Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và oxy cao áp Việt Nam, phân tích chóng mặt không phải một căn bệnh độc lập mà chỉ là triệu chứng phản ánh nhiều bệnh lý khác nhau. Cơn quay cuồng làm người bệnh có cảm giác môi trường xung quanh đang chuyển động, đôi khi kèm theo hiện tượng bồng bềnh, tối sầm mặt mũi, đi không vững, buồn nôn, vã mồ hôi, tim đập nhanh hoặc giảm thính lực. Dựa vào thời gian, yếu tố khởi phát và các triệu chứng đi kèm, chuyên gia y tế phân loại chóng mặt thành hai nhóm chính gồm nguy hiểm và lành tính.
Nhóm chóng mặt nguy hiểm thường xuất phát từ cấu trúc não hoặc tim, đòi hỏi người bệnh đi cấp cứu ngay lập tức để tránh nguy cơ đột quỵ, thậm chí tử vong. Các dấu hiệu cảnh báo bao gồm đau đầu dữ dội khởi phát đột ngột, nhìn đôi, méo miệng, yếu hoặc tê bì chân tay, mất phối hợp vận động.
Ngoài ra, người bệnh có thể cảm thấy đau ngực, khó thở, nhịp tim rối loạn, suýt ngất, sốt cao, cứng cổ, chảy mủ tai hoặc mất thính lực đột ngột. Những cơn quay cuồng dữ dội kéo dài hàng giờ, khiến người bệnh nôn liên tục, không thể ăn uống hoặc mang tính chất khác hẳn những lần trước đây cũng chỉ thị tình trạng nguy cấp liên quan đến đột quỵ hay nhiễm trùng nặng.
Ngược lại, tình trạng chóng mặt lành tính thường bắt nguồn từ các vấn đề ở tai trong. Cơn choáng váng diễn ra dữ dội nhưng kết thúc chóng vánh trong vài giây đến dưới một phút. Biểu hiện này xuất hiện rõ rệt khi người bệnh thay đổi tư thế đầu như trở mình, cúi hoặc ngửa. Nhóm này không gây ra tình trạng yếu liệt, nói khó hay nhìn đôi. Nếu cơn choáng váng đi kèm chứng ù tai, đầy tai, người bệnh có khả năng mắc hội chứng Ménière.
Khi cơn chóng mặt ập đến, người bệnh cần lập tức ngừng mọi hoạt động, tìm nơi an toàn để ngồi hoặc nằm, tránh lái xe hay leo cao nhằm phòng ngừa té ngã. Bác sĩ khuyên người bệnh hít thở sâu, chậm rãi, tập trung ánh nhìn vào một điểm cố định nhằm giảm bớt cảm giác quay cuồng, đồng thời không quay đầu hay đứng dậy quá nhanh. Người bệnh còn tỉnh táo và không nôn nhiều có thể uống nước lọc hoặc nước đường nếu nghi ngờ cơ thể mất nước, hạ đường huyết. Khi tình trạng tái diễn nhiều lần làm suy giảm chất lượng sống, người bệnh cần nhanh chóng đi khám để tìm rõ nguyên nhân.
Nhằm chủ động phòng ngừa, bác sĩ khuyến cáo mọi người bổ sung thực phẩm giàu vitamin nhóm B như thịt, cá, rau xanh, ngũ cốc, cùng vitamin C từ cam, bưởi, ổi. Chế độ ăn hàng ngày cần tăng cường magie, kali, chất béo tốt và omega-3, đồng thời hạn chế tối đa đồ mặn, đồ ngọt, rượu bia, cà phê và thuốc lá.
Mọi người duy trì thói quen uống đủ nước, ngủ từ 7 đến 8 giờ mỗi ngày, tập luyện thể thao vừa sức bằng các bài đi bộ, yoga hay vận động cổ vai gáy. Dân văn phòng cần quản lý căng thẳng, tránh làm việc liên tục quá lâu và nên đứng dậy vận động nhẹ sau mỗi 1 đến 2 giờ. Việc thay đổi tư thế từ từ sẽ giúp cơ thể hạn chế hiện tượng tụt huyết áp. Những nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, thai phụ hoặc người mang bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường, mỡ máu, tiền sử đột quỵ cần đặc biệt lưu tâm đến triệu chứng này để phòng tránh biến chứng.
Tối 4.5, Bệnh viện Trường ĐH Y Dược Huế cho biết, ê kíp tạo hình thẩm mỹ thuộc Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình của bệnh viện đã khởi động quy trình báo động đỏ phẫu thuật khẩn cấp, nối lại bàn chân đứt lìa cho một bệnh nhân nam đến từ Quảng Trị.
Bệnh nhân là ông Trần Ngọc T. (69 tuổi, ở xã Quảng Ninh, Quảng Trị), bị máy cắt cỏ cắt lìa chân khi đang phát cỏ ở vườn nhà.
Bệnh nhân được đưa vào Huế nhập viện sau 3 giờ 30 phút bàn chân bị tai nạn cắt lìa. Sau khi khởi động quy trình báo động đỏ, ca phẫu thuật đã được tiến hành sau 30 phút nhập viện (4 giờ từ khi xảy ra tai nạn).
Ca phẫu thuật do ê kíp phẫu thuật, gồm: Tiến sĩ - bác sĩ Lê Hồng Phúc, thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Bá Lưu, đơn vị Tạo hình thẩm mỹ thuộc Khoa Ngoại Chấn thương chỉnh hình của bệnh viện, cùng ê kíp gây mê hồi sức thuộc Trung tâm Cấp cứu và Đột quỵ của bệnh viện thực hiện với thời gian 4 tiếng đồng hồ.
Theo đó, ê kíp phẫu thuật đã khẩn trương xử trí theo quy trình nối chi đứt rời. Sau khi làm sạch vết thương, các bác sĩ tiến hành cố định nhanh xương chày và xương mác bằng đinh Kirschner. Tiếp đó, các cấu trúc quan trọng được nối lại gồm bó mạch, thần kinh chày trước và chày sau, tĩnh mạch hiển lớn. Các nhóm cơ vùng trước và sau cũng được khâu phục hồi hoàn chỉnh, giúp tái lập chức năng cho chi bị tổn thương.
Sau ca phẫu thuật chân bệnh nhân đã hồng ấm và được tiếp tục theo dõi sát trong những giờ tới.
Theo tiến sĩ - bác sĩ Hồng Phúc cho biết, ca phẫu thuật được tiến hành thuận lợi nhờ sự phối hợp nhịp nhàng của ê kíp cấp cứu, đặc biệt là đội ngũ gây mê hồi sức đã triển khai nhanh giúp hạn chế được thời gian thiếu máu nóng.
Theo bác sĩ Lê Hồng Phúc, đối với các ca phẫu thuật nối chi đứt lìa như trường hợp trên, việc nối thần kinh chày sau rất quan trọng, vì liên quan cảm giác bàn chân.
Qua trường hợp tai nạn nguy hiểm này, bác sĩ Lê Hồng Phúc khuyến cáo các loại máy cắt cỏ có lưỡi bằng sắt rất nguy hiểm nếu để xảy ra tai nạn. Người dân khi dùng máy hết sức cẩn thận và có giải pháp bảo vệ trong quá trình lao động để tránh tai nạn đáng tiếc xảy ra.
Trong cuộc họp báo hôm 5/5, chuyên gia dịch tễ học Maria Van Kerkhove của WHO tin rằng có sự lây truyền hiếm gặp từ người sang người của Hantavirus trên con tàu du lịch là tâm điểm của đợt bùng phát khiến 8 người nhiễm, trong đó có 3 người chết. "Chúng tôi tin rằng có thể đã xảy ra sự lây truyền từ người sang người giữa các nhóm có tiếp xúc rất gần như vợ chồng, những người ở chung cabin. Tôi xin nhắc lại, giả định của chúng tôi là điều đó đã xảy ra", bà Van Kerkhove nói, đề cập đến cặp vợ chồng người Hà Lan tử vong sau thời gian lưu lại trên tàu MV Hondius.
Đại diện cơ quan y tế Liên Hợp Quốc cũng đặt giả thuyết du khách mang mầm bệnh khi tham quan các vùng hoang dã tại Argentina hoặc những hòn đảo dọc bờ biển châu Phi.
Tuy nhiên, giới khoa học bác bỏ khả năng lây nhiễm trực tiếp giữa người với người. Tiến sĩ Yomani Sarathkumara từ Đại học Queensland và giáo sư Vinod Balasubramaniam thuộc Đại học Monash Malaysia khẳng định Hantavirus chủ yếu truyền sang người qua phân, nước tiểu, nước bọt của loài gặm nhấm trong không gian kín hoặc thiếu thông khí.
Các chuyên gia đánh giá nguy cơ lây nhiễm từ việc hít thở chung bầu không khí với người bệnh rất khó xảy ra. Tiến sĩ Céline Gounder, phóng viên y tế của CBS News, cũng cho rằng việc lây truyền từ người sang người đòi hỏi "tiếp xúc gần và kéo dài", đồng thời nhấn mạnh "đây không phải loại virus có khả năng gây đại dịch".
"Điều này cũng đặt ra câu hỏi liệu có phải nhiều hành khách đã cùng tiếp xúc với một môi trường bị ô nhiễm hay không. Nếu đúng như vậy, một số ca bệnh có lẽ hoàn toàn không phải do lây nhiễm từ người sang người", bà Gounder nhận định.
Thay vì lây chéo, giới chuyên gia đưa ra ba kịch bản sát thực tế hơn. Thứ nhất, chuột mang mầm bệnh xâm nhập vào kho chứa đồ hoặc buồng ngủ trên tàu rồi phát tán virus qua chất thải.
Thứ hai, du khách nhiễm mầm bệnh từ các hoạt động trên đất liền trước chuyến đi do Hantavirus có thời gian ủ bệnh dài.
Thứ ba, nhiều hành khách cùng sinh hoạt chung trong một môi trường đất liền ô nhiễm.
Việc tỉnh Ushuaia của Argentina chưa từng xuất hiện bệnh nhân Hantavirus càng củng cố khả năng du khách nhiễm bệnh tại một điểm dừng chân khác dọc hành trình, bất chấp việc quốc gia Nam Mỹ này từng trải qua đợt bùng phát virus Andes lớn làm 34 người mắc và 11 người chết hồi năm 2018.
Xôi được làm chủ yếu từ gạo nếp, loại gạo có hàm lượng tinh bột cao. Một gói xôi mặn với chà bông, lạp xưởng, pate hoặc thịt chả kèm theo đã có thể cung cấp lượng calo tương đương một bữa ăn chính, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Ngoài phần gạo nếp, nhiều loại xôi còn được thêm dầu mỡ, hành phi hoặc bơ. Điều này khiến tổng lượng calo cao hơn nhiều người nghĩ.
Trong khi đó, bánh mì có kết cấu xốp hơn nên nếu chỉ tính riêng phần bánh, lượng tinh bột trong cùng một thể tích thường thấp hơn xôi. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa bánh mì luôn ít calo hơn. Một ổ bánh mì kèm pate, thịt nguội, xúc xích, bơ và sốt mayonnaise vẫn có thể chứa lượng calo rất cao.
Nói cách khác, nếu so sánh theo khẩu phần phổ biến ngoài thực tế, xôi thường nhiều calo hơn, đặc biệt khi ăn phần xôi lớn hoặc thêm nhiều topping.
Một yếu tố quan trọng liên quan đến tăng cân là tốc độ làm tăng đường huyết sau ăn. Những thực phẩm có chỉ số đường huyết cao thường khiến cơ thể tiết nhiều hoóc môn insulin hơn để đưa đường từ máu vào tế bào. Khi đường huyết tăng rồi giảm nhanh, cảm giác đói có thể quay trở lại sớm hơn.
Cả xôi và bánh mì đều nằm trong nhóm thực phẩm có chỉ số đường huyết cao. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ ăn xôi hay bánh mì là sẽ tăng cân. Tốc độ hấp thu đường còn phụ thuộc vào thực phẩm ăn kèm. Nếu bữa sáng có thêm protein như trứng, thịt nạc hoặc thực phẩm giàu chất xơ như rau, tốc độ tăng đường huyết có thể chậm hơn và giúp no lâu hơn.
Trên thực tế, không có món ăn nào tự động gây tăng cân nếu tổng lượng calo trong ngày vẫn phù hợp với nhu cầu cơ thể. Điều quan trọng nhất là cách ăn và tần suất ăn.
Một phần xôi nhỏ ăn cùng trứng và ít topping dầu mỡ có thể hợp lý hơn một ổ bánh mì trắng kèm nhiều sốt béo. Ngược lại, bánh mì nguyên cám với rau, trứng, thịt nạc thường sẽ phù hợp hơn cho người muốn kiểm soát cân nặng so với xôi mặn nhiều thịt mỡ.
Ngoài món chính, đồ uống đi kèm cũng ảnh hưởng lớn đến tổng năng lượng. Nhiều người ăn sáng với xôi hoặc bánh mì rồi uống thêm trà sữa, cà phê sữa hoặc nước ngọt. Chính lượng đường và calo từ thức uống khiến tăng cân nhanh hơn.
Nếu muốn hạn chế nguy cơ tăng cân khi ăn sáng, mọi người nên ưu tiên khẩu phần vừa phải, tăng rau và protein, hạn chế topping nhiều dầu mỡ và tránh dùng quá nhiều đồ uống có đường, theo Verywell Health.
