Báo cáo từ Vietnam Report vừa công bố mới đây đã cho thấy từ chi phí logistics “ăn mòn” lợi nhuận đến các vụ kiện phòng vệ thương mại đang buộc doanh nghiệp vật liệu xây dựng phải thay đổi tư duy quản trị.
Ngành vật liệu xuất khẩu đang đối mặt với một thực trạng đầy trớ trêu khi hàng hóa làm ra nhiều nhưng không thể vận chuyển hoặc vận chuyển với chi phí không tưởng. Theo số liệu, xuất khẩu xi măng và clinker đạt hơn 37,3 triệu tấn (tương đương 1,3 tỉ USD, tăng 25,6% về khối lượng).
Trong khi nhóm sản phẩm gỗ và nội thất cũng đạt kim ngạch hàng tỉ USD. Tuy nhiên, niềm vui tăng trưởng không trọn vẹn khi “mưa tên lửa” địa chính trị tại Trung Đông đang làm đứt gãy các tuyến hàng hải huyết mạch.
Đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz, việc các hãng tàu phải đi vòng và áp thêm phụ phí chiến tranh đã đẩy chi phí logistics lên mức phi lý. Đối với các mặt hàng có khối lượng lớn nhưng giá trị đơn vị thấp như xi măng, đá xây dựng hay bê tông, đây là một “đòn chí mạng”.
Theo phân tích của các chuyên gia, trước đây giá một tấn xi măng tại cảng Việt Nam khoảng 41 – 42 USD, nhưng nếu giá cước vận tải sang Trung Đông đội lên mức 60 USD/tấn, thì chi phí vận chuyển đã cao hơn cả giá trị thực của hàng hóa. Đối với mặt hàng đá xây dựng, tiền cước thậm chí có thể cao gấp hàng chục lần giá trị sản phẩm, khiến chuỗi cung ứng có nguy cơ bị dừng lại ngay lập tức do không còn hiệu quả kinh tế.
Không chỉ khó ở khâu vận chuyển, hàng vật liệu xây dựng Việt Nam còn vấp phải các rào cản pháp lý khắt khe. Điển hình là vụ việc Mỹ áp thuế chống bán phá giá sơ bộ đối với thép cốt bê tông Việt Nam với mức thuế rất cao, từ 122% đến hơn 130%. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với các quốc gia khác cùng bị điều tra như Ai Cập (34% – gần 53%) hay Bulgaria khoảng 52,8%.
Sự gia tăng đột biến của lượng thép xuất khẩu sang Mỹ (từ 43 tấn năm 2022 lên 56.400 tấn năm 2024) đã khiến các cơ quan quản lý sở tại siết chặt các biện pháp phòng vệ để bảo vệ sản xuất nội địa. Đây là bài học đắt giá về việc mở rộng quy mô quá nhanh mà thiếu các chiến lược phòng vệ và đa dạng hóa thị trường bền vững.
Phương pháp ứng phó: chuyển đổi số và xanh hóa là bắt buộc
Trước những “cơn sóng” dữ mà thị trường toàn cầu đang phải đón nhận, các doanh nghiệp vật liệu xây dựng đang buộc phải tái định hình chiến lược. Trong đó, xu hướng nổi bật là chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên quy mô sang mô hình dựa trên hiệu quả và công nghệ.
Khảo sát cho thấy một con số ấn tượng khi 100% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang triển khai chuyển đổi số. Trong đó, 22,4% đã hoàn thành và bước sang giai đoạn tối ưu hóa, tích hợp công nghệ toàn diện vào vận hành.
Việc 88,9% doanh nghiệp dự kiến tăng đầu tư vào công nghệ trong năm 2026 cho thấy chuyển đổi số đã trở thành nền tảng sống còn để quản trị chi phí và dữ liệu.
Một giải pháp hữu hiệu, bền vững hơn nữa là theo đuổi và tuân thủ tiêu chuẩn ESG, xem đây như là “tấm vé thông hành”. Phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu xa vời. Bởi có tới 92,3% doanh nghiệp xác định ESG (môi trường – xã hội – quản trị) là ưu tiên chiến lược.
Với một ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và tài nguyên, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và minh bạch thông tin là điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và vượt qua các rào cản kỹ thuật tại các thị trường khó tính.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) nhận định ngành vật liệu xây dựng Việt Nam đang đứng trước một cuộc sát hạch gắt gao. Những doanh nghiệp có khả năng tối ưu hóa chuỗi cung ứng, chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại và mạnh dạn đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là những cái tên trụ vững qua “cơn bão” địa chính trị và kinh tế toàn cầu hiện nay.
Quyết định chấp thuận nhà đầu tư cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM Võ Văn Minh trao cho liên danh nhà đầu tư dự án.
Bày tỏ niềm vui tại buổi lễ, ông Nguyễn Lê Chơn Tâm, Tổng giám đốc Cảng Sài Gòn (liên danh nhà đầu tư Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ) cho biết cảng Cần Giờ nằm trên tuyến vận tải biển chiến lược của khu vực và quốc tế.
Khi dự án này hoàn thành sẽ tạo phát triển đột phá cho hệ thống cảng biển, tăng cường vị thế của Việt Nam trên bản đồ logistics toàn cầu.
Ông Tâm khẳng định liên danh tham gia dự án gồm các doanh nghiệp có kinh nghiệm và tiềm lực trong lĩnh vực đầu tư, khai thác hệ thống cảng biển quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao.
Với sự góp mặt của hãng tàu container lớn nhất thế giới MSC sẽ mang đến nguồn lực tài chính giúp nước ta tham gia sâu hơn vào mạng lưới logistics toàn cầu và nâng vai trò trung tâm trung chuyển trong khu vực.
Cù lao Phú Lợi sẽ là nơi xây dựng cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. "Viên ngọc thô" Phú Lợi đang đợi ngày mài giũa để trở thành mắt xích quan trọng trên hải trình vạn dặm, trở thành điểm trung chuyển của những siêu tàu của thế giới.
Siêu cảng Cần Giờ hình thành sẽ cùng cụm cảng hiện hữu ở phía đối diện Cái Mép - Thị Vải trở thành khối mặt tiền biển đón siêu tàu liền mạch, đưa TP.HCM trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế.
Chiều 9-4, tại họp báo thường kỳ quý 1 của Bộ Tài chính, ông Lưu Đức Huy - Phó cục trưởng Cục Quản lý, Giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) - cho biết cơ quan này đang lấy ý kiến dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Thuế thu nhập cá nhân.
Điểm mới đáng chú ý là đề xuất mức giảm trừ chi phí y tế và giáo dục - đào tạo người lao động có thu nhập từ tiền lương, tiền công, trước khi tính thuế.
Theo đó ngoài mức giảm trừ gia cảnh hiện hành 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, người nộp thuế sẽ được trừ thêm các khoản chi y tế, giáo dục phát sinh cho cả bản thân và người phụ thuộc.
Dự thảo đưa ra hai phương án. Phương án 1 quy định mức giảm trừ tối đa 20 triệu đồng/năm với chi y tế và 21 triệu đồng/năm với giáo dục - đào tạo. Phương án 2 nâng mức này lên lần lượt 23 triệu đồng/năm và 24 triệu đồng/năm, tương ứng tổng mức giảm trừ tối đa 47 triệu đồng/năm.
Dự kiến nếu được thông qua, quy định này sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, bao gồm cả các khoản chi phát sinh từ đầu năm nếu đáp ứng đủ điều kiện.
Lý giải cơ sở đề xuất, ông Huy cho biết mức này được xây dựng dựa trên chi tiêu thực tế của người dân. Năm 2024, chi tiêu y tế bình quân khoảng 3,5 triệu đồng/người, riêng điều trị nội trú khoảng 10,2 triệu đồng/người. Chi tiêu giáo dục - đào tạo bình quân đạt 9,6 triệu đồng/người.
Với tỉ lệ người nộp thuế/người phụ thuộc là 0,8, tổng chi cho hai nhóm dịch vụ này ước khoảng 20,4 triệu đồng/năm cho y tế và 19,2 triệu đồng/năm cho giáo dục. Đây là cơ sở để cơ quan soạn thảo xây dựng các mức giảm trừ.
Trả lời câu hỏi của báo chí về việc mức giảm trừ nêu trên còn thấp, ông Huy cho biết Bộ Tài chính đang tiếp tục tổng hợp góp ý, trên cơ sở đó sẽ tiếp thu, chỉnh lý và báo cáo cấp có thẩm quyền.
Theo tính toán, nếu áp dụng phương án 2, ngân sách nhà nước có thể giảm thu khoảng 7.700 tỉ đồng/năm.
Đáng chú ý, với một người lao động có một người phụ thuộc, sau khi được giảm trừ thêm chi phí y tế, giáo dục, thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng vẫn chưa phải nộp thuế; từ khoảng 28,63 triệu đồng/tháng trở lên mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế.
Để được giảm trừ, các khoản chi phải phát sinh trong nước, có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và không được thanh toán từ các nguồn khác như bảo hiểm, ngân sách hay hỗ trợ của tổ chức, cá nhân.
Theo ông Huy, y tế và giáo dục là các lĩnh vực kinh doanh có điều kiện nên bắt buộc phải xuất đầy đủ hóa đơn, chứng từ cho người sử dụng dịch vụ.
"Trước đây bán hàng hóa, dịch vụ dưới 200.000 đồng có thể không cần hóa đơn, nhưng từ khi áp dụng hóa đơn điện tử (từ 1-7-2022), dù giá trị nhỏ vẫn phải xuất hóa đơn. Không có lý do gì người dân nộp học phí, viện phí mà không nhận được hóa đơn", ông Huy nhấn mạnh.
Phiên giao dịch chứng khoán ngày 12/5, thị trường vẫn giữ sắc xanh và thanh khoản có phần dè dặt. VN-Index tăng 5,6 điểm lên 1.901,1 điểm. Thanh khoản sàn HoSE đạt hơn 20.781 tỷ đồng. Đà tăng cũng lan tỏa ở sàn HoSE khi có 161 mã xanh, 137 mã đỏ.
Tác động tích cực nhất đến chỉ số là cổ phiếu STB của Sacombank. Mã này tăng 6,37% lên 76.800 đồng/đơn vị, đóng góp 4,66 điểm vào đà tăng của VN-Index.
Thời gian gần đây, ngân hàng này có nhiều biến động về nhân sự thượng tầng, trong bối cảnh tái cấu trúc bộ máy. Mới đây, ông Lưu Danh Đức và ông Nguyễn Hoàng Hải được bổ nhiệm giữ chức Phó tổng giám đốc ngân hàng. Ông Nguyễn Đức Thụy được bổ nhiệm làm Phó chủ tịch thường trực HĐQT, không còn nắm vị trí Tổng giám đốc. Còn quyền Tổng giám đốc mới được trao cho ông Loic Faussier (quốc tịch Pháp), phụ trách điều hành hoạt động của ngân hàng.
Ngoài STB, một số cổ phiếu ngân hàng khác như LPB, HDB cũng tác động tích cực nhất đến chỉ số hôm nay. Ở chiều ngược lại, 2 cổ phiếu "họ" Vingroup gây áp lực mạnh nhất lên chỉ số chung dù giá cùng giảm nhẹ.
Đáng chú ý, cổ phiếu GEE của Điện lực Gelex giảm 6,62%, trong nhóm giảm mạnh nhất sàn HoSE hôm nay, về 124.200 đồng/đơn vị. Diễn biến này đi ngược lại đà tăng đã được duy trì suốt 5 phiên gần nhất, bao gồm 3 phiên tăng hết biên độ.
Nhóm cổ phiếu ngành bất động sản cũng có diễn biến tích cực, một số mã tăng trần như DXS, FDC. Nhiều mã khác chinh phục sắc xanh.
Trong phiên hôm nay, nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bán ròng 811 tỷ đồng. Các mã bị bán ròng mạnh như FPT, VHM, MSB, ACB, VCB, DGC, HPG, MSN, TCB. Ngược lại, VIC, VRE và GEX được mua ròng nhiều nhất.
