Bác sĩ chuyên khoa 1 Lê Cao Trí, Trung tâm Da – U máu, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết bức xạ tia cực tím (UV) là một trong những tác nhân gây hại phổ biến nhất cho da, đặc biệt vào mùa hè. Tiếp xúc kéo dài mà không bảo vệ đúng cách có thể gây cháy nắng, lão hóa sớm, tăng sắc tố như nám, tàn nhang, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư da. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, cường độ tia UV thường ở mức cao, vì vậy việc hiểu đúng cách chọn và sử dụng kem chống nắng là cần thiết với mọi lứa tuổi.
Theo khuyến cáo của Viện Hàn lâm Da liễu Mỹ (AAD), một sản phẩm chống nắng hiệu quả cần đáp ứng 3 tiêu chí: phổ rộng, SPF từ 30 trở lên và có khả năng chống nước. Trong đó, phổ rộng là yếu tố quan trọng nhất vì chỉ khi bảo vệ được cả tia UVA và UVB, sản phẩm mới giúp ngăn ngừa toàn diện cháy nắng, lão hóa và sạm da.
Kem chống nắng SPF 30 có thể chặn khoảng 97% tia UVB, nhưng không có sản phẩm nào bảo vệ tuyệt đối 100%. Khả năng chống nước đặc biệt cần thiết trong mùa nóng khi cơ thể dễ đổ mồ hôi hoặc tiếp xúc nước, với hiệu quả duy trì khoảng 40 – 80 phút tùy loại.
Việc lựa chọn sản phẩm cần phù hợp với từng loại da. Người da dầu hoặc da mụn nên ưu tiên sản phẩm “oil-free”, “non-comedogenic” để tránh bít tắc lỗ chân lông. Da khô nên chọn loại có thêm thành phần dưỡng ẩm. Với da nhạy cảm, kem chống nắng vật lý chứa zinc oxide hoặc titanium dioxide thường ít gây kích ứng hơn và nên tránh sản phẩm có hương liệu.
Hiện nay, kem chống nắng được chia thành 3 dạng: vật lý, hóa học và kết hợp (hybrid). Loại vật lý hoạt động bằng cách phản xạ tia UV, ít gây kích ứng; loại hóa học hấp thụ tia UV, kết cấu nhẹ, dễ tán; còn loại kết hợp mang đặc điểm của cả hai. Cả ba loại đều có thể bảo vệ hiệu quả nếu đáp ứng đủ các tiêu chí cơ bản. Tuy nhiên, không có sản phẩm nào thực sự không thấm nước hoàn toàn hoặc không thấm mồ hôi.
Để đạt hiệu quả tối ưu, kem chống nắng cần được bôi trước khi ra nắng ít nhất 15 phút. Về liều lượng, một người trưởng thành cần khoảng 30 ml để phủ toàn bộ vùng da không được che chắn. Riêng vùng mặt cần khoảng 1/4 muỗng cà phê, hoặc 1/2 muỗng nếu tính thêm cổ và tai.
Trong thực tế, nhiều người thường bỏ sót các vùng dễ tổn thương như tai, sau cổ, mu bàn chân, da đầu (đối với người tóc thưa) và môi. Những vị trí này cần được bôi đầy đủ để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.
Ngoài ra, kem chống nắng cần được bôi lại sau mỗi 2 giờ khi ở ngoài trời, hoặc ngay sau khi bơi, đổ mồ hôi nhiều hay lau bằng khăn. Việc sử dụng hằng ngày cũng rất quan trọng, kể cả khi trời râm mát hoặc ở trong nhà gần cửa sổ, vì tia UVA vẫn có thể xuyên qua mây và kính.
Bác sĩ Lê Cao Trí nhấn mạnh, kem chống nắng là biện pháp quan trọng nhưng không nên sử dụng đơn lẻ. Để bảo vệ da hiệu quả trong mùa hè, cần kết hợp thêm các biện pháp che chắn như hạn chế ra nắng trong khung giờ cao điểm từ 10 – 14 giờ, đội mũ rộng vành, mặc quần áo chống nắng, đeo kính râm và sử dụng giày dép phù hợp.
Tuân thủ đúng nguyên tắc lựa chọn và sử dụng kem chống nắng không chỉ giúp phòng tránh cháy nắng trước mắt mà còn góp phần làm chậm lão hóa, giảm nguy cơ ung thư da và duy trì làn da khỏe mạnh lâu dài, đặc biệt trong bối cảnh tia UV ngày càng gia tăng.
Bé gái 22 tháng tuổi bị chó cắn mới đây phải nhập viện cấp cứu Bệnh viện hữu nghị Việt Đức (Hà Nội) trong trạng thái hoảng loạn, quấy khóc do đau đớn và chảy máu nhiều. Vùng mặt bệnh nhi có nhiều vết thương phức tạp do chó cắn.
Theo thông tin từ gia đình bệnh nhi, sự việc xảy ra tại nhà, khi trẻ cầm miếng thịt gà thì bị chó lao tới tranh giành.
Ngay khi tiếp nhận, các y bác sĩ đã khẩn trương kiểm soát tình trạng chảy máu cho bệnh nhi, làm sạch và sát khuẩn kỹ lưỡng toàn bộ vết thương.
Bệnh nhi được chỉ định phẫu thuật cấp cứu trong thời gian sớm nhất. Trong quá trình phẫu thuật, các tổ chức dập nát trên khuôn mặt bé được cắt lọc cẩn thận, vết thương được xử lý tối ưu nhằm phục hồi cả về chức năng và thẩm mỹ.
Sau khi được xử lý toàn diện các vết thương vùng mặt và kiểm soát nguy cơ nhiễm trùng, bệnh nhi được chỉ định tiêm huyết thanh và vắc xin phòng dại theo phác đồ.
"Khó khăn lớn nhất trong quá trình điều trị là bệnh nhi nhỏ tuổi, tinh thần hoảng loạn, đau nhiều, không hợp tác trong quá trình thăm khám, khiến việc đánh giá tổn thương và kiểm soát chảy máu gặp trở ngại", Th.S-BS Nguyễn Thị Hương Giang, Khoa Phẫu thuật Hàm mặt - tạo hình và thẩm mỹ, Bệnh viện hữu nghị Việt Đức, chia sẻ.
Bên cạnh đó, các nguy cơ tiềm ẩn như nhiễm trùng và đặc biệt là bệnh dại đặt ra thách thức với ê kíp cấp cứu yêu cầu phải can thiệp nhanh chóng, chính xác và toàn diện để đảm bảo an toàn cho bệnh nhi.
Hiện tình trạng bệnh nhi tiến triển tích cực: bé tỉnh táo, ổn định, không còn quấy khóc, tiếp tục được theo dõi, chăm sóc y tế.
Các bác sĩ lưu ý, tai nạn do súc vật cắn không chỉ gây tổn thương nghiêm trọng về thể chất mà còn để lại sang chấn tâm lý nặng nề cho trẻ nhỏ. Ở lứa tuổi như bệnh nhi trên, những tai nạn gây đau đớn, hoảng loạn có thể khiến trẻ sợ hãi kéo dài, ám ảnh khi nhìn thấy động vật, rối loạn giấc ngủ, giật mình, quấy khóc.
Để phòng ngừa các tai nạn tương tự, các gia đình cần đặc biệt lưu ý đến thói quen chăm sóc và nuôi thú cưng trong nhà. Trẻ em cần được giáo dục về hành vi an toàn với động vật, không nên để trẻ nhỏ chơi một mình với động vật, súc vật, kể cả đã nuôi lâu năm.
Các gia đình nuôi động vật, súc vật cần chủ động đưa đi tiêm phòng dại đầy đủ theo định kỳ, đồng thời có biện pháp quản lý như nhốt, rọ mõm, nhất là với gia đình có trẻ nhỏ hoặc khi đưa ra nơi công cộng.
Nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả đốt mỡ khi đi bộ phụ thuộc vào cường độ, thời gian và cách tập luyện.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, vận động ở mức cường độ trung bình (khoảng 50 - 70% nhịp tim tối đa) giúp cơ thể ưu tiên sử dụng mỡ làm năng lượng. Chuyên gia sinh lý học vận động Gregory C. Bogdanis (Đại học Athens, Hy Lạp) cho biết mức đốt mỡ cao nhất thường đạt được ở ngưỡng vận động vừa phải - không quá nhẹ nhưng cũng không quá nặng.
Theo chuyên gia thể lực Pete McCall (Hội đồng Thể dục Mỹ), trong những phút đầu vận động, cơ thể chủ yếu sử dụng năng lượng từ carbohydrate dự trữ. Sau khoảng 20 - 30 phút, quá trình đốt mỡ mới diễn ra mạnh hơn. Vì vậy, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút để đạt hiệu quả rõ rệt.
Các chuyên gia từ Cleveland Clinic (Mỹ) khuyến nghị nên kết hợp đi bộ nhanh và chậm thay vì giữ tốc độ cố định. Cách đi bộ ngắt quãng (ví dụ 3 phút nhanh - 2 phút chậm) giúp cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn và hạn chế tình trạng “thích nghi”.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Carrie Madormo (Mỹ), đi bộ sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi đi kèm chế độ ăn uống hợp lý và kiểm soát căng thẳng. Thiếu ngủ hoặc stress kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ bụng và làm chậm quá trình giảm cân.
Trước khi đi bộ khoảng 30 - 60 phút, có thể ăn nhẹ với một ít tinh bột tốt và protein (ví dụ: chuối, sữa chua hoặc bánh mì nguyên cám và trứng) để có năng lượng. Sau khi tập, nên bổ sung protein kết hợp rau xanh để hỗ trợ phục hồi cơ bắp và tránh cảm giác đói quá mức dẫn đến ăn bù.
Ngoài tác dụng đốt mỡ, đi bộ còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Hoạt động này giúp cải thiện tim mạch, kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và tăng cường sức khỏe tinh thần, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Đi bộ chỉ thực sự giúp đốt mỡ khi bạn đi đúng cường độ, đủ thời gian và có sự thay đổi nhịp độ, đồng thời kết hợp với lối sống lành mạnh. Chỉ cần điều chỉnh đúng cách, hoạt động quen thuộc này hoàn toàn có thể trở thành “chìa khóa” giúp kiểm soát cân nặng bền vững.
Thời điểm mới phát hiện bệnh, mức đường huyết của anh dao động khoảng 8 đến 12 mmol/L và chỉ số HbA1c ở mức 8,5%. Bác sĩ Dương Minh Tuấn thuộc Khoa Nội tiết Đái tháo đường, nói dù cơ thể thừa cân, chuộng đồ chiên xào và uống nhiều rượu, người đàn ông vẫn kiên quyết từ chối y lệnh.
Bệnh nhân chọn tự thay đổi lối sống kết hợp sử dụng thực phẩm chức năng xách tay không rõ nguồn gốc. Cảm giác không mệt mỏi cùng kết quả thử nghiệm đường máu khi đói bình thường khiến anh tin mình đang đi đúng hướng. Sự tự tin thái quá đó đã phải trả giá bằng việc thị lực suy giảm và cơ thể sụt cân nhanh chóng.
Đến năm thứ thứ 4, trong lúc đang tập thể dục, anh bất ngờ lên cơn đau thắt ngực, ngừng tim và phải nhập viện cấp cứu do mảng xơ vữa âm thầm lắng đọng gây tắc nghẽn mạch vành.
Tạp chí Lancet thống kê tỷ lệ mắc tiểu đường toàn cầu đã tăng từ 7% lên 14% trong ba thập kỷ qua, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 800 triệu người. Tại Việt Nam, dữ liệu từ cơ quan y tế và Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế ghi nhận khoảng 7 triệu người đang sống chung với căn bệnh này.
Hơn một nửa trong số đó đã xuất hiện các biến chứng nghiêm trọng về tim mạch, mắt, thần kinh và thận. Tỷ lệ mắc mới ở độ tuổi 20 đến 79 đã tăng gấp ba lần kể từ năm 2000. Đáng lo ngại nhất là khoảng 50% ca bệnh không được chẩn đoán kịp thời hoặc bệnh nhân cố tình phớt lờ phác đồ y khoa do thiếu kiến thức.
Bác sĩ Tuấn lý giải tâm lý chối bỏ bệnh tật chính là căn nguyên cốt lõi. Nhiều người sập bẫy "không đau, không mệt" nên mặc định cơ thể vẫn hoàn toàn khỏe mạnh. Một nam bệnh nhân 53 tuổi từng nằng nặc từ chối tiêm insulin, chọn uống thuốc nam truyền miệng. Khi đường huyết giảm được một nửa, ông thoải mái uống rượu rồi rơi vào trạng thái hôn mê với mức đường huyết vọt lên 50 mmol/L.
Một thai phụ 23 tuổi cũng phớt lờ chẩn đoán tiểu đường thai kỳ do tự thử máu thấy kết quả bình thường. Sự cố chấp này khiến thai nhi ngừng tim, còn người mẹ nhập viện trong tình trạng nhiễm toan ceton nặng.
Bên cạnh tâm lý chủ quan, người bệnh còn hiểu sai về cơ chế sinh bệnh. Đái tháo đường không phụ thuộc hoàn toàn vào vóc dáng bên ngoài mà nằm ở chất lượng chuyển hóa nội tại. Người châu Á có yếu tố di truyền và cấu trúc phân bổ mỡ đặc thù, dễ dẫn đến tình trạng kháng insulin ngay cả khi chỉ số khối cơ thể thấp.
Niềm tin mù quáng vào các phương pháp dân gian cũng đẩy bệnh nhân đến bờ vực rủi ro. Nghiên cứu của Viện Chính sách và Quản lý Y tế cho thấy 73% người Việt từng dùng thuốc truyền thống, trong đó 68% lầm tưởng các loại thảo dược hoàn toàn không gây tác dụng phụ.
Trì hoãn can thiệp y khoa đúng cách sẽ tàn phá cơ thể nặng nề, đặc biệt ở nhóm tuổi trẻ. Thời gian mắc bệnh càng kéo dài, cửa sổ phơi nhiễm với tình trạng đường huyết cao càng lớn, khiến các biến chứng mù lòa hay đột quỵ đến sớm hơn. Những người tự ý dùng sản phẩm chức năng trôi nổi đối mặt với nguy cơ suy hô hấp, tụt huyết áp và tử vong nhanh chóng.
Bác sĩ Hà Hải Nam từ Bệnh viện K cảnh báo khi bệnh bùng phát trở lại, bệnh nhân thường phải gánh chịu chi phí phác đồ mới vô cùng đắt đỏ hoặc rơi vào ngõ cụt y khoa. Để kiểm soát căn bệnh này, giới chuyên môn yêu cầu người bệnh duy trì chế độ dinh dưỡng khoa học kết hợp vận động thường xuyên, đồng thời tuân thủ tuyệt đối chỉ định dùng thuốc. Các cơ quan quản lý cũng cần siết chặt giám sát để loại bỏ mạng lưới buôn bán thuốc tiểu đường giả mạo đang tràn lan.
