Nhóm công nhân về hưu sống tại tỉnh Poltava của Ukraine ngày 21/4 lên xe tới Chernobyl, nơi họ từng tham gia chiến dịch tẩy phóng xạ trong thảm họa hạt nhân xảy ra 40 năm trước.
Họ là một phần trong 600.000 binh sĩ, lính cứu hỏa, kỹ sư, thợ mỏ, nhân viên y tế được giới chức Liên Xô điều động trên khắp cả nước đến khắc phục sự cố của tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl.
Nhóm công nhân về hưu sống tại tỉnh Poltava của Ukraine ngày 21/4 lên xe tới Chernobyl, nơi họ từng tham gia chiến dịch tẩy phóng xạ trong thảm họa hạt nhân xảy ra 40 năm trước.
Họ là một phần trong 600.000 binh sĩ, lính cứu hỏa, kỹ sư, thợ mỏ, nhân viên y tế được giới chức Liên Xô điều động trên khắp cả nước đến khắc phục sự cố của tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl.
Vụ tan chảy lõi lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ngày 26/4/1986 là sự cố hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử thế giới, khiến khoảng 4.000 người chết liên quan phơi nhiễm phóng xạ, hàng trăm nghìn người phải tái định cư và thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ USD.
Những người được điều đến Chernobyl tham gia chiến dịch ứng cứu, tẩy phóng xạ được ví như “đội cảm tử”, giúp thảm họa không trở nên tồi tệ hơn. Trong ảnh là nhà máy Chernobyl ngày 4/6, gần 40 năm sau khi thảm họa xảy ra.
Vụ tan chảy lõi lò phản ứng tại nhà máy điện hạt nhân Chernobyl ngày 26/4/1986 là sự cố hạt nhân tồi tệ nhất lịch sử thế giới, khiến khoảng 4.000 người chết liên quan phơi nhiễm phóng xạ, hàng trăm nghìn người phải tái định cư và thiệt hại lên tới hàng trăm tỷ USD.
Những người được điều đến Chernobyl tham gia chiến dịch ứng cứu, tẩy phóng xạ được ví như “đội cảm tử”, giúp thảm họa không trở nên tồi tệ hơn. Trong ảnh là nhà máy Chernobyl ngày 4/6, gần 40 năm sau khi thảm họa xảy ra.
Ông Anatolii Krutik, 63 tuổi, người từng tham gia dọn dẹp ô nhiễm từ vụ rò rỉ phóng xạ, chụp ảnh trước nhà máy trong chuyến thăm ngày 21/4.
Trong 4 năm, những người như ông đã thực hiện các nhiệm vụ đầy rủi ro trong chiến dịch khắc phục hậu quả thảm họa. Trực thăng bay phía trên lõi lò phản ứng bị phơi lộ, thả cát và các vật liệu khác xuống để dập lửa. Công nhân rửa bụi phóng xạ khỏi các tòa nhà và đường phố, chôn máy móc nhiễm xạ, dọn rừng, thậm chí săn bắt động vật để làm chậm đà phát tán phóng xạ.
Ông Anatolii Krutik, 63 tuổi, người từng tham gia dọn dẹp ô nhiễm từ vụ rò rỉ phóng xạ, chụp ảnh trước nhà máy trong chuyến thăm ngày 21/4.
Trong 4 năm, những người như ông đã thực hiện các nhiệm vụ đầy rủi ro trong chiến dịch khắc phục hậu quả thảm họa. Trực thăng bay phía trên lõi lò phản ứng bị phơi lộ, thả cát và các vật liệu khác xuống để dập lửa. Công nhân rửa bụi phóng xạ khỏi các tòa nhà và đường phố, chôn máy móc nhiễm xạ, dọn rừng, thậm chí săn bắt động vật để làm chậm đà phát tán phóng xạ.
Sau sự cố, lò phản ứng số 4 tại nhà máy điện hạt nhân Chernoby được bao bọc bằng lớp bê tông cốt thép cực dày còn gọi là “quan tài đá”. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại lá chắn bê tông này có thể xuống cấp và sụp đổ theo thời gian, khiến phóng xạ thoát ra ngoài.
Năm 2016, dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu, lá chắn thép gồm hai nửa hình vòm được chế tạo bởi tập đoàn Novarka của Pháp, cao 108 mét và nặng 36.000 tấn, được lắp đặt bao trùm “quan tài đá”. Nó có tên là Cấu trúc Bảo vệ An toàn Mới (NSC), có tuổi thọ ít nhất là 100 năm và có thể chống bão.
Sau sự cố, lò phản ứng số 4 tại nhà máy điện hạt nhân Chernoby được bao bọc bằng lớp bê tông cốt thép cực dày còn gọi là “quan tài đá”. Tuy nhiên, nhiều người lo ngại lá chắn bê tông này có thể xuống cấp và sụp đổ theo thời gian, khiến phóng xạ thoát ra ngoài.
Năm 2016, dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Tái thiết và Phát triển châu Âu, lá chắn thép gồm hai nửa hình vòm được chế tạo bởi tập đoàn Novarka của Pháp, cao 108 mét và nặng 36.000 tấn, được lắp đặt bao trùm “quan tài đá”. Nó có tên là Cấu trúc Bảo vệ An toàn Mới (NSC), có tuổi thọ ít nhất là 100 năm và có thể chống bão.
Ông Anatolii Taranenko, 62 tuổi, một trong những công nhân được cử đến hỗ trợ dọn dẹp chất gây ô nhiễm ở nhà máy Chernobyl.
Năm 1989, ông giúp đảm bảo an ninh tại các cơ sở bỏ hoang quanh nhà máy. “Hồi đó là vậy. Khi người ta cần mình, mình đi”, ông Taranenko nói, cho biết ông vẫn phải điều trị các vấn đề sức khỏe do ảnh hưởng của phóng xạ.
“Chúng tôi là quân nhân. Một ngày là lính, mãi mãi là lính. Tôi sống như vậy. Phải tự đứng vững, không thể cứ buông xuôi”, Taranenko cho hay.
Ông Anatolii Taranenko, 62 tuổi, một trong những công nhân được cử đến hỗ trợ dọn dẹp chất gây ô nhiễm ở nhà máy Chernobyl.
Năm 1989, ông giúp đảm bảo an ninh tại các cơ sở bỏ hoang quanh nhà máy. “Hồi đó là vậy. Khi người ta cần mình, mình đi”, ông Taranenko nói, cho biết ông vẫn phải điều trị các vấn đề sức khỏe do ảnh hưởng của phóng xạ.
“Chúng tôi là quân nhân. Một ngày là lính, mãi mãi là lính. Tôi sống như vậy. Phải tự đứng vững, không thể cứ buông xuôi”, Taranenko cho hay.
Các cựu công nhân đi qua cổng rà soát phóng xạ trong chuyến thăm nhà máy.
Các cựu công nhân đi qua cổng rà soát phóng xạ trong chuyến thăm nhà máy.
Các cựu công nhân đặt hoa tại một tượng đài trong khuôn viên nhà máy.
“Dịp kỷ niệm 40 năm này vừa là lời nhắc nhớ về một bi kịch đau thương, vừa là cơ hội quý giá để tôi được đoàn tụ với những người đồng đội vào sinh ra tử”, ông Oleksii Harbuz, 72 tuổi, nói. “Biết bao đồng nghiệp của chúng tôi đã nằm xuống theo năm tháng, nhưng những người còn lại vẫn phải kiên cường bước tiếp”.
“Lần đầu tiên trở lại nơi này sau 40 năm, cảm xúc trong tôi thực sự trào dâng. Nỗi đau quá đỗi sâu sắc khiến tôi không cầm được nước mắt. Dẫu vậy, thật tốt khi chúng tôi vẫn có thể gặp lại nhau như thế này”, ông cho biết thêm.
Các cựu công nhân đặt hoa tại một tượng đài trong khuôn viên nhà máy.
“Dịp kỷ niệm 40 năm này vừa là lời nhắc nhớ về một bi kịch đau thương, vừa là cơ hội quý giá để tôi được đoàn tụ với những người đồng đội vào sinh ra tử”, ông Oleksii Harbuz, 72 tuổi, nói. “Biết bao đồng nghiệp của chúng tôi đã nằm xuống theo năm tháng, nhưng những người còn lại vẫn phải kiên cường bước tiếp”.
“Lần đầu tiên trở lại nơi này sau 40 năm, cảm xúc trong tôi thực sự trào dâng. Nỗi đau quá đỗi sâu sắc khiến tôi không cầm được nước mắt. Dẫu vậy, thật tốt khi chúng tôi vẫn có thể gặp lại nhau như thế này”, ông cho biết thêm.
Nhóm cựu công nhân cùng nhau dùng bữa trong chuyến thăm Chernobyl.
Ông Volodymyr Vechirko, 62 tuổi (đội mũ, đang lấy thức ăn), cho biết ông được điều tới Chernobyl vào mùa hè năm 1986 để xử lý lớp đất bề mặt nhiễm xạ, làm sạch các tòa nhà và đảm bảo an toàn cho các lò phản ứng khác.
Ông bị bệnh suốt phần lớn cuộc đời, điều ông cho là hệ quả của thời gian làm việc tại đây, với các triệu chứng chóng mặt mạn tính, suy nhược, đau nhức thường xuyên. “Thật khó kìm nén cảm xúc khi quay về đây. Thật buồn vô cùng khi so sánh nơi này ngày trước với hiện tại”, ông nói.
Nhóm cựu công nhân cùng nhau dùng bữa trong chuyến thăm Chernobyl.
Ông Volodymyr Vechirko, 62 tuổi (đội mũ, đang lấy thức ăn), cho biết ông được điều tới Chernobyl vào mùa hè năm 1986 để xử lý lớp đất bề mặt nhiễm xạ, làm sạch các tòa nhà và đảm bảo an toàn cho các lò phản ứng khác.
Ông bị bệnh suốt phần lớn cuộc đời, điều ông cho là hệ quả của thời gian làm việc tại đây, với các triệu chứng chóng mặt mạn tính, suy nhược, đau nhức thường xuyên. “Thật khó kìm nén cảm xúc khi quay về đây. Thật buồn vô cùng khi so sánh nơi này ngày trước với hiện tại”, ông nói.
Hình vẽ hươu trên tường trong thị trấn bỏ hoang Pripyat, Ukraine, gần khu vực thảm họa hạt nhân Chernobyl.
Hình vẽ hươu trên tường trong thị trấn bỏ hoang Pripyat, Ukraine, gần khu vực thảm họa hạt nhân Chernobyl.
Dấu tích đổ nát của một công viên giải trí bỏ hoang suốt 4 thập kỷ ở Pripyat.
Dấu tích đổ nát của một công viên giải trí bỏ hoang suốt 4 thập kỷ ở Pripyat.
Phòng điều khiển bị bỏ hoang của lò phản ứng số 4 trong ảnh chụp ngày 6/4.
Phòng điều khiển bị bỏ hoang của lò phản ứng số 4 trong ảnh chụp ngày 6/4.
Viktor Hluhovtsov, 66 tuổi, cho biết ông “có cả đống bệnh trong người” sau những ngày tháng tham gia chiến dịch tẩy xạ ở Chernobyl.
Sau nhiều tuần nằm viện trong năm nay, ông đã hồi phục. “Ơn trời, tôi đã sống sót. Giờ tôi chỉ hy vọng sống đủ lâu để thấy chiến sự Nga – Ukraine kết thúc”, ông nói.
Viktor Hluhovtsov, 66 tuổi, cho biết ông “có cả đống bệnh trong người” sau những ngày tháng tham gia chiến dịch tẩy xạ ở Chernobyl.
Sau nhiều tuần nằm viện trong năm nay, ông đã hồi phục. “Ơn trời, tôi đã sống sót. Giờ tôi chỉ hy vọng sống đủ lâu để thấy chiến sự Nga – Ukraine kết thúc”, ông nói.
Sáng 19-4, Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP.HCM và Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP.HCM tổ chức lễ kỷ niệm 65 năm Chiến thắng Girón.
Đến tham dự có Phó chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM Phạm Minh Tuấn, Chủ tịch Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP.HCM (HUFO), Đại sứ Cuba tại Việt Nam Rogelio Polanco Fuentes, Tổng lãnh sự Cộng hòa Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martínez Duque, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP.HCM Trương Thị Hiền, cùng nhân dân Việt Nam, người dân Cuba đang sinh sống tại TP.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP.HCM Trương Thị Hiền cho biết cách đây 65 năm, ngày 19-4-1961 đã đi vào lịch sử khi nhân dân Cuba đánh bại cuộc xâm lược do Mỹ hậu thuẫn tại bãi biển Girón.
Ngày 17-4-1961, khoảng 1.500 lính đánh thuê do Mỹ chỉ huy đã đổ bộ tấn công nhằm lật đổ chính quyền cách mạng Cuba. Dưới sự lãnh đạo của Tổng tư lệnh Fidel Castro, quân và dân Cuba đã chiến đấu kiên cường, nhanh chóng đánh bại lực lượng xâm lược, giành thắng lợi chỉ trong thời gian ngắn, đưa đất nước tiến lên con đường xã hội chủ nghĩa.
Bà Hiền nhấn mạnh nhắc đến Cuba là nhắc đến một đảo quốc anh hùng, giàu lòng nhân ái và ý chí tự cường.
Quan hệ Việt Nam - Cuba là mối quan hệ hữu nghị đặc biệt, thủy chung, trong sáng, được xây dựng trên nền tảng lý tưởng cách mạng và sự đồng cảm sâu sắc giữa hai dân tộc.
Năm 2025 đánh dấu 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1960 - 2025), là hành trình được vun đắp không chỉ bằng những trang sử mà còn bằng tình cảm của nhân dân hai nước.
Trong những năm gần đây, quan hệ hợp tác, đặc biệt thương mại song phương, tiếp tục có bước phát triển.
Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ hai của Cuba tại châu Á, với các mặt hàng xuất khẩu chủ yếu như gạo, than đá, thiết bị điện tử, hàng tiêu dùng, dệt may, giày dép; trong khi nhập khẩu chủ yếu là dược phẩm và nguyên liệu ngành dược.
Việt Nam cũng là nhà đầu tư lớn nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Cuba, với nhiều dự án như liên doanh của Tổng công ty Viglacera, Nhà máy bột giặt Suchel, các dự án điện năng lượng mặt trời… góp phần bảo đảm an ninh lương thực, tạo việc làm và cung ứng hàng hóa cho người dân Cuba.
Theo bà Hiền, thời gian qua Hội Hữu nghị Việt Nam - Cuba TP.HCM đã tích cực triển khai nhiều hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục truyền thống, triển lãm, tọa đàm, hoạt động nhân đạo… góp phần đưa hình ảnh đất nước Cuba đến gần hơn với người dân TP.HCM.
Hội cam kết tiếp tục đổi mới hoạt động, thu hút thế hệ trẻ, góp phần củng cố tình hữu nghị giữa hai nước.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Rogelio Polanco Fuentes - Đại sứ Cuba tại Việt Nam - bày tỏ cảm ơn các cơ quan, tổ chức của TP.HCM đã phối hợp tổ chức sự kiện.
Ông Fuentes cho biết Chiến thắng Playa Girón là một trong những dấu mốc lịch sử quan trọng của cách mạng Cuba, khi nhân dân Cuba đánh bại cuộc xâm lược do Mỹ hậu thuẫn trong vòng chưa đầy 72 giờ.
Chiến thắng này đạt được nhờ sự đoàn kết toàn dân, lòng dũng cảm của các chiến sĩ và sự lãnh đạo của Tổng tư lệnh Fidel Castro Ruz.
Ông Rogelio Polanco Fuentes nhắc lại các khẳng định của lãnh tụ Fidel Castro về ý nghĩa của Chiến thắng Girón, đồng thời cho rằng sự kiện này không chỉ có ý nghĩa với Cuba mà còn lan tỏa trên toàn thế giới.
Đại sứ Cuba cũng đề cập đến những khó khăn hiện nay của Cuba do tác động của lệnh cấm vận kinh tế, đặc biệt các biện pháp siết chặt nguồn năng lượng gần đây, gây ảnh hưởng đến đời sống người dân.
Trong bối cảnh đó, Cuba tiếp tục phát huy tinh thần Girón, giữ vững đoàn kết dân tộc, triển khai các giải pháp kinh tế - xã hội nhằm vượt qua khó khăn, đồng thời duy trì các dịch vụ thiết yếu.
Ông Fuentes bày tỏ cảm ơn chân thành Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam đã luôn ủng hộ Cuba trong việc kêu gọi chấm dứt cấm vận, cũng như triển khai nhiều hoạt động đoàn kết có giá trị to lớn về chính trị, vật chất và tinh thần dành cho nhân dân Cuba.
Đại sứ ghi nhận các sáng kiến như chiến dịch "Mặt trời không biên giới" nhằm hỗ trợ hệ thống điện năng lượng mặt trời cho trường học tại Cuba, cùng sự đóng góp của các doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Fuentes khẳng định việc gìn giữ và phát huy truyền thống hữu nghị đặc biệt giữa hai nước là trách nhiệm của các thế hệ hôm nay và mai sau.
Đại sứ cho biết trong năm 2026, Cuba và Việt Nam cùng kỷ niệm nhiều sự kiện quan trọng, trong đó có 100 năm ngày sinh của Fidel Castro, 60 năm câu nói nổi tiếng của ông về Việt Nam và 60 năm cuộc gặp giữa Raúl Castro và Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Kết thúc phát biểu, Đại sú Cuba gửi tới những người anh em Việt Nam lời chào đoàn kết thân ái và niềm tin vững chắc rằng tình hữu nghị đặc biệt, tình đoàn kết anh em giữa Cuba và Việt Nam sẽ mãi trường tồn.
Đại sứ Lebanon tại Mỹ Nada Hamadeh Moawad và người đồng cấp Israel Yechiel Leiter ngày 14/4 tham gia cuộc đàm phán trực tiếp tại thủ đô Washington dưới sự chủ trì của Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio.
Cuộc gặp kéo dài hơn hai giờ, được mô tả là nhằm hướng tới một lệnh ngừng bắn chấm dứt xung đột qua biên giới giữa Lebanon với Israel. Trong họp báo sau đó, ông Leiter cho biết đây là cuộc họp thành công, hai bên đã thống nhất được tầm nhìn dài hạn rằng cần có một đường biên giới "được phân định rõ ràng giữa hai nước". Ông thêm rằng các cuộc đàm phán sẽ tiếp tục trong vài tuần tới.
Đại sứ Lebanon Moawad cảm ơn Mỹ đứng ra tổ chức và tạo điều kiện cho các cuộc thảo luận, mà theo bà là "mang tính xây dựng". Bà Moawad cho biết đã kêu gọi ngừng bắn để người dân phải sơ tán có thể trở về nhà, đồng thời nhấn mạnh cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng tại Lebanon.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết đây là cuộc tiếp xúc "cấp cao quan trọng" đầu tiên giữa Israel và Lebanon kể từ năm 1993. Sau cuộc gặp "lịch sử" này, hai bên đã nhất trí khởi động đàm phán trực tiếp vào thời điểm và địa điểm cùng thống nhất".
Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran tại Pakistan cuối tuần trước không đạt được kết quả. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã áp đặt lệnh phong tỏa tại eo biển Hormuz nhằm gia tăng sức ép với Iran. Các cuộc đàm phán mới giữa Mỹ và Iran có thể diễn ra trong hai ngày tới.
Khi Mỹ, Israel tấn công Iran ngày 28/2, Hezbollah, lực lượng bán quân sự thân Iran ở Lebanon, đã phóng rocket vào Israel để trả đũa. Israel sau đó mở các đợt không kích dữ dội vào thủ đô Beirut, đồng thời phát động chiến dịch trên bộ ở miền nam Lebanon.
Thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem không tham gia đàm phán ngày 14/4 và đã kêu gọi hủy bỏ hoàn toàn cuộc gặp, cho rằng đây là việc vô ích. Ông kêu gọi Israel chấm dứt "hành động gây hấn", rút quân khỏi lãnh thổ Lebanon, trả tự do cho tù nhân và cho phép người dân Lebanon trở về nhà.
Kể từ khi Mỹ - Iran đạt được lệnh ngừng bắn, Israel đã tăng cường chiến dịch tấn công tại Lebanon. Iran cho rằng Lebanon là "một phần không thể tách rời" của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, trong khi Israel phản đối.
Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 10/5 tuyên bố tàu chiến Anh, Pháp hoặc bất kỳ quốc gia nào xuất hiện ở eo biển Hormuz sẽ đối mặt với "phản ứng ngay lập tức và dứt khoát". "Chúng tôi nhắc nhở họ rằng cả trong thời chiến lẫn thời bình, chỉ Iran có thể thiết lập an ninh tại eo biển này và sẽ không cho phép nước ngoài can thiệp vào các vấn đề đó", ông cho hay.
Tổng thống Emmanuel Macron cùng ngày cho biết Pháp "chưa bao giờ có kế hoạch" triển khai lực lượng hải quân ở eo biển Hormuz, thay vào đó là sứ mệnh an ninh "có sự phối hợp với Iran".
Ông cho biết vẫn bảo lưu quan điểm phản đối hành động phong tỏa từ cả hai bên, đồng thời bác bỏ "mọi khoản phí" được áp đặt để đảm bảo tàu thuyền có thể di chuyển an toàn qua eo biển Hormuz.
Bộ Quốc phòng Anh thông báo nước này và Pháp sẽ chủ trì hội nghị đa quốc gia cấp bộ trưởng quốc phòng, nhằm thảo luận về các kế hoạch quân sự để khôi phục hoạt động giao thương qua khu vực. Hơn 40 quốc gia sẽ tham dự cuộc họp được tổ chức theo hình thức trực tuyến.
"Chúng tôi đang biến thỏa thuận ngoại giao thành kế hoạch quân sự thực tiễn để khôi phục niềm tin cho hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz", Bộ Quốc phòng Anh cho biết.
Các phát biểu được đưa ra sau khi Pháp điều động tàu sân bay hạt nhân Charles de Gaulle đến Trung Đông. Anh hôm 9/5 cũng thông báo đang triển khai khu trục hạm phòng không HMS Dragon đến khu vực.
Cả hai quốc gia đều cho biết đây là động thái "bố trí sẵn lực lượng" trước khi diễn ra sứ mệnh quốc tế nhằm bảo vệ hoạt động hàng hải. Theo người phát ngôn Bộ Quốc phòng Anh, triển khai HMS Dragon là một phần của "kế hoạch thận trọng" nhằm sẵn sàng hỗ trợ bảo đảm an ninh ở eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép.
Cơ quan này thêm rằng động thái sẽ củng cố niềm tin về hoạt động vận chuyển thương mại và hỗ trợ nỗ lực rà phá thủy lôi sau khi giao tranh chấm dứt.
Trước khi Mỹ - Israel phát động chiến dịch tấn công Iran vào hôm 28/2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ trên thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tehran sau đó gần như đóng cửa tuyến hàng hải này, khiến thị trường toàn cầu rơi vào hỗn loạn và giá dầu tăng vọt. Mỹ đã phong tỏa các cảng biển ở Iran để đáp trả.
