Mới đây, Bộ Xây dựng đã có những giải đáp liên quan đến kiến nghị của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải về việc đề xuất tăng mức bảo hành công trình tối thiểu 10 năm, đồng thời không giữ lại tiền bảo hành tự nguyện của nhà thầu.
Theo Bộ Xây dựng, đề xuất quy định bắt buộc thời gian bảo hành công trình tối thiểu 10 năm của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải là chưa đủ cơ sở thực tế và kỹ thuật.
Cần hiểu đúng bản chất bảo hành, bảo trì công trình
Trao đổi với phóng viên Dân trí về vấn đề này, PGS.TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng, nhấn mạnh cần hiểu rõ bản chất của việc bảo hành, bảo trì đối với các công trình xây dựng, đặc biệt là công trình giao thông.
Theo PGS.TS Trần Chủng, trong xây dựng, chất lượng công trình là yếu tố rất quan trọng. Do đó, bất kỳ cá nhân, tổ chức nào tham gia vào quá trình hình thành nên công trình xây dựng, công trình giao thông đều phải gắn trách nhiệm với vòng đời và chất lượng của công trình.
“Tất cả các chủ thể tham gia vào quá trình hình thành nên công trình xây dựng, từ chủ đầu tư đến người khảo sát, thiết kế, thi công rồi đến quản lý khai thác, vận hành đều gắn với vòng đời của công trình. Nếu công trình có suy giảm về chất lượng hoặc xảy ra sự cố mà có lỗi của con người thì đều phải chịu trách nhiệm”, PGS.TS Trần Chủng nói.
Ông nêu ví dụ, nếu công trình được đưa vào sử dụng sau 10-20 năm mà xảy ra sự cố do lỗi của con người thì nhà thầu hoặc bất kỳ đơn vị nào có liên quan đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Theo PGS.TS Trần Chủng, để đảm bảo chất lượng công trình, pháp luật đã quy định các giai đoạn khác nhau như bảo hành, bảo trì. Trong đó, bảo trì là công tác thường xuyên theo dõi, sửa chữa, thay thế hỏng hóc nhằm duy trì chất lượng của công trình trong quá trình khai thác, sử dụng.
“Một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đối với công trình xây dựng trong suốt quá trình khai thác, sử dụng là công tác bảo trì. Việc bảo trì có đầy đủ nội dung, kỹ thuật, đề cương và có kinh phí”, PGS.TS Trần Chủng nêu.
Ông cho biết, để ràng buộc trách nhiệm của nhà thầu thi công với công trình, pháp luật đã có quy định về nội dung bảo hành.
Bảo hành được hiểu là trong thời hạn quy định 1-2 năm, nếu công trình hoặc sản phẩm phát sinh lỗi, chất lượng không đạt yêu cầu do nguyên nhân từ chủ đầu tư hoặc đơn vị sản xuất thì các chủ thể liên quan phải có trách nhiệm khắc phục, PGS.TS Trần Chủng lý giải.
"Bảo hành không có tiền bảo lãnh thì không có ý nghĩa"
Vị Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam cho biết thêm, trong xây dựng công trình giao thông, thời gian bảo hành tối thiểu đối với công trình cấp đặc biệt và cấp I sử dụng vốn đầu tư công là 24 tháng.
Đây là khoảng thời gian trong quá trình khai thác, vận hành mà các khiếm khuyết của công trình do lỗi thi công của nhà thầu sẽ bộc lộ, từ đó buộc nhà thầu phải sửa chữa, khắc phục.
“Kèm theo điều kiện về thời gian bảo hành, pháp luật cũng quy định việc giữ lại phần kinh phí nhất định là 2% hoặc 3% gói thầu để nếu có xảy ra hư hỏng thì nhà thầu phải lập tức đến sửa chữa; nếu nhà thầu không đến sẽ có kinh phí để thuê đơn vị khác”, PGS.TS Trần Chủng nói và khẳng định, các quy định của pháp luật đều ghi thời gian bảo hành là tối thiểu, chứ không ghi thời gian tối đa.
Do đó, doanh nghiệp có thể tự gia hạn thời gian bảo hành công trình lên 10-20 năm. Tuy nhiên, việc này bắt buộc phải có điều kiện đi kèm là tiền bảo lãnh được giữ lại tại ngân hàng để nếu xảy ra hư hỏng trong quá trình bảo hành sẽ có kinh phí sửa chữa.
“Nếu bảo hành mà không có tiền bảo lãnh thì không có ý nghĩa trong thực tiễn và pháp luật”, PGS.TS Trần Chủng nhấn mạnh.
Ông cho rằng, việc Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải đề xuất bảo hành công trình tối thiểu 10 năm nhưng chỉ giữ lại tiền bảo lãnh trong 2 năm, còn các năm sau trả lại, sẽ không đảm bảo các nghĩa vụ, điều kiện của việc bảo hành.
Cùng trao đổi về vấn đề này, ông Tống Văn Nga, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng, đánh giá các công trình giao thông sử dụng bê tông, xi măng thường có thời gian sử dụng cao, chi phí bảo trì thấp, ít chịu tác động của môi trường.
Tuy nhiên, đối với các công trình bằng nhựa đường, đá, cát và bột khoáng, mức độ chịu tác động của môi trường lớn hơn, đặc biệt là các công trình được xây dựng ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Do đó, ông Tống Văn Nga cho rằng cần có những nghiên cứu, xem xét kỹ lưỡng về công tác bảo hành, bảo trì đối với từng loại công trình.
Theo Bộ Xây dựng bảo hành là trách nhiệm của nhà thầu đối với các hư hỏng do lỗi thi công trong thời gian nhất định theo hợp đồng. Còn bảo trì là trách nhiệm của đơn vị quản lý khai thác nhằm duy trì khả năng vận hành, an toàn và tuổi thọ công trình trong suốt quá trình sử dụng.
Bộ Xây dựng cho rằng, nếu kéo dài thời gian bảo hành vượt quá chu kỳ sửa chữa định kỳ sẽ khó phân định trách nhiệm giữa lỗi thi công và hao mòn trong khai thác, có thể phát sinh tranh chấp và ảnh hưởng công tác bảo trì.
Bộ Xây dựng đánh giá, nhận định của Công ty TNHH Tập đoàn Sơn Hải về việc "nếu tăng thời gian bảo hành thêm 1 năm thì riêng Cục Đường bộ tiết kiệm hơn 12.500 tỷ đồng mỗi năm, nếu tăng thêm 8 năm sẽ tiết kiệm hơn 100.000 tỷ đồng" là "không đúng bản chất công tác bảo hành, bảo trì và không có cơ sở.
Theo Bộ Xây dựng, năm 2025 kinh phí quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống quốc lộ là 12.503 tỷ đồng. Đối với hơn 900km đường cao tốc mới đưa vào khai thác, Cục Đường bộ đã chi hơn 180 tỷ đồng cho công tác bảo dưỡng thường xuyên.
Bộ Xây dựng cho biết, hiện nay, các tuyến cao tốc do Sơn Hải thi công được doanh nghiệp cam kết bảo hành 10 năm đối với một số hạng mục thuộc gói thầu (không bao gồm hạng mục sơn kẻ đường, lưới chống chói, tấm phản quang, hàng rào bảo vệ, bóng đèn, hầm Tam Điệp), không phải bảo hành toàn bộ công trình.
Tin Gốc: Dân Trí
