Khi xung đột Trung Đông nổ ra cuối tháng 2 làm nguồn cung năng lượng toàn cầu siết chặt, nhiều chính phủ châu Á lập tức ứng phó bằng cách tiết kiệm điện, ưu tiên khí đốt cho hộ gia đình thay vì sản xuất và dùng đến nguồn dự trữ quốc gia.
Nhưng các biện pháp này được xây dựng trên giả định chiến sự chỉ diễn ra ngắn và dòng chảy năng lượng sẽ sớm nối lại. Trong khi, cuộc chiến giờ chưa có dấu hiệu kết thúc rõ ràng, eo biển Hormuz vẫn đóng và khủng hoảng nhiên liệu lan rộng.
Theo các chuyên gia, giá vé máy bay, cước vận tải và hóa đơn điện, gas đồng loạt tăng đang đe dọa tăng trưởng. Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) cảnh báo chiến sự có thể gây thiệt hại kinh tế tới 299 tỷ USD cho châu Á – Thái Bình Dương và khoảng 8,8 triệu người có nguy cơ rơi vào nghèo đói.
“Các quốc gia ít nguồn lực nhất để ứng phó hoặc những người tiêu dùng ít khả năng chi trả nhất sẽ là nhóm cảm nhận tác động đầu tiên”, bà Samantha Gross, chuyên gia Viện Brookings (Mỹ), nhận định.
Nhiều chính phủ châu Á từng xây dựng ngân sách năm nay với giả định giá dầu trung bình quanh 70 USD một thùng và duy trì trợ giá để ổn định thị trường nội địa. Tuy nhiên, chiến sự đã đẩy giá dầu Brent có lúc lên khoảng 120 USD.
Theo nhà phân tích năng lượng độc lập Ahmad Rafdi Endut tại Kuala Lumpur, các chính phủ đang đối mặt với lựa chọn khó khăn, giữa tiếp tục trợ giá khiến ngân sách thâm hụt hoặc chuyển gánh nặng chi phí sang người dân, kéo theo nguy cơ phản ứng từ công chúng.
Tại Ấn Độ, việc ưu tiên nguồn cung khí đốt cho khoảng 330 triệu hộ gia đình đã khiến đầu vào cho các nhà máy phân bón suy giảm. Giá phân bón tăng mạnh cùng nguy cơ lượng mưa thấp do El Nino đe dọa ngành trồng lúa. Đến nay, quốc gia Nam Á này vẫn duy trì trợ cấp để bảo vệ 1,4 tỷ dân khỏi cú sốc giá nhiên liệu.
Tuy nhiên, hôm 10/5, Thủ tướng Narendra Modi đã kêu gọi người dân ưu tiên hàng nội địa, hạn chế du lịch nước ngoài để tiết kiệm ngoại tệ, làm việc từ xa và sử dụng phương tiện công cộng để giảm tiêu thụ nhiên liệu. Ông cũng đề nghị nông dân giảm một nửa lượng phân bón sử dụng.
Các láng giềng như Pakistan và Bangladesh thiếu hụt ngoại tệ nên phải mua dầu khí theo giá giao ngay, thường biến động mạnh và cao hơn hợp đồng dài hạn. Điều này khiến chi phí nhập khẩu tăng và áp lực lên dự trữ ngoại hối vốn hạn chế.
Theo ông Endut, các chính phủ có thể duy trì trợ cấp bằng cách cắt giảm phúc lợi hoặc vay nợ nhiều hơn. Ngược lại, nếu giảm trợ cấp, họ có thể đối mặt phản ứng tiêu cực từ cử tri. “Khi trợ cấp cạn kiệt và lạm phát bắt đầu tăng tốc, các quốc gia có thể đối mặt một ‘quả bom tài khóa'”, ông cảnh báo.
Ở Đông Nam Á, Philippines áp dụng tuần làm việc 4 ngày để tiết kiệm nhiên liệu, đồng thời triển khai trợ cấp cho nhóm thu nhập thấp. Tuy nhiên, Fitch Ratings cho biết phần lớn người tiêu dùng vẫn phải chịu chi phí năng lượng cao hơn, khiến hoạt động kinh doanh tại các đô thị lớn như Manila chậm lại.
Tháng trước, Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF) hạ triển vọng tăng trưởng năm nay của Philippines xuống 4,1%, so với dự báo 5,6% hồi tháng 1, dẫn lý do cú sốc năng lượng cộng hưởng với hiệu ứng nền tiêu cực từ kinh tế năm 2025.
Thái Lan quyết định bỏ trần giá dầu diesel sau chưa đầy một tháng xung đột, do ngân sách trợ giá cạn kiệt. Để cân đối, chính phủ nước này đang cắt giảm các khoản chi khác để bù đắp chi phí năng lượng tăng.
Ông Albert Park, Chuyên gia kinh tế trưởng kiêm Tổng giám đốc Vụ Nghiên cứu kinh tế và Phát triển (ERDI) tại Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) nhận định tình hình Trung Đông đang làm chậm tăng trưởng của Đông Nam Á. “Chiến sự càng kéo dài, tác động tiêu cực càng lớn”, ông nói.
Dự báo kinh tế cập nhật tháng 4 của IMF đã điều chỉnh nhẹ dự báo tăng trưởng GDP 2026 nhóm ASEAN-5 (Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan), từ 4,2% xuống 4,1%.
Bà Maria Monica Wihardjam, chuyên gia Viện ISEAS-Yusof Ishak (Singapore) nói cú sốc năng lượng sẽ dần tái định hình các nền kinh tế Đông Nam Á, bao gồm thay đổi trên thị trường lao động và cách các nước chuẩn bị cho các cuộc khủng hoảng năng lượng trong tương lai. Trên toàn châu Á, chuyên gia này chỉ ra cuộc khủng hoảng phơi bày sự mong manh của tầng lớp trung lưu, khi nhiều người có nguy cơ tái nghèo.
Theo IMF, tăng trưởng năm nay của các nền kinh tế phát triển và mới nổi tại châu Á sẽ đạt mức 4,9%, giảm 0,1 điểm phần trăm so với dự báo trước chiến sự. “Tại một số nền kinh tế Nam Á và Đông Nam Á, các gián đoạn tại Trung Đông dự báo làm suy giảm nguồn thu từ du lịch và kiều hối, qua đó khiến nhu cầu trong nước yếu đi”, báo cáo tháng 4 của IMF, nhận định.
Ngay cả khi chiến sự chấm dứt, châu Á cũng khó nhanh chóng thoát khỏi áp lực. Theo bà Samantha Gross, chuỗi cung ứng dầu khí toàn cầu không thể phục hồi ngay lập tức. Việc sửa chữa cơ sở hạ tầng bị hư hại, tái khởi động nhà máy và vận chuyển nhiên liệu từ Trung Đông có thể mất nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
Về dài hạn, các nước trong khu vực đã bắt đầu thảo luận và triển khai các giải pháp như đa dạng hóa nguồn cung nhiên liệu, phát triển điện hạt nhân và năng lượng tái tạo như điện mặt trời.
Ngày 8-5, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 quốc gia) giao ban với các bộ, ngành và địa phương nhằm đánh giá tình hình những tháng đầu năm.
Theo báo cáo, trong 4 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương trên cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ.
Trong số này, có 6.255 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu - tăng tới 208,13% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra lực lượng chức năng cũng phát hiện 34.715 vụ gian lận thương mại và gian lận về thuế, tăng 15,10%.
Đáng chú ý, các vụ việc liên quan đến hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng rất mạnh. Trong 4 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 3.000 vụ vi phạm thuộc nhóm này, tăng 167,14% so với cùng kỳ.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 6.552 tỉ đồng, tăng 33,8%. Đồng thời các cơ quan chức năng đã khởi tố hình sự 1.464 vụ với 2.277 người liên quan, lần lượt tăng 10,24% và 11,29%.
Các nhóm hàng thường xảy ra vi phạm thời gian qua khá đa dạng. Nhiều mặt hàng bị phát hiện vi phạm như xăng dầu, hàng điện tử, điện lạnh, sản phẩm thời trang, đồ chơi trẻ em, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm…
Ngoài ra các mặt hàng như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư y tế, vật tư nông nghiệp, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông sản, thực phẩm đông lạnh, hàng gia dụng và hàng tiêu dùng cũng nằm trong nhóm có nguy cơ vi phạm cao.
Nhiều vụ việc liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, vi phạm nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và công bố chất lượng sản phẩm cũng được phát hiện.
Các hành vi gian lận về thuế, vi phạm quy định về giá, không niêm yết giá hoặc niêm yết giá không đúng quy định tiếp tục diễn ra tại nhiều địa phương.
Đặc biệt, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết nhiều trường hợp đang lợi dụng môi trường thương mại điện tử, các ứng dụng bán hàng trực tuyến và mạng xã hội để quảng cáo, kinh doanh hàng vi phạm.
Ngoài ra hoạt động gửi hàng qua bưu điện, chuyển phát nhanh và các phương tiện vận tải phục vụ bưu chính cũng bị lợi dụng để buôn lậu và vận chuyển trái phép hàng hóa.
Trong thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương sẽ tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin về tình hình, phương thức và thủ đoạn mới của các trường hợp vi phạm nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi buôn lậu và kinh doanh hàng giả.
Các đội quản lý thị trường cho biết đã tăng cường rà soát các cơ sở kinh doanh theo chỉ đạo của Chi cục Quản lý thị trường TP HCM theo kế hoạch kiểm tra chuyên đề vàng 2025.
Lực lượng quản lý thị trường cho biết việc kiểm tra hoạt động kinh doanh vàng, trang sức nhằm góp phần ổn định thị trường trong bối cảnh tình hình chính trị thế giới bất ổn, giá vàng trong nước và quốc tế biến động liên tục.
Tại các phường Xóm Chiếu, Khánh Hội, Vĩnh Hội, Chợ Quán, An Đông, Chợ Lớn, vốn là các khu vực tập trung nhiều cửa hàng vàng, cơ quan quản lý thị trường đã xử lý 3 doanh nghiệp vi phạm. Các đơn vị này bị phát hiện kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, với tổng trị giá hàng vi phạm hơn 135 triệu đồng. Tổng số tiền xử phạt là 210 triệu đồng.
Tại khu vực thành phố Thủ Đức cũ, đội quản lý thị trường xử lý 9 tổ chức vi phạm hành chính. Tổng số tiền phạt hơn 500 triệu đồng. Các đơn vị này cũng tịch thu 39 sản phẩm trang sức không rõ nguồn gốc, trị giá hơn 300 triệu đồng.
Ở khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (sáp nhập vào TP HCM), đơn vị quản lý cũng kiểm tra 12 cơ sở, bước đầu tịch thu hàng hóa không nhãn mác, không rõ nguồn gốc với trị giá hơn 300 triệu đồng. Tổng số tiền thu nộp ngân sách khoảng 700 triệu đồng.
Trong thời gian tới, Chi cục Quản lý thị trường cho biết sẽ tiếp tục chỉ đạo quản lý, giám sát việc kinh doanh vàng, xử lý nghiêm vi phạm nhằm ổn định thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Theo cơ quan chức năng, kiểm tra chuyên đề không chỉ nhằm chấn chỉnh hoạt động kinh doanh mà còn góp phần tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, hạn chế thất thu thuế và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân. Việc liên tiếp phát hiện các vụ kinh doanh vàng, trang sức không rõ nguồn gốc cho thấy rủi ro tiềm ẩn đối với người tiêu dùng, đồng thời đặt ra yêu cầu siết chặt hơn công tác quản lý.
Đứng đầu danh sách nợ thuế là Công ty liên doanh Vũng Tàu Paradise với khoản nợ gần 2.095 tỉ đồng.
Dự án khu du lịch Vũng Tàu Paradise rộng 220ha nằm trên khu đất "vàng" thuộc phường Tam Thắng, TP.HCM (trước đây là TP Vũng Tàu), có mặt tiền giáp biển hàng trăm mét.
Đây là một trong những dự án có vốn đầu tư nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam.
Thời hạn hoạt động của dự án là 25 năm, tổng vốn đầu tư đăng ký gần 100 triệu USD. Theo giấy phép, phía nước ngoài là Công ty Paradise Development and Investment (Đài Loan) góp 75% vốn điều lệ bằng tiền mặt, phía Việt Nam là Công ty Dịch vụ du lịch quốc tế Vũng Tàu (doanh nghiệp nhà nước) góp 25% vốn bằng giá trị quyền sử dụng 220ha đất trong thời hạn 25 năm.
Tuy nhiên, trong suốt quá trình hoạt động, tổng số vốn thực tế được góp vào công ty liên doanh chỉ đạt khoảng 26,5 triệu USD, tương đương 57% vốn điều lệ cam kết. Việc góp vốn không đầy đủ, không rõ ràng đã trở thành nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tranh chấp kéo dài giữa các bên trong liên doanh.
Từ năm 2015, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) đã chuẩn bị cho việc thu hồi đất của dự án theo diện giấy phép hết hạn và cũng có chủ trương về việc sử dụng đất sau khi thu hồi.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bà Rịa - Vũng Tàu thống nhất chủ trương chấm dứt hoạt động của dự án khi hết hạn đầu tư.
Tháng 12-2016, UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu ban hành quyết định thu hồi 220ha đất của dự án Vũng Tàu Paradise để giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh này quản lý. Lý do thu hồi là hết thời hạn sử dụng đất để góp vốn trong liên doanh với nước ngoài, không được gia hạn.
Tuy nhiên sau đó, bộ, ngành và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu xác định tháng 6-1993, liên doanh Vũng Tàu Paradise mới nhận bàn giao đất trên thực địa nên thời hạn sử dụng đất của dự án kết thúc vào tháng 6-2018.
Suốt cả "quãng đời" 25 năm của mình, Vũng Tàu Paradise kinh doanh không hiệu quả. Tính đến tháng 12-2017, liên doanh này lỗ lũy kế hơn 87 tỉ đồng. Doanh thu của dự án cũng chủ yếu dựa vào sân golf, với khoảng 80%.
Về sử dụng đất, cả dự án rộng 220ha nhưng chỉ có sân golf và nhà rông rộng hơn 140ha là được sử dụng, còn lại 80ha bỏ hoang trong một thời gian dài.
Liên doanh này cũng rơi vào tình trạng nợ thuế kéo dài nhiều năm và số thuế nợ và tiền phạt nộp chậm ngày càng tăng.
Phía doanh nghiệp cho rằng cơ quan thuế tính tiền thuê đất cho toàn bộ diện tích 220ha là không phù hợp và đề nghị xem xét lại. Còn ngành chức năng tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho rằng không thể tính tiền thuê đất cho những phần đất đang sử dụng thực tế mà phải tính toàn bộ diện tích đất đã giao cho thuê.
Đến nay sau khi tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu sáp nhập vào TP.HCM thì liên doanh này nợ thuế gần 2.100 tỉ, đứng đầu danh sách nợ thuế tại TP.HCM.
Đứng thứ 2 trong danh sách nợ thuế của Thuế TP.HCM là Công ty TNHH thương mại vận tải và du lịch Xuyên Việt Oil nợ hơn 1.978 tỉ đồng.
Đứng thứ 3 là Công ty cổ phần đầu tư Golden Hill nợ gần 1.660 tỉ đồng.
Đáng chú ý, các doanh nghiệp trong nhóm nợ thuế lớn này đều từng vướng khó khăn tài chính, dự án tồn đọng hoặc các sai phạm nghiêm trọng.
Trong đó, Xuyên Việt Oil liên quan đại án xăng dầu gây thất thoát lớn cho ngân sách nhà nước, còn Golden Hill gắn với dự án bất động sản "đắp chiếu" tại trung tâm TP.HCM.
Golden Hill có địa chỉ tại số 8 Nguyễn Huệ, phường Sài Gòn, liên tục có tên trong nhóm dẫn đầu về nợ thuế.
Trên thị trường, Công ty Golden Hill được biết đến là chủ đầu tư dự án 87 Cống Quỳnh nằm ở vị trí đắc địa trung tâm TP.HCM, có diện tích 8.320,9m2.
Trước đây, dự án này do Công ty cổ phần đầu tư và xây dựng Bình Ngân làm chủ đầu tư. Năm 2017, Công ty Bình Ngân đã sáp nhập vào Công ty Golden Hill và Công ty Golden Hill trở thành chủ đầu tư mới của dự án.
Ngoài ra, trong danh sách nợ thuế do Thuế TP.HCM công bố còn có nhiều doanh nghiệp nợ thuế lớn.
Công ty cổ phần Phát triển và kinh doanh nhà nợ hơn 895 tỉ đồng, Công ty cổ phần hàng không Pacific Airlines nợ hơn 567 tỉ đồng. Công ty TNHH The Forest City nợ khoảng 210 tỉ đồng, Công ty giày Hiệp Hưng nợ hơn 142 tỉ đồng và Công ty cổ phần Sài Gòn One Tower nợ hơn 119 tỉ đồng…
