Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh – tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời – đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là “thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20”.
Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.
Cuộc đấu giá 380 USD
Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.
Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên “Vivian Maier” trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.
Năm 2009, Maloof tìm kiếm một lần nữa phát hiện một cáo phó “Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009”. Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: “Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?”.
Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm “thiên tài nhiếp ảnh đường phố” đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.
Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. “Vivian là bảo mẫu của chúng tôi”, một người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian chăm sóc từ nhỏ nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.
Nữ bảo mẫu lập dị
Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.
Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.
Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.
Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: “Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật”.
Chuyến đi vòng quanh thế giới
Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.
Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.
Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính “săn mồi” (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng “đóng băng” những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật.
Một điểm đặc biệt nữa là khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.
Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một “sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận”. Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.
Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.
Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.
Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.
Cây bồ công anh không chỉ là loài cây dại quen thuộc mà còn được xem như một "kho dinh dưỡng" quý giá trong cả y học cổ truyền lẫn hiện đại. Từ rễ, lá đến hoa, mỗi phần của cây đều mang lại nhiều lợi ích đáng chú ý cho sức khỏe.
Giàu chất chống oxy hóa
Bồ công anh chứa nhiều hợp chất chống oxy hóa trong toàn bộ cây. Những chất này giúp cơ thể chống lại các gốc tự do – nguyên nhân gây tổn thương tế bào và thúc đẩy quá trình lão hóa.
Hỗ trợ giảm viêm tốt
Tình trạng viêm mạn tính liên quan đến nhiều bệnh nguy hiểm như tim mạch hay ung thư. Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy các hoạt chất trong bồ công anh có khả năng giảm viêm hiệu quả.
Ổn định đường huyết
Bồ công anh từ lâu đã được sử dụng như một phương pháp tự nhiên hỗ trợ kiểm soát tiểu đường type 2. Các nghiên cứu trên động vật cho thấy cây có thể giúp giảm lượng đường trong máu.
Giảm cholesterol
Chiết xuất từ rễ và lá bồ công anh được ghi nhận có khả năng hỗ trợ giảm cholesterol, từ đó góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch.
Hỗ trợ điều trị bệnh ngoài da
Thân và lá bồ công anh chứa nhựa màu trắng như sữa và có vị đắng, có tính kiềm cao và công dụng sát khuẩn, diệt côn trùng, nấm... nên rất hữu hiệu trong điều trị các bệnh ngoài da như ghẻ, eczema, ngứa do nấm...
Rất tốt cho gan
Bồ công anh giúp kích thích hoạt động của gan, hỗ trợ thải độc, cân bằng điện giải và cải thiện tiêu hóa.
Cải thiện hệ tiêu hóa
Các hợp chất như inulin và chất nhầy trong bồ công anh giúp làm dịu đường ruột, hỗ trợ tiêu hóa, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của lợi khuẩn và ức chế vi khuẩn có hại.
Tốt cho sức khỏe xương
Bồ công anh rất giàu hàm lượng canxi nên cần thiết cho sự phát triển và bảo vệ xương khỏi những tổn thương của tuổi tác.
Ngoài ra, còn giúp tăng mật độ xương, giúp xương trở nên cứng cáp hơn. Chúng cũng rất giàu chất chống oxy hóa như vitamin-C và Luteolin, đó là một chất rất cần thiết cho cơ thể của bạn.
Lợi tiểu, hỗ trợ hạ huyết áp
Nhờ giàu kali, bồ công anh có tác dụng lợi tiểu nhẹ, giúp cơ thể đào thải lượng nước dư thừa và hỗ trợ kiểm soát huyết áp.
Giúp giảm cân hiệu quả
Giảm cân cũng có thể được thực hiện với sự trợ giúp của trà này vì nước tiểu của bạn bao gồm tới 4% chất béo, vì vậy chúng ta càng đi tiểu nhiều hơn vì càng mất nhiều nước và chất béo khỏi cơ thể. Do đó, giúp giảm lượng nước thừa trong cơ thể, giúp cơ thể bạn săn chắc hơn.
Giúp chống lại bệnh ung thư
Các bệnh ung thư cũng có thể được chữa khỏi nhờ bồ công anh và chứa nhiều chất chống oxy hóa, chẳng hạn như vitamin-C và luteolin, sự giàu có này sẽ làm giảm các gốc tự do (tác nhân gây ung thư chính) trong cơ thể, do đó giảm nguy cơ ung thư từ gốc.
Trà bồ công anh cũng giúp giải độc cơ thể khỏi bụi bẩn, bảo vệ khỏi sự phát triển của các khối u và các bệnh ung thư khác nhau. Đây là một trong những lợi ích quan trọng nhất mà trà mang lại.
Nếu thích uống các loại trà thảo mộc, có thể uống trà hoa bồ công anh với các thảo mộc khác như hoa cúc, hoa hồng, cây tầm ma.
Chuẩn bị nguyên liệu:
- 5 bông hoa bồ công anh
- 5 bông hoa cúc
- 10 ml mật ong
- 200 ml nước sôi
Cách pha trà:
- Ngâm hoa cúc và bồ công anh trong 30 phút với nước sôi.
- Sau đó lọc bỏ hoa cúc và hoa bồ công anh.
- Thêm mật ong vào trà, khuấy đều và thưởng thức.
- Uống trà bồ công anh và hoa cúc vào mỗi buổi sáng.
Pha trà rễ bồ công anh
Bên cạnh việc pha trà bồ công anh bằng hoa, có thể pha trà bồ công anh bằng rễ. Rễ bồ công anh sau khi làm sạch, phơi khô có thể pha trà, uống vào buổi sáng và trước khi đi ngủ.
- Sau khi làm sạch gốc, cắt nhỏ cho vào máy xay thực phẩm.
- Cho lên giấy bạc nướng rễ bồ công anh trong lò nướng ở 300 độ F trong 2 giờ.
- Nếu không có lò nướng, có thể phơi ngoài nắng tầm 2 ngày.
- Sau khi phơi khô, ngâm trong nước sôi 10 phút trước khi uống.
- Lọc bỏ rễ bồ công anh và thưởng thức.
Gợi ý cách chọn và bảo quản rễ bồ công anh
Cách chọn rễ và hoa bồ công anh:
- Tránh hái rễ và hoa bồ công anh ở những khu vực có thể đã phun thuốc diệt cỏ dại. Cố gắng chọn từ một khu vực không bị ô nhiễm.
- Tìm những cây bồ công anh non và mềm để ít đắng hơn.
- Nếu bạn định sử dụng rễ, hãy đào sâu xuống và kéo toàn bộ rễ lên.
- Ngoài ra, bạn có thể tìm mua hoa và rễ bồ công anh ở cửa hàng y tế địa phương.
Cách bảo quản:
- Nên làm sạch rễ và hoa bồ công anh dưới vòi nước cho đến khi tất cả các chất bẩn được loại bỏ. Để ráo nước và bảo quản trong tủ lạnh để dùng tươi. Có thể bọc rễ và hoa bồ công anh trong khăn giấy ẩm sẽ giữ tươi lâu hơn.
- Bước tiếp theo phơi hoặc sấy khô rễ và hoa bồ công anh. Bảo quản nơi thoáng mát, khi nào dùng thì mang ra rửa sạch.
Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm có nguồn gốc thực vật là một cách đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh tật, bao gồm: bệnh tim mạch, béo phì và tiểu đường loại 2. Mặc dù tất cả các loại trái cây đều được coi là tốt cho sức khỏe ở một mức độ nào đó, nhưng theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), có một loại trái cây được coi là tốt nhất cho sức khỏe!
Theo phân tích của CDC Hoa Kỳ, bảng xếp hạng được xây dựng dựa trên mật độ các dưỡng chất thiết yếu như: chất xơ, kali, vitamin A, vitamin C, protein và axit folic trên mỗi đơn vị calo. Trong nhóm trái cây, cà chua đạt điểm số cao nhất. Điều này đồng nghĩa: chỉ với lượng calo thấp, cà chua vẫn cung cấp "gói dinh dưỡng cô đặc" giúp cơ thể hoạt động hiệu quả hơn.
Lycopene – "vệ sĩ" thầm lặng bảo vệ cơ thể: Yếu tố giúp cà chua vượt lên trên nhiều loại trái cây khác chính là lycopene – một chất chống oxy hóa mạnh thuộc nhóm carotenoid.
Hoạt chất này được nghiên cứu với nhiều lợi ích đáng chú ý: Hỗ trợ giảm cholesterol xấu (LDL), bảo vệ tim mạch. Giảm viêm, ổn định mảng xơ vữa động mạch. Bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Có liên quan đến việc giảm nguy cơ một số bệnh mạn tính. Không chỉ vậy, lycopene còn có khả năng "xuyên màng tế bào", giúp bảo vệ cơ thể ở cấp độ sâu hơn so với nhiều chất chống oxy hóa thông thường.
Tăng miễn dịch, tốt mắt, ổn định huyết áp: Ngoài lycopene, cà chua còn chứa tổ hợp vitamin và khoáng chất quan trọng. Vitamin C giúp tăng sức đề kháng. Beta-carotene (tiền vitamin A) giúp bảo vệ thị lực. Vitamin K hỗ trợ đông máu và xương. Kali giúp cân bằng điện giải, ổn định huyết áp. Sự kết hợp này giúp cà chua không chỉ tốt cho một cơ quan riêng lẻ mà còn tác động toàn diện đến hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể.
Để tận dụng tối đa lợi ích của loại quả này, bạn có thể thử những món ăn đơn giản nhưng giàu dinh dưỡng dưới đây:
Canh cà chua trứng – thanh mát, dễ tiêu: Nguyên liệu cần cà chua chín, trứng gà, hành lá. Bạn phi nhẹ hành, cho cà chua xào mềm, thêm nước đun sôi rồi đổ trứng đánh tan vào. Nêm gia vị vừa ăn. Món này giúp giải nhiệt, phù hợp ngày nóng hoặc khi cơ thể mệt mỏi.
Sốt cà chua nấu cá – tốt tim mạch: Nguyên liệu cần có cá (cá thu/cá rô phi), cà chua, hành, thì là. Bạn cho cà chua xào mềm, thêm nước tạo sốt, cho cá vào nấu chín. Nêm gia vị và thêm rau thơm. Kết hợp omega-3 từ cá và lycopene từ cà chua, rất tốt cho tim mạch.
Cà chua xào trứng – món quốc dân dễ ăn: Nguyên liệu cần có là cà chua, trứng, hành lá. Bạn nên xào cà chua chín mềm rồi cho trứng vào đảo đều. Cách này vừa nhanh, vừa giúp hấp thu tốt lycopene nhờ dầu ăn.
Nước ép cà chua – tăng cường miễn dịch: Nguyên liệu cần có là cà chua chín, một chút muối hoặc mật ong. Bạn cho vào xay nhuyễn, lọc nhẹ nếu cần. Loại nước này thích hợp uống buổi sáng để bổ sung vitamin C.
Để biến loại quả bình dân này thành "liều thuốc quý" cho sức khỏe, cách chế biến và lựa chọn đóng vai trò quyết định đến lượng hoạt chất bạn thực sự hấp thụ:
- Ưu tiên nấu chín để giải phóng lycopene: Khác với hầu hết các loại trái cây, cà chua càng nấu chín càng tốt. Nhiệt độ cao giúp phá vỡ các liên kết tế bào cứng, giải phóng hàm lượng lycopene cao gấp nhiều lần so với khi ăn sống. Các món súp, sốt hoặc canh cà chua chín kỹ là cách tốt nhất để cơ thể hấp thụ được mức dinh dưỡng tối đa.
- Kết hợp với chất béo lành mạnh để tăng thẩm thấu: Lycopene là một hoạt chất tan trong dầu. Việc chế biến cà chua cùng một ít dầu ô liu hoặc các chất béo tốt không chỉ làm tăng hương vị mà còn là điều kiện bắt buộc để cơ thể thẩm thấu các vitamin và lycopene vào máu. Nếu không có chất béo, phần lớn lượng lycopene quý giá sẽ bị đào thải ra ngoài mà không phát huy được tác dụng bảo vệ tế bào.
- Tuyệt đối không ăn cà chua xanh để tránh độc tố solanine: Cà chua khi còn xanh chứa lượng lớn alkaloid gọi là solanine. Chất này có thể gây ngộ độc với các triệu chứng như: buồn nôn, chóng mặt, thậm chí ảnh hưởng đến hệ hô hấp. Chỉ khi chín đỏ hoàn toàn, các độc tố này mới bị phân hủy, nhường chỗ cho các dưỡng chất bảo vệ sức khỏe như vitamin c và carotenoid.
- Những nhóm người cần thận trọng khi tiêu thụ cà chua: Dù là loại quả tốt nhất thế giới, cà chua vẫn có những lưu ý y khoa riêng biệt. Do có tính axit cao, những người đang bị loét miệng, viêm loét dạ dày hoặc trào ngược thực quản nên hạn chế tiêu thụ quá nhiều để tránh kích ứng niêm mạc. Ngoài ra, do hàm lượng kali trong cà chua rất cao, những người mắc bệnh thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ để điều chỉnh lượng dùng phù hợp, tránh gây áp lực lên quá trình lọc máu của thận.
Ngoài ra, trong chế độ ăn đa dạng, bạn có thể bổ sung thêm dâu tây, cam hoặc bưởi. Đây cũng là những loại quả nằm trong nhóm ưu tiên của CDC Hoa Kỳ nhờ hàm lượng vitamin C và anthocyanin cao, giúp hỗ trợ kháng viêm tương tự như cơ chế của cà chua.
Cụ Marcelino Abad Tolentino, còn được gọi thân mật là Mashico, sống tại vùng Huanuco, miền trung Peru.
Theo Reuters, Chính phủ Peru từng cho biết cụ sinh năm 1900 và đã nộp hồ sơ lên Tổ chức Kỷ lục Guinness Thế giới để xác minh danh hiệu người đàn ông còn sống cao tuổi nhất thế giới. Tuy nhiên, do thiếu giấy tờ khai sinh từ rất sớm, cụ chưa được Guinness chính thức công nhận.
Theo truyền thông địa phương, cụ mồ côi cha mẹ từ năm 7 tuổi, sau khi cả hai qua đời trong một tai nạn khi cố vượt qua sông.
Từ nhỏ, cụ đã phải lao động trên đồng ruộng vì trường học quá xa nên không thể đi học. Trong thời gian này, cụ vừa chăn nuôi vừa trao đổi hàng hóa nông sản để sinh sống - kỹ năng đó đã giúp cụ rất nhiều trong những năm tháng về sau.
Cụ Tolentino chưa từng kết hôn và cũng không có con cái. Cụ sống một cuộc đời đơn độc, giản dị và tự lập, theo trang tin NeedToKnow.
Những người quen biết mô tả cụ ông nhỏ bé là một người tốt bụng, luôn sẵn lòng giúp đỡ những ai gặp khó khăn.
Đến năm 2019, cụ được Chính phủ Peru phát hiện thông qua chương trình trợ cấp dành cho người cao tuổi. Sau đó, cụ được cấp giấy tờ tùy thân và hưởng lương hưu. Khoản hỗ trợ này được dùng để chi trả cho việc chăm sóc tại viện dưỡng lão.
Điều khiến câu chuyện của cụ Abad được quan tâm không chỉ là tuổi thọ đặc biệt, mà còn là lối sống giản dị. Theo chia sẻ được truyền thông ghi nhận, chế độ ăn của cụ chủ yếu dựa vào thực phẩm tự nhiên sẵn có tại địa phương.
Cụ thường dùng trái cây, thịt cừu, rau củ, một số loại thảo mộc vùng núi và lá coca theo tập quán truyền thống của người dân địa phương.
Đặc biệt, món ăn yêu thích nhất của cụ Tolentino là quả bơ. "Buổi sáng nào ông cũng đòi ăn bơ. Ông không thể sống thiếu loại quả này", bà Dolores Pérez, đầu bếp tại viện dưỡng lão, chia sẻ.
Quả bơ chứa gần 20 vitamin và khoáng chất như: kali, lutein và folate, giàu chất xơ, chất béo tốt và rất ít đường, vì thế nó mang lại nhiều lợi ích sức khỏe như: tăng cường chức năng tim mạch và hệ miễn dịch, tốt cho thị lực, xương khớp…
Những ưu điểm vượt trội của quả bơ khiến nó trở thành thực phẩm có mặt trong những chế độ ăn uống lành mạnh nhằm ngăn ngừa, đẩy lùi bệnh tật và giữ cho cơ thể hoạt động tốt.
Theo các chuyên gia, tuổi thọ là kết quả của nhiều yếu tố, gồm di truyền, môi trường sống, chế độ ăn uống, vận động, tinh thần và khả năng tiếp cận chăm sóc y tế.
Với cụ Abad, việc sống trong môi trường tự nhiên yên tĩnh, duy trì lao động đều đặn và sử dụng thực phẩm ít chế biến có thể là những yếu tố hỗ trợ sức khỏe.
