Sau nỗi đau mất con, nữ bác sỹ đẻ 2 em bé sinh đôi
Mới đây, bộ ảnh đen trắng gồm 30 bức hình ghi lại khoảnh khắc cuộc sống của một gia đình Trung Quốc thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế.
Tại Giải ảnh Báo chí Thế giới lần thứ 69 (World Press Photo), nhiếp ảnh gia người Trung Quốc Ngô Phương giành giải thưởng ở hạng mục dài hạn với bộ ảnh mang tên “Làm mẹ ở tuổi 60”.
Nhân vật chính của bộ ảnh là bà Thịnh Hải Lâm – một nữ bác sỹ ở thành phố Hợp Phì. Câu chuyện phía sau bức hình là hành trình chạm tới cảm xúc của nhiều người.
Năm 2009, khi ở tuổi 59, gia đình bà Lâm xảy ra biến cố lớn. Cô con gái duy nhất – Đình Đình và con rể đều đột ngột qua đời sau vụ tai nạn.
Sau cú sốc mất con, bà Lâm rơi vào trạng thái hoảng loạn, cô độc. Bà quyết định đưa ra điều không ai dám nghĩ tới. Đó là thực hiện thụ tinh ống nghiệm để sinh con lần nữa.
Ngày 25/5/2010, khi đã bước sang tuổi 60, bà Thịnh sinh hạ cặp song sinh mang tên Trí Trí và Tuệ Tuệ sau hành trình mang thai đầy khó khăn. Sự việc nhanh chóng gây chấn động dư luận Trung Quốc ở thời điểm đó, kéo theo nhiều tranh cãi dữ dội.
Khi nghe tin, nhiếp ảnh gia Ngô Phương nhận thấy đây là sự kiện cực kỳ hiếm gặp. Một phụ nữ sinh đôi ở tuổi 60 là điều gần như chưa từng có tiền lệ tại Trung Quốc.
Sau khi tìm hiểu sâu về hoàn cảnh gia đình bà Lâm, nhiếp ảnh gia bắt đầu suy nghĩ và quyết định theo đuổi dự án dài hạn này.
“Tôi nghĩ ngay cả người trẻ hiện nay nuôi một đứa trẻ cũng rất khó khăn, từ thời gian, tiền bạc cho tới sức lực. Vậy hai người già sống bằng lương hưu sẽ nuôi hai đứa trẻ như thế nào”, nhiếp ảnh gia băn khoăn.
Trong khi đó, câu chuyện của gia đình bà Lâm khiến dư luận Trung Quốc dậy sóng. Nhiều người cho rằng, việc sinh con khi tuổi đã cao là điều ích kỷ, chỉ mong muốn làm mẹ mà không nghĩ tới tương lai của con cái.
““Liệu bà ấy có nghĩ tới cảm xúc của những đứa trẻ? Sau này chúng sẽ ra sao? Có trở thành gánh nặng cho xã hội hay không”, hàng loạt các câu hỏi đặt ra.
Nhiếp ảnh gia Ngô Phương cho biết, thời điểm đó, bà Lâm chịu sức ép từ dư luận rất nhiều.
16 năm theo chân một gia đình đặc biệt
Được sự đồng ý của gia đình, từ năm 2010 đến nay, nhiếp ảnh gia Ngô Phương liên tục ghé thăm nhà bà Lâm để ghi lại những câu chuyện bằng bức ảnh.
Trước mỗi chuyến ghé thăm, ông thường gọi điện hỏi han. Trong mắt ông, bà Lâm là người có tính cách cởi mở, hoạt bát, dễ trò chuyện. Giữa họ dần hình thành sự tin tưởng.
“Tôi thường chọn những dịp đặc biệt như sinh nhật các bé để ghé chơi, mua bánh kem hay đồ chơi mang tới. Dần dần, họ xem tôi như người thân trong nhà”, ông kể.
Suốt 16 năm, ông đã chụp khoảng 10.000 đến 20.000 bức ảnh về gia đình. Bộ ảnh đạt giải gồm 30 tấm được lựa chọn từ kho tư liệu khổng lồ này.
Theo ông, điều khiến dự án đặc biệt không chỉ là việc một người phụ nữ 60 tuổi sinh con, mà là quá trình người mẹ với hai con gái cùng lớn lên và già đi song song suốt 16 năm.
Những bức ảnh ghi lại đủ cung bậc cảm xúc đời thường: từ khoảnh khắc hai bé mới sinh nằm trong lồng ấp, lễ đầy tháng, những lần con ốm phải nhập viện, cảnh bà Lâm đi làm xa kiếm tiền rồi trở về ôm con ở sân bay…
Ngô Phương cho rằng nếu xem toàn bộ dự án như một bộ phim, cao trào lớn nhất chính là năm 2022, thời điểm chồng bà Lâm qua đời.
Đó là cú rẽ lớn với cả gia đình.
Chồng bà Thịnh từng là giáo sư Đại học Quốc phòng Khoa học Công nghệ Trung Quốc. Lương hưu của hai vợ chồng hơn 20.000 nhân dân tệ/tháng (khoảng 77 triệu đồng).
Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt của gia đình rất lớn.
Sau khi chồng bị đột quỵ rồi qua đời, bà Lâm một mình gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc hai con gái.
Gia đình từng phải thuê tới 3 bảo mẫu. Ngoài sinh hoạt phí còn có tiền học thêm, học múa và các khoản chi tiêu khác của hai con.
Việc mất chồng không chỉ là cú sốc tinh thần, còn tạo ra áp lực tài chính rất lớn với người vợ. Dù vậy, bà vẫn giữ tinh thần lạc quan. Ngoài khoản lương hưu, bà bắt đầu học cách livestream, làm video trên mạng xã hội, dần trở thành một người sáng tạo nội dung lớn tuổi có tiếng tăm.
Hiện tài khoản của bà thu hút gần một triệu lượt theo dõi tại Trung Quốc. Nhiều người có hoàn cảnh tương tự như cha mẹ mất con độc nhất hay phụ nữ sinh con tuổi cao tìm đến bà để tâm sự, xin lời khuyên.
Sau khi biết tin bộ ảnh đạt giải, nhiếp ảnh gia Ngô Phương lập tức gọi điện báo cho bà Lâm. Người phụ nữ rất vui, nhờ ê-kíp quay một video để chúc mừng.
Trong video, bà nói một câu khiến nhiều người xúc động: “Tôi muốn nâng ly để chúc mừng chính mình”. Phía sau câu nói đó là hành trình 16 năm nuôi con đầy nước mắt. Từ việc mất con gái lớn, sinh đôi ở tuổi 60 cho tới khi chồng qua đời, bà một mình nuôi 2 con gái trưởng thành.
Ban giám khảo World Press Photo đánh giá bộ ảnh “khắc họa chân thực một gia đình Trung Quốc bằng góc nhìn tinh tế và giàu cảm xúc, thể hiện tình thân, sự quan tâm cũng như nghị lực sống”.
Hiện hai con gái Trí Trí và Tuệ Tuệ đều bước vào tuổi thiếu nữ. Nhiếp ảnh gia Ngô Phương khẳng định, dự án chưa kết thúc.
Ông hy vọng sẽ tiếp tục ghi lại hành trình của gia đình này trong tương lai: khi hai cô gái vào đại học, đi làm, kết hôn và cả cuộc sống tuổi già của bà Lâm.
“Bà ấy nói muốn sống tới 100 tuổi để nhìn các con trưởng thành, còn tôi hy vọng sẽ có ngày đó”, nhiếp ảnh gia trải lòng.
Khoảng 13h20 ngày 18/4, một trận động đất lớn mạnh 5 độ xảy ra tại khu vực phía bắc Nagano (Nhật Bản). Các thành phố Omachi và Nagano ghi nhận rung chấn.
Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, không có nguy cơ sóng thần liên quan đến trận động đất. Tâm chấn nằm ở khu vực phía bắc của tỉnh, xảy ra ở độ sâu 10km.
Do động đất xảy ra bất ngờ, các đài truyền hình Nhật Bản chuyển sang chế độ phát sóng khẩn cấp. Trong số đó, câu chuyện về nữ MC Inai Sayaka của đài NHK nhận được sự quan tâm của dư luận.
Được biết, nữ MC vốn đang trong ngày nghỉ, nhưng khi nhận được tin báo, cô vội vã tới trường quay khoảng 10 phút sau trận động đất. Do thời gian gấp gáp, Inai không kịp trang điểm, cô giữ nguyên gương mặt mộc lên buổi phát sóng.
Trong bản tin, Inai xuất hiện cùng cặp kính cận, thiếu rạng rỡ hơn so với những buổi phát sóng thông thường. Tuy nhiên, với phong thái tự tin và chuyên nghiệp, nữ MC bình tĩnh tường thuật về tâm chấn cũng như mức độ thiệt hại. Cô liên tục đưa ra những lời khuyến nghị như "hãy giữ bình tĩnh" và kêu gọi người dân theo dõi các hướng dẫn từ cơ quan chức năng.
Người xem có thể cảm nhận dấu hiệu căng thẳng qua tốc độ nói dồn dập của cô, song nữ MC vẫn giữ được sự truyền tải thông tin chính xác, cần thiết. Buổi ghi hình diễn ra trong bối cảnh gấp gáp và phong thái của Inai nhận được sự đánh giá cao từ giới chuyên môn.
Ngày 22/4, trên nhiều nền tảng mạng xã hội, hình ảnh gương mặt mộc của nữ MC nhận về nhiều lời khen ngợi. Nhà địa chất học Yukio Hayakawa gọi đây là tác phong "tuyệt vời".
Mặt khác, cũng có những ý kiến cho rằng, đây là một phần của công việc làm truyền hình. Ở những vụ việc tương tự, người đảm nhận công việc phát thanh viên luôn sẵn lòng xử lý tình huống khẩn cấp. Một số ý kiến khác bày tỏ sự quan tâm về áp lực nghề nghiệp cũng như sức khỏe của người làm truyền hình.
Bên cạnh đó, danh tính của nữ MC cũng là điều được nhiều người tìm kiếm. Theo thông tin được đài NHK chia sẻ, nữ phát thanh viên Inai Sayaka gia nhập đài từ năm 2024.
Sinh ra tại tỉnh Fukuoka, cô có tuổi thơ "dịch chuyển" gắn liền với nhiều nơi sinh sống như Tây Ban Nha, Saitama, Tokyo, Kanagawa và Hyogo do gia đình thường xuyên chuyển chỗ ở.
Công việc chính của Inai Sayaka đảm nhận đa dạng công việc, từ đưa tin thời sự, thực hiện các chương trình truyền hình trực tiếp đến tham gia các chuyến ghi hình khám phá nhiều địa phương.
Nữ MC từng tiết lộ, phòng chống thiên tai là chủ đề cô đặc biệt quan tâm. Ở lĩnh vực này, cô từng tham gia sản xuất chương trình phát thanh và tổ chức sự kiện liên quan tới phòng chống thiên tai núi lửa.
Bên cạnh đó, xuất phát từ quá trình học tập từ thời đại học, cô tiếp tục theo đuổi các vấn đề về giới và những nhóm thiểu số trong xã hội.
“Cả hai lĩnh vực đều gắn với việc bảo vệ tính mạng và đời sống của người dân. Tôi luôn suy nghĩ về những gì bản thân có thể làm để truyền tải thông tin một cách tốt nhất”, cô chia sẻ.
Về đời sống cá nhân, Inai Sayaka cho biết cô yêu thích ăn uống và gần như không có món nào không ăn được. Cô cũng dành nhiều thời gian tập gym, ca hát, nấu ăn, dã ngoại và du lịch nước ngoài.
Chia sẻ thêm, Inai Sayaka cho biết quãng thời gian học đại học là lần duy nhất cô được sống lâu dài tại một địa phương. Trước đó, do liên tục chuyển trường và thay đổi nơi ở, cô đã quen với việc thích nghi môi trường mới và xem đó là một lợi thế của bản thân.
Theo Tân Dân Vãn Báo, Xiaobai bắt đầu nhặt ve chai ở Quảng Châu cách đây khoảng 7 năm. Anh Zhang, chủ nhân của Xiaobai, cho biết trong một lần chú chó ngậm chiếc chai nhựa rỗng trên phố, một người vô gia cư đã dùng miếng thịt kho để đổi lấy chiếc chai. Từ đó, Xiaobai nghĩ nhặt chai có thể đổi lấy thức ăn nên ngày nào cũng ra đường kiếm ăn.
Mỗi ngày, Xiaobai ra đường tìm vỏ chai ba lần vào sáng, trưa và tối. Mỗi chuyến đi kéo dài 20-30 phút. Hễ phát hiện vỏ chai, con vật lập tức chạy đến gặm. Với chai đọng nước, chú chó dùng hai chân trước giữ thân, dùng răng vặn nắp đổ sạch nước, cắn bẹp rồi mang về.
Anh Zhang từng cấm Xiaobai đi nhặt chai, nhưng con vật bỏ ăn. "Gia đình làm kinh doanh, không thiếu thốn hay để nó đói khát, nhưng nhặt chai là sở thích của Xiaobai nên tôi để nó làm", anh Zhang nói.
Thời gian đầu, số vỏ chai nhặt được mang lại khoảng 20 tệ (gần 3 USD) mỗi ngày. Sau 5 năm, Xiaobai tích lũy được 10.000 tệ (khoảng 1.400 USD). Hai năm nay, nhiều người dân địa phương bắt đầu gom sẵn vỏ chai chờ Xiaobai ghé qua. Thu nhập từ bán phế liệu hiện đạt hơn 1.000 tệ (khoảng 138 USD) mỗi tháng. Riêng 5 ngày nghỉ lễ đầu tháng 5, chú chó kiếm được 216 tệ (khoảng 30 USD).
Tuy nhiên, nguồn thu lớn nhất đến từ mạng xã hội. Kênh "Gou Xiaobai" thu hút hơn 270.000 người theo dõi và 6,27 triệu lượt thích. Theo thống kê của anh Zhang, chú chó đã mang về gần 100.000 tệ (khoảng 14.000 USD) doanh thu.
Anh Zhang lập một tài khoản riêng cho Xiaobai. Trong đó, anh trích 30% lo chi phí sinh hoạt cho con vật, 30% làm quỹ dự phòng, 40% quyên góp cho các tổ chức cứu hộ động vật cũng như mua thức ăn cho mèo hoang quanh khu vực sinh sống.
Việt Nam sau khi phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật (CRPD) đã từng bước hoàn thiện pháp luật tiệm cận chuẩn mực quốc tế, với nền tảng là Luật Người khuyết tật 2010 và Hiến pháp 2013, qua đó xác lập nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và bảo đảm quyền tiếp cận trong các lĩnh vực cơ bản.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi tiếp tục cải cách.
Pháp luật Việt Nam đã thiết lập nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người khuyết tật trước các hành vi xâm phạm. Hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng đáng kể, bao gồm trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ giáo dục thông qua miễn giảm học phí, học bổng.
Bên cạnh đó, giáo dục hòa nhập được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp ngày càng nhiều trẻ khuyết tật có cơ hội học tập trong môi trường phổ thông. Ngoài ra các quy định về tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công, đặc biệt trong môi trường số, đã bắt đầu được triển khai.
Những thành tựu này là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập khung chính sách và thể chế. Tuy nhiên phần lớn các kết quả vẫn dừng ở mức định hình chính sách, trong khi việc triển khai trên thực tế chưa đồng bộ. Nhiều công trình công cộng chưa bảo đảm tiêu chuẩn tiếp cận, nguồn lực dành cho giáo dục hòa nhập còn hạn chế.
Bên cạnh các thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể.
Trước hết, cơ chế giám sát và chế tài còn yếu dẫn đến tình trạng nhiều quy định về tiếp cận công trình công cộng không được thực hiện đầy đủ, những tòa nhà thiếu đường dốc, thang máy hoặc hệ thống chỉ dẫn phù hợp. Điều này làm cho pháp luật có nguy cơ trở thành "luật trên giấy".
Thứ hai, các cơ quan và doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ rõ ràng trong việc điều chỉnh môi trường làm việc, học tập hoặc dịch vụ để phù hợp với người khuyết tật. Thứ ba, chính sách hiện nay vẫn thiên về trợ cấp hơn là phát triển năng lực; các hỗ trợ về đào tạo nghề, khởi nghiệp và tiếp cận tín dụng còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc.
Thứ tư, sự thiếu liên kết liên ngành giữa giáo dục, y tế và lao động khiến quá trình hỗ trợ bị gián đoạn. Ví dụ, người khuyết tật có thể được học hòa nhập nhưng sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm.
Cuối cùng, định kiến xã hội vẫn là rào cản lớn khi nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực và bị hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động. Những hạn chế này cho thấy pháp luật Việt Nam hướng tới đảm bảo và tạo cơ hội bình đẳng cho người khuyết tật song sự công bằng thực chất vẫn chưa đạt được.
Cần luật hóa rõ ràng yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh môi trường làm việc, học tập và dịch vụ (ví dụ: phần mềm đọc màn hình, bàn ghế chuyên dụng). Đồng thời bảo đảm các công trình và sản phẩm được thiết kế để tất cả mọi người đều có thể sử dụng ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm. Đây là điều kiện then chốt để chuyển từ "có quyền trên giấy" sang "có khả năng thực hiện quyền".
Phát triển hạ tầng và khả năng tiếp cận, luật hóa tiêu chuẩn bắt buộc, tăng cường kiểm tra và áp dụng chế tài nghiêm minh. Đồng thời cần mở rộng khả năng tiếp cận trong môi trường số, bảo đảm các nền tảng như dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng và giáo dục trực tuyến đều thân thiện với người khuyết tật.
Về công nghệ hỗ trợ, Nhà nước cần có chính sách trợ giá thiết bị hỗ trợ như xe lăn điện, máy trợ thính, phần mềm đọc màn hình. Cần khuyến khích phát triển công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tiếp cận thông tin.
Việc tích hợp công nghệ vào giáo dục và việc làm cũng giúp người khuyết tật nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ cấp.
Về hoàn thiện an sinh xã hội, cần điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với chi phí sống và "chi phí khuyết tật", mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế sang phục hồi chức năng và thiết bị hỗ trợ, cả phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiếp cận. Điều này giúp chuyển từ bảo đảm tối thiểu sang tạo nền tảng phát triển năng lực.
Cần có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, xây dựng quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Những giải pháp này còn nâng cao phẩm giá và vị thế xã hội của người khuyết tật.
Cuối cùng, cần hoàn thiện cơ chế chống phân biệt đối xử thông qua việc bổ sung các chế tài cụ thể đối với hành vi kỳ thị. Tập trung đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng và ghi nhận năng lực của người khuyết tật. Tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, phát triển công tác xã hội chuyên nghiệp...
