông báo cho Sở Mỹ thuật Vùng 1, Ratchaburi, rằng người dân đã phát hiện các hiện vật cổ được chôn dưới lòng đất trong ruộng lúa ở Moo 6, Ban Don Phlap, Tambon Samorphlu, Amphoe Ban Lat, tỉnh Phetchaburi.
Cuộc điều tra ban đầu cho thấy họ nghi ngờ những chiếc trống này là trống đồng cổ, có thể được gọi là trống “Mahorathuk”. Sau khi kiểm tra, chúng được xác nhận là trống đồng tiền sử cổ đại, có niên đại từ 1.500 đến 2.000 năm trước. Vụ việc sau đó đã được báo cáo cho Tổ chức Hành chính Tiểu khu Samophlu, các lãnh đạo cộng đồng, trưởng thôn và chủ đất.
Cuộc khai quật các bộ phận còn lại của trống đồng được cho là vẫn còn chôn vùi dưới lòng đất, đã nhận được sự đồng ý từ ông Jane và bà Khanang Phetsut, chủ sở hữu ruộng, cũng như nhận được sự hợp tác từ cộng đồng dân cư và sự hỗ trợ từ các cơ quan chính phủ.
Công tác khai quật bắt đầu vào ngày 9/2, do bà Kannika Premjai, một nhà khảo cổ học kỳ cựu kiêm trưởng nhóm khai quật, cùng với bà Kanyaphat Toheng, một nhà khảo cổ học, và Napapol Plianwong, một sinh viên thực tập ngành lịch sử đến từ Khoa Khoa học Xã hội, Đại học Naresuan dẫn đầu, với sự hợp tác của giảng viên, sinh viên Đại học Phetchaburi Rajabhat và người dân địa phương tại phường Samophlu.
Bằng chứng khảo cổ được phát hiện từ tháng 2 đến đầu tháng 3/2026 liên quan đến việc khai quật một hố rộng 2 mét và dài 2,2 mét. Việc khai quật đạt độ sâu 1 mét, hé lộ một mảnh vỡ của đáy trống đồng ở độ sâu 60 cm so với mặt đất.
Các mảnh vỡ của vành trống được tìm thấy ở độ sâu 1 mét, cho thấy chiếc trống được đặt úp ngược với đáy hướng lên trên. 8 vật dụng bằng đất nung được tìm thấy ở độ sâu 60 cm so với mặt đất.
Các hiện vật bao gồm 7 vật dụng hình nồi và một vật dụng hình bát. Người ta tìm thấy các hạt thủy tinh cùng với một viên đạn bằng đất sét. Di hài của khoảng 4 bộ xương người, cũng như các vật dụng bằng đồng, cũng được phát hiện. Đáng chú ý nhất, một chiếc nhẫn và một chiếc vòng tay bằng vàng đã được tìm thấy, chiếc vòng tay bằng vàng dường như đã được đeo trên cánh tay của một bộ xương người.
Bà Kannika cho biết việc phát hiện bộ xương người có liên quan đến một nghi lễ mai táng bao gồm việc sử dụng trống lớn, bình đồng, đồ gốm và đồ trang sức bằng vàng được chôn cùng người chết như vật tế lễ.
Trong giai đoạn khai quật thứ 2, bắt đầu vào tháng 3 – 4/2026, bằng chứng được phát hiện sau khi hố được mở rộng lên 4 mét chiều rộng và 4,5 mét chiều dài bao gồm thêm 4 mảnh vỡ được cho là phần đế của những chiếc trống lớn.
Những vật phẩm này bao gồm 2 chiếc trống được tìm thấy ở góc tây nam và 2 chiếc ở góc tây bắc, cùng với 2 chiếc trống đã được phát hiện trước đó, nâng tổng số trống được tìm thấy lên 6 chiếc.
Bà Kanyaphat cho biết 7 bộ xương người đã được phát hiện trong hố khai quật. Bộ xương đầu tiên được tìm thấy nằm thẳng, trong khi bộ xương thứ 2, thứ 3 và 4 không còn nằm trong bối cảnh chôn cất ban đầu và chồng lên nhau.
Tiếp theo, các bộ xương số 5, 6 và 7 được tìm thấy nằm ngửa. Điều quan trọng là hộp sọ của cả 7 bộ xương đều có các mảnh đồng bao phủ. Hơn nữa, nhiều hạt thủy tinh được tìm thấy trên các bộ xương số 5-7. Việc phát hiện đồ trang sức bằng vàng và các mảnh đồng gần 7 bộ xương này cho thấy những cá nhân này có địa vị xã hội cao.
Trường hợp trên được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Trung Quốc) chia sẻ trên chương trình Sức khỏe tốt, cuộc sống tốt.
Theo đó, người đàn ông trẻ đến khám vì tình trạng mệt mỏi kéo dài và phù hai chân. Kết quả kiểm tra cho thấy mức lọc cầu thận của bệnh nhân chỉ còn 60, tương đương mức thường gặp ở người 80 tuổi.
Đáng nói, bệnh nhân không có tiền sử đái tháo đường - một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy thận - nhưng chức năng thận vẫn suy giảm nhanh chóng.
Theo bác sĩ Hồng, nguyên nhân chính nằm ở chế độ ăn uống thiếu lành mạnh suốt thời gian dài. Bệnh nhân làm nhiều công việc để tăng thu nhập dẫn đến lịch sinh hoạt bận rộn và ăn uống thất thường. Để tiết kiệm chi phí và tiện lợi, buổi tối anh còn thường xuyên ăn mì ăn liền, xúc xích và nước ngọt. Thói quen này lặp lại với tần suất 4-5 ngày mỗi tuần.
Việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến là yếu tố trực tiếp khiến chức năng thận suy giảm. Nhóm thực phẩm này chứa hàm lượng phosphate cao, có thể gây vôi hóa mạch máu, từ đó làm tổn thương nghiêm trọng đến thận. Bên cạnh đó, lượng natri lớn cùng các chất phụ gia như hương liệu, phẩm màu và chất bảo quản tạo ra gánh nặng chuyển hóa đáng kể, khiến thận phải làm việc quá tải trong thời gian dài.
Theo China Times, bác sĩ Hồng khuyến nghị bệnh nhân cần ngừng ngay việc sử dụng thực phẩm siêu chế biến, đồng thời chuyển sang chế độ ăn với thực phẩm tự nhiên và tăng cường uống nước.
Sau khi điều chỉnh chế độ ăn trong 3 tháng, kết quả tái khám cho thấy chức năng thận của người bệnh đã cải thiện rõ rệt, tăng 20 điểm GFR. Không chỉ vậy, huyết áp của anh cũng trở nên ổn định hơn.
Bác sĩ Hồng nhấn mạnh, thực phẩm siêu chế biến thường trải qua nhiều công đoạn sản xuất công nghiệp, có thành phần phức tạp và chứa nhiều chất hóa học. Việc sử dụng lâu dài có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là hệ tim mạch và thận.
Thực tế, nhiều bằng chứng khoa học khẳng định chế độ ăn giàu sản phẩm chế biến sẵn, đậm độ năng lượng cao làm tăng nguy cơ các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường, tim mạch,...
Đặc biệt, thực phẩm siêu chế biến với những sản phẩm đã bị phá vỡ cấu trúc tự nhiên thông qua tinh luyện sâu, tách xơ, bổ sung đường tinh luyện, chất béo công nghiệp, muối và hàng loạt phụ gia tạo mùi, tạo màu, tạo vị như bánh kẹo, nước ngọt, xúc xích, đồ hộp, mì ăn liền, đồ ăn nhanh… là yếu tố làm tăng nguy cơ ăn quá mức và rối loạn chuyển hóa.
Trong môi trường thực phẩm siêu chế biến, cơ thể nhận ít tín hiệu no thực sự, dẫn đến ăn quá mức một cách vô thức, tác động trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng nói riêng và sức khỏe cộng đồng nói chung.
Do đó, bác sĩ Hồng khuyến cáo người dân cần đặc biệt chú ý đến chế độ ăn uống hằng ngày, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên thực phẩm tươi, tự nhiên để bảo vệ chức năng thận cùng sức khỏe lâu dài.
Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa có công văn gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường công tác tuyên truyền, cảnh báo người dân đối với hoạt động quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh và các sản phẩm y dược cổ truyền.
Theo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, trong thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội và môi trường internet xuất hiện nhiều nội dung quảng cáo khám bệnh, chữa bệnh, giới thiệu phương pháp điều trị, tư vấn sức khỏe, bán thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền không đúng quy định, thổi phồng công dụng, gây hiểu nhầm cho người dân;
Một số trường hợp tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và quyền lợi của người dân.
Để tăng cường công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực y, dược cổ truyền; bảo đảm quyền lợi và an toàn cho người dân khi tiếp cận các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, sử dụng thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương:
Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, phổ biến tới các tổ chức, cá nhân trên địa bàn các quy định của pháp luật về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền để các tổ chức, cá nhân hoạt động đúng quy định của pháp luật.
Cập nhật, công khai thường xuyên các thông tin về giấy phép hoạt động, danh sách người hành nghề, phạm vi chuyên môn được cấp phép trên cổng thông tin điện tử, các phương tiện truyền thông của Sở Y tế và hướng dẫn người dân tra cứu, lựa chọn các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các cơ sở kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép theo quy định.
Cùng với đó, đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền nhằm khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác đối với các nội dung quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền trên mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến và môi trường internet có dấu hiệu vi phạm quy định của pháp luật như:
Quảng cáo cam kết điều trị khỏi hoàn toàn bệnh; quảng cáo quá mức về hiệu quả điều trị; sử dụng hình ảnh, danh nghĩa lương y, bác sĩ, cơ sở y tế không đúng sự thật; tổ chức khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp phép; kê đơn, bán thuốc, tư vấn điều trị không đúng quy định...,
Tuyên truyền để người dân phân biệt thuốc cổ truyền, thuốc dược liệu với thực phẩm bảo vệ sức khỏe/thực phẩm chức năng; lưu ý thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
Đa dạng hóa hình thức thông tin, tuyên truyền thông qua các kênh chính thống tại địa phương nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng nhận diện thông tin y tế sai lệch cho người dân.
Tăng cường tiếp nhận thông tin phản ánh, tố giác của người dân đối với các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm liên quan đến hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền; phối hợp với các cơ quan chức năng tại địa phương để kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Chỉ đạo các cơ sở hoạt động trong lĩnh vực y dược cổ truyền trên địa bàn thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm y học cổ truyền, đặc biệt là công tác quảng cáo, không quảng cáo sai sự thật, gây hiểu nhầm cho người dân.
Hải sản vốn được xem là thực phẩm lành mạnh, tuy nhiên nếu tiêu thụ không đúng cách, đây lại có thể trở thành mối nguy cho sức khỏe.
Một trường hợp tại Đài Loan (Trung Quốc) cho thấy việc ăn hải sản thường xuyên đã dẫn đến suy thận do tích tụ kim loại nặng trong cơ thể, theo China Times.
Theo đó, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên gia thận học tại khoa Thận, Bệnh viện Đa khoa Tam Quân, Đài Loan (Trung Quốc), đã chia sẻ về trường hợp ông Lý, 64 tuổi, vốn có sức khỏe tốt, suốt 30 năm qua duy trì thói quen đi câu cá biển và gần như ngày nào cũng ăn hải sản do chính mình đánh bắt.
Tuy nhiên, trong một lần khám sức khỏe định kỳ, kết quả kiểm tra cho thấy độ thanh thải creatinin chỉ còn 46 mL/phút, tương ứng với suy thận mức trung bình. Ngoài ra, nồng độ kim loại nặng như chì và asen trong cơ thể của người bệnh cao gấp nhiều lần mức cho phép.
Sau khi xác định được nguyên nhân, đội ngũ y tế yêu cầu người đàn ông ngừng ăn hải sản, sử dụng nước đã lọc và kết hợp điều trị bằng thuốc. Sau 6 tháng, chức năng thận của bệnh nhân cải thiện rõ rệt, độ thanh thải creatinin tăng từ 46 lên 80 mL/phút, qua đó giảm nguy cơ phải chạy thận trong tương lai.
Kim loại nặng gây nguy hiểm vì có tính tích lũy sinh học, vào cơ thể nhanh nhưng thải ra rất chậm. Dưới đây là 4 kim loại nặng ảnh hưởng đến thận mạnh nhất:
- Chì: Có trong ống nước cũ, đồ dùng kém chất lượng, một số thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Chì có thể gây viêm thận kẽ mạn tính, tăng huyết áp, gout.
- Cadmium (Cd): Được biết đến là "kẻ giết người kép đối với xương và thận", Cadmium tồn tại trong đất bị ô nhiễm, đặc biệt là lúa và các loại rau củ. Cadmium có độc tính mạnh nhất đối với thận, tích tụ tới 20-30 năm trong cơ thể, gây tổn thương ống thận nặng.
- Thủy ngân: Đặc biệt là methylmercury, tích tụ trong các loài cá săn mồi lớn. Tiếp xúc thủy ngân gây hoại tử ống thận cấp hoặc dẫn đến bệnh thận mạn.
- Asen: Được tìm thấy trong nước ngầm ô nhiễm và sinh vật đáy, asen được xếp là chất gây ung thư nhóm 1. Ngoài độc tính đối với thận, nó còn có độc tính mạnh đối với mạch máu, ảnh hưởng đến nguồn cung cấp máu cho thận.
Bác sĩ Hồng cảnh báo những nhóm thực phẩm có nguy cơ chứa kim loại nặng mà người dân cần đặc biệt lưu ý:
-Cá biển lớn sống ở vùng biển sâu
Các loài cá săn mồi sống lâu năm như cá kiếm, cá mập nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn. Do hiện tượng tích lũy sinh học, nồng độ methylmercury trong cơ thể chúng có thể cao gấp hàng chục nghìn lần so với trong nước biển. Methylmercury có độc tính cao đối với thận và tấn công trực tiếp vào cầu thận.
Khuyến nghị: Thay thế bằng các loại cá nhỏ như cá thu hoặc cá thu gai, tránh ăn da và nội tạng.
-Nội tạng động vật
Quan niệm "ăn gì bổ nấy", đặc biệt là ăn thận để bổ thận, được bác sĩ nhận định là sai lầm. Kim loại nặng như cadimi có thể tích tụ trong gan và thận của gia súc. Việc tiêu thụ nội tạng động vật thường xuyên có thể gây tổn thương thận.
-Gạo và ngũ cốc không rõ nguồn gốc
Gạo và các loại ngũ cốc có khả năng hấp thụ cadimi. Nếu được trồng trên đất ô nhiễm, sản phẩm có thể chứa hàm lượng kim loại nặng nguy hiểm, sử dụng lâu dài có thể gây tiểu đạm và suy giảm chất lượng xương. Người tiêu dùng nên lựa chọn loại gạo, ngũ cốc có nguồn gốc rõ ràng.
-Thực phẩm chế biến sẵn có màu sắc sặc sỡ
Một số chất tạo màu công nghiệp được thêm vào bất hợp pháp hoặc trái cây sấy khô và kẹo giá rẻ có thể chứa hàm lượng chì cao trong chất tạo màu. Chì có thể gây xơ hóa mô kẽ thận mạn tính, đặc biệt gây hại cho thận của trẻ em đang phát triển.
Ngoài việc hạn chế các thực phẩm trên, bác sĩ Hồng cũng khuyến nghị mọi người bổ sung một số thực phẩm hỗ trợ cơ thể thải độc.
Mộc nhĩ đen và khoai lang chứa nhiều chất xơ, giúp hấp phụ kim loại nặng trong đường ruột. Bí đỏ và táo giàu pectin, có khả năng liên kết kim loại nặng và đào thải ra ngoài. Tỏi, hành tây và rau mùi chứa hợp chất lưu huỳnh, hỗ trợ gan tổng hợp glutathione - chất giải độc quan trọng của cơ thể. Ngoài ra, một số loại men vi sinh cũng có thể giảm hấp thu kim loại nặng trong ruột.
