Dầu dừa được chiết xuất từ cùi dừa, chứa nhiều chất béo bão hòa. Thành phần đáng chú ý nhất là axit lauric – một loại axit béo chuỗi trung bình chiếm tỷ lệ cao trong dầu dừa.
Axit lauric và dạng chuyển hóa của nó (monolaurin) có đặc tính kháng khuẩn, giúp giảm một số vi sinh vật có hại. Trong khoang miệng, nơi chứa hàng tỷ vi khuẩn, đặc tính này có thể mang lại lợi ích nhất định nếu sử dụng đúng cách.
Hỗ trợ giảm hôi miệng
Khi súc miệng bằng dầu dừa trong khoảng 10-20 phút, dầu sẽ len lỏi qua các kẽ răng và bề mặt niêm mạc miệng, giúp làm sạch khoang miệng theo hai cơ chế chính. Trước hết, các axit béo trong dầu có đặc tính kháng khuẩn, góp phần ức chế và giảm số lượng vi khuẩn gây hại. Đồng thời, súc miệng tạo ra hiệu ứng tương tự xà phòng, làm giảm độ bám của mảng bám và vi khuẩn trên bề mặt răng. Nhờ sự kết hợp này, dầu dừa hỗ trợ làm sạch cả những vị trí mà bàn chải khó tiếp cận.
Dùng dầu dừa thường xuyên có thể giúp giảm mùi hôi miệng theo nhiều cách như sau:
Giảm vi khuẩn gây sâu răng: Sâu răng thường gây hôi miệng do tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Các vùng răng bị sâu và xốp sẽ giữ lại thức ăn thừa và vi khuẩn mà việc đánh răng không thể loại bỏ, dẫn đến quá trình lên men, giải phóng các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi gây mùi khó chịu.
Một trong những vi khuẩn chính gây sâu răng là Streptococcus mutans. Súc miệng bằng dầu dừa mỗi ngày có thể làm giảm đáng kể lượng vi khuẩn này. Ngoài ra, dầu dừa cũng có thể giúp giảm nấm Candida albicans, tác nhân liên quan đến một số vấn đề trong khoang miệng.
Hỗ trợ giảm mảng bám và viêm nướu: Bệnh nướu răng (viêm lợi) thường bắt nguồn từ sự tích tụ mảng bám do vệ sinh răng miệng kém. Đây đều là những nguyên nhân chính gây hôi miệng dai dẳng. Vi khuẩn trong mảng bám tạo ra các hợp chất lưu huỳnh dễ bay hơi (VSC) có mùi như lưu huỳnh hoặc mùi mục nát. Khi bệnh nướu răng tiến triển, những vi khuẩn này phát triển mạnh trong các túi nướu sâu, bị viêm, khiến việc loại bỏ mùi hôi miệng chỉ bằng cách đánh răng hàng ngày trở nên khó khăn.
Súc miệng bằng dầu dừa đều đặn có thể giảm đáng kể chỉ số mảng bám và tình trạng viêm nướu. Mức độ mảng bám giảm rõ rệt, đồng thời các dấu hiệu viêm nướu như sưng và chảy máu cũng cải thiện. Ngoài ra, dầu dừa cũng hạn chế sự phát triển của nấm trong khoang miệng – yếu tố góp phần gây mùi khó chịu.
Giúp răng trông sáng và sạch hơn
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy dầu dừa có thể làm trắng răng theo nghĩa “tẩy trắng” như các phương pháp nha khoa. Tuy nhiên, bằng cách giảm mảng bám và làm sạch bề mặt răng, dầu dừa có thể giúp răng trông sáng, sạch hơn theo thời gian. Đây là hiệu ứng gián tiếp, không phải thay đổi màu men răng thực sự.
Cách súc miệng bằng dầu dừa
Để đạt hiệu quả tốt, bạn có thể thực hiện theo các bước đơn giản như sau:
Dù có nhiều lợi ích tiềm năng, dầu dừa không thể thay thế các bước chăm sóc răng miệng cơ bản. Đánh răng với kem chứa fluoride, dùng chỉ nha khoa và khám nha sĩ định kỳ vẫn là nền tảng quan trọng. Đây chỉ nên được xem là phương pháp bổ sung, không phải giải pháp chính.
Thịt ướp được bảo quản lạnh đúng cách dưới 5°C và sử dụng trong vòng 8–12 giờ vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng như protein, sắt, kẽm và vitamin nhóm B.
Tuy nhiên, tẩm ướp thịt quá lâu (trên 24 tiếng), ướp quá nhiều muối, bột canh hoặc nước mắm khiến lượng natri thấm sâu vào thực phẩm, làm tăng gánh nặng cho thận và hệ tim mạch.. Theo khuyến cáo của WHO, tổng lượng muối nên dưới 5g/ngày.
Các món thịt ướp kỹ, nhiều đường, mật ong rồi nướng hoặc chiên ở nhiệt độ cao dễ tạo ra HCA (Heterocyclic Amines) và PAH (Polycyclic Aromatic Hydrocarbons). Đây là các hợp chất được nhiều nghiên cứu ghi nhận có liên quan đến tăng nguy cơ ung thư nếu tiêu thụ thường xuyên trong thời gian dài.
Ngoài ra, thời gian ướp càng lâu, đặc biệt với thịt nhiều mỡ, quá trình oxy hóa lipid diễn ra càng mạnh. Điều này không chỉ làm giảm hương vị tự nhiên mà còn làm tăng các sản phẩm oxy hóa không có lợi cho sức khỏe. Để thịt "ngấm gia vị" ở ngoài quá lâu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh.
Lạm dụng thịt tẩm ướp sẵn, sử dụng nhiều muối, phụ gia và gia vị đậm có thể che lấp dấu hiệu thịt không còn tươi. Người tiêu dùng rất khó đánh giá chất lượng thật của sản phẩm. Nhiều người còn rửa lại thịt đã ướp, vừa làm mất chất dinh dưỡng vừa có thể gây nhiễm khuẩn chéo sang rau sống, dao, thớt và thực phẩm chín.
Lưu ý, bạn nên sơ chế thịt bằng cách rửa sạch dưới vòi nước rồi để ráo. Chia thịt thành từng phần rồi cho vào hộp có nắp đậy hoặc túi zip. Không nên nhồi nhét quá nhiều thịt hay thực phẩm vào tủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Không nên tích trữ thịt quá lâu trong tủ.
Dù đã sử dụng các loại thuốc chống nhiễm trùng, tình trạng sốt của anh Dương, 43 tuổi, vẫn tái diễn và diễn biến phức tạp. Sau khi xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân quận Long Hoa ở thành phố Thâm Quyến chẩn đoán anh mắc phải một căn bệnh truyền nhiễm hiếm gặp mang tên "sốt Q", theo Sina.
Bệnh nhân cho biết chưa từng nghe đến căn bệnh này cho đến khi nhập viện với thân nhiệt luôn duy trì ở mức 39 độ C. Kết quả chẩn đoán hình ảnh không tìm thấy ổ nhiễm trùng rõ rệt ở phổi, ổ bụng hay não bộ; đồng thời các chỉ số về thấp khớp, miễn dịch và dấu ấn ung thư cũng không có bất thường. Tuy nhiên, trước tình trạng các chỉ số viêm tăng cao và cơ thể đáp ứng kém với thuốc kháng sinh thông thường, các bác sĩ đã nghi ngờ bệnh nhân nhiễm một loại tác nhân gây bệnh không điển hình. Kết quả xét nghiệm metagenomic (giải trình tự gen) trong máu sau đó xác nhận sự hiện diện của vi khuẩn Coxiella burnetii, hay còn gọi là Rickettsia gây bệnh sốt Q.
Tìm hiểu tiền sử dịch tễ, bác sĩ phát hiện anh Dương thường xuyên đi chợ mua thịt bò và có nuôi chó tại nhà. Bác sĩ Hu Kai, chủ trị khoa Truyền nhiễm, cho biết sốt Q là căn bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người khá hiếm gặp. Nguồn lây chính của bệnh là các loài động vật có vú bao gồm trâu, bò, cừu, chó, mèo; con đường lây truyền thứ yếu là thông qua vết cắn của ve bét. Bệnh hiếm khi lây từ người sang người.
Sốt Q thường có thời gian ủ bệnh kéo dài từ 2 đến 3 tuần, với triệu chứng điển hình là sốt cao đột ngột kèm đau đầu dữ dội, đau cơ và mệt mỏi rã rời. Một số trường hợp có thể biến chứng thành viêm phổi hoặc viêm màng phổi. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển thành sốt Q mạn tính sau vài tháng, dẫn đến những tổn thương nghiêm trọng cho nhiều hệ cơ quan như viêm nội tâm mạc, viêm cơ tim, viêm gan mạn tính hay viêm tủy xương.
Tuy nhiên, người dân không nên quá lo lắng bởi đa số trường hợp nhiễm bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ biểu hiện nhẹ. Hiện nay, sốt Q có thể được điều trị hiệu quả bằng các loại kháng sinh đặc hiệu như doxycycline, tetracycline hay chloramphenicol. Nếu bệnh nhân nhập viện sớm và tuân thủ phác đồ điều trị, tiên lượng hồi phục thường rất tốt.
Giới khoa học hiện chưa chế tạo thành công vaccine phòng bệnh sốt Q. Bác sĩ khuyến cáo người dân tuân thủ nguyên tắc ăn chín uống sôi, dùng sữa tiệt trùng và tuyệt đối không mua thịt chưa qua kiểm định. Chủ nuôi chó mèo cần đưa thú cưng đi khám định kỳ, dọn sạch chất thải và cách ly ngay vật nuôi ốm. Người làm việc tại lò mổ hay trang trại phải mặc đồ bảo hộ lao động. Khi dã ngoại, mọi người nên mặc áo dài tay, bôi thuốc chống côn trùng và hạn chế nằm trên cỏ để tránh ve bét cắn. Bác sĩ cũng yêu cầu người dân đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện triệu chứng sốt cao không rõ nguyên nhân.
Caffeine là chất kích thích tác động lên hệ thần kinh trung ương. Chất này giúp tăng tỉnh táo bằng cách ngăn adenosine - hợp chất liên quan cảm giác buồn ngủ - hoạt động trong não. Khi sử dụng caffeine thường xuyên, não bộ dần thích nghi với trạng thái kích thích này. Vì vậy, khi ngừng đột ngột, cơ thể cần thời gian điều chỉnh lại, dẫn đến các triệu chứng cai caffeine.
Caffeine còn làm tăng adrenaline và dopamine, đồng thời làm giảm lưu lượng máu lên não. Khi ngừng sử dụng, não phải thích nghi trở lại với sự thay đổi này.
Các triệu chứng xuất hiện khi ngừng uống cà phê thường xuất hiện sau 12-24 giờ kể từ lần tiêu thụ cuối cùng và có thể kéo dài 2-9 ngày. Sau khoảng một tuần, phần lớn triệu chứng sẽ giảm dần và nhiều người bắt đầu cảm thấy giấc ngủ ổn định hơn. Những người quen uống cà phê hàng ngày thường dễ gặp triệu chứng rõ hơn nếu giảm hoặc ngừng đột ngột.
Trong ngày đầu tiên không uống cà phê, nhiều người bắt đầu cảm thấy đau đầu, mệt mỏi hoặc buồn ngủ hơn bình thường. Trong đó, đau đầu là triệu chứng phổ biến nhất khi bỏ caffeine vì đây là chất làm co mạch máu trong não. Khi ngừng sử dụng, mạch máu giãn ra trở lại khiến lưu lượng máu tăng lên, từ đó gây đau đầu.
Ngoài ra, cơ thể cũng có thể xuất hiện cảm giác uể oải do adenosine không còn bị caffeine "chặn lại" như trước. Một số người có thể cảm thấy giảm động lực làm việc hoặc khó duy trì sự tỉnh táo trong giai đoạn này.
Ngày thứ hai và thứ ba: Triệu chứng thường nặng nhất
Các triệu chứng ngừng uống cà phê thường đạt đỉnh trong khoảng 24-51 giờ sau khi ngừng sử dụng. Ở giai đoạn này, ngoài đau đầu và mệt mỏi, nhiều người còn cảm thấy cáu gắt, giảm tập trung hoặc tâm trạng đi xuống. Một số trường hợp xuất hiện cảm giác giống cúm nhẹ như buồn nôn, đau cơ hoặc cứng người.
Khó tập trung và tâm trạng giảm sút là những dấu hiệu thường gặp do não bộ đang điều chỉnh lại hoạt động sau thời gian phụ thuộc caffeine.
Sau vài ngày: Cơ thể dần thích nghi
Sau khoảng 4-5 ngày, não bộ bắt đầu điều chỉnh lại hoạt động của các chất dẫn truyền thần kinh và triệu chứng thường giảm dần. Cảm giác đau đầu thường cải thiện trước, trong khi mệt mỏi hoặc buồn ngủ có thể kéo dài thêm vài ngày ở một số người. Dần dần, mức năng lượng ổn định hơn sau khi vượt qua giai đoạn đầu ngưng uống cà phê.
Sau 7 ngày: Giấc ngủ có thể cải thiện
Khoảng sau một tuần, phần lớn triệu chứng thể chất đã giảm rõ rệt. Bạn có thể dễ ngủ, ngủ ngon hoặc ngủ sâu hơn.
Khi uống cà phê, caffeine có xu hướng tồn tại trong cơ thể nhiều giờ và ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ ngay cả khi cảm giác tỉnh táo đã giảm. Não bộ không còn phụ thuộc vào caffeine để duy trì tỉnh táo, mức năng lượng trong ngày có thể trở nên ổn định hơn thay vì dao động theo từng cốc cà phê.
Một số người có triệu chứng nặng hơn
Các triệu chứng xuất hiện khi ngừng uống cà phê phụ thuộc vào thói quen tiêu thụ trước đó và yếu tố di truyền. Các nghiên cứu cho thấy gene CYP1A2 - loại enzyme ở gan tham gia chuyển hóa caffeine - có thể ảnh hưởng tốc độ phân giải caffeine trong cơ thể. Người chuyển hóa chậm có xu hướng nhạy cảm hơn với caffeine và có thể gặp triệu chứng cai caffeine rõ hơn khi ngừng sử dụng. Những người uống nhiều cà phê hoặc nước tăng lực trong thời gian dài cũng có thể mất nhiều thời gian hơn để thích nghi.
Các chuyên gia khuyến cáo nên giảm dần caffeine thay vì ngừng hoàn toàn ngay lập tức, đặc biệt với người uống nhiều cà phê mỗi ngày. Có thể giảm từ từ bằng cách pha cà phê half-decaf (loại đã giảm caffeine), giảm số cốc mỗi ngày. Uống đủ nước, ngủ đầy đủ và vận động nhẹ cũng giúp cơ thể thích nghi dễ hơn.
