Nằm giữa trung tâm tài chính Mumbai, Dharavi hình thành từ thế kỷ 19, là nơi cư trú của gần 1,2 triệu người trên diện tích chỉ 2,39 km2. Mật độ dân số dày đặc biến nơi đây thành khu ổ chuột lớn nhất châu Á.
Dharavi không chỉ có những túp lều tạm bợ. Nơi đây sở hữu hơn 20.000 cơ sở sản xuất siêu nhỏ, vận hành như một “thành phố trong thành phố”. Ngân hàng Thế giới và Chương trình Định cư Con người Liên Hợp Quốc (UN-Habitat) ước tính tổng sản lượng hàng năm của Dharavi đạt 1 đến 1,5 tỷ USD.
Xương sống kinh tế từ rác và da thuộc
Ẩn sau những con hẻm ngoằn ngoèo, xe cứu hỏa hay xe cứu thương không thể tiếp cận, là một hệ sinh thái sản xuất khổng lồ.
Ngành đồ da là xương sống của nền kinh tế Dharavi. Hơn 5.000 cơ sở nhỏ lẻ tại đây sản xuất mọi thứ, từ túi xách đến yên ngựa. Dọc tuyến đường Koliwada, chợ đồ da dài 500 m tạo ra doanh thu khoảng 30 triệu USD mỗi năm. Hàng hóa từ đây liên tục được xuất sang châu Âu và Mỹ.
Raju Bhoite, chủ một xưởng sản xuất, cho biết doanh thu mục tiêu của ông khoảng 240 USD mỗi ngày và mức này đạt được khá dễ dàng.
Sunil Sonawane, chủ cơ sở Suaso Handcrafted Leather, cho rằng nếu có hỗ trợ máy móc và bảo hộ sở hữu trí tuệ, xưởng của ông có thể làm ra sản phẩm ngang Gucci hay Prada. “Công việc liên quan đến hóa chất và thuộc da rất bẩn thỉu, nhưng với cư dân, da thuộc chính là vàng”, ông nói.
Bên cạnh da thuộc, tái chế phế liệu là ngành thu hút đông lao động nhất với 250.000 người. Lực lượng này đảm nhận phân loại, nghiền và tái chế 80% rác thải rắn của toàn thành phố Mumbai. Vakil Aalam, một công nhân nhặt rác, kể: “Chúng tôi sàng lọc kim loại, giấy và rác điện tử bằng tay. Việc lẫn rác thải y tế khiến công việc trở nên nguy hiểm”. Thu nhập của những người như Aalam dao động 12 đến 48 USD mỗi ngày.
Ngoài rác thải, quần áo cũ cũng được thu gom và giặt sạch để bán lại. Khoảng 50 xưởng tại đây chuyên thu mua quần jean cũ để cắt may thành túi xách. Hanumanta, một thợ sửa ống nước sống tại đây nhiều năm, nói tóm tắt về khu vực mình sống: “Nơi này là cống rãnh, nhưng được làm bằng vàng”.
Sự đối lập và tương lai bấp bênh
Bức tranh kinh tế của Dharavi tồn tại một nghịch lý lớn. Những doanh nghiệp tỷ USD này nằm ngay cạnh khu phức hợp cao cấp Bandra-Kurla. Bên ngoài khu ổ chuột, giá thuê văn phòng thương mại rộng 160 m2 có thể chạm mức 6.000 USD mỗi tháng. Trong khi đó, người nhập cư chọn Dharavi làm điểm dừng chân vì thủ tục thuê nhà đơn giản. Họ trả 36 đến 84 USD mỗi tháng cho một căn phòng dưới 10 m2, chấp nhận việc thiếu nước sạch và hệ thống thoát nước.
Môi trường làm việc tạm bợ khiến họ phải đánh đổi sức khỏe. Tại khu Kumbharwada – trung tâm gốm sứ với hơn 1.000 lò nung, doanh thu đạt 120 triệu USD mỗi năm nhưng đi kèm là khói độc mù mịt. Guddu Kalbate, cư dân tại đây, cho biết tỷ lệ người mắc ung thư trong khu vực tăng lên sau mỗi năm.
Hiện tại, siêu dự án tái thiết Dharavi trị giá hơn 2 tỷ USD do tập đoàn Adani điều hành đã được kích hoạt. Theo kế hoạch, các cấu trúc tạm bợ sẽ bị san phẳng để nhường chỗ cho cao ốc và trung tâm thương mại.
Nhiều cư dân lo ngại họ không đáp ứng đủ giấy tờ để được cấp nhà tái định cư. Dù vậy, những người lao động như Vakil Aalam cho biết hệ sinh thái kinh tế tại đây đã bám rễ quá sâu vào sự vận hành của Mumbai, khiến bản chất cốt lõi của Dharavi rất khó bị xóa bỏ hoàn toàn.
Sinh ra ở vùng đất cuối trời Nam, Lâm Quốc Nhựt, xã Cái Đôi Vàm, tỉnh Cà Mau (31 tuổi) người sáng lập Công ty TNHH Nông nghiệp mặn Halofai không xa lạ với hình ảnh những bụi ô rô mọc chen chúc ven bờ vuông. Trong ký ức của nhiều nông dân, đây là loại cây dại cần dọn sạch để thuận tiện nuôi tôm.
Sau thời gian rời quê lên TP.HCM làm nhiều công việc khác nhau, Nhựt trở về với mong muốn tìm hướng phát triển nông nghiệp ngay trên vùng đất nhiễm mặn.
Trong bối cảnh hạn mặn ngày càng gay gắt, con tôm, con cua ngày càng bấp bênh do dịch bệnh, anh bắt đầu nhìn lại những loài cây vốn bị xem là vô dụng.
Cây ô rô trở thành lựa chọn đáng chú ý khi mà loài này có khả năng chịu mặn tốt, sinh trưởng tự nhiên ở môi trường nước lợ, không cần chăm sóc nhiều. Điều quan trọng hơn, theo các tài liệu đông y, ô rô còn có giá trị dược liệu.
Từ ý tưởng đó, Nhựt bắt đầu hành trình nghiên cứu và thử nghiệm. Không có sẵn tài liệu hay công nghệ, anh vừa học, vừa làm, từ cách thu hái, sơ chế đến chế biến. Những mẻ thử nghiệm ban đầu thất bại, sản phẩm chưa đạt yêu cầu, nhưng anh vẫn kiên trì điều chỉnh.
Sau gần hai năm, các sản phẩm từ cây ô rô dần hoàn thiện. Từ một loài cây mọc hoang, ô rô được chế biến thành trà, muối thực vật và một số dòng sản phẩm phục vụ nhu cầu chăm sóc sức khỏe.
Không dừng lại ở đó, Nhựt còn xây dựng vùng nguyên liệu bằng cách hợp tác với người dân địa phương. Những bụi ô rô trước đây bị chặt bỏ, nay được giữ lại, chăm sóc có chọn lọc để phục vụ sản xuất.
Sự thay đổi này không chỉ giúp tận dụng nguồn tài nguyên sẵn có, mà còn góp phần tạo thêm thu nhập cho người dân. Thay vì mất công dọn bỏ, nông dân có thể khai thác chính loài cây mọc ven bờ vuông để bán cho anh Nhựt với giá khoảng 10.000 đồng/kg (loại khô).
Theo Nhựt, câu chuyện của cây ô rô cho thấy cách tiếp cận khác trong sản xuất nông nghiệp: không chống lại điều kiện tự nhiên, mà tìm cách thích nghi và khai thác những gì sẵn có.
Hiện nay, các sản phẩm từ ô rô đã bắt đầu có mặt trên thị trường, từng bước được người tiêu dùng đón nhận. Một số đơn vị cũng tìm đến đặt mua nguyên liệu để chế biến sâu hơn.
Hiện tại anh Nhựt đã xây dựng được nhà xưởng và trang thiết bị máy móc khoảng 10 tỉ đồng, mỗi năm lợi nhuận từ bán các sản phẩm ra thị trường khoảng 1 tỉ đồng.
Anh Nhựt đã xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định khoảng 10ha đất trồng cây ô rô dưới bờ vuông tôm, trên bờ anh phát triển thêm cây sơ ri và đưa ra thị trường sản phẩm nước cốt sơ ri nguyên chất.
Từ một loài cây dại từng bị người dân xem như là cỏ dại trên bờ vuông tôm, ô rô đang dần có chỗ đứng mới. Với Nhựt, đó không chỉ là câu chuyện khởi nghiệp, mà còn là cách nhìn lại giá trị của những gì tưởng chừng bị bỏ quên trên chính mảnh đất quê hương.
"Ăn lẩu của tôi có thể tiêu chảy đấy", ông Mo nói với khách. Khách hàng đáp: "Đau bụng là việc của tôi".
Trong video ông Mo nói các món ăn của quán sử dụng gà giết mổ tại chỗ, rượu thảo dược tự nấu và món lẩu gà thuốc được cho là có tác dụng "trừ hàn khí". Một tấm biển trên tường nhà hàng thông báo: "Sau khi ăn món lẩu ở đây, một số khách có thể cần đi vệ sinh. Điều này là bình thường".
Đoạn đối thoại xuất hiện trong video của blogger ẩm thực Lưu Vũ Tân đăng đầu tháng 4, biến quán lẩu gà tại thị trấn Trần Thôn, quận Thuận Đức, TP Phật Sơn thành hiện tượng mạng. Trong video, chủ quán nói thêm: "Đừng làm tôi nổi tiếng, tôi không kham nổi việc kinh doanh đâu".
Trong ba ngày nghỉ lễ Thanh minh vừa qua, dòng người đổ về gây ùn tắc các tuyến đường lân cận. Quán đón 2.000-3.000 khách mỗi ngày, gấp hàng chục lần bình thường. Nhiều người chấp nhận ngủ trong ôtô, xếp hàng từ 6h sáng.
Trước đây, quán ông Mo chỉ phục vụ khoảng 10 bàn mỗi ngày. Hiện tại, lượng khách đông khiến ông làm việc liên tục. "Mọi năm tôi đi tảo mộ dịp Thanh minh, nay chỉ quanh quẩn làm gà vì không hết việc", ông Mo nói.
Anh Chen Zuyao, 42 tuổi, ở Quảng Châu đến từ 7h sáng và đợi thêm 4 tiếng để gọi món. Anh nói muốn tự kiểm chứng sau khi xem video. Chị Xiao Chang, 37 tuổi, ở Đông Quan xếp hàng ba tiếng, cho rằng việc chờ đợi khiến món ăn đáng giá hơn.
Mỗi con gà tại đây có giá 258 tệ (khoảng 995.000 đồng), phần súp dược liệu giá 38 tệ. Do nhu cầu lớn, quán dán thông báo nhập thêm gà từ bên ngoài thay vì dùng gà nhà tự nuôi.
Thuận Đức được UNESCO vinh danh là "Thành phố ẩm thực sáng tạo" vào năm 2014. Đây được xem là một trong những cái nôi của ẩm thực Quảng Đông. Văn hóa ẩm thực của địa phương chú trọng sử dụng các nguyên liệu bản địa, đặc biệt là cá, gia cầm, gạo và sữa. Các đầu bếp Thuận Đức thường đề cao phương pháp chế biến tối giản nhằm giữ lại tối đa hương vị, độ tươi ngon và thanh đạm của thực phẩm. Sự khắt khe trong việc tuyển chọn nguyên liệu chất lượng cao, chẳng hạn như ưu tiên sử dụng gà tươi thay vì thực phẩm đông lạnh, là yếu tố cốt lõi tạo nên nét đặc trưng và sức hút của ẩm thực vùng đất này.
Lượng khách tăng vọt buộc chính quyền địa phương can thiệp. Theo thông báo của chính quyền thị trấn Trần Thôn ngày 4/4, quán lẩu chỉ đón 200 khách mỗi ngày bằng hình thức bốc số trực tiếp (100 số buổi trưa và 100 số buổi tối). Cơ quan chức năng huy động nhân viên an ninh, tăng cường nhà vệ sinh, lập bãi đỗ xe tạm thời rộng 2.000 m2 và cung cấp "bản đồ ẩm thực" để phân luồng khách sang các nhà hàng lân cận.
Bất chấp quy định hạn chế, ngày 5/4, khu vực trong và ngoài quán vẫn tập trung đông người. Tối cùng ngày, ông Mo phát trực tiếp trên mạng xã hội, khuyên khách không nên tới quán. Ông cho biết sẽ mở thêm chi nhánh tại thành phố Vân Phù để giảm áp lực cho cơ sở hiện tại.
Thay vì tập trung vào những hóa đơn, bạn nên hình dung về mục tiêu an toàn tài chính. Nghiên cứu năm 2016 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NLM) chỉ ra những người sử dụng liệu pháp hình dung về sự thành công có động lực hành động cao hơn.
Tiến sĩ hành vi người Mỹ Sheila Ohlsson Walker khuyên trong ba ngày tới, hãy dành 15 phút mỗi ngày để hình dung về "phiên bản tốt nhất của chính mình".
Hãy chọn một mục tiêu cụ thể và vạch ra ba bước hành động để hiện thực hóa ước mơ đó. Khi bạn sống và hành động với tâm thế của người đã thành công, bạn đang tạo ra nguồn năng lượng mạnh mẽ để biến mong muốn thành hiện thực.
Tự khẳng định khả năng quản lý tài chính
Các chuyên gia tâm lý cho biết việc tự nhủ "tôi có khả năng quản lý tài chính và tạo ra thu nhập" giúp củng cố niềm tin nội tại. Tiến sĩ Tchiki Davis, chuyên gia sức khỏe tinh thần (Mỹ) cho biết khi đối mặt với rào cản chi tiêu quá đà, bạn có thể tự nhắc nhở bản thân đang học cách tiết kiệm. Việc này giúp hạn chế lãng phí và duy trì mục tiêu tài chính.
Đổi cách nói về tiền bạc
Nghiên cứu năm 2020 trên NLM về vai trò của độc thoại nội tâm cho biết người có thói quen tự thoại định hướng mục tiêu ít gặp triệu chứng lo âu. Thay vì nói "tôi không đủ tiền", bạn nên chuyển sang "tôi đang học cách tối ưu hóa thu nhập". Tiến sĩ Dan Bates cho biết việc bao dung và trò chuyện với chính mình như một người bạn giúp giảm bớt căng thẳng trước các biến cố tài chính.
Ngừng so sánh
Sự giàu có được đo lường bằng việc đạt được các mục tiêu do chính bạn đặt ra. Khi tập trung vào lộ trình cá nhân thay vì so sánh tài sản với người khác, bạn tránh được những khoản chi tiêu lãng phí.
Nuôi dưỡng lòng biết ơn
Nghiên cứu năm 2023 tại Mỹ cho biết những người thực hành thói quen viết nhật ký biết ơn có sức khỏe tinh thần tốt, ít lo âu và trầm cảm hơn. Trạng thái tâm lý ổn định giúp bạn duy trì kỷ luật trên con đường làm giàu.
Coi thất bại là bài học
Thay vì bỏ cuộc trước một khoản đầu tư lỗ, bạn có thể coi đó là bài học để không lặp lại sai lầm. Việc thay đổi góc nhìn về thất bại giúp bạn duy trì ý chí dài hạn.
Kiên nhẫn với quy luật tích lũy
Sự giàu có là kết quả của lãi kép về cả tiền bạc và thói quen. Bạn cần duy trì tư duy tài chính mới trong thời gian dài để tạo thành bản năng. Sự bền bỉ là yếu tố tiên quyết để thu về lợi nhuận.
Thiết kế môi trường sống kỷ luật
Nghiên cứu năm 2022 trên NLM chỉ ra không gian nhiều ánh sáng tự nhiên và yên tĩnh có tác động trực tiếp đến tâm lý. Một không gian sống ngăn nắp, kỷ luật giúp hình thành tư duy quản lý tài chính chặt chẽ.
Tập trung vào số dư tiết kiệm
Thay vì tiếc nuối khi từ bỏ một món đồ xa xỉ, bạn hãy nhìn vào con số tiết kiệm đang tăng lên. Nguồn dự phòng tài chính là nền tảng để bạn đón nhận các cơ hội đầu tư sinh lời.
Thực hành thói quen chia sẻ
Sự chia sẻ không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn là thời gian và kiến thức. Khi giúp đỡ người khác, bạn xây dựng được uy tín cá nhân và mở rộng mạng lưới quan hệ, tạo nền tảng cho sự nghiệp.
