Việt Nam sau khi phê chuẩn Công ước về Quyền của người khuyết tật (CRPD) đã từng bước hoàn thiện pháp luật tiệm cận chuẩn mực quốc tế, với nền tảng là Luật Người khuyết tật 2010 và Hiến pháp 2013, qua đó xác lập nguyên tắc bình đẳng, không phân biệt đối xử và bảo đảm quyền tiếp cận trong các lĩnh vực cơ bản.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa luật và thực thi vẫn còn lớn, đòi hỏi tiếp tục cải cách.
Pháp luật Việt Nam đã thiết lập nguyên tắc bình đẳng và không phân biệt đối xử, tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ người khuyết tật trước các hành vi xâm phạm. Hệ thống trợ giúp xã hội được mở rộng đáng kể, bao gồm trợ cấp hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí và hỗ trợ giáo dục thông qua miễn giảm học phí, học bổng.
Bên cạnh đó, giáo dục hòa nhập được thúc đẩy mạnh mẽ, giúp ngày càng nhiều trẻ khuyết tật có cơ hội học tập trong môi trường phổ thông. Ngoài ra các quy định về tiếp cận hạ tầng và dịch vụ công, đặc biệt trong môi trường số, đã bắt đầu được triển khai.
Những thành tựu này là bước tiến quan trọng trong việc thiết lập khung chính sách và thể chế. Tuy nhiên phần lớn các kết quả vẫn dừng ở mức định hình chính sách, trong khi việc triển khai trên thực tế chưa đồng bộ. Nhiều công trình công cộng chưa bảo đảm tiêu chuẩn tiếp cận, nguồn lực dành cho giáo dục hòa nhập còn hạn chế.
Bên cạnh các thành tựu, hệ thống pháp luật hiện hành vẫn bộc lộ nhiều hạn chế đáng kể.
Trước hết, cơ chế giám sát và chế tài còn yếu dẫn đến tình trạng nhiều quy định về tiếp cận công trình công cộng không được thực hiện đầy đủ, những tòa nhà thiếu đường dốc, thang máy hoặc hệ thống chỉ dẫn phù hợp. Điều này làm cho pháp luật có nguy cơ trở thành “luật trên giấy”.
Thứ hai, các cơ quan và doanh nghiệp chưa có nghĩa vụ rõ ràng trong việc điều chỉnh môi trường làm việc, học tập hoặc dịch vụ để phù hợp với người khuyết tật. Thứ ba, chính sách hiện nay vẫn thiên về trợ cấp hơn là phát triển năng lực; các hỗ trợ về đào tạo nghề, khởi nghiệp và tiếp cận tín dụng còn hạn chế, làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc.
Thứ tư, sự thiếu liên kết liên ngành giữa giáo dục, y tế và lao động khiến quá trình hỗ trợ bị gián đoạn. Ví dụ, người khuyết tật có thể được học hòa nhập nhưng sau khi tốt nghiệp lại gặp khó khăn trong tìm kiếm việc làm.
Cuối cùng, định kiến xã hội vẫn là rào cản lớn khi nhiều người khuyết tật bị đánh giá thấp năng lực và bị hạn chế cơ hội tham gia thị trường lao động. Những hạn chế này cho thấy pháp luật Việt Nam hướng tới đảm bảo và tạo cơ hội bình đẳng cho người khuyết tật song sự công bằng thực chất vẫn chưa đạt được.
Cần luật hóa rõ ràng yêu cầu các cơ quan và doanh nghiệp chủ động điều chỉnh môi trường làm việc, học tập và dịch vụ (ví dụ: phần mềm đọc màn hình, bàn ghế chuyên dụng). Đồng thời bảo đảm các công trình và sản phẩm được thiết kế để tất cả mọi người đều có thể sử dụng ngay từ đầu.
Bên cạnh đó, cần quy định rõ trách nhiệm pháp lý của các chủ thể, đồng thời thiết lập cơ chế giám sát độc lập và chế tài đủ mạnh nhằm xử lý hiệu quả các vi phạm. Đây là điều kiện then chốt để chuyển từ “có quyền trên giấy” sang “có khả năng thực hiện quyền”.
Phát triển hạ tầng và khả năng tiếp cận, luật hóa tiêu chuẩn bắt buộc, tăng cường kiểm tra và áp dụng chế tài nghiêm minh. Đồng thời cần mở rộng khả năng tiếp cận trong môi trường số, bảo đảm các nền tảng như dịch vụ công trực tuyến, ngân hàng và giáo dục trực tuyến đều thân thiện với người khuyết tật.
Về công nghệ hỗ trợ, Nhà nước cần có chính sách trợ giá thiết bị hỗ trợ như xe lăn điện, máy trợ thính, phần mềm đọc màn hình. Cần khuyến khích phát triển công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, để hỗ trợ tiếp cận thông tin.
Việc tích hợp công nghệ vào giáo dục và việc làm cũng giúp người khuyết tật nâng cao khả năng tự chủ, giảm phụ thuộc vào trợ cấp.
Về hoàn thiện an sinh xã hội, cần điều chỉnh mức trợ cấp phù hợp với chi phí sống và “chi phí khuyết tật”, mở rộng phạm vi bảo hiểm y tế sang phục hồi chức năng và thiết bị hỗ trợ, cả phát triển nhà ở xã hội theo hướng tiếp cận. Điều này giúp chuyển từ bảo đảm tối thiểu sang tạo nền tảng phát triển năng lực.
Cần có chính sách ưu đãi thuế cho doanh nghiệp tuyển dụng người khuyết tật, xây dựng quỹ hỗ trợ khởi nghiệp và đổi mới đào tạo nghề theo hướng gắn với nhu cầu thị trường, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ số. Những giải pháp này còn nâng cao phẩm giá và vị thế xã hội của người khuyết tật.
Cuối cùng, cần hoàn thiện cơ chế chống phân biệt đối xử thông qua việc bổ sung các chế tài cụ thể đối với hành vi kỳ thị. Tập trung đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức xã hội theo hướng tôn trọng và ghi nhận năng lực của người khuyết tật. Tăng cường sự tham gia của người khuyết tật trong quá trình xây dựng và giám sát chính sách, phát triển công tác xã hội chuyên nghiệp…
Từng là trung tâm luyện kim của xứ Wales những năm 1990, Ebbw Vale giờ đây là "thủ phủ đồ ăn nhanh" tập trung hàng loạt cửa hàng bán burger, kebab và pizza. Toàn thị trấn chỉ còn một cửa hàng rau quả tươi, khách hàng chủ yếu trên 50 tuổi.
Theo thống kê, khoảng 38% người dân địa phương sống dựa vào trợ cấp xã hội. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt leo thang, những bữa ăn chi phí thấp, nhanh chóng lại trở thành lựa chọn dễ tiếp cận nhất.
Dale Owen - thợ sơn 54 tuổi, cho biết: "Bạn có thể mua một suất bánh mì kẹp thịt với giá rất rẻ, nhưng nó không hề tốt cho sức khỏe".
Ông cũng cho rằng sự bùng nổ của các cửa hàng đồ ăn nhanh là một phần lý do khiến tình trạng sức khỏe cộng đồng đi xuống.
Không chỉ người lớn, trẻ em tại đây cũng sớm hình thành thói quen ăn uống thiếu lành mạnh. Nhiều phụ huynh thừa nhận các chuỗi thức ăn nhanh gần như đã trở thành điểm tụ tập quen thuộc sau giờ học.
"Ở đây quá dễ để ăn đồ ăn nhanh, nhưng lại rất khó tìm được lựa chọn tốt cho sức khỏe", bà Ceri Dobbins, một cư dân ăn chay, chia sẻ.
Hiện 37% dân số thị trấn mắc bệnh béo phì và phụ nữ có tuổi thọ trung bình thấp nhất cả nước. Trên mạng xã hội, nhiều người đặt cho Ebbw Vale biệt danh "thị trấn béo nhất nước Anh". Một số người dân địa phương mua đồ ăn nhanh mang về 3 lần một ngày, theo The Sun.
Thói quen ăn uống này ảnh hưởng trực tiếp đến thể trạng người dân. Bà Elaine, một cư dân nặng 108kg, cho biết đang đối mặt với nguy cơ tiểu đường. "Tôi không tự nấu nướng hay đi siêu thị mà thường gọi đồ giao tận nhà vì mệt mỏi sau giờ làm", bà Elaine nói.
Jodie Hughes, 37 tuổi, từng phẫu thuật thắt đai dạ dày để giảm cân sau khi vượt mốc 100kg. Cô cho rằng béo phì là vấn đề nhức nhối do sự bủa vây của các loại thực phẩm gây nghiện. "Nền kinh tế khiến mọi người làm việc quá sức nhưng thu nhập thấp, đẩy họ đến với các bữa ăn rẻ và thiếu lành mạnh", Jodie nói.
Ông Scott, 55 tuổi, cho biết giá thực phẩm tươi sống và hữu cơ cao là rào cản với người dân trong khi đồ ăn chế biến sẵn giá rẻ, dễ tiếp cận nên được ưu tiên.
Bà Angela Carpenter, 68 tuổi, từng làm việc tại một tiệm khoai tây chiên, cho biết lượng thức ăn trong một suất giá 11 bảng rất nhiều. Có khách hàng sống ngay cạnh cửa tiệm nhưng vẫn gọi giao hàng thay vì đi bộ đến mua.
Béo phì cũng làm giảm khả năng vận động của nhiều người. Bà Sue Collyer, 62 tuổi, phải sử dụng xe lăn điện từ năm ngoái vì cơ thể nặng nề khiến bà bị gãy chân và khó đi lại. Trong khi đó, ông Bryn Booth, 57 tuổi, người từng thừa 30kg so với tiêu chuẩn, cho biết phải dùng liệu trình tiêm hỗ trợ giảm cân sau khi lên cơn đau tim vào năm 2024.
Trước thực trạng đáng báo động, Hội đồng khu vực Blaenau Gwent đã thông qua đề xuất tăng cường các biện pháp phòng, chống béo phì, như xem xét hạn chế quảng cáo thực phẩm siêu chế biến và kiểm soát sự phát triển của các cửa hàng đồ ăn nhanh.
Bên cạnh đó, một số tín hiệu tích cực cũng bắt đầu xuất hiện, như mở rộng không gian xanh và tổ chức các lớp học nấu ăn cộng đồng nhằm khuyến khích lối sống lành mạnh.
Câu chuyện tại Ebbw Vale không phải là cá biệt, mà phản ánh xu hướng phổ biến tại nhiều khu vực thu nhập thấp, nơi người dân phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa chi phí và sức khỏe.
Các chuyên gia cảnh báo rằng, nếu không có những chính sách đồng bộ, từ giáo dục dinh dưỡng, quy hoạch đô thị đến kiểm soát ngành công nghiệp thực phẩm, những "điểm nóng béo phì" như Ebbw Vale sẽ còn tiếp tục gia tăng.
Sự việc đau lòng xảy ra ở Ấn Độ. Bốn thành viên trong một gia đình đã tử vong chỉ trong vòng một ngày sau bữa ăn, gây chấn động dư luận. Tuy nhiên, các bác sĩ nhận định nguyên nhân khó có thể xuất phát từ ngộ độc thực phẩm như nhiều người nghi ngờ.
Vụ việc xảy ra vào ngày 25/4 tại Mumbai, Ấn Độ. Các nạn nhân được cho là đã ăn cơm trộn biryani vào buổi tối, sau đó một số người trong gia đình tiếp tục ăn dưa hấu vào rạng sáng. Chỉ vài giờ sau, cả bốn người lần lượt xuất hiện triệu chứng nghiêm trọng. Các thành viên đã được đưa đến bệnh viện.
Cô con gái út, 12 tuổi, được cho là đã tử vong khi đến bệnh viện vào khoảng 10h30. Nhân viên cấp cứu cho biết cô bé bị sùi bọt mép. Cô con gái thứ hai, 16 tuổi, và người mẹ, 35 tuổi cũng qua đời vào chiều cùng ngày dù đã được điều trị tích cực, tiếp theo là người cha, 44 tuổi, cũng tử vong vào khoảng 10h15 tối hôm đó.
Theo Mothership cái chết của gia đình này đã khiến giới chuyên gia y tế bối rối. Các bác sĩ tại Bệnh viện Sir JJ, nơi gia đình được nhập viện, tin rằng "việc ngộ độc thực phẩm là rất khó xảy ra", cũng như việc dưa hấu, ngay cả dưa hấu đã hỏng, khó có thể dẫn đến tình trạng sức khỏe suy giảm nhanh chóng và gây tử vong ở cả bốn người như vậy.
Tại viện, một bác sĩ cấp cao tham gia điều trị cho họ đã nêu ra các yếu tố tiềm ẩn như chất gây ô nhiễm hoặc chất phụ gia có thể là nguyên nhân, và nói rằng không thể loại trừ bất cứ điều gì ở giai đoạn này.
Trong khi đó, một giám đốc y tế tại bệnh viện cho biết trường hợp này không giống với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường. "Ngộ độc thực phẩm thường không dẫn đến tình trạng suy kiệt nhanh chóng và nghiêm trọng như vậy," ông nói, theo trích dẫn của tờ Indian Express. "Tốc độ suy kiệt, mức độ nghiêm trọng của bệnh và việc nhiều thành viên trong cùng một gia đình bị ảnh hưởng không phù hợp với một trường hợp ngộ độc thực phẩm thông thường."
Thay vào đó, một chất độc hoặc hóa chất có thể là nguyên nhân, ông nói thêm. Gia đình cũng ở trong tình trạng nửa tỉnh nửa mê khi được đưa đến bệnh viện. Theo giám đốc y tế, sự suy giảm thần kinh nhanh chóng và mất ý thức của họ cho thấy nhiều khả năng đã tiếp xúc với một tác nhân mạnh từ bên ngoài.
Sau sự việc xảy ra, khám nghiệm tử thi đã được tiến hành, nhưng các nhà chức trách đang chờ thêm báo cáo pháp y để xác định nguyên nhân tử vong cuối cùng. Mẫu dưa hấu cũng đã được lấy để xét nghiệm và cuộc điều tra đang tiếp diễn.
Thời tiết nóng bức cùng với độ ẩm cao chính là điều kiện thuận lợi cho các vi khuẩn có hại, nhất là trong đường tiêu hóa sinh sôi và phát triển. Trong khi đó nhiều người có thói quen xử lý thực phẩm hoặc nấu ăn không đúng cách hoặc bảo quản chưa đúng, thức ăn để bên ngoài không khí nóng quá lâu…
Đặc biệt thức ăn chưa được nấu chín kĩ để tiêu diệt vi khuẩn làm vi khuẩn có cơ hội nhân lên và phá hủy thức ăn.
Hè đến với thời tiết nắng nóng, nhiệt độ cao là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus gây bệnh đường ruột phát triển. Chính vì thế đây cũng là thời điểm gia tăng nguy cơ tiêu chảy do ngộ độc thực phẩm. Dưới đây là cách phòng tránh ngộ độc thực phẩm:
- Hãy nấu chín kỹ thức ăn: Nấu chín là cách khử độc tố trong thực phẩm. Luôn luôn ăn chín, uống sôi để giảm nguy cơ mắc bệnh tiêu hóa, nhất là trong mùa nắng nóng.
- Giữ vệ sinh tốt: Giữ vệ sinh bằng cách rửa tay bằng xà phòng và nước trước khi chế biến và sau khi xử lý thực phẩm. Nên rửa sạch thực phẩm và rau quả bằng nước sạch, có thể ngâm nước muối để ngăn ngừa nhiễm khuẩn.
- Bảo quản thực phẩm đúng cách: Thực phẩm thô là thực phẩm tươi sống không qua chế biến như nướng, salad… Loại thực phẩm này thường dễ bị nhiễm bẩn. Trường hợp ô nhiễm chéo cũng có thể xảy ra nếu thịt sống, hải sản và gia cầm… nếu không bảo quản đúng cách. Vì vậy nên cẩn thận bọc thực phẩm, đặt và phân biệt chúng trong một ngăn riêng biệt để bảo quản.
- Biết cách giữ lạnh và rã đông đúng cách: Làm tan thực phẩm đông lạnh kỹ lưỡng. Không rã đông thực phẩm nhiều lần, nhất là khi đi du lịch mùa hè. Cần chọn một dụng cụ làm mát cách nhiệt chứa đầy đá để bảo quản đồ ăn; Nên tránh ánh nắng trực tiếp và dùng hộp đựng thức ăn và đồ uống riêng biệt.
- Nên lựa mua thực phẩm còn tươi có nhãn mác. Cần lưu ý hạn sử dụng của sản phẩm.
- Lưu ý điều chỉnh nhiệt độ tủ lạnh dưới 5 độ C; tủ đông ở -15 độ C đến -18 độ C.
- Nên sử dụng thớt khác nhau cho thực phẩm sống và chín; rửa chúng giữa các lần sử dụng.
- Không nên để quá nhiều thực phẩm trong tủ lạnh; Lưu trữ thức ăn thừa một cách an toàn trong 3-5 ngày. Nếu không nên để trên ngăn đông để bảo quản lâu hơn.
- Hạn chế ăn uống vỉa hè để tránh nguy cơ nhiễm bệnh, nhất là vào mùa hè nóng nực thức ăn rất dễ bị ôi thiu.
- Ăn uống lành mạnh; tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc; không hút thuốc lá, hạn chế uống rượu bia... giúp tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể.
Cuộc thi "Made in Vietnam" do khoa quản trị kinh doanh, Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng phối hợp cùng Đoàn Thanh niên trường tổ chức, thu hút đông đảo sinh viên tham gia. Cuộc thi nhằm tạo dựng sân chơi học thuật, thực tiễn cho học sinh, sinh viên và các cá nhân có đam mê khởi nghiệp sáng tạo.
Cuộc thi hướng đến mục tiêu lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước, tôn vinh và bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa; đồng thời phát triển các giải pháp kinh doanh sáng tạo và góp phần đưa sản phẩm mang hồn Việt vươn xa hơn, tiếp cận thị trường trong và ngoài nước.
Thông qua việc xây dựng mô hình kinh doanh và trình bày ý tưởng trước hội đồng chuyên gia, cuộc thi giúp kết nối nhà trường với doanh nghiệp, chuyên gia và hệ sinh thái khởi nghiệp, khuyến khích những ý tưởng vừa sáng tạo, khả thi, vừa đậm dấu ấn bản sắc Việt Nam.
Tại cuộc thi, nhiều ý tưởng khởi nghiệp với các sản phẩm sáng tạo được đánh giá cao. Nhiều đội thi lựa chọn khai thác các chất liệu bản địa, làng nghề truyền thống, đặc sản vùng miền để phát triển thành sản phẩm có tính ứng dụng cao.
Những đặc sản vùng miền như thanh trà Huế, mì Quảng, nước mắm Nam Ô, cao lầu… được các bạn trẻ đóng gói sáng tạo và lồng ghép câu chuyện về văn hóa bản địa qua từng sản phẩm.
Lớn lên tại mảnh đất Huế với đặc sản thanh trà, Hoàng Ánh Ngọc (nhóm trưởng dự án Ngọc thanh trà Huế) mong muốn mang sản vật của quê hương vào sản phẩm khởi nghiệp trong cuộc thi.
Ánh Ngọc và các thành viên trong nhóm đã biến những trái thanh trà thành những viên thạch trắng trong như ngọc. Sản phẩm này giúp những người xa xứ, bạn bè quốc tế có thể thưởng thức trọn vẹn hương thơm và vị ngon đặc trưng của thanh trà Huế.
"Cuộc thi là cơ hội để người trẻ hiểu hơn về giá trị của sản phẩm truyền thống Việt Nam, đồng thời rèn luyện tư duy kinh doanh và kỹ năng làm việc nhóm. Thay vì chỉ học lý thuyết trên giảng đường, các đội thi được trực tiếp nghiên cứu thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh và trình bày ý tưởng.
"Made in Vietnam" góp phần nuôi dưỡng tinh thần dám nghĩ, dám làm của sinh viên, đồng thời khơi dậy niềm tự hào với các giá trị văn hóa và sản phẩm Việt Nam", Hoàng Ánh Ngọc nói.
"Made in Vietnam" còn mở ra hành trình để người trẻ thử sức đưa những sản phẩm đậm dấu ấn Việt bước ra thị trường bằng tư duy mới, cách làm mới và khát vọng khởi nghiệp từ chính đặc sản của quê hương.
Cuộc thi thu hút hơn 230 đội thi đến từ nhiều trường đại học. Sau các vòng tuyển chọn và đào tạo chuyên sâu, 36 đội thi xuất sắc bước vào vòng chung kết với những sản phẩm đầy sáng tạo. Ban tổ chức trao 3 giải nhất, 3 giải nhì cho các đội xuất sắc và 1 giải cho đội thi được yêu thích nhất.
